PL94157B1 - Sulfoxide and sulfone thiazolidines, compositions thereof and their utility as herbicide antidotes[US4137066A] - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest srodek chwasto¬ bójczy zapobiegajacy niszczacemu dzialaniu sub¬ stancji chwastobójczych na rosliny uprawne.

Sposród wielu zwiazków chwastobójczych do¬ stepnych w sprzedazy, stosunkowo znacznie roz¬ powszechnione sa tiokarbaminiany, ewentualnie zmieszane z innymi srodkami chwastobójczymi, takimi jak triazyny. Dzialaja one natychmiastowo toksycznie na wiele chwastów przy róznych steze¬ niach w zaleznosci od odpornosci tych chwastów.

Kilka przykladów takich zwiazków opisano w opi¬ sach patentowych Stanów Zjednoczonych nr nr 2 913 327, 3 037 853, 3 175 897, 3 185 720, 3 198 786 i 3 582 314. Jednakze stwierdzono w praktyce, ze sto¬ sowanie tiokarbaminianów jako srodków chwasto¬ bójczych do upraw powoduje czasami powazne u- szkodzenia roslin uprawnych.

Innymi interesujacymi substancjami stosowany¬ mi jako srodki chwastobójcze sa zwiazki typu podstawionego acetanilidu. Zastosowanie ich w za¬ lecanych ilosciach do gleby, w celu zwalczenia wielu szerokolistnych chwastów i traw, powoduje powazna deformacje i karlowacenie roslin uprawnych. Ten anormalny rozwój roslin uprawnych powoduje straty w zbiorach. Poprzednio prowadzone próby rozwiazania tego problemu obejmowaly traktowa¬ nie nasion pewnymi srodkami antagonistycznymi przed sadzeniem, co podaja opisy patentowe Sta¬ nów Zjednoczonych nr nr 3131509 i 3564768. Powyz- sze antagonistyczne srodki nie dawaly calkowicie zadawalajacych wyników.

W wymienionych opisach patentowych wyszcze¬ gólniono przyklady traktowania nasion zwiazkami nalezacymi do innej giupy chemicznej, nie przy¬ wodzacymi na mysl zwiazków wystepujacych w srodku wedlug wynalazku.

Nieoczekiwanie stwierdzono, ze rosliny uprawne mozna zabezpieczyc przed szkodliwym dzialaniem srodków chwastobójczych typu tiokarbaminianu i podstawionego acetamilidu, ewentualnie zmiesza¬ nych z innymi zwiazkami i/lub w zasadniczy spo¬ sób zwiekszyc tolerancje roslin w stosunku do zwiazków aktywnych opisanych w wyzej wymie¬ nionych opisach patentowych Stanów Zjednoczo¬ nych, poprzez stosowanie jako odtrutki zwiazkowo wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku w którym R oznacza grupe chlorowcoalkilowa, al¬ kilowa lub tioalkilowa, Rl5 R2, R3, R4, R5 i R6 niezaleznie od siebie oznaczaja atom wodoru, niz¬ sza grupe alkilowa, alkoksyalkilowa lub nizsza grupe hydroksyalkilowa a n oznacza liczbe 1 lub 2. Zwiazki, w których R oznacza grupe alkilowa lub chlorowcoalkilowa, to maja grupe alkilowa o 1—10 atomach wegla w czasteczce i posiadaja lancuch prosty lub rozgaleziony, przy czym w gru¬ pie chlorowcoalkilowej chlorowiec oznacza chlor i brom i jest jedno-, dwu-, trój-, cztero- i per- podstawiony. Jako grupy alkilowe, w grupie zwiaz¬ ków korzystnych nalezy wymienic grupy mety- 94 1573 94157 4 Iowa, etylowa, n-propylowa, izopropylowa, n-buty- lowa, II-rzedowa butylowa, 1,1-dwumetylobutylowa, amylowa, izoamylowa, 2,4,4-trójmetylopentylowa, n-heksylowa, izoheksylowa, n-heptylowa, n-oktylo- wa, izooktylowa, nonylowa i decylowa.

Jesli R oznacza grupe tioalkilowa to korzystnie grupa ta zawiera 1—4 atomów wegla w czasteczce, tak jak na przyklad grupa tiometylowa, tioety- lowa, tio-n-propylowa, tioizopropylowa, tio-n-buty- lowa, tio-III-rzedowo butylowa itp. Jesli Hlt R2, Rs, R4, R5 i R6 oznaczaja grupe alkilowa, to korzystnie oznaczaja grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla w czasteczce, na przyklad grupe metylowa, ety¬ lowa, n-propylowa, izopropylowa, n-butylowa, H-rzedowobutylowa, III-rzedowo butylowa itp.

Grupa alkoksyalkilowa oznacza korzystnie grupe o 2—4 atomach wegla w czasteczce na przyklad grupe metoksymetylowa, metoksyetylowa, etoksy- etylowa, etoksymetylowa itp. Nizsza grupa hydro- ksyalkilowa korzystnie oznacza grupe o 1—4 ato¬ mach wegla w czasteczce, na przyklad grupe hy- droksymetylowa, hydroksyetylowa, hydroksypropy- lowa i hydroksybutylowa.

Srodek chwastobójczy wedlug wynalazku skla¬ da sie z substancji chwastobójczej typu karbami- nianu lub podstawionego acetanilidu oraz odtrut¬ ki o wzorze ogólnym przedstawionym na zalaczo¬ nym rysunku, w którym R—R6 maja wyzej podane znaczenie, oraz nosnika cieklego lub stalego, przy czym odtrutka obecna jest w srodku w ilosci 0,01—15% wagowych w przeliczeniu na ilosc sub¬ stancji chwastobójczej, a ciekly wzglednie staly nosnik stanowi okolo 2—75% wagowych srodka chwastobójczego.

Zwiazki stosowane jako odtrutka w srodku wed¬ lug wynalazku, o podanym wzorze mozna otrzy¬ mywac kilkoma róznymi sposobami, zaleznie od zastosowanych substancji wyjsciowych.

Przejsciowa tiazolidyne otrzymywano na drodze kondensacji aminomerkaptanu z odpowiednim al¬ dehydem lub ketonem we wrzacym benzenie od¬ dzielajac wode w sposób ciagly, sposób ten opi¬ sany zostal przez Bergmanna i innych, J.Am-chem.

Soc, 75 358 (1953). Na ogól przejsciowa tiazolidyna byla dostatecznie czysta i mozna ja bylo stosowac bezposrednio, bez dalszego oczyszczania. Roztwory te byly nastepnie w calosci stosowane do otrzy¬ mania nieutlenionych pólproduktów zwiazków we¬ dlug wynalazku. Odpowiedni nieutleniony pólpro¬ dukt reagowal z chlorkiem w obecnosci akcepto¬ ra chlorowodoru, takiego jak trójetyloamina, w celu otrzymania pozadanego zwiazku. Wyodreb¬ nianie i oczyszczanie nieutlenionego pólproduktu prowadzono znanym sposobem, takim jak ekstrak¬ cja, destylacja lub krystalizacja.

Zwiazek o powyzszym wzorze otrzymywano przez zmieszanie razem odpowiedniej tiazolidyny ze stechiometryczna iloscia srodka utleniajacego.

W przypadku otrzymywania sulfotlenku stosowa¬ no co najmniej jeden molowy równowaznik srodka utleniajacego na 1 mol tiazolidyny. W przypadku otrzymywania sulfonu stosowano co najmniej 2 równowazniki molowe srodka utleniajacego na 1 mol tiazolidyny. Korzystnym srodkiem utleniaja¬ cym jest kwas m-chloronadbenzoesowy. Reakcje " korzystnie prowadzono w obecnosci rozpuszczal¬ nika. Uzycie rozpuszczalnika ulatwia przebieg re¬ akcji i pomaga w dodawaniu srodka utleniajacego oraz w manipulacji produktem podczas wyodreb- niania. Po zakonczeniu reakcji produkt koncowy mozna bylo. latwo odzyskac stosujac zwykly spo¬ sób wyodrebniania, taki jak krystalizacja, subli- macja lub destylacja.

Zwiazki stosowano jako odtrutka w srodku we- dlug wynalazku i ich otrzymywanie bardziej szcze¬ gólowo zilustrowano ponizszymi przykladami. Za przykladami otrzymywania przykladowych zwiaz¬ ków podano tablice zwiazków, które mozna otrzy¬ mac postepujac zgodnie z opisanymi ponizej przy- kladami.

Przyklad I. Otrzymywanie póJlproduktu: 2,2- metylo-3-dwuchloroacetylotiazoiidyny. 4,7 g 2,2-dwumetylotiazolidyny i 4,5 g trójetylo- aminy rozpuszczono w 50 ml chlorku metylenu i wkroplono, mieszajac 5,9 g chlorku dwuchloro- acetylu. Mieszanine oziebiono w lazni wodnej w temperaturze pokojowej. .

Po zakonczeniu reakcji mieszanine wlano do wo¬ dy i oddzielono warstwa rozpuszczalnika, nastep- nie osuszono nad bezwodnym siarczanem magne¬ zowym i usunieto rozpuszczalnik pod zmniejszo¬ nym cisnieniem. Otrzymano 3,6 g woskowatego ciala stalego. Po rekrystalizacji innej próbiki z ete¬ ru etylowego otrzymano biale cialo stale o tempe- raturze topnienia 109—111°C.

Przyklad II. Otrzymywanie sulfonu 3-(dwu- chloroacetylo)-2,2-dwumetylo-l,3-tiazolidyny.

Do 4,6 g (0,02 mola) tiazolidynyn otrzymanej sposobem opisanym w przykladzie I w 50 ml chlor- ku metylenu dodano, w temperaturze 5—10°C, roz¬ twór 7,2 g (0,042 mola) kwasu m-chloronadbenzo- esowego w 100 ml tego samego rozpuszczalnika.

Mieszanine reakcyjna mieszano w temperaturze pokojowej przez jedna godzine, a nastepnie w 40 temperaturze wrzenia równiez jedna godzine. Mie¬ szanine reakcyjna ochlodzono do temperatury 5°C i saczono na zimno. Osad przemyto 5 ml chlorku metylenu. Przesacz przemyto dwukrotnie 30 ml roztworu weglanu sodowego i dwukrotnie woda. 45 Przesacz suszono nad siarczanem magnezowym.

Rozpuszczalnik usunieto pod zmniejszonym cisnie¬ niem. Otrzymano 3,8 g tytulowego zwiazku w po¬ staci bialego ciala stalego o temperaturze tofpnie- nia 144—149°C. Analiza w podczerwieni wykazala 50 spodziewana strukture.

Przyklad III. Otrzymywanie sulfotlenku 3- (dwuehloroacetylo)-2,2-dwumetylo-l,3-tiazolidyny.

Do 6,8 g (0,03 mola) tiazolidyny otrzymanej spo¬ sobem opisanym w przykladzie I, w 70 ml chlorku 55 metylenu dodano w temperaturze —15°C, roztwór ,5 g (0,032 mola) kwasu m-chloronadbenzoesowego w 80 ml chlorku metylenu. Stopniowo pojawil sie osad. Mieszanine reakcyjna mieszano 1,5 godziny w temperaturze pokojowej, nastepnie oziebiono do 60 temperatury okolo 5—10°C i saczono. Przesacz prze¬ myto dwukrotnie roztworem weglanu sodowego, jeden raz woda i suszono. Rozpuszczalnik usunieto pod próznia. Otrzymano 5,3 g tytulowego zwiazku o temperaturze topnienia 105—113°C. Ainaliza w 65 podczerwieni wykazala spodziewana strukture.94157 6 Postepujac analogicznie jak podano w powyz- rych R, R1} R2, R3, R4, R5, R6 i n posiadaja znacze- szych przykladach otrzymuje sie zwiazki, w któ- nia podane w tablicy I. ; Tablica I Zwiazek o wzorze przedstawionym na rysunku o ponizszych oznaczeniach podstawników Lp. 1 1 2 3 4 6 7 8 9 11 12 13 14 16 17 18 19 21 22 23 24 26 1 27 28 29 31 32 33 34 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 R 2 CHC12 CHC12 CH2C1 CH2C1 CHC12 1 CHC12 CHC12 CHC12 CH2BrCHBr CH2BrCHBr • CHC12 CHC12 CHC12 CHC12 CHC12 CHC12 CHBr2 CHBr2 CH2BrCHBr CH2BrCHBr CCI3 CCI3 CHBr2 CHBr2 CH3CHBr CH3CHBr CHC12 CHC12 CHC12 CHC12 CHC12 CHC12 CeH13 ^6H13 CH3 CH3 n—C3H7 n—C3H7 C^rl2ijrCri2 CH2BrCH2 CH2BrCHBr CH2BrCHBr CH2Br CH2Br CH3CHBr CH3CHBr C/rd2BrC^H2 CH2BrCH2 CH2BrCHBr CH2BrCHBr CH3C(CH3)Br CH3C(CH3)Br CH2C1CH2 CH2C1CH2 Ri 3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 C2H5 C2H5 CH3 CH3 CH3 CH3 H H CH3OCH3 CH3OCH2 C2H5 C2H5 C2H5 C2H5 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 H H CH3 CH3 C2H5 C2H5 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 H H H H H H H H H H H H R2 4 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 H H t—C4H9 t C^jHg t C4H9 1 t C4H9 H H H H H H H H CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 H H H CH3 CH3 H H CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 H H H H H H H H H H H H R3 H H H H H H H H H H H H CH3 CH3 H H H H H H H H H H H H H H CH3 CH3 C2H5 C2H5 H H C2H5 C2H5 C2H5 C2H5 H H H H H H H H H H H H H H H H R4 6 H H H H H H H H H H H H CH3 CH3 H H H H H H H H H H H H H H CH2OH CH2OH H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H R5 7 H H H H CH3 CH3 H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H Re | 8 H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H n 9 2 1 * 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1c,cL tablicy -I ¦J*L- 2 3 *¦ -: > ^ 4 "'•¦¦'^ * CH3 CH3 - CH3">:n^ .¦¦ ¦'-¦¦ CH3 CH3 CH3 CH, |> _ CH3 ch3 L:;;; ch3 &r*..; h *;;;.' h *;".;; ch3 ch3 ' ^: c2h5 ::; c2h5 h a::»:?~~: h ^-;;; H J H .!j ch3 ;:..

CH3 ,1 CH3 CH3 \r cI'%i3iv.:'; H H ¦i^rrorw." H ~~ "~™ H • *J H - : /-c* l • H H -H ¦¦-- H ! *h i _-H,..-..

Lh__ 4 kl J H H H H H C2H5 C2H5 H H C2H5 C2H5 H H H H H H "" H H h ... j H 1 H ! h ; : H H H H i H H H H 1 H H H H H - H H ¦--7' : H H CH3 CH3 H H M . : H H H H H H H H H H H H H CH3 CH3 H H H H H H H H H H . H H.

H H H H n H H H H H tt H H H H H H 56 56 57^ 58 **9 -60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 ;77 78 79 "80 dC^xl2Orl2C^xJ.2 ClCxl2Cri2Cri2 ?€H3CHClCHa "CHiCHClCHjT" C2H5CHBr.

J—L^risCsrf.ljr C^H^criBr .

C3H7CIfBr CH2Br(CH2)4 CH2Br(CH2)4 CHCl2 | CHC12 S CHC12 CHCI2 ! CHC12 i CHC12 ! CHC12 j CHC12 ! CH2C1 \ CH2C1 ! CHC12 ! CHC13 CH3CC12 CH3CCJ2 CH2C10H2 Crl2ClCri2 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 H H CH3 CH3 CH3 CH3 H H C2HS C2H5 C2H5 C2H5 CH3 CH3 CH3 CH3 r -.o 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 i 2 1 2 2 .1 2 1 ,* Drugi istotny skladnik I srodka Wedlug wyfnalaz- Ku^stanowia zwiazki chwastobójcze. Zwiazki jchwa- stotrójcize wymienione jako przydatne dla ^ryna- [azku jsa aktyWnymi srodkami chwastobójczymi ogólnego typu. T^k wiec zWiazki wchodzace W sklad podanych klas sa skutecznymi srodkami Chwas¬ tobójczymi w stosunku do szerokiego wacjhlarza katunkpw roslin bez rozróznienia poiedzy pozada¬ nymi i niepozadanymi gatunkaini. Sposób zwalcza¬ nia roslin obejmuje zastosowanie efektywnych chwastobójczo ilosci zwiazków chwastobójczych Wzgledem obszaru lub jniejsca,^w[ którym rosnie ft>slina;i w którym to zwalczanie jest pozadane.

| Kompozycje \pedlug wynalazku i zawieraja ko¬ rzystny! aktywny zwiazek| chwastobójczy wybrany sposród EPTC,' awuizobutjrlakarbaminianu S-etylu- dwupropylotaokarbaminjanu S-propylu, dwuizopro- pylotiokarbaminianu S-2,| 3,3-trójohloroaIlilij, cy- kloheksyloetylotiokarbamiiianu S-etylu, szesciowo- dor£-lH-azepinokarbotiolajiu S-ety^u, 2-chlóro-N- ^izopropyloacetanilidu, N,N-dwuallilo-2-chloroace- \amidu,; dwuetylotiokarbaminianu S-4-chlorobenzy- ju, 2-chloro-4-etyloamino-^zopropyloamino-Sr tria- iyny^ 2-chloro-4,6-dwu(etyloamino)-s-triazyny, 2- f(4-chloro-6-etylóamino-)-s-triazynylo-2(aminp)-2- pietylopropionitrylu, 2-chlóro-4-cyklopropyloamino- ¦[¦6-izopropyloamino-s-triazyny, kwasu 2,4-dwuchlo- rofenoksyoctowego, ich estrów i soli 3-(3,4-dwu- chlorofenylo)-l,l-tdwumetylomocznika i ich kombi¬ nacji, j ; W niniejszym bpisie pod pojeciem srodek chwa¬ stobójczy rozumie sie zwiazek zwalczajacy Iud mo¬ dyfikujacy wzrost roslinnosci. 1 ! Zwalczanie lub modyfikacja obejmuje wszystkie ottchylenia od naturalnego rozwoju; na przyklad zabijanie, opóznianie, tracenie lisci, wysuszanie, re¬ gulacja, karlowacenie, krzewienie sie, przyspiesza-: nie kielkowania, zahamowanie wzrostu i tym po¬ dobne.} Pod pojeciem roslin rozumie sie kielkujace nasiona, pojawiajace sie wschody i dorosle rosliny posiadajace korzenie i czesci nadziemne.

Jeden ze sposobów dzialania zwiazków stanowia¬ cych odtrutke polega na przeszkadzaniu w normal¬ nym;dzialaniu chwastobójczym substancji chwasto¬ bójczych typu tiokarbaminianów i innych, powo¬ dujac, ; ze dzialaja ohe selektywnie. Niezaleznie od s^osobLi dzialania zachowany jest odpowiedni ko¬ rzystny i pozadany efekt chwastobójczego dzialania tibkarlfaminianu lub podstawionego acetanilidu, ale towarzyszy mu obnizenie wplywu dzialania chwas¬ tobójczego na pozadane gatunki upraw. Ta korzyst¬ na cecha bedzie dokladniej omówiona w dalszej czesci opisu.

" Zatem pojecie odtrutki na srodek chwastobójczy, lub ilosci przeciwdzialajacej zatruciu sluzy do scharakteryzowania dzialania majacego na celu przeciwdzialanie normalnie szkodliwemu dzialaniu j chwastobójczemu, które moglaby wywolac substan¬ cja chwastobójcza w przypadku nie zastosowania odtrutki. Sposób dzialania odtrutki jest rózny w zaleznosci od warunków, ale pozadany skutek jest wynikiem sposobu traktowania gleby, w której ntaja byc posadzone rosliny srodkiem wedlug wynalazku.

Odtrutki i substancje chwastobójcze w srodkuj wedlug wynalazku stosuje sie w kazdej wygodnej; postaci. Tak wiec odtrutki mozna konfekcjonowac} w ciecze dajace sie emulgowac, w koncentraty da<-j jace sie emulgowac, w plyny, proszki zwilzalneMmm .9 10 proszki, granulki lub w kazda inna wygodna po¬ stac. W korzystnym przypadku nie fitotoksyczna ilosc odtrutki miesza sie z wybranym srodkiem chwastobójczym i wprowadza clo gleby przed lub po zasadzeniu nasion. Z tym, ze substancje chwas¬ tobójcze mozna równiez wprowadzac do gleby przed wprowadzenieni do niej odtrutki i tworzyc srodek wedlug wynalazku in situ. Ponadto same nasiona mozna traktowac nie fiitotoksyczna iloscia zwiazku i zasadzic do gleby, do której wprowadzono srodek chwastobójczy, ^lub ;tez ^o gleby nietraktowanej srodkiem chwastobójczym i nastepnie wprowadzic do niej • ten srodek. Dodatek odtrutki nie wplywa na aktywnosc chwastobójcza srodka chwastobój¬ czego.

Ilosc odtrutki,w srodku moze wynosic w grani¬ cach, od okolo 0,01 okolo 15 czesci wagowych od¬ trutki na kazda czesc wagowa srodka chwastobój^ czego. Zazwyczaj okresla sie dokladna ilosc od¬ trutki z punktu widzenia ekonomicznego, dla usta¬ lenia ;ilosci najskuteczniej dzialajacej. Zrozumiale jest, ze w kompozycjach chwastobójczych tu opi¬ sanych odfrutjce ^stosuje- sie w ilosci nie fitotok- sycznej. \, ..*-¦¦ Srodki chwastobójcze stosuje sie w ilosci powo¬ dujacej skuteczne zwalczanie niepozadanych roslin.

Ilosci te mieszcza sie w granicach podanych przez dostawce. Dlatego tez zwalczanie chwastów w kaz¬ dym przypadku jest zabiegiem ekonomicznym w przypadku stosowania wymaganej lub zalecanej ilosci preparatu.

Jasne jest, ze klasy srodków chwastobójczych tu opisane i zilustrowane scharakteryzowane sa ja¬ ko efektywne srodki chwastobójcze wykazujace znaczna, aktywnosc. Stopien aktywnosci chwasto¬ bójczej zmienia sie zaleznie od konkretnych zwiaz¬ ków i kombinacji tych zwiazków w obrebie klas.

Podobnie stopien aktywnosci zmienia sie w pew¬ nym stopniu w zaleznosci od gatunku rosliny, do której konkretny zwiazek chwastobójczy lub kom¬ binacja tych zwiazków moze byc zastosowana.

Dobór zwiazku chwastobójczego lub jego kombi¬ nacji do zwalczania niepozadanych gatunków roslin mozna latwo przeprowadzic. W ramach niniejszego wynalazku mozna osiagnac ochrone przed uszko¬ dzeniem pozadanych gatunków upraw w obecnosci konkretnego zwiazku lub kombinacji zwiazków.

Pozadane gatunki roslin, które moga byc ochronio¬ ne tym sposobem nie ograniczaja sie do konkret¬ nych upraw podanych w przykladach.

Przyklad IV. Próba traktowania nasion. Male plaskie doniczki napelnione gliniastp-piaszczysta gleba- Felton. Zastosowano glebe; zawierajaca sub¬ stancje chwastobójcze. Glebe z kazdej doniczki umieszczono w mieszalniku do cementu o pojem¬ nosci okolo 20 litrów w którym glebe wymieszano dodajac srodek chwastobójczy w postaci roztworu podstawowego w uprzednio, okreslonej ilosci. Dla: EPTAMR roztwór podstawowy zawieral równowaz¬ nik skladnika aktywnego taki, ze 1 ml roztworu podstawowego stosowano do glebjy na kazde Q,45 kg pozadanego s*$s\ka chwastobójczego: \ ml roztworu podstawowego ^w^era^- rT;rm& srodka: chwastobój^ OZMfy ^^P^i^alo; 0,4(5 j^caa; 4050 m2^rzy sto-* sowaniu do gleby w doniczkach r ;\^ ; > b/r -;¦<¦ Dla LASSOR roztwór podstawowy zawieral rówr nowaznik.skladnika aktywnego taki, ze 1 ml roz¬ tworu podstawowego zastosowany do gleby byl równowazny 0,22 kg gródka chwastobójczego, a wiec 1 ml roztworu podstawowego zawieralo 2,05 mg substancji aktywnej srodka chwastobój¬ czego, co odpowiadalo dawce 0,22?* kg na 4050 jn2.

Po zmieszaniu gleby ze srodkiem chwastobójczym glebe z powrotem .umieszczono w doniczkach plas¬ kich. : Coniczki zawierajace glebe traktowana srodkiem chwastobójczym r nietraktowana nim zostaly, w ^ten sposóbj przygotowane do sadzenia nasion. Próbki gleby wielkosci 0,55 1 usunieto z kazdej doniczki i umieszczono obok miej, aby móc ja pózniej uzyc do przykrycia nasion. Glebe wyrównano i poro¬ biono rowki o glebokosci 1,27 mm, w które sadzono nasiona. Sadzono nasiona traktowane i nietrakto- wane na zmiane, rzedami. W kazdej próbie w kaz¬ dym > rzedzie zasadzono szesc nasion kukurydzy polnej PAG 344T.

Rzedy w naczyniu znajdowaly sie w odleglosci okolo 3,8 cm od siebie. Nasiona traktowano umiesz¬ czajac 50 mg odtrutki z 10 g nasion kukurydzy (0,05% wagowych) w odpowiednim pojemniku i wytrzasano, dopóki nasiona nie zostaly jednorod¬ nie pokryte zwiazkiem. Odtrutke stosowano równiez w postaci cieklych zawiesin i proszków lub pylów.

W niektórych przypadkach stosowano aceton do rozpuszczenia zwiazku bedacego w postaci stalej lub w postaci proszku tak, zeby mógl on byc bar-j dziej skutecznie zmieszany z nasionami.

Po zasadzeniu nasion doniczki przykryto 0,55 ;1 gleby usunietej przed sadzeniem. Naczynia umiesz¬ czono na lawach w szklarni, w której temperatura wynosila 21—32°C. Naczynia podlewano woda przez opryskiwanie co jest potrzebne dla zapewnienia dobrego wzrostu rosliny. Stopien skutecznosci w % okreslono po 2,3 i 4 tygodniach po traktowaniu.

W kazdym tescie stosowano srodek chwastobójczy sam, w mieszaninie ze srodkiem chroniacym na¬ siona oraz sam srodek ochronny w celu sprawdze¬ nia jego fitotoksycznosci. Stopien dzialania okres¬ lono przez porównanie z próbka kontrolna.

Przy uzyciu dwupropylotiokarbaminianu S-etylu (EPTC 6E) w ilosci 0,22 kg/4050 m2 i zwiazku nu¬ mer 1 w ilosci 0,5% w stosunku do nasion jeczmie-" nia uzyskano 80% ochrony rosnacego jeczmienia, przed uszkodzeniami. Podobnie zwiazek numer 1 stosowany z EPTC stosowany w ilosci 0,22 kg/4050 m2 powodowal ochrone ziaren sorga w £0%, o ile zostal uzyty w ilosci 0,5%, w stosun^ ku do traktowanychnasion. , v,..

Stosujac 2-chloro-2,-dwuetylo-N-(metoksy me- tylo)Hacetanilid w ilosci 0,90 kg/4050 m2 oraz zwia¬ zek numer 1 w ilosci 0,5% w stosunku do trakto¬ wanych nasion uzyskano ochrone ziarn sorga W okolo 86%. W, takim samyrnY tescie pszenica' byla ochroniona w okolo 37,5%.

Przykla d V. Badanie odtrutki tia róznych ga¬ tunkachupraw. j Plaskie doniczki z: tworzywa sztucznego- napel¬ nione gleba gliniasto^piaszczysta Felton. Poniewaz" w tym tescie zastosowano ; rózne tra$ry i uprawy 40 45 50 55 6011 94157 12 szerokolistme, ETAM* (EPTC) stosowano w ilosci 0,22 kg i 2,27 kg/4050 m2 natomiast stosowano w stalej ilosci 2,27 kg/4050 m2.

LASSÓR (2-chloro-2', 6'-dwuetylo-N-(metoiksymety- ló)acetanilid, EPTAMR (EPTC) i odtrutke stosowano oddzielnie odpipetowujac, zmierzone ilosci odpo¬ wiednich roztworów podstawowych do gleby pod¬ czas mieszania jej w mieszalniku obrotowym da cementu. Roztwory podstawowe przygotowano w sposób nastepujacy: A. 0,22 kg/4050 m2 670 mg EPTC 6E (75,5% sklad¬ nika aktywnego) rozcienczono 500 ml odjonizowa¬ nej wody, tak, ze 2 ml odpowiadaja stezeniu 0,22 kg/4050 m2 w doniczce.

B. 2,27 kg/4050 m2 6700 mg EPTG GE (75,5%) roz¬ cienczono 500 ml odjonizowanej wody, tak ze 2 ml odpowiadaja stezeniu 2,27 kg/4050 m2 w doniczce.

C. 0,90 kg/4050 m2 427 mg LASSO 4E rozcienczo¬ no 100 ml odjonizowanej wody tak, ze 1 ml równa sie 2,05 mg (skladnika aktywnego) a 4 ml równaja sie 8,2 mg, co odpowiada stezeniu 0,90 kg/4050 m2 w doniczce.

Roztwory podstawowe odtrutki przygotowano rozcienczajac 102 mg materialu technicznego 10 ml 1% acetonowego roztworu Tweenu 20R (jednolaury- nian oksyetylenowego sorbitanu), tak, ze 2 ml od¬ powiadaja stezeniu 2,25 kg/4050 m2 w doniczce.

Po potraktowaniu gleby oboma srodkami chwas¬ tobójczymi i dodatkiem, glebe umieszczono z po¬ wrotem w doniczkach i nastepnie przygotowano do sadzenia. Poczatkowy etap przygotowania polegal na usunieciu próbki gleby wielkosci 0,55 1 z kazdej doniczki, która nastepnie uzywano na przykrycie nasion po posadzeniu^ Nastepnie glebe wyrówna¬ no i w kazdej doniczce zrobiono rzedy glebokosci okolo 0,65 cm.

Do doniczek traktowanych EPTAM w ilosci 2,27 kg/4050 m2 posadzono kukurydze De Kalb XL-44 (Zea maize), buraki cukrowe US H9 (Beta yulgare), drobno nasienne sloneczniki w szare cen- tki (Helianthus annus), bawelne Acalal (Gossypium hirsutum), soje Brag (Glycine max) i rzepak (Brassica napus). Do doniczek traktowanych 0,22 kg/4050 m2 EPTAM sadzono czerwony owies (Avena byzantina), sorgo R-10 (Sorghum Yulgare), pszenice Fremont HRS (Triticum aestivum), wlos- cice (Seteria feberii), ryz Galrose (Oryza Sativa) i jeczmien Blue Mariate (Hordeum vulgare). Na¬ stepnie nasiona przykryto 0,55 1 gleby usunietej przed sadzeniem.

Doniczki umieszczono w szklarni, na lawach, w której utrzymywano temperature 21—32°C. Glebe podlewano przez spryskiwanie w celu zapewnienia dobrego wzrostu rosliny. 2 i 4 tygodnie po potraktowaniu gleby badano rozmiary uszkodzen. Gleba traktowana samymi srodkami chwastobójczymi w ilosci 0,22, 0,90 lub 2,27 kg/4050 m2 stanowi podstawe do oceny stopnia zmniejszenia uszkodzen spowodowanego zastosowa¬ niem odtrutki. Procent ochrony oznaczono przez porównanie z doniczkami nie traktowanymi badana odtrutka.

Przy zastosowaniu EPTC w ilosci 0,22 kg/4050 m2 i zwiazku nr 1 w ilosci 2,27 kg/4050 m2 po 2 tygod¬ niach stwierdzono, ze sorgo ochroniono w 100°/o, pszenice — 57%, jeczmien — 25%. Przy zastosowa¬ niu EPTC w ilosci 0,22 kg/4050 m2 i zwiazku nr 1 w ilosci 2,27 kg/4060 m2 kukurydza byla zabezpie¬ czona w 100%. Zwiazek Nr 1 zastosowany w ilosci 0,45 kg/4050 m2 wprowadzony przed zasadzeniem spowodowal zmniejszenie uszkodzen sorga i psze¬ nicy o odpowiednio okolo 60% i 80% przy uzyciu LASSO 0,90 kg/4050 m2. Wyniki te zanotowano po 2 tygodniach.

Zwiazek Nr 2 (sulfotlenek) chronil kukurydze (De Kalb XL-44) w 100%, gdy fcyl uzyty w ilosci 0,022 kg/4050 m2 z EPTC uzytym w ilosci 2,27 kg/4050 m2. W tescie prowadzonym z jeczmie¬ niem, przy zastosowaniu EPTC w ilosci 0,22 kg/4050 m2 i zwiazku nr 2 w ilosci 2,27 kg/4050 m2 ochroniono rosliny w 80%.

Przyklad VI. Próba zastosowania srodka w bruzdach.

Plaskie donice wypelniono gleba piaszczysto-gli- niasta. VERNAMR (dwupropylotiokarbaminian S- -propylu) iiokarbamdnonu, srodek xdiwastobójczy i ewentualnie przyszla odtrutke stosowano oddziel¬ nie. Substancje chwastobójcza stosowano przez pi- petowanie odmierzonej ilosci odpowiedniego pod- stawowego roztworu na glebe w trakcie miesza¬ nia jej w mieszalniku obrotowym. Roztwór przy¬ gotowano w sposób nastepujacy: VERNAMR 2,27 kg/4050 m2: 3166 mg 6E (75% skladnika aktywnego) rozpuszczono 500 ml odjonizowanej wody tak, ze 4 ml odpowiadalo ilosci 2,27 kg/4050 m2 tj. 20 mg substancji aktywnej na donice.

Odtrutka: przygotowano przez rozpuszczenie 95 mg zwiazku w 15 ml acetonu i 1% Tweeu 20R (jednolaurynian polioksyetylenowego sorbitanu) tak, ze 1,5 ml spryskano na otwarte bruzdy co odpo¬ wiada 2,27 kg/4050 m2 w przeliczeniu na polowe powierzchni donicy.

Dodatkowa odtrutke stosowano w rzedach na odkryte nasiona przed pokryciem ich ziemia. 40 w donicach zasiano np. kukurydze De Kalb XL—44 (Zca maize).

Po zasianiu, donice podzielono na dwie równe czesci o jednakowej wielkosci za pomoca prze¬ grody drewnianej. 1,5 ml roztworu z odtrutka roz- 45 pylono bezposrednio na odsloniete nasiona w rze¬ dach w polowie donicy. Czesc nietraktowana do¬ nicy sluzyla jako próba kontrolna na dzialanie srodka chwastobójczego. Nasiona pokryto nastep¬ nie 0,55 1 usunietej wczesniej gleby. 50 Po przykryciu potraktowanych nasion donice u- mieszczcaio w cieplarni gdzie utrzymywano tem¬ perature w granicach 21—32°C. Ziemie podlewano przez skrapianie woda dla zapewnienia dobrego wzrostu roslin. 55 Stopien uszkodzenia badano w 2 tygodnie po po¬ traktowaniu roslin. Dla uzyskania podstawy do oznaczen stopnia zabezpieczenia przed uszkodze¬ niem wlaczano do oznaczen poszczególne donice traktowane wylacznie srodkiem chwastobójczym w 60 ilosci 2,27 kg/4050 m2.

Wyniki podano w tablicy II.

Zwiazek 7 i 74 w ilosci 2,27 kg/4050 m* wyka¬ zuja równiez 40% dzialanie ochronne wzgledem jeczmienia przy stosowaniu preparatu VERNAMR 65 w ilosci 0,45 kg/4050 m2.13 94157 14 Tablica II % zabezpieczenia kukurydzy przed srodkiem VERNAMR (2,27 kg/4050 m2) przy zastosowaniu w bruzdach odtrutki w dawce 2,27 kg/4050 m2 Numer zwiazku 1 2 3 6 7 73 74 75 76 77 78 19 79 80 Dane fizykochemiczne zwiazku 144—149°C 105—113°C Ul—114°C pól staly*) lepki, pól staly *) pól staly*) N*J 1,5090 pól staly*) N^° 1,5138 ND 1,5032 N3D 1,5053 pól staly*) ND 1,5310 ND 1,5470 pól staly *) pól staly*) Wynik po 2 tygod¬ niach i 100**) 100**) 78 89 89 100 100 78 89 78 0 33 78 56 56 33 VERNAM ***) 90 95**) *) Dostepne dane z analizy w podczerwieni **) Dane po 4 tygodniach ***) % uszkodzenia srodkiem VERNAM* w ilosci 2,27 kg/4050 m2.

Zwiazek o wzorze 7 wykazuje równiez 40% dzia¬ lanie ochronne wzgledem pszenicy w ilosci 2,27 kg/4050 m2 przy zastosowaniu srodka VERNAMR w ilosci 0,45 kg/4050 m2.

Claims (3)

Zastrzezenia patentowe

1. Srodek chwastobójczy, znamienny tym, ze za- io wiera odtrutke ochraniajaca rosliny uprawne przed niszczacym dzialaniem substancji chwastobójczych, o wzorze przedstawianym na zalaczonym rysunku, w którym R oznacza grupe chlorowcoalkilowa, al¬ kilowa lub alkilotio, Rlf R2, R8, R4, R5 i R6 nie- 15 zaleznie od siebie oznaczaja atom wodoru, nizsza grupe alkilowa, grupe alkoksyalkilowa lub nizsza grupe hydroksyalkilowa a n oznacza liczbe 1 lub 2 i jedna lub kilka substancji chwastobójczych typu tiokarbaminianu lub podstawionych acetanili- 20 dów lacznie z cieklym lub stalym nosnikiem, przy czym odtrutka obecna jest w ilosci 0,01—15% wa¬ gowych w przeliczeniu na ilosc substancji chwa¬ stobójczej a ciekly wzglednie staly nosnik stanowi okolo 2—75% wagowych srodka chwastobóiczego. 25

2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako odtrutke zawiera zwiazek o wzorze przedsta¬ wionym na rysunku, w którym R oznacza grupe dwuchlorometylowa, B.x i R2 oznaczaja grupe mety¬ lowa, R3—R6 oznaczaja atomy wodoru a n oznacza 2. 30

3. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako odtrutke zawiera zwiazek o wzorze przed¬ stawionym na zalaczonym rysunku w którym R oznacza grupe dwuchlorometylowa, Ri i R2 ozna¬ czaja grupy metylowe, R3—R6 oznaczaja atomy wo¬ doru a n oznacza 1. W 3 T\A