TR201810852T4 - Kaplanmış tekstillerin üretimine yönelik proses. - Google Patents

Abstract

Aşağıdaki adımları içeren kaplanmış tekstillerin üretimine yönelik bir prosestir: birinci bir kısım ve birinci kısım ile karşılıklı ikinci bir kısma sahip bir tekstil alt tabakasının sağlanması; tekstil alt tabakasının birinci kısmının en az bir parçasının yayılabilir bir poliüretan mekanik köpük ile temas ettirilmesi; poliüretan mekanik köpük ile temas ettirilmiş birinci kısım ile karşılıklı tekstil alt tabakasının ikinci kısmının en az bir parçasına azaltılmış bir basınç uygulanması ve tekstil alt tabakasının temas ettirildiği poliüretan mekanik köpüğün sertleştirilmesi. Buluş ayrıca bu tür bir proses aracılığıyla elde edilebilen bir kaplanmış tekstil, özellikle bir sentetik deri ile ilgilidir.

Description

TARIFNAME KAPLANMIS TEKSTILLERIN ÜRETIMINE YÖNELIK PROSES Mevcut bulus azaltilmis basinç kullanilarak kaplanmis tekstillerin üretimine yönelik bir proses ile ilgilidir. Bulus ayrica bu tür proses araciligiyla elde edilebilen kaplanmis bir tekstil, özellikle bir sentetik deri ile ilgilidir.

Tekstillerin plastik ile kaplanmasi sureti ile sentetik deri imalati bir müddettir bilinmektedir.

Sentetik deriler, diger alanlarin yani sira, ayakkabi üst malzemeleri, giyim esyalari, çanta imalat malzemeleri ve döseme malzemeleri olarak kullanilmaktadir. PVC gibi diger plastiklerin yani sira, burada kullanilan ana kaplama malzemesi poliüretandir. Tekstillerin poliüretanla kaplanmasi ile ilgili iyi bilinen prensipler W. Schröer, Textilveredlung [Tekstil Son açiklamasi "New Materials Permeable to Water Vapor" (Su Buhari için Geçirgen olan Yeni Malzemeler), Harro Trâubel, Springer Verlag, Berlin, Heidelberg, New York, 1999, ISBN 3- Sentetik derinin üretiminde kullanilan ana prosesler dogrudan kaplama prosesi, aktarma kaplama prosesi (dolayli kaplama) ve topaklastirma (islak) prosesidir. Dogrudan prosesten farkli olarak, aktarma prosesindeki kaplama geçici bir destege uygulanir ve daha sonra (kagit serbest birakilir). Aktarma prosesi tercihan kaplama esnasinda yüksek çekme gerilmelerine izin vermeyen tekstil alt tabakalarina veya özellikle yogun olmayan açik kumaslara uygulanir.

Topaklastirma prosesinde, tekstil alt tabakasi genel olarak DMF'de poliüretan içeren bir çözelti ile kaplanir. Ikinci adimda, kaplanan alt tabaka DMF/su banyolarindan geçirilir, ki burada suyun orani adim adim arttirilir. Poliüretanin çökelmesi ve mikro gözenekli filmin olusmasi burada meydana gelir. Burada DMF ile suyun mükemmel karisabilirliginden istifade edilir ve DMF ve su poliüretan için bir çözücü olan ve olmayan çift olarak görev yapar.

Topaklanmis poliüretan kaplamalari özellikle yüksek kaliteli sentetik deri imalatinda kullanilir, çünkü bunlarin mukayeseli olarak oldukça iyi nefes alma faaliyeti vardir ve deri hissi verirler.

Topaklastirma prosesinin temel prensibi poliüretan için uygun bir çözücü olan ve olmayan çiftin kullanilmasidir. Topaklastirma prosesinin büyük avantaji, mükemmel bir deri hissine sahip olan mikro gözenekli, nefes alan sentetik derinin DE 29 08 314 A1 içinde açiklandigi üzere elde edilebilmesidir. Bunun örnekleri Clarino® ve Alcantara® sentetik deri markalaridir.

Topaklastirma prosesinin bir dezavantaji organik solvent olarak çok miktarda DMF kullanimini gerektirmesidir. Üretim eSnasinda çalisanlarin DMF emisyonuna maruz kalmalarini asgariye indirmek için ilave tasarim tedbirlerinin alinmasi gerekir, ki bunlar daha basit proseslere göre önemsiz ölçüde olmayan harcamalari gerektirmektedir. Ayrica, çok miktarda DMF/ su karisimlarinin bertaraf edilmesi veya islah edilmesi gerekir. Bu ise problemlidir, çünkü su ve DMF es kaynar sivilar olup sadece ilave islem ile damitma yolu ile bir birinden ayrilabilir.

DMF kullanimindan kaçinmak amaciyla, 3qu poliüretan çözeltileri kullanilabilir. Örnegin, US anyonik olarak hidrofillestirilmis poliüretan çözeltisi (i) ve katyonik olarak hidrofillestirilmis bir poliüretan poliüre çözeltisi içeren bir katyonik topaklastirici (II) içeren bir bilesim köpüklestirildigi ve kurutuldugu mikro gözenekli kaplamalarin üretimine yönelik bir proses ile Poliüretan çözeltili köpüklere yönelik diger bir örnek, bir polimer çözeltisinin bir yara üzerine püskürtülmesi araciligiyla elde edilen yaralara yönelik biyomedikal köpük maddelerini yüzeyi üzerine püskürtülmesi durumunda yaranin üç-boyutlu sekline ayarlayan ve yara yüzeyinin kapatilmasina ek olarak yaranin tam olarak uydugu bir sekilde ayrica derinlik boyutunda yaranin tamamen sarilmasini saglayan üç-boyutlu bir kaliplanmis gövdeye dönüstürülür. Biyomedikal köpük maddelerinin özellikle kronik yaralarin tedavi edilmesine yönelik uygun oldugu rapor edilir. olusan sulu bir poliüretan çözeltisi ile dokumasiz veya dokumali bir tekstilin bir emprenye edilmesi araciligiyla yapilan bir sentetik deriyi açiklar. Emprenye edilmis tekstil akabinde çözeltiyi topaklastirmak üzere yeterli bir topaklastirma süresi boyunca bir topaklastirici içeren suya maruz birakilir. Yöntem üstün islak kat yapiskanligina sahip sentetik bir deri olusturmak üzere kullanilabilir ve çözülemeyen bir çokdegerlikli katyon organik asit içerebilir.

Söz konusu daldirma prosesinde bir tekstil genellikle bir tuz çözeltisine daldirilir, kurutulur, bir poliüretan çözeltisi macununa daldirilir, tekrar kurutulur, suya daldirilir ve akabinde bir kez daha kurutulur. Ancak bu proses dahil edilen çok sayidaki adim nedeniyle zahmetlidir ve büyük orandaki bir miktarda suyum uzaklastirilmasinin gerekmesi nedeniyle enerji tüketir.

Bir daldirma prosesinde, topaklasmis poliüretan çözeltisinin ayrica tekstil elyaflari arasindaki bosluklarda bulundugu ayrica bulunmustur. Bu, birçok uygulamada, özellikle sentetik deri üretimine yönelik istenmeyen kaplanmis tekstilin sert bir dokunus hissine yol açar.

Mevcut bulus dolayisiyla daha az adim, daha düsük bir enerji tüketimi ile ve DMF kullanimina yönelik ihtiyaç olmadan kaplanmis tekstillerin üretimine yönelik gelismis bir proses saglanmasi amacina sahiptir.

Mevcut bulusa göre bu amaca asagidaki adimlari içeren, kaplanmis tekstillerin üretimine yönelik bir proses araciligiyla ulasilmistir: - birinci bir kisim ve birinci kisim ile karsilikli ikinci bir kisma sahip bir tekstil alt tabakasinin saglanmasi; - tekstil alt tabakasinin birinci kisminin en az bir parçasinin yayilabilir bir poliüretan mekanik köpük ile temas ettirilmesi; - poliüretan mekanik köpük ile temas ettirilmis birinci kisim ile karsilikli tekstil alt tabakasinin ikinci kisminin en az bir parçasina azaltilmis bir basinç uygulanmasi; ve - tekstil alt tabakasinin temas ettirildigi poliüretan mekanik köpügün katilastirilmasi.

Köpügün, dagilmamasi ve bir köpük olarak alt tabakanin üzerine ve içine uygulanabilmesi açisindan azaltilmis basinç islemine direndigi sasirtici bir sekilde bulunmustur. Elde edilen kaplanmis tekstiller, tekstil elyaflari arasinda herhangi bir poliüretan göstermez. Bu, yumusak bir dokunus hissine yol açar. Ayrica en fazla iki daldirma ve kurutma adimindan, bulusa göre proses ile tasarruf edilebilir. Dolayisiyla, proseste daha az enerji tüketilir.

Tercih edilen bir somutlasmis örnekte, kaplanmis tekstillerin üretimine yönelik özgün bir sekilde tanimlanan proses, sürekli bir proses olarak gerçeklestirilebilir.

Bulusa göre, poliüretan mekanik köpük katyonik hidrofillestirilmis poliüretan, anyonik hidrofillestirilmis poliüretan ve noniyonik hidroûllestirilmis poliüretandan olusan gruptan seçilen en az bir poliüretani içerir.

Tekstil alt tabakasi tercihen poliester, naylon (6 veya 6,6), pamuk, poliester/pamuk karisimlari, yün, rami, spandeks, cam, termoplastik poliüretan (TPU), termoplastik olefinler (TPO) veya benzerlerinin elyaflarindan imal edilebilir. Tekstil alt tabakasi boyalarla, renklendiricilerle, pigmentlerle, UV emicilerle, plastiklestiricilerle, zemin redepozisyon maddeleri ile, yaglayicilarla, anti oksidanlarla, alev önleyicilerle, reoloji maddeleri ve benzerleri ile muameleden geçirilebilir, bu islemler kaplamadan önce veya sonra yapilabilir, ancak bunlarin kaplamadan önce yapilmasi tercih edilir.

Tekstilin birinci kisminin, örnegin tekstilin üst kisminin mekanik köpük ile temas ettirilmesi, püskürtme, biçakla siyirma veya bir kaptan dökme gibi çesitli araçlar ile gerçeklestirilebilir.

Poliüretan mekanik köpüge iliskin, yayilabilir bir köpüge yönelik örnekler DIN 53019'a göre Yayilabilir köpük, kismen topaklastirilabilir. Mekanik köpük yüksek hizlarda karistirma araciligiyla, diger bir deyisle yüksek kesme kuvvetlerinin eklenmesi ile veya örnegin sikistirilmis havada üfleme araciligiyla gibi bir üfleme gazinin genislemesi araciligiyla elde edilir. Mekanik köpügün hazirlanmasi istenen herhangi bir mekanik çalkalama, karistirma ve çözme teknigi kullanilarak gerçeklestirilebilir. Hava genellikle böylece eklenir ancak nitrojen ve diger gazlar ayrica kullanilabilir.

Köpük yogunlugu, örnegin 2 0,5 g/cm3 ila 5 1,0 g/Cm3'lük bir aralikta olabilir.

Poliüretan mekanik köpüklere yönelik baz olarak sulu çözeltiler özellikle tercih edilir.

Genellikle, mevcut poliüretan polimerler su içinde çözünebilir ve dagilabilir olduklari sürece özellikle sinirlandirilmaz, “poliüretan” ifadesi ayrica poliüretan-poliüreleri kapsar.

POIiüretan(PUR) çözeltilerinin ve bunlarla ilgili proseslerin bir incelemesi Rosthauser & Nachtkamp, "Waterbome Poliurethans, Advances in Urethan Science and Technology" (Suda Çözünen Poliüretanlar, Üretan Biliminde ve Teknolojisinde Gelismeler), Cilt 10, sayfa sayfa 24 ila 26 dokümaninda açiklanmistir.

Ayrica mekanik köpügün üretilmesinde köpük dengeleyicilerinin kullanilmasi tercih edilir.

Ticari olarak temin edilebilir köpük dengeleyicileri, örnegin suda-çözünebilir yag asidi amidleri, sülfosüksinamidler, hidrokarbon sülfonatlar veya sabun-benzeri bilesikler (yag asidi tuzlari), örnegin lipofilik radikalin 12 ila 24 karbon atomu içerdigi unsurlar; özellikle hidrokarbon radikalinde 12 ila 22 karbon atomuna sahip olan ailkansülfonatlari hidrokarbon radikalinin tamaminda 14 ila 24 karbon atomuna sahip olan alkilbenzen sülfonatlar veya 12 ila 24 karbon atomuna sahip olan yag asidi amidleri veya yag asitlerinin sabun-benzeri yag asidi tuzlari kullanilabilir.

Suda-çözünebilir yag asidi amidleri tercihen mono- veya di-(C2-3-alkanol)-aminlerin yag asidi aminleridir. Sabun-benzeri yag asidi tuzlari, örnegin, alkali metal tuzlari, amin tuzlari veya yerine konulmamis amonyum tuzlari olabilir. Yag asitleri olarak genellikle bilinen bilesikler, örnegin Iaurik asit, miristik asit, palmitik asit, oleik asit, stearik asit, risinoleik asit, behenik asit veya arasit asit veya ticari yag asitleri, örnegin hindistan cevizi yag asidi, don yag yag asidi, soya yag asidi veya ticari oleik asit, ayrica bunlarin hidrojenasyon ürünleri dikkate alinir.

Köpük dengeleyiciler avantajli olarak köpüklenme sartlari veya uygulama sartlari altinda parçalanmayanlardir. Sülfosüksinamidler ve amonyum stearatlarin bir karisiminin kullanimi tercih edilir. Sülfosüksinamidler ve amonyum stearatlarin karisimi tercihen agirlikça %20 ila 60 amonyum stearat, özellikle tercihen agirlikça %30 ila 50 amonyum stearat ve tercihen agirlikça %80 ila 40 sülfosüksinamid, özellikle tercihen agirlikça %70 ila 50 sülfosüksinamid içerir, agirlikça yüzdeler her iki köpük dengeleyici sinifin uçucu-olmayan bilesenlerine baglidir ve agirlikça % toplami her iki durumda agirlikça %100'dür.

Bulusa uygun kullanilan sulu poliüretan çözelti bilesenleri asagidakiler olabilir: 1) Organik di- ve/ veya poliizosiyanatlar; örnegin tetrametil diizosiyanat, heksametil izosiyanat (HDI), 2-metilpentametilen diizosiyanat, 2,2,4-trimetilheksametilen diizosiyanat (THDI), dodekanmetil diizosiyanat, 1,4-diizosiyanatosikloheksan, 3- izosiyanatometil-, 4,4'- izosiyanatodisikloheksilmetan (Desmodur® W), 4,4'-diizosiyanato-3,3'- dimetildisikloheksilmetan, 4,4'-diizosiyanato-2,2-disikloheksilpropan, 1.4-diizosiyanato benzen, 2,4- veya 2,6-diizosiyanatot0luen veya bu izomerlerin karisimlari, 4,4'-, 2,4- veya 2,2'-diizosiyanatodifenilmetan veya bu izomerlerin karisimlari, 4,4-, 2,4'- veya 2,2'-diizosiyanat0-2,2-difenilpropan-p-ksilen diizosiyanat ve d,a,c',0i'-tetrametiI-m- veya -p-ksilen diizosiyanat (TMXDI), ve bu bilesimleri içeren karisimlar. Modifikasyon amaci ile yukarida bahsi geçen diizosiyanatlara ait az miktarda trimerler. üretanlar. biüretler. alofanatlar ve üretdiyonlar kullanilabilir. MDI, Desmodur W, HDI ve/ veya IPDI özellikle tercih edilir. 2) Polihidroksil bilesikler; molekül basina 1 ila 8, tercihan 1.7 ila 3.5 hidroksil grubu olan ve (ortalama) molekül agirligi 16,000'e g/mol kadar, tercihan 4000'e g/mol kadar olanlar. Her bir durumda ve örnegin etilen glikol, 1,2-, 1,3-propilen glikol, 1,4- bütanediyol, 1,6-heksanediyol, neopentil glikol, trimetilolpropan, gliserol, 1 hidrazin + 2 propilen glikol reaksiyonunun ürünü ve oligomerik veya polimerik hidroksil bilesikleri 3000 g/mol olan düsük molekül agirlikli polihidroksil bilesikler düsünülebilir.

Oldukça yüksek molekül agirliklarina sahip hidroksil bilesikleri hidroksi poliesterler, hidroksi polieterler, hidroksi politiyoeterler, hidroksi poliasetatlar, hidroksi polikarbonatlar ve / veya hidroksi poliester amidleri içerir, ki bunlar poliüretan kimyasinda iyi bilinirler, tercihan ortalama molekül agirliklari 350 g/mol ila 4000 g/mol, özellikle tercihan 840 g/mol ila 3000 g/mol olanlardir. Hidroksi polikarbonatlar ve/ veya hidroksi polieterler özellikle tercih edilir. Bunlar kullanildigi zaman hidrolize karsi kararliligi yüksek olan topaklar hazirlanabilir. 3a) Bir asit grubunu ve/ veya tuz halinde bir asit grubunu ve en az bir izosiyanat -reaktif grubunu, örnegin bir OH veya NH2 grubunu içeren iyonik veya potansiyel olarak iyonik hidrofillestirme ajanlari. Örnekler etilendiamin-ß-etilsülfonik asit (AAS tuz çözeltisi), dimetilolpropiyonik asit (DMPA), dimetilolbütirik asit, hidroksipivalik veya 1 mol diamin, tercihan isoforondiamin, ve 1 mol d,ß-d0ymamis karboksilik asit, tercihan akrilik asit katma bilesiklerinin Na tuzudur. 3b) Mono- ve/ veya difonksiyonel polietilen oksit veya polietilen-propilen oksit alkollerinin molekül agirliklari 300 g/mol ile 5000 g/mol olan, iyonik olmayan hidrofillestirme ajanlari. Özel referans monohidroksiI-fonksiyonel etilen oksit /propilen oksit polieterlere verilir ki bunlar n-bütanol agirlikça % 35 ila 85 % etilen oksit ünitelerine sahip olan, molekül agirliklari 900 g/mol ila 2500 g/mol olan, n-bütanole dayalidir. Agirlikça en az % 3, özellikle en az % 6 iyonik olmayan hidrofillestirme ajanlari içerigi tercih edilir. 4) Izosiyanat gruplari için engelleyici maddeler, örnegin oksimler (aseton oksim, bütanon oksim veya sikloheksanon oksim), ikincil aminler (diizopropil amin, disikloheksilamin), NH-asitik heterosiklik maddeler (3,5-dimetilpirazol, imidazol, 1,2,4- triazol), CH-asitik esterler (C1-4-alkil malonatlar, asetik asit esterleri) veya Iaktamlar (a- kaprolaktam). Bütanon oksim, diizopropil amin ve 1,2,4-triazol özellikle tercih edilir.

) Dahili zincir baglari olarak poliaminler. Bunlar, örnegin paragraf 6) altinda incelenen poliaminleri içerir. Paragraf 3a) altinda incelenen diamino-fonksiyonel hidrofillestirme maddeleri de zincir baglari olarak uygundur. 6) Poliamin çapraz baglama maddeleri. Bunlar tercihan alifatik veya sikloalifatik diaminlerdir, ancak belli özellikleri elde etmek için trifonksiyonel poliaminlerin veya polifonksiyonel poliaminlerin kullanilmasi da mümkündür. Genel olarak, ilave fonksiyonel gruplari, örnegin OH gruplarini içeren poliaminlerin kullanilmasi mümkündür. Polimer omurgasina normal veya hafifçe yüksek ortam sicakliklarinda, örnegin 20 “C ile 60 “C, dahil edilmeyen poliamin çapraz baglama maddeleri, ya çözeltilerin hazirlanmasi esnasinda derhal veya daha sonra karistirilir. Uygun alifatik poliamin örnekleri olarak etilendiamin, 1,2- ve 1,3-propilendiamin, 1,4- tetrametilendiamin, 1,6-heksametilendiamin, 2,2,4- ve 2,4,4-trimetiIheksametilendiamin, 2-metilpentametilendiamin ve dietilentriamin izomer karisimi sayilabilir. Çözeltiler bir topaklastirici içerebilir. Bir topaklastirici bir tuz veya asittir, örnegin organik asitlerin amonyum tuzlaridir, ki bunlar belli sartlar altinda, örnegin belli sicakliklarda poliüretanin topaklasmasini saglar. Bu maddeler asit üreten bir kimyasal madde, yani oda sicakliginda asit olmayan, fakat isininca asit olan bir madde içerir. Bu gibi bilesiklere örnek olarak etilen glikol diasetat, etilen glikol format, dietilen glikol format, trietil sitrat, monostearil sitrat ve bir organik asit ester sayilabilir.

Topaklastirici bilesimde tercihen, çözeltinin kati madde içerigine bagli olarak agirlikça %1 ila agirlikça %10'Iuk bir miktarda mevcuttur.

Poliüretan mekanik köpük ile temas ettirilmis birinci kisim ile karsilikli tekstil alt tabakasinin ikinci kisminin en az bir parçasina azaltilmis bir basinç uygulanmasi araciligiyla, mekanik köpük tekstil içinde absorbe edilir veya emilir. Bu, tekstilin karsilik gelen kismi altinda bir vakum haznesinin yerlestirilmesi araciligiyla gerçeklestirilebilir.

Son olarak, tekstil alt tabakasinin temas ettirildigi poliüretan mekanik köpük katilastirilir.

Katilastirma, kurutma, isitma ve/veya diger topaklastiricilarin etkisi araciligiyla gerçeklesebilir. Diger topaklastiricilara yönelik örnekler tuz çözeltilerini içerir.

Mevcut bulusun diger somutlasmis örnekleri ve açilari asagida açiklanacaktir. Bunlar, metin açik bir sekilde aksini belirtmedikçe serbest bir sekilde kombine edilebilir.

Bulusa göre prosesin bir somutlasmis örneginde kullanilan tekstil alt tabakasi, dogal ve/veya sentetik elyaflara bagli bir dokumali kumas, örgülü kumas veya dokumasizdir. Tekstil alt tabakasi özellikle tercihen bir dokumasizdir (Zimba elyafli dokumasiz, mikrofiber dokumasiz veya benzeri).

Bulusa göre prosesin diger bir somutlasmis örneginde poliüretan mekanik köpük asagi sekilde elde edilebilen bir aniyonik ve/veya noniyonik hidrofillestirilmis poliüretan içerir A) izosiyanat -fonksiyonel prepolimerlerin asagidakilerden hazirlanmasi A1) organik poliizosiyanatlar A3) istege bagli olarak, molekül agirliklari 2 32 ila 5 400 g/mol olan hidroksil- fonksiyonel bilesikler ve A4) istege bagli olarak, izosiyanat -reaktif, aniyonik veya potansiyel olarak aniyonik ve/ veya istege bagli olarak noniyonik hidrofillestirme maddeleri, B) daha sonra bunlarin serbest NCO gruplarinin hepsinin veya bir kisminin reaksiyonu B1) istege bagli olarak, molekül agirliklari 2 32 ila 5 400 g/mol olan amino- fonksiyonel bilesiklerle ve/veya 82) izosiyanat -reaktif, tercihan amino-fonksiyonel, aniyonik veya potansiyel olarak aniyonik hidrofillestirme maddeleri.

Zincir baglari ile, ve elde edilen prepolimerlerin su içindeki çözeltisi B) adimindan önce, esnasinda veya sonra yapilabilir, ki burada mevcut olan potansiyel olarak iyonik gruplar nötralizer ile kismi veya tam reaksiyon ile iyonik hale dönüstürülür.

Aniyonik hidrofillestirmenin elde edilmesi için, amino, hidroksil veya tiyol gruplari gibi NCO gruplarina karsi reaktif olan en az bir grubu içeren ve ek olarak aniyonik gruplar olarak -COO' veya -803' veya -P032' içeren veya bunlarin tamamen veya kismen protonatlasmis asit formlarini potansiyel olarak aniyonik gruplar olarak içeren hidrofillestirme maddeleri kullanilarak A4) ve/veya B2) islemlerinin yapilmasi sarttir.

Tercih edilen sulu aniyonik poliüretan çözeltileri düsük hidrofilik aniyonik gruplar derecesine, tercihan 100 9 kati reçine basina 0.1 ila 15 mili esdeger, sahiptir.

Iyi çökeltme kararliligi saglamak için belirli poliüretan çözeltilerin ortalama parçacik büyüklügü tercihan 750 nm`den az, özellikle tercihan 500 nm'den az ve çok özellikle tercihan 400 nm'den az olmali, bu uzunluk lazer korelasyon spektroskopisi ile tesbit edilmelidir.

NCQ-fonksiyonel prepolimerin hazirlanmasi esnasinda A1) bileseninin bilesikleri içinde NCO gruplarinin A2) ila A4) bilesenlerinin bilesikleri içinde amino, hidroksil veya tiyol gruplari gibi Adim B)'deki amino-fonksiyonel bilesikler o miktarda kullanilir ki, bu bilesikler içindeki izosiyanat - reaktif amino gruplarinin prepolimer içindeki serbest izosiyanat gruplarina orani A1) bileseninin uygun poliizosiyanatlari aromatik, aralifatik, alifatik veya sikloalifatik poliizosiyanatlar olup bunlarin NCO fonksiyonelligi 2'dir ve bunlar teknolojiyi bilen kisiler tarafindan taninirlar.

Bu tip uygun poliizosiyanatlarin örnekleri 1,4-bütilen diizosiyanat, 1,6-heksametilen diizosiyanat (HDI), izoforon diizosiyanat (IPDI), 2,2,4- ve/ veya 2,4,4-trimetilheksametilen diizosiyanat, izomerik bis(4,4'-izosiyanatosikloheksil) metanlar veya bunlarin istenen izomer içerigi ile karisimlari, 1,4-sikloheksilen diizosiyanat, 1,4-fenilen diizosiyanat, 2,4- ve/ veya difenilmetan diizosiyanat, , 1,3- bis(izosiyanatometil)benzen (XDl), ve Ci-Cs-alkil gruplari içeren alkil 2,6-diizosiyanato- heksanoatlar (lizin diizosiyanatlar) olarak sayilabilir.

Yukarida bahsi geçen poliizosiyanatlarin yani sira, üretdiyon, izosiyanürat, üretan, alofanat, biüret, iminooksadiazinediyon ve/ veya oksadiazinetriyon yapisi olan orantili olarak modifiye edilmis diizosiyanatlarin ve molekül basina 2 NCO grubundan fazlasini içeren modifiye edilmemis poliizosiyanatlarin örnegin 4-izosiyanatometiloktan 1,8-diizosiyanat (nonan triizosiyanat) veya trifenilmetan 4,4',4"-triizosiyanatin kullanilmasi da mümkündür.

Bunlar tercihan yukarida bahsi geçen poliizosiyanatlar veya poliizosiyanat karisimlari olup özellikle alifatik olarak ve/veya sikloalifatik olarak baglanmis izosiyanat gruplarini içerir ve karisimin ortalama NCO fonksiyonelligi 2 ile 4, tercihan 2 ile 2.6 arasindadir ve özellikle tercih edilen 2 ile 2.4'tür.

A1) kullanimi için özellikle 1,6-Heksametilen diizosiyanat, izoforon diizosiyanat, izomerik bis(4,4'-izosiyanatosikl0heksil) metanlar ve bunlarin karisimlari tercih edilir. özellikle tercihan 600 ila 3000 g/mol olan polimerik polioller kullanilir. Bunlarin OH Bu tip polimerik polioller; poliester polioller, poliakrilat polioller, poliüretan polioller, polikarbonat polioller, polieter polioller, poliester poliakrilat polioller, poliüretan poliakrilat polioller, poliüretan poliester polioller, poliüretan polieter polioller, poliüretan polikarbonat polioller ve poliüretan kaplama teknolojisinde bilinen poliester polikarbonat poliollerdir. Bunlar A2) içinde kendi baslarina veya digerleri ile istenen karisimda kullanilabilir.

Bu tip poliester polioller; di- ve istege bagli olarak tri- ve tetraollerin polikondensatlari ve di- ve istege bagli olarak tri- ve tetrakarboksilik asitler veya hidroksikarboksilik asitler veya anhidridler veya bunlara karsilik gelen poliesterlerin hazirlanmasi için alt alkollerin polikarboksilatlari kullanilabilir.

Uygun diollere örnek olarak etilen glikol, bütilen glikol, dietilen glikol, trietilen glikol, polialkilen bütandiol, 1,6-heksanediol ve izomerleri, neopentil glikol veya neopentil glikol hidroksipivalat kullanilabilir, ki burada 1,6-heksanediy0l ve izomerleri, neopentil glikol ve neopentil glikol hidroksipivalat tercih edilir. Ayrica, trimetilolpropan, gliserol, eritritol, pentaeritritol, trimetilolbenzen veya trishidroksietil isosiyanürat gibi polioller de kullanilabilir.

Kullanilabilecek dikarboksilik asitler; ftalik asit, izoftalik asit, tereftalik asit, tetrahidroftalik asit, heksahidroftalik asit, sikloheksandikarboksilik asit, adipik asit, azelaik asit, sebasik asit, glutarik asit, tetrakloroftalik asit, maleik asit, fumarik asit, itakonik asit, malonik asit, suberik asit. 2-metilsukkinik asit, 3,3-dietilglutarik asit ve/ veya 2,2-dimetilsukkinik asittir. Bunlara karsilik gelen anhidridler de asit kaynagi olarak kullanilabilir.

Esterlestirileoek olan poliolün ortalama fonksiyonelligi > 2 oldugu sürece, benzoik asit ve heksankarboksilik asit gibi monokarboksilik asitler de ek olarak kullanilabilir.

Tercih edilen asitler yukarida bahsi geçen tipteki alifatik veya aromatik asitlerdir. Özel referans adipik asit, isoftalik asit ve istege bagli olarak trimelitik asite yapilir.

Terminal hidroksil gruplari içeren poliester poliolün hazirlanmasinda reaksiyon katilimcisi olarak birlikte kullanilabilecek olan hidroksikarboksilik asitler örnegin hidroksikaproik asit, hidroksibütirik asit, hidroksidekanoik asit, hidroksistearik asit ve benzerleridir. Uygun Iaktonlar ise kaprolakton, bütirolakton ve benzerleridir. Kaprolakton tercih edilir.

Hidroksil içeren polikarbonatlar, tercihan polikarbonatdioller, molekül agirliklari Mn 400 ile kullanilabilir. Bunlar, difenil karbonat, dimetil karbonat veya fosgen gibi karbonik asit türevlerinin polioller ile, tercihan dioller ile reaksiyonundan elde edilebilir. heksanediyol, 1,8-octanediol, neopentil glikol, 1,4-bishidroksimetilsikloheksane, 2-metiI-1,3- propandiol, 2,2,4-trimetil-1,3-pentanediol, dipropilen glikol, polipropilen glikoller, dibütilen glikol, polibbütilen glikoller, bisfenol A ve yukarida bahsi geçen tiplerin lakton modifiyeli diolleri gösterilebilir.

Polikarbonat diol tercihan agirlikça % 40 ila 100 heksanediyol, tercihan 1,6-heksanediyol, ve/ veya heksanediyol türevlerini içerebilir. Bu tip heksanediyol esaslidir ve terminal OH gruplarinin yani sira ester veya eter gruplarini içerebilir. Bu tip türevler heksanediyol ile fazla kaprolakton reaksiyonundan veya heksanediyolün kendisi ile eterleserek di- veya triheksilen glikol olusturmasindan elde edilebilir.

Saf polikarbonat diolleri yerine veya onlara ek olarak polieter polikarbonat diollerinin A2) içinde kullanilmasi da mümkündür.

Hidroksil içeren polikarbOnatlar tercihan dogrusal bir yapiya sahiptir.

Polieter polioller benzer sekilde A2) içinde kullanilabilir.

Uygun polieter polioller örnegin, poliüretan kimyasinda bilinen politetrametilen glikol polieterler olup bunlar tetrahidrofuranin katiyonik halka açilisi ile polimerizasyonundan elde edilebilir.

Benzer sekilde Uygun polieter polioller; di- veya polifonksiyonel baslatici moleküllerine stiren oksit, etilen oksit, propilen oksit, bütilen oksit ve/ veya epiklorohidrin ilave edilmesi ile elde edilir. Etilen oksitin di- veya polifonksiyonel baslatici moleküllerine ilave edilmesine en azindan oransal olarak bagli olan polieter polioller de A4) bileseni (noniyonik hidrofillestirme maddesi) olarak kullanilabilir.

Kullanilabilecek uygun baslatici molekülleri önceki teknikten bilinen bütün bilesikler olabilir ve bunlarin içinde su, bütil diglikol, gliserol, dietilen glikol, trimetilolpropan, propilen glikol, sorbitol, etilendiamin, trietanolamin, 1,4-bütanediy0l sayilabilir. Tercih edilen baslatici molekülleri su, etilen glikol, propilen glikol, 1,4-bütanediy0l, dietilen glikol ve bütil diglikoldür.

Poliüretan çözeltilerinin özellikle tercih edilen somutlasmis örnekleri A2) bileseni olarak sunlari içerir: polikarbonat poliollerin ve politetrametilen glikol poliollerin bir karisimi, ki burada karisimin içinde polikarbonat poliollerin orani agirlikça %20 ila 80, politetrametilen glikol poliollerin orani ise agirlikça %80 ila 20 olmalidir. Politetrametilen glikol poliollerin oraninin agirlikça %30 ila 75, polikarbonat poliollerin oraninin agirlikça % 25 ila 70 olmasi tercih edilir. Politetrametilen glikol poliollerin oraninin agirlikça %35 ila 70, polikarbonat poliollerin oraninin agirlikça % 30 ila 65 olmasi özellikle tercih edilir, her bir durumda polikarbonat polioller ile politetrametilen glikol poliollerin toplaminin % 100 olmasi ve polikarbonat polioller ile politetrametilen glikol polieter poliollerin toplaminin A2) bileseninde agirlikça en az % 50, tercihan % 60 ve özellikle tercihan % 70 olmasi gereklidir.

A3) bilesenini bilesiklerinin molekül agirliklari 62 ile 400 g/mol arasindadir.

Söz konusu molekül agirligi araligindaki poliollerin karbon atomu sayisi 20'ye kadar çikar, örnegin etilen glikol, dietilen glikol, trietilen glikol, 1,2-propandiol. 1,3-propandiol, 1,4- bütanediyol, 1,3-bütilene glikol, sikloheksanediyol, 1,4-sikloheksanedimetanol, 1,6- heksanediyol, neopentil glikol, hidrokinon dihidroksietil eter, bizfenol A (2,2-bis(4- hidroksifenil)propan), hidrojene bizfenol A (2,2-bis(4-hidroksikloheksil) propan), trimetilolpropan, gliserol, pentaeritritol, ve bunlarin bir biri ile istenen karisimlari A3) içinde kullanilabilir.

Uygun olan diger maddeler söz konusu molekül agirligi araliginda olan ester dioller olup bunlar örnegin d-hidroksibütiI-s-hidroksikaproik asit esterleri, w-hidroksiheksiI-y- hidroksibütirik asit esterleri, ß-hidroksietil adipat veya ß-hidroksietil tereftalat olabilir.

Ayrica, monofonksiyonel, izosiyanat -reaktif, hidroksil- içeren bilesikler de A3) içinde kullanilabilir. Bu tip monofonksiyonel bilesik örnekleri etanol, n-butanol, etilen glikol monobütil eter, dietilen glikol monometil eter, etilen glikol monobütil eter, dietilen glikol monobütil eter, propilen glikol monometil eter, dipropilen glikol monometil eter, tripropilen glikol monometil eter, dipropilen glikol monopropil eter, propilen glikol monobütil eter, dipropilen glikol monobütil eter, tripropilen glikol monobütil eter, 2-etilheksanol, 1-0ktanol, 1-d0dekanol, 1- heksadekanol olabilir.

A3) bileseninin tercih edilen bilesikleri 1,6-heksanediyol, 1,4-bütanediyol, neopentil glikol ve trimetilolpropandir.

A4) bileseninin aniyonik veya potansiyel olarak aniyonik hidrofillestirme bilesikleri en az bir izosiyanat - reaktif grubu, örnegin bir hidroksil grubu ve en az bir fonksiyonelligi, örnegin - COO'M*, -803'M*, -PO(O'M*)2, içeren bütün bilesikler olup burada M+ örnegin bir metal katiyon, H*, NH4*, NHR3+ olup yine burada R her bir durumda bir Ci-Ciz-alkil, Cs-Ca-sikloalkil ve/ veya Cz-C4-hidroksialkil radikalidir ve sulu ortam ile etkilesime girdigi zaman bir pH bagimli ayrisma dengesine gider ve bu sekilde negatif yükle yüklenebilir veya nötr kalabilir.

Uygun aniyonik veya potansiyel olarak aniyonik hidrofillestirme bilesikleri mono- ve dihidroksikarboksilik asitler, mono- ve dihidroksisülfonik asitler, ve mono- ve dihidroksiphosphonik asitler, ve bunlarin tuzlaridir. Bu tip aniyonik veya potansiyel olarak aniyonik hidrofillestirme maddelerine örnekler dimetilolpropionik asit, dimetilolbütirik asit, hidroksipivalik asit, malik asit, sitrik asit, glikolik asit, Iaktik asit ve DE-A 2 446 440 dokümaninda sayfa 5 - 9, formül I-lll'te açiklandigi gibi 2-bütandiol ve NaHSOa propokilatli karisimidir. A4) bileseninin tercih edilen aniyonik veya potansiyel olarak aniyonik hidrofillestirme bilesikleri yukarida bahsi geçen tiplerin karboksilat veya karboksilik asit gruplarini ve/ veya sülfonat gruplarini ihtiva edenleridir. Özellikle tercih edilen aniyonik veya potansiyel olarak aniyonik hidrofillestirme bilesikleri A4) karboksilat veya karboksilik asit gruplarini iyonik veya potansiyel olarak iyonik gruplar olarak, örnegin dimetilolpropionik asit, dimetilolbütirik asit ve hidroksipivalik asit, veya bunlarin tuzlari halinde içerenlerdir.

A4) bileseninin uygun noniyonik hidrofillestirme bilesikleri, örnegin polioksialkilen eterler olup bunlar en az bir hidroksil veya amino grubunu, tercihan en az bir hidroksil grubunu içerir. Örnekler, molekül basina istatistik ortalamasi olarak 5 ila 70, tercihan 7 ila 55 etilen oksit ünitesi içeren monohidroksiI-fonksiyonel polialkilen oksit polieter alkolleri olup bunlar uygun baslatici moleküllerin bilinen alkoksilatlastirilmasi ile elde edilir (örnegin Ullmanns Ensiklopâdie der technischen Chemie [Ullmann's Ensiklopedia of Industrial Chemistry] (Ullmann Sanayi Kimyasi Ansiklopedisi), 4ncü Baski, Cilt 19, Verlag Chemie, Weinheim Bunlar ya saf polietilen oksit eterleri veya karisik polialkilen oksit eterleridir ve mevcut alkilen oksit ünitelerine göre en az % 30 mol, tercihan en az % 40 mol etilen oksit ünitesi içerir. Özellikle tercih edilen noniyonik hidrofillestirme bilesikleri mono fonksiyonel karisik polialkilen oksit polieterleri olup bunlar % 40 ila 100 mol etilen oksit ünitesi ve % 0 ila 60 mol propilen oksit ünitesi içerir.

Bu tip noniyonik hidrofillestirme bilesikleri için uygun baslatici moleküller doymus mono alkoller; örnegin metanol, etanol, n-propanol, isopropanol, n-butanol, isobutanol, sec-butanol, izomerik pentanoller, heksanoller, oktanoller ve nonanoller, n-dekanol, n-dodekanol, n- tetradekanol, n-heksadekanol, n-oktadekanol, sikloheksanol, izomerik metilsikloheksanoller veya hidroksimetilsikloheksan, 3-etiI-3-hidroksimetiloksetan veya tetrahidrofurfuril alkol, dietilen glikol monoalkil eterler; örnegin dietilen glikol monobütil eter, doymamis alkoller; örnegin allil alkol, 1,1-dimetilallil alkol veya oleil alkol, aromatik alkoller; örnegin fenol, izomerik kresoller veya methoksifenoller, aralifatik alkoller; örnegin benzil alkol, anisalkol veya sinnamil alkol, ikincil monoaminler; örnegin dimetilamin, dietilamin, dipropilamin, diizopropil amin, dibütilamin, bis(2-etilheksil)amin, N-metil- ve N-etilsikloheksilamin veya disikloheksilamin, ve heterosiklik ikincil aminler; örnegin morfolin, pirrolidin, piperidin veya 1H-pirazol. Tercih edilen baslatici moleküller yukarida bahsi geçen tipteki doymus monoalkollerdir. Dietilen glikol monobütil eter veya n-butanol is baslatici moleküller olarak özellikle tercih edilir.

Alkoksilasyon reaksiyonu için uygun olan alkilen oksitler, etilen oksit ve propilen oksit olup bunlar istenen sirada veya alkoksilasyon reaksiyonu için karisim olarak kullanilabilir.

Di- veya poliaminler; örnegin 1,2-etilendiamin, 1,2- ve 1,3-diaminopropan, 1,4-diamin0-bütan, 1,6-diaminoheksan, izoforondiamin, 2,2,4- ve 2,4,4-trimetilheksametilendiamin izomer karsimi, 2-metilpentametilendiamin, dietilentriamin, triaminononan, 1,3- ve 1,4- ksililenediamin, a,oi,0i',0i'-tetrametil-1,3- ve -1,4-ksililenediamin ve 4,4- diaminodisikloheksilmetan ve/ veya dimetiletilendiamin Bi) bileseni olarak kullanilabilir.

Benzer sekilde hidrazin veya hidrazidleri; örnegin adipohidrazid kullanmak mümkündür.

Tercih izoforondiamin, 1,2-etilendiamin, 1,4-diaminobütan, hidrazin ve dietilentriamin içindir.

Ek olarak, birincil amino grubunun ani sira ikincil amino gruplarini da içeren veya bir amino grubunun (birincil veya ikincil) yani sira OH gruplarini da içeren bilesikler de Bi) bileseni olarak kullanilabilir. Bunlarin örnekleri birincil veya ikincil aminler; örnegin dietanolamin, 3- amino-1-metilaminopropan, 3-amino-1-etilaminopropan, 3-amino-1-sikloheksilaminopropan, 3-amin0-1-metilaminobütan, ve alkanolaminler; örnegin N-amino-etiletanolamin, etanolamin, 3-amin0pr0panol, ve neopentanolamindir.

Ayrica, mono fonksiyonel izosiyanat - reaktif amino bilesikleri; örnegin metilamin, etilamin, propilamin, bütilamin, oktilamin, Iaurilamin, stearilamin, izononiloksipropilamin, dimetilamin, dietilamin, dipropilamin, dibütilamin, N-metilaminopropilimin, dietil(metiI)amin0propilamin, morfolin, piperidin, veya bunlarin uygun türevleri, diprimer aminlerden yapilan amidoaminler ve monokarboksilik asitler, diprimer aminlerin monoketimleri, primer/tersiyer aminler; örnegin N,N-dimetilaminopropilamin, B1) bileseni olarak kullanilabilir.

B1) bileseninin tercih edilen bilesikleri 1,2-etilendiamin, 1.4-diaminobütan ve izoforondiamindir. 82) bileseninin aniyonik veya potansiyel olarak aniyonik hidrofillestirme bilesikleri en az bir izosiyanat - reaktif grubu, örnegin bir hidroksil grubu ve en az bir fonksiyonelligi, örnegin - COO'M*, -803'M*, -PO(O'M*)2, içeren bütün bilesikler olup burada M+ örnegin bir metal katiyon, H*, NH4*, NHR3+ olup yine burada R her bir durumda bir C1-C12-alkil, C5-Ce-sikloalkil ve/ veya C2-C4-hidr0ksialkil radikalidir ve sulu ortam ile etkilesime girdigi zaman bir pH bagimli ayrisma dengesine gider ve bu sekilde negatif yükle yüklenebilir veya nötr kalabilir.

Uygun aniyonik veya potansiyel olarak aniyonik hidrofillestirme bilesikleri mono- ve dihidroksikarboksilik asitler, mono- ve dihidroksisülfonik asitler, ve mono- ve dihidroksiphosphonik asitler, ve bunlarin tuzlaridir. Bu tip aniyonik veya potansiyel olarak aniyonik hidrofillestirme maddelerine örnekler N-(2-amin0etil)-ß-alanin, 2-(2-aminoetilamino)- etansülfonik asit, etilendiaminpropil- veya -bütilsülfonik asit, 1,2- veya 1,3-propilendiamin-ß- etilsülfonik asit, glisin, alanin, taurin, Iizin, 3,5-diamin0benzoik asit ve IPDA ile akrilik asit katki reaksiyonunun ürünüdür (EP-A 0 916 647, Örnek 1). Ayrica, sikloheksilaminopropansüIfonik asit (CAPA), ki WO-A 01/88006'dan bilinir, aniyonik veya potansiyel olarak aniyonik hidrofillestirme maddesi olarak kullanilabilir. 82) bileseninin tercih edilen aniyonik veya potansiyel olarak aniyonik hidrofillestirme maddeleri yukarida bahsi geçen tiplerin karboksilat veya karboksilik asit gruplarini ve/ veya sülfonat gruplarini içerenleridir; örnegin N-(2-amin0etiI)-ß-alanin tuzlari, 2-(2- aminoetilamin0)etansüIfonik asit tuzlari veya IPDA ile akrilik asit katki reaksiyonunun ürünüdür (EP-A O 916 647, Örnek 1).

Hidrofillestirme, aniyonik veya potansiyel olarak aniyonik hidrofillestirme maddeleri ile noniyonik hidrofillestirme maddelerinin karisimi kullanilarak da yapilabilir.

Belirli poliüretan çözeltilerinin hazirlanmasi için tercih edilen bir somutlasmis örnekte, A1) ila A4) ve 81) ila B2) bilesenleri asagidaki miktarlarda kullanilir, ki burada münferit miktarlarin toplami mutlaka agirlikça % 100 olur: A1) bileseninden agirlikça %5 ila 40, A2) bileseninden agirlikça %55 ila 90, A3) ve 81) bilesenlerinin toplamindan agirlikça %5 ila 20, A4) ve 82) bilesenlerinin toplamindan agirlikça % 0.1 ila 25, ki burada A4) ve/ veya 82) bileseninden agirlikça % 0.1 ila 5 aniyonik veya potansiyel olarak aniyonik hidrofillestirme maddeleri kullanilir, bunun için A1) ila A4) ve 81) ila 82) bilesenlerinin toplam agirliklari esas alinir.

Belirli poliüretan çözeltilerinin hazirlanmasi için özellikle tercih edilen bir somutlasmis örnekte, A1) ila A4) ve 81) ila 82) bilesenleri asagidaki miktarlarda kullanilir, ki burada münferit miktarlarin toplami mutlaka agirlikça % 100 olur: A1) bileseninden agirlikça %5 ila 35, A2) bileseninden agirlikça %60 ila 90, A3) ve B1) bilesenlerinin toplamindan agirlikça %05 ila 15, A4) ve 82) bilesenlerinin toplamindan agirlikça % 0.1 ila 15, ki burada A4) ve/ veya 82) bileseninden agirlikça % 0.2 ila 4 aniyonik veya potansiyel olarak aniyonik hidrofillestirme maddeleri kullanilir, bunun için A1) ila A4) ve 81) ila 82) bilesenlerinin toplam agirliklari esas alinir.

Belirli poliüretan çözeltilerinin hazirlanmasi için çok özellikle tercih edilen bir somutlasmis örnekte, A1) ila A4) ve 81) ila 82) bilesenleri asagidaki miktarlarda kullanilir, ki burada münferit miktarlarin toplami mutlaka agirlikça % 100 olur: A1) bileseninden agirlikça %10 ila 30, A2) bileseninden agirlikça %65 ila 85, A3) ve B1) bilesenlerinin toplamindan agirlikça %05 ila 14, A4) ve 82) bilesenlerinin toplamindan agirlikça % 0.1 ila 13.5, ki burada A4) ve/ veya 82) bileseninden agirlikça % 0.5 ila 3 aniyonik veya potansiyel olarak aniyonik hidrofillestirme maddeleri kullanilir, bunun için A1) ila A4) ve 81) ila 82) bilesenlerinin toplam agirliklari esas alinir.

Aniyonik olarak hidrofillestirilmis çözeltilerin hazirlanmasi homojen veya çok adimli bir reaksiyonda bir veya daha fazla adim ile uygulanabilir, bunlardan bazilari daginik durumda olur. A1 ),den A4)'e tam veya kismi çoklu eklene yapildiktan sonra bir çözeltme, emülsifiye etme veya çözdürme adimi uygulanir. istenirse, daha sonra daginik halde çoklu ekleme veya tadilat islemleri de yapilabilir.

Prepolimer karistirma prosesi, aseton prosesi veya eritme dagitma prosesi gibi önceki teknikten bilinen bütün prosesler burada kullanilabilir. Aseton prosesi tercih edilir.

Aseton prosesi ile hazirlamak için A2) ila A4)'ün bilesenlerinin hepsi veya bir kismi ile poliizosiyanat A1) bileseni önce bir izosiyanat - fonksiyonel poliüretan prepolimerin hazirlanmasi için bir araya getirilir ve istege bagli olarak su ile karisan fakat izosiyanat gruplarina etkisiz olan bir solvent ile karistirilir ve 50 ile 120 °C arasindaki sicakliklarda isitilir. izosiyanat ekleme reaksiyonunu hizlandirmak için poliüretan kimyasinda bilinen katalizörler kullanilabilir.

Uygun solventler klasik alifatik, keto-fonksiyonel solventler; örnegin aseton, 2-bütan0n gibi, olup bunlar sadece hazirligin baslangicinda degil istenirse kismen daha sonra da ilave edilebilir. Aseton ve 2-bütan0n tercih edilir.

Ksilen, toluen, sikloheksan, bütil asetat, metoksipropil asetat, N-metilpirrolidon, N- etilpirrolidon gibi eter veya ester üniteleri içeren diger solventler ek olarak kullanilabilir ve, N- metilpirrolidon, N-etilpirrolidon durumunda kismen veya tamamen damitilabilir ve çözeltini içinde kalabilir. Ancak, klasik alifatik, keto-fonksiyonel solventlerin disindaki solventlerin kullanilmamasi tercih edilir.

A1) ila A4)'ün bilesenlerinden reaksiyonun basinda ilave edilmemis olanlar daha sonra ölçülerek ilave edilebilir.

A1) ila A4)'ten poliüretan prepolimer hazirlanmasinda, zosiyanat gruplarinin izosiyanat - A1) ila A4) bilesenlerinin prepolimere dönüstürülmesi islemi kismen veya tamamen yapilabilir, fakat tamamen yapilmasi tercih edilir. Böylece, serbest izosiyanat gruplarini içeren poliüretan prepolimerler kati halde veya çözelti halinde elde edilir.

Potansiyel aniyonik gruplarin aniyonik gruplara kismi veya tam dönüstürülmesi için nötrlestirme adiminda tersiyer aminler gibi bazlar, örnegin 1 ila 12 C atomlu, tercihan 1 ila 6 C atomlu, özellikle tercihan 2 ila 3 C atomlu trialkil aminler kullanilabilir, her bir alkil radikal veya alkali metal bazda karsilik gelen hidroksitler yer alir.

Bunlarin örnekleri trimetilamin, trietilamin, metildietilamin, tripropilamin, N-metilmorfolin, metildiizopropil amin, etildiizopropil amin ve diizopropil etilamindir. Alkil radikaller ayni zamanda hidroksil gruplari da tasiyabilir; dialkil monoalkanolaminler, alkil dialkanolaminler ve trialkanolaminlerde oldugu gibi. Kullanilabilecek nötrlestiriciler de inorganik bazlardir; sulu amonya çözeltisi veya sodyum hidroksit veya potasyum hidroksit gibi.

Tercih edilenler amonya, trietilamin, trietanolamin, dimetiletanolamin veya diizopropil etilamin, ile sodyum hidroksit ve potasyum hidroksittir, özellikle tercih edilenler sodyum hidroksit ve potasyum hidroksittir.

Bazlarin molar miktari, nötralize edilecek olan asit gruplarinin molar miktarinin % 50 ila 125 mol, tercihan % 70 ila 100 mol degerindedir. Nötrlestirme çözelti ile beraber de yapilabilir, bunun için çözelti suyunda nötrlestiricinin mevcut olmasi gerekir.

Ilave bir proses adiminda, elde edilen prepolimer, eger hala olmadiysa veya kismen meydana geldiyse, daha sonra aseton veya 2-bütanon gibi alifatik ketonlarin yardimi ile çözünür.

Adim B),de zincir baglarinda NH2- ve/ veya NH-fonksiyonel bilesenleri kismen veya tamamen prepolimerin geriye kalan izosiyanat gruplari ile reaksiyona sokulur. Zincir bagi/sonlandirmasi tercihen suda çözünmeden önce yapilir.

Zincir sonlandirma için, aminler B1) bir izosiyanat - reaktif grubunu, örnegin metilamin, etilamin, propilamin, bütilamin, oktilamin, Iaurilamin, stearilamin, isononiloksipropilamin, dimetilamin, dietilamin, dipropilamin, dibütilamin, N-metilaminopropilamin, dietil(metil)aminopropilamin, morfolin, piperidin, veya bunlarin uygun türevleri, diprimer aminlerden ve monokarboksilik asitlerden yapilmis amidoaminler, diprimer aminlerin monoketimleri, primer/ tersiyer örnegin N,N-dimetilaminopropilamin kullanilir.

Eger kismi veya tam zincir baglama aniyonik veya potansiyel aniyonik hidrofillestirme maddeleri ile yapilirsa ve bunlar NH2 veya NH gruplarini içeren 82) tarifine karsilik geliyorsa, prepolimerlerin zincir baglama islemi tercihan çözeltmeden önce yapilir.

Aminik bilesenler B1) ve BZ) istege bagli olarak, suda veya solventte seyreltilmis olarak, bulusa göre olan proseste, tek tek veya karisim halinde kullanilabilir, ki burada prensip olarak her hangi bir ekleme sirasi mümkündür.

Eger seyreltici olarak su ve solventler ayni zamanda kullanilirsa, B) içinde zincir baglama için kullanilan seyreltici içerigi tercihan agirlikça % 70 ila 95 olur. Çözeltme tercihan zincir baglamadan sonra yapilir. Bu amaçla. çözünen ve zincir baglama yapilan poliüretan polimer siddetli karistirma gibi bir burgu hareketi ile çözelti suyuna ilave edilir veya istege bagli olarak, çözelti suyu zincir baglama yapilmis poliüretan polimer çözeltisine karistirilir. Suyun çözünmüs zincir baglama yapilmis poliüretan polimere katilmasi tercih edilir. Çözeltme adimindan sonra çözeltilerde kalan solvent genellikle daha sonra damitma ile yok edilir. Çözeltme esnasinda yok edilmesi de mümkündür Poliüretan çözeltilerin artik organik solvent içerigi, çözeltinin tamamina göre, tipik olarak agirlikça % 1.0'den azdir.

Poliüretan çözeltilerin pH derecesi tipik olarak 9.0'dan düsük, tercihan 8.5'ten düsük, özellikle tercihan 8.0'den düsük ve çok özellikle tercihan 6.0 ila 7.5 arasindadir.

Poliüretan çözeltilerin kati madde içerigi agirlikça % 40 ila 70, tercihan agirlikça % 50 ila 65 ve özellikle tercihan agirlikça % 55 ila 65'tir. Çözeltiler ek olarak aniyonik olarak hidrofillestirilmis poliüretanin yani sira topaklastiricilari içerebilir.

Kullanilabilecek bahsi geçen topaklastiricilarin hepsi en az 2 katiyonik grubu içeren organik tercihan hepsi bilinen topaklastiricilar ve önceki teknikten bilinen çökelticilerdir. örnegin; poli[2-(N,N,N-trimetilamino)etil akrilat], polietileniminin, poli[N-(dimetilamino-metil) akrilamid], yerine konulmus akrilamidler, yerine konulmus metakrilamidler, N-vinilformamid, N- vinilasetamid, N-vinilimidazol, 2-vinilpiridin veya 4-vinilpiridinin tuzlarinin katiyonik homopolimeri veya kopolimeri gibi.

Tercih edilen ek topaklastiricilar akrilamidin katiyonik kopolimerleri olup genel formülün (2) yapisal ünitelerine sahiptir, özellikle tercih edilenler akrilamidin katiyonik kopolimerleri olup genel formülün (1) ve genel formülün (2) yapisal ünitelerine sahiptir: 0 H3C-N -CH3 NH2 ' CH, x-i Formül 1 Formül 2 R C=O, -COO(CH3- ve X' Bir halid iyonu, tercihan klorürdür.

Kullanilan katiyonik topaklastirici özellikle tercihan bu tip bir polimer olup molekül agirligi Bu tip çökelticiler örnegin asagidaki marka altinda pazarlanmaktadir: Praestol® (Degussa Stockhausen, Krefeld, DE) kanalizasyon çamurlari için topaklastirici olarak. Praestol® tipi 334L, E 125, E 150, ve bunlarin karisimlari. Çok özellikle tercih edilen topaklastiricilar Praestol® 185K, 187K ve 190K ile bunlarin karisimlaridir.

Bulusa göre prosesin diger bir somutlasmis örneginde poliüretan mekanik köpük, tekstil alt Viskozite 40 54'lik bir kesme hizinda DIN 53019'a göre bir koni-plaka viskozimetre kullanilarak belirlenebilir.

Bulusa göre prosesin diger bir somutlasmis örneginde poliüretan mekanik köpük ile temas ettirilmis birinci kisim ile karsilikli tekstil alt tabakasinin ikinci kisminin en az bir parçasina uygulanan azaltilmis basinç 2 1 mbar ila 5 800 mbar arasindadir. Tercihen bu basinç is 2 10 basincin seçilmesi, yayilabilir mekanik köpügün yogunlugu ve viskozitesi ve katilasma akabinde poliüretan mekanik köpügün istenen kalinligina baglidir.

Bulusa göre prosesin diger bir somutlasmis örneginde tekstil alt tabakasinin temas ettirildigi poliüretan mekanik köpügün katilastirilmasi, 2 60°C ila 5 180°C araliginda bir sicakliga isitilmasi araciligiyla gerçeklestirilir. Tercih edilen bir sicaklik araligi 2 80°C ila 5 120°C'dir.

Bulusa göre prosesin diger bir $0mutlasmis örneginde poliüretan mekanik köpük, 2 10 pm ila 3000 um'lik bir islak film kalinligina sahip tekstil alt tabakasinin birinci kisminin en az bir parçasina uygulanir. Tercih edilen islak film kalinliklari 2 10 um ila 5 2000 um, daha çok tercih edilen 2 10 um ila 5 1000 um'dir.

Bulusa göre prosesin diger bir somutlasmis örneginde proses ayrica tekstil alt tabakasinin birinci kisminin en az bir parçasinin yayilabilir poliüretan mekanik köpük ile temas ettirilmesi öncesinde tekstil alt tabakasinin bir tuz çözeltisi ile temas ettirilmesi adimini içerir. Çözeltideki tuz bir organik veya inorganik tuz olabilir. Organik tuzlara yönelik örnekler, elementlerin periyodik tablosunun besinci ana grubunun bir veya daha fazla elementinin onyum tuzlaridir.

Tuz çözeltisi ayrica metilselüloz, etilselüloz, propilselüloz, hidroksimetilselüloz, hidroksietilselüloz, hidroksipropilselüloz, hidroksipropilmetilselüloz, karboksimetilselüloz, karboksietilselüloz ve/veya karboksipropilselüloz gibi modifiye edilmis selüloz içerebilir.

Tuz çözeltisindeki tuz konsantrasyonu, örnegin, tuz çözeltisinin toplam agirligina bagli olarak agirlikça 210 ppm ila agirlikça s %10'luk bir aralikta olabilir.

Tercihen organik onyum tuzu, tersiyer amonyum tuzlari, kuaterner amonyum tuzlari, tersiyer fosfonyum tuzlari ve kuaterner fosfonyum tuzlarindan olusan gruptan seçilir. Bu bakimdan, tersiyer tuzlar protonatlasmis tersiyer aminler veya fosfinler olarak anlasilacaktir.

Daha çok tercih edildigi üzere organik onyum tuzu (kloro-hidroksialkil)trialkilamonyum tuzlari, trialkil[(trialk0ksisilil)alkil]amonyum tuzlari, trialkilalkoksil amonyum tuzlari, trialkil amonyum epihidrinamin tuzlari, N,N,N',N'-tetrakis(2-hidroksialkil)alkilendiamin mono amonyum tuzlari ve N,N,N',N'-tetrakis(2-hidroksialkil)alkilendiamin diamonyum tuzlarindan olusan gruptan seçilir. Bu türlerin tercih edilen tuzlari, (3-kl0r0-2-hidroksipropil)trimetilam0nyum klorür (CHPTAC), dimetiloktadesil[3-(trimetoksisilil)pr0pil] amonyum klorüri dimetil oktadesil hidroksietil amonyum nitrat, N,N,N-trimetilam0nyum epihidrinamin tuzlari, N,N,N- trietilamonyum epihidrinamonyum tuzlari, N,N,N',N'-tetrakis(2-hidroksipentil)etilendiamin monoamonyum tuzlari ve N,N,N',N'-tetrakis(2-hidroksipentil)etilendiamin diamonyum tuzlaridir.

Inorganik tuzlara yönelik örnekler, alkali metal tuzlari ve toprak-alkali metal tuzlardan olusan gruptan seçilir. Inorganik tuz özellikle tercihan alkali metal halidler, alkali metal nitratlar, alkali metal fosfatlar, alkali metal sülfatlar, alkali metal karbonatlar, alkali metal hidrojen karbonatlar, alkali toprak metali halidler, alkali toprak metali fosfatlar, alkali toprak metali nitratlar, alkali toprak metali sülfatlar, alkali toprak metali karbonatlar ve alkali toprak metali hidrojen karbonatlardan gelen bir gruptan seçilen bir inorganik tuzdur. Inorganik tuz çok özellikle tercihan sodyum klorür, potasyum klorür, sodyum sülfat, sodyum karbonat, potasyum sülfat, potasyum karbonat, sodyum hidrojen karbonat, potasyum hidrojen karbonat, magnezyum klorür, magnezyum sülfat, kalsiyum klorür veya kalsiyum sülfattir.

Inorganik tuz daha çok tercihan kalsiyum klorür veya magnezyum klorürdür.

Mevcut bulusun diger bir açisi, mevcut bulusa göre bir proses araciligiyla elde edilebilir kaplanmis bir tekstildir. Somutlasmis bir örnekte kaplanmis tekstil, sentetik deridir.

Mevcut bulus herhangi bir sekilde sinirlandirilmak istenmeden asagidaki sekle referans ile daha detayli açiklanacaktir.

SEKIL 1 sematik olarak bulusa göre bir prosesi gösterir.

SEKIL 1'e referans ile, bulusa göre bir proses sematik olarak gösterilir. Bir tekstil alt tabakasinin (1) üst kismi bir depolama haznesinde (3) depolanan sivi bir poliüretan mekanik köpük (2) ile temas ettirilir. Tekstil alt tabakasi (1) ok ile gösterilen dogrultuda hareket ettirilir, böylece örnegin bir rulodan-ruloya proseste sürekli bir üretim saglanir. Poliüretan mekanik köpük, tekstil alt tabakasi (1) üzerinde bir katman (4) olusturur. Ayrica, tekstil alt tabakasi (1) vakum haznesinin (5) üzerinden geçirilir. Bu, tekstil alt tabakasinin (1) taban kismina azaltilmis bir basincin uygulanmasini saglar. Azaltilmis basinç etkisi araciligiyla, sivi poliüretan mekanik köpügün (4) katmani tekstil alt tabakasinda (1) asagi dogru en az kismen emilir. Poliüretan mekanik köpük akabinde, örnegin termal veya kimyasal etki (gösterilmemistir) araciligiyla sertlesmeye birakilir. Halihazirda bahsedildigi üzere, poliüretan mekanik köpügün (2) uygulamasi öncesinde tekstil alt tabakasini bir tuz çözeltisi ile temas ettirmek ayrica mümkündür (gösterilmemistir).

Claims (1)

1. ISTEMLER 1. Kaplanmis tekstillerin üretimine yönelik bir proses olup, asagidaki adimlari içerir: - birinci bir kisim ve birinci kisim ile karsilikli ikinci bir kisma sahip bir tekstil alt tabakasinin saglanmasi; - tekstil alt tabakasinin birinci kisminin en az bir parçasinin yayilabilir bir poliüretan mekanik köpük ile temas ettirilmesi; - poliüretan mekanik köpük ile temas ettirilmis birinci kisim ile karsilikli tekstil alt tabakasinin ikinci kisminin en az bir parçasina azaltilmis bir basinç uygulanmasi; ve - tekstil alt tabakasinin temas ettirildigi poliüretan mekanik köpügün sertlestirilmesi, Özelligi poliüretan mekanik köpügün, katyonik hidrofillestirilmis poliüretan, anyonik hidrofillestirilmis poliüretan ve noniyonik hidrofillestirilmis poliüretan içeren gruptan seçilen en 2. Istem 1'e göre proses olup, özelligi tekstil alt tabakasinin dogal ve/veya sentetik elyaflara bagli olarak bir dokumali kumas, örgülü kumas veya dokumasiz olmasidir. 3. Istem 1'e göre proses olup, özelligi poliüretan mekanik köpügün asagidaki adimlar araciligiyla B) adimi öncesinde, esnasinda veya sonrasinda zincir baglari ve elde edilen prepolimerlerin su içindeki çözeltisi ile elde edilebilen bir anyonik ve/veya noniyonik hidrofillestirilmis poliüretan içermesidir A) asagidaki unsurlardan izosiyanat-fonksiyonel prepolimerlerin hazirlanmasi A1) organik poliizosiyanatlar polioller ve 2 1.5 ila 5 6 OH fonksiyonellikleri, ve A3) 2 32 ila 5 400 g/mol moleküler agirliklara sahip istege bagli olarak hidroksiI-fonksiyonel bilesikleri ve A4) istege bagli olarak izosiyanat-reaktif, anyonik veya potansiyel olarak anyonik ve/veya istege bagli olarak noniyonik hidrofillestirme maddeleri, B) bunun serbest NCO gruplarinin tümü veya bir kisminin akabindeki reaksiyonu Bi) istege bagli olarak 2 32 ila 5 400 g/mol moleküler agirliklara sahip amino-fonksiyonel bilesikler ile ve/veya 82) izosiyanat-reaktif, tercihen amino-fonksiyonel, anyonik veya potansiyel olarak anyonik hidrofillestirme maddeleri burada mevcut olan potansiyel olarak iyonik gruplar bir nötralizer ile kismi veya tam reaksiyon ile iyonik hale dönüstürülür. 4. Istem 1'e göre proses olup, özelligi poliüretan mekanik köpügün tekstil alt tabakasi arasinda bir viskoziteye sahip olmasidir. 5. Istem 1,e göre proses olup, özelligi poliüretan mekanik köpük ile temas ettirilmis birinci kisim ile karsilikli tekstil alt tabakasinin ikinci kisminin en az bir parçasina uygulanan azaltilmis basincin 2 1 mbar ila 5 800 mbar olmasidir. 6. Istem 1'e göre proses olup, özelligi tekstil alt tabakasinin temas ettirildigi poliüretan mekanik köpügün katilastirilmasinin 2 60°C ila 5 180°C araliginda bir sicakliga isitilmasi araciligiyla gerçeklestirilmesidir. um'lik bir islak film kalinligina sahip tekstil alt tabakasinin birinci kisminin en az bir parçasina uygulanmasidir. 8. Istem 1'e göre proses olup, özelligi ayrica tekstil alt tabakasinin birinci kisminin en az parçasinin yayilabilir poliüretan mekanik köpük ile temas ettirilmesi öncesinde tekstil alt tabakasinin bir tuz çözeltisi ile temas ettirilmesi adimini içermesidir. 9. Istemler 1 ila 8'den biri veya birden fazlasina göre bir proses araciligiyla elde edilebilen kaplanmis bir tekstildir. 10. Istem 9,3 göre kaplanmis tekstil olup, özelligi kaplanmis tekstilin sentetik deri olmasidir.