TARIFNAME EGZOZ GAZI ISLEME YONTEMI [Bulusun Teknik Alani] Bu bulus, bir egzoz gazi isleme yöntemi ve bir egzoz gazi isleme sistemi ile ilgilidir. [Teknigin Bilinen Durumu] Bir çelik üretim basamaginda bir konvertör kullanilarak yürütülen kükürt giderme, fosfor giderme veya karbon gidermeyle aritma islemi sonucunda olusan cüruf (çelik üretim cürufu) büyük miktarda CaO ihtiva eder. Bundan dolayi çelik üretim cürufunun genlesme potansiyeli yüksektir ve yine çelik üretim cürufunun hacim kararliligi zayiftir. Bu sorunlardan ötürü, Çelik üretim cürufunun bir çimento hammaddesi, bir agrega veya benzeri bir malzeme olarak yeniden kullaniminda daha 'Önceden bazi sinirlainalarin dikkate alinmasi gerekmistir. Fakat son yillarda, kaynaklarin geri dönüsümünü artirma hedefiyle, çelik üretim cürufundaki Fe veya P gibi degerli maddelerin ayristirilip geri kazanilmasina ve çelik üretim cürufunun yeniden kullanilmak üzere iyilestirilerek yüksek kaliteli cüruf haline getirilmesine odaklanilmistir. Teknigin bilinen durumunu yansitan geçmis çalismalarda bu amaçla çesitli cüruf isleme yöntemleri önerilmis bulunmaktadir. Örnek vermek gerekirse, Patent Yayini l'de, asagida sayilan basamaklari içeren bir cüruf isleme yöntemi açiklanmaktadir: bir ergitme firininda bulunan erimis demir çeligin üzerine demir çelik cürufu eklenmesi, isi ve bir indirgen malzeme eklenerek demir çelik cürufunun modifiye edilmesi ve demir çelik cürufundaki Fe, Mn ve P'nin erimis demir çelige tasinmasinin saglanmasi yoluyla bir modifiye cürufun elde edildigi bir birinci basamak; ve erimis demir çelikteki Mn ile P'nin sirayla oksitlenerek modifiye cürufa tasininalarinin saglandigi ve yüksek Mn içerikli cüruf ile yüksek P içerikli cürufun sirayla çikarildiklari ikinci ve üçüncü basamaklar. Patent Yayini 2'de ise, asagida sayilan islemleri içeren bir yöntem açiklanmaktadir: agirlikça %S'ten daha yüksek bir oranda deinir oksit içeren demir çelik cürufunu agirlikça %l,5'ten daha düsük bir oranda karbon içeren bir çelik banyosunun içine yükleme; söz konusu çelik banyosuna karbon veya bir karbon tasiyici dâhil edilip çelik banyosunun karbonlanmasi saglanarak agirlikça %2,0'den daha yüksek bir oranda karbon içeren bir çelik banyosu elde etme; ve demir çelik cürufundaki oksitleri indirgeme. Bu yöntemde, demir çelik cürufu çelik banyosunun içine yüklendiginde, demir çelik cürufu çelik banyosu ile siddetli bir reaksiyona girer. Bu reaksiyon nedeniyle demir çelik cürufunda köpürme (cüruf köpürmesi) meydana gelebilir ya da demir çelik cürufu firindan tasabilir. Olasi cüruf köpürmesi ve tasmasi olaylarini baskilamak için, demir çelik cürufu çelik banyosunun içine yüklenmeden 'önce çelik banyosunun karbon içerigi düsürülür. Bu uygulama sayesinde, demir çelik cürufu çelik banyosunun içine yüklendiginde demir çelik cürufu ile çelik banyosu arasinda meydana gelen reaksiyonun reaksiyon hizi azalir. Yukarida açiklandigi gibi, demir çelik Cürufu ile çelik banyosu arasindaki reaksiyonun reaksiyon hizinin azaldigi bir durumda, çelik banyosunun karbon içerigi artar ve daha sonra demir çelik cürufu indirgenir. Bunlarin yani sira Patent Olmayan Yayin 1'de, çelik üretiin cürufu tozu, karbon tozu ve cüruf iyilestirme malzemesi tozunun bir elektrikli firinin içine yüklendikleri bir Cüruf indirgeme testinin sonuçlari açiklanmaktadir. Dahasi Patent Yayini 3'te, erimis Cüruftan degerli metallerin toplanmasi için olan ve asagida sayilan isleinleri içeren bir yöntem açiklanmaktadir: demir disi metal aritnia sirasinda olusan erimis cürufu bir açik tip dogru akimli elektrikli firinda bir karbonlu indirgeme malzemesi ile indirgeme; ve söz konusu erimis cürufu bir metal tabakasi ile bir Cüruf tabakasina ayristirma. Patent Yayini S'te, bir metalurji kazanindaki duman veya gazlarin emilerek çikartilmasi için bir proses ve cihaz açiklanmaktadir. Patent Yayini 6 ise, bir elektrikli ark firinindaki dumanlarin toplanmasi için olan bir yöntem ve aygit ile ilgilidir. Bunlara ek olarak, Patent Yayini 4'te açiklanan bir iyilestirme yönteminde, düsük bir sicakliga ve düsük bir akiskanliga sahip olan bir çelik üretim cürufunu ergitmek ve modifiye etmek amaciyla, bir kabin içinde yer alan söz konusu düsük bir akiskanliga sahip çelik üretim cürufunun yüzeyi mekanik araçlarla karistirilmakta ve bunun ardindan (veya bundan önce) cürufun üzerine bir iyilestirme malzemesi ekleninekte veya isiyla püskürtülmektedir. Çelik üretini cürufu ile iyilestirme malzemesinin meydana getirdigi karma tabaka bir isitma brülörü ile isitilarak erimis cüruf elde edilir ve bu erimis cüruf katilastirilmak üzere kaptan tahliye edilir. [Teknigin Bilinen Durumunu Yansitan Yayinlar] [Patent Yayinlari] [Patent Yayini 1] Ilk Yayin Numarasi 852-033897 olan Japonya Incelemesiz Patent Basvurusu [Patent Yayini 2] 2003-520899 sayili PCT Uluslararasi Yayiiiinin Yayimlanmis Japonca Tereümesi [Patent Yayini 3] AU-B-20553/95 sayili Avustralya Patenti [Patent Yayini 4] Ilk Yayin Numarasi 2005-146357 olan Japonya Incelemesiz Patent Basvurusu [Patent Yayini 5] EP 0 515 255 A1 [Patent Yayini 6] EP 0 026 1 18 A1 [Patent Olmayan Yayinlar] [Patent Olmayan Yayin 1] Scandinavian Journal of Metallurgy 2003; 32: sayfa 7 ila 14 [Bulusun Açiklamasil [Bulus ile Çözüme Kavusturulan Sorunlar] Bunlarla birlikte, Patent Yayini 1'de açiklanan cüruf isleme yönteminde indirgeme islemi bir konvertör kullanilarak gerçeklestirildigi için erimis demir çelik ile demir çelik cürufu kuvvetli ölçüde karistirilirlar. Bundan dolayi, deniir çelik cürufunun çelik banyosunun içine yüklendigi sirada erimis demir çelikteki karbon konsantrasyonu yüksek ise, deinir çelik cürufu eriinis deinir çelik ile temas eder. Bunun sonucunda, demir çelik cürufu ile çelik banyosu arasinda bir reaksiyon tetiklenir ve cüruf köpürmesi meydana gelir. Cüruf köpürmesi olayinin meydana gelmesinden kaçinmak adina, demir çelik cürufu düsük bir karbon konsantrasyonuna sahip olan bir erimis demir çelige yüklenir. Ardindan indirgeme reaksiyonunun tetiklenmesini saglamak için, çelik banyosunun içine karbon yüklenerek erimis demir çelikteki karbon konsantrasyonu artirilir. Dolayisiyla kesikli prosesi tekrar etmek gereklidir. Baska bir deyisle, gereken bilesen bilesimine sahip olan bir cüruf elde etmek için, kesikli prosesi (cüruf indirgeme islemi ve Mn ve P oksitleme ve çikarma islemi) birçok defa tekrarlamak gereklidir. Bu yüzden de çalisma verimliligi ve performansi düsük kalir. Patent Yayini 2'de açiklanan cüruf indirgeme yönteminde de benzer sekilde, indirgeine islemi bir konvertör kullanilarak gerçeklestirilir. Bundan dolayi, erimis demirdeki karbon konsantrasyonunu artirmak Veya azaltmak ve demir çelik cürufunu indirgemek için, karbon giderineyle isitma ve karbonlainayla indirgeine gibi kesikli islemleri tekrarlamak gereklidir. Bu yüzden de çalisma verimliligi ve performansi düsük kalir. Öte yandan, Patent Olmayan Yayin 1'de açiklanan iiidirgeine testinde, islemden geçirilmesi hedeflenen ürün, ezilmis formdaki katilasmis soguk çelik üretim cürufudur. Patent Yayini 3'te açiklanan yöntemde de, islemden geçirilmesi hedeflenen ürün, katilasmis soguk cüruftur. Soguk cürufu indirgemek için, soguk cürufun isitinaya ve ergitmeye tâbi tutuldugu bir basamak gerçeklestirmek gereklidir. Prosese bu tarz bir basamagin eklenmesinden dolayi enerji tüketim hizi artar. Teknigin bilinen duruinunu yansitan yöntemlerden sicak çelik üretim cürufunun kesikli proses araciligiyla geri dönüstürüldügü yöntemde (Patent Yayinlari 1 ve 2), yukarida açiklandigi gibi cüruf isleme prosesinin çalisma verimliligi ve performansinin düsük kalmasindan ileri gelen bir sorun söz konusudur. Diger yandan, teknigin bilinen duruinunu yansitan yöntemlerden soguk çelik üretim cürufunun geri dönüstürülmek üzere isitilip ergitildigi yöntemde (Patent Olmayan Yayin 1 ve Patent Yayini 3) ise, cüruf isleme prosesi için gerekli enerji tüketim hizinin yüksek olmasindan ileri gelen bir sorun söz konusudur. Bulus sahipleri, yukarida açiklanan sorunlara çözüm getirmek amaciyla asagida belirtilenlerin üstesinden gelebilecek bir yöntein üzerine detayli bir çalisma yürütmüslerdir: bir çelik üretim basamaginda olusan erimis çelik üretim cürufunun (bundan böyle "erimis cüruf" olarak anilacaktir), enerji tüketim hizini düsük tutinak adina katilastirilmadan islenmesi; ve çalisma verimliligi ve performansini artirmak adina, erimis cürufun sürekli indirgenmesi. Erimis cürufun bir elektrikli firinda bulunan erimis demire yüklenmesi halinde, soguk cürufun isitilip ergitilmesine dayali yaklasimda kaydedilen enerji tüketim hizina kiyasla enerji tüketim hizi sinirli tutulabilir. Bununla birlikte, bir elektrikli firinda bulunan erimis demire erimis cüruf yüklendiginde, erimis cürufun erimis demirle hizla reaksiyona girip kaynamaya baslamasi seklinde tarif edilebilecek bir fenomen (cüruf köpürmesi) meydana gelir. Cüruf köpürmesi olayinin gerçeklesmesi halinde, erimis cürufun elektrikli firindan tasmasi seklinde tarif edilebilecek bir fenomen (tasma) meydana gelebilir. Bu bilgiler isiginda, tasmayi 'Önlemek için, tasmaya neden olan cüruf küpürmesi fenomeninin belli bir düzeyi asmamasini saglamak gereklidir. Bir indirgeme firininda (örnegin konvertör), erimis cüruf ile erimis demir arasinda gelisen bir reaksiyondaii dolayi bir indirgeme reaksiyonu tetiklenir ve erimis deniirdeki C içerigi erimis cüruftaki FeO içerigini indirger. Dolayisiyla, indirgeme kuvvetini artirmak için, karbon giderme ve karbonlama islemlerini tekrarlamak gereklidir. Bu yüzden de çalisma verimliligi düsük kalir. Diger yandan, bir elektrikli firinda gerçeklestirilen bir indirgeine reaksiyonunda, erimis cüruftaki demir (FeO) ile karbon (C) arasindaki reaksiyon, erimis cüruf ile erimis demir arasindaki reaksiyondan daha baskin bir profil çizer. Bu çerçevede, bir elektrikli firinin kullanilmasi halinde erimis demirdeki C konsantrasyonu kütlece yaklasik %1,5 kadar düsük olsa dahi erimis cürufun karbonlama islemine gerek kalmadan indirgenebilecegi ve buna bagli olarak çalisma verimliliginin gelistirilebilecegi tespit edilmistir. Bundan dolayi, bir indirgeme firini yerine bir elektrikli firin kullanmanin, erimis cüruf yüklemesi sirasinda cüruf köpürinesi fenomeninin belli bir düzeyi asmasina izin vermemek adina alinabilecek önlemlerden biri oldugu kanisina varilmistir. Bununla birlikte, elektrikli firindaki erimis demirde yüksek bir C konsantrasyonunun bulundugu bir durum da söz konusu olabilir. Bulus sahipleri bu ihtiinalin sonuçlarini mercek altina almak amaci ile, böyle bir durumda dahi erimis cürufun yüklendigi sirada cüruf köpürinesi fenomeninin belli bir düzeyi asmamasini saglayabilen ve karbon giderme ve karbonlama islemlerine gerek olmadan erimis cürufu yüksek bir çalisma verimliligiyle uygun sekilde indirgeyebilen bir yönteme dair bir deney gerçeklestirmislerdir. Sonuç olarak, erimis cürufun yüklendigi sirada gelisen cüruf köpürmesi olayinin tasma meydana gelmesini önlemek gayesiyle belli bir düzeyi asmasina müsaade edilmemesi adina asagidaki (a) ve (b) maddelerinde açiklanan yöntemlerin benimsenmesinin tercih edilebilir oldugu tespit edilmistir: (a) Yüksek bir sicakliga sahip olan sivi erimis cüruf, dogrudan elektrikli firina yüklenmek yerine elektrikli firinin yanina yerlestirilmis olan bir cüruf bekletme firininda geçici süreligine bekletilir. Daha sonra, erimis cüruf, cüruf bekletme firinindan elektrikli firina yavasça akitilir ve bu akitina isleminde uygulanan erimis cüruf akitina hizi, yukarida bahsi geçen tasma olayinin meydana gelmesine izin vermeyecek bir düzeyde tutulur. (b) Elektrikli firinda bulunan erimis demir tabakasinin üzerinde bir tampon bölge görevi görmesi için önceden bir erimis cüruf tabakasi (tercihen inert indirgeme cürufu tabakasi) olusturulur ve erimis cüruf, cüruf bekletme firinindan erimis cüruf tabakasinin üzerine akitilir. Bu sekilde, cüruf bekletme firini kullanilarak, erimis cüruf elektrikli firindaki erimis cüruf tabakasinin üzerine akitilir ve bu sirada erimis cüruf akitma hizi kontrol altinda tutulur. Sonuç olarak bu sayede, erimis cürufun akitildigi sirada hizli bir cüruf köpürmesi meydana gelmesinin önüne geçilebilir ve erimis cüruf, karbon giderme ve karbonlama islemleri gerçeklestirilmesine gerek olmadan elektrikli firinda sürekli indirgenebilir. Bununla birlikte, yukarida bahsi geçen elektrikli firinda, erimis cüruf indirgeme islemi sirasinda C0 ve benzeri unsurlarin bulundugu bir egzoz gazi ve toz olusur. Egzoz gazinin veya tozun sizmasini önlemek için, elektrikli firinin iç basincini negatif düzeyde tutmak gereklidir. Fakat elektrikli firinda egzoz gazinin emisyon hizi, örnegin erimis cüruf akitma hizina ya da cüruf indirgeme isleminin gidisatina bagli olarak farklilik gösterir. Bundan dolayi, egzoz gazinin bosalma hizinin sabit oldugu bir durumda, egzoz gazinin emisyon hizi arttiginda elektrikli firinin iç basinci da artar ve iç basincin negatif düzeyde kalmasi saglanamayabilir. Bunun yani sira, egzoz gazinin emisyon hizi azaldiginda, elektrikli firinin iç basinci anlamli ölçüde düsebilir Ve buna bagli olarak egzoz yoluna asiri miktarda toz sürüklenebilir. Diger yandan, elektrikli firinin iç basincini ayarlamak adina bir damper veya benzeri bir araç yardimiyla egzoz gazinin egzoz hizinin ayarlaninasina dayali bir konfigürasyon da dikkate alinabilir. Fakat damperin açikligini egzoz gazinin emisyon hizina göre hassas bir sekilde kontrol altinda tutmak her zaman kolay olmaz. Bu bulus, yukarida açiklanan sorunlarin çözüme kavusturulmasi amaciyla yapilmistir ve bu bulusun hedefi, erimis cürufun indirgendigi bir elektrikli firinda egzoz gazinin emisyon hizindaki degisimlere göre elektrikli firinin iç basincinin kolayca ayarlanabilmesini saglayan bir egzoz gazi isleme yöntemi ve bir egzoz gazi isleme sistemi ortaya koymaktir. [Soruna Çözüm Getirmek Için Basvurulan Çareler] Bu bulusta, yukarida açiklanan sorunlara çözüm getirmek ve yukarida bahsi geçen hedefe ulasmak için asagida sayilan çarelere basvurulmustur: (1) Bu bulus, bir çelik üretim basamaginda olusan erimis cürufun bir cüruf bekletine firininin içine yüklendigi, çelik bekletme firinindaki erimis cürufun bir erimis demir tabakasi ve o erimis demir tabakasi üzerinde olusturulmus bir erimis cüruf tabakasi bulunan bir kapali elektrikli firinin içine akitildigi, bu eriinis cürufun elektrikli firinda sürekli indirgendigi ve eriinis cüruftaki degerli malzeinelerin erimis demir tabakasinda t0plandiklari bir cüruf isleine prosesi kapsaminda uygulanan bir egzoz gazi isleme yöntemi ile ilgilidir. Bu yöntem su uygulainalari içerir: elektrikli firinda olusaii egzoz gazinin cüruf bekletine firininin içine akmasinin saglanmasi ve cüruf bekletine firinina oksijen içeren gaz verilmesi yoluyla egzoz gazinda bulunan bir yanici bilesenin yakilinasi; cüruf bekletine firini ile egzoz gazi borusuiiun iç basincinin negatif olmasi sayesinde, cüruf bekletme firinindaki yaninis egzoz gazinin egzoz gazi borusundan geçerek bir emme cihazina dogru akinasinin saglanmasi; egzoz gazi borusunun ortasina yerlestirilmis bir açiklik kismi araciligiyla dis havanin egzoz gazi borusunun içine sokulmasi ve açiklik kismindan egzoz gazi borusuna dogru olan dis hava akisinin akis hizinin cüruf bekletme firinindan gelip egzoz gazi bozunun içinden geçerek açiklik kismina dogru olan egzoz gazi akisinin akis hizini tamamlayacak ölçüde degistirilmesi yoluyla, elektrikli firinin iç basincinin önceden belirlenmis bir üst sinir degeri ile önceden belirlenmis bir alt sinir degeri arasinda kalan aralik içinde negatif olacak sekilde ayarlanmasi; ve açiklik kismina yerlestirilmis bir açiklik alani degistirme birimini kullanarak, elektrikli firinin iç basincinin üst sinir degerini asmasi halinde açiklik kisminin alaninin azaltilmasi, elektrikli firinin iç basincinin alt sinir degerinin altina düsmesi haliiide açiklik kismiiiiii alaninin artirilmasi ve elektrikli firinin iç basinciniii 'üst sinir degerini asmadigi ve elektrikli firinin iç basincinin alt sinir degerinin altiiia düsmüs olmadigi durumda açiklik kisminin alaninin korunmasi. (2) Yukaridaki madde (1)'e uygun egzoz gazi isleme yöntemi ayrica su uygulamalari da içerebilir: açiklik kismi ile emnie cihazinin arasinda kalan bölüme yerlestirilmis bir dis hava giris agzi araciligiyla egzoz gazi borusunun içine dis hava sokulmasi yoluyla egzoz gazi borusundaki egzoz gazinin sogutulmasi. (3) Yukaridaki madde (2)'ye uygun egzoz gazi isleme yöntemi ayrica su uygulamalari da içerebilir: açiklik kismi ile emme cihazi arasinda kalan egzoz gazi borusundaki egzoz gazinin sicakligindaki dalgalanmalara bagli olarak, dis hava giris agzindan sokulan dis havanin akis hizinin degistirilmesi. (4) Bu bulus, ayrica, bir çelik üretim basamaginda olusan erimis Cürufun bir cüruf bekletme firininin içine yüklendigi, çelik bekletine firiiiindaki erimis cürufun bir erimis demir tabakasi ve 0 erimis demir tabakasi üzerinde olusturulmus bir erimis cüruf tabakasi bulunan bir elektrikli firinin içine akitildigi, bu erimis cürufun elektrikli firinda sürekli indirgendigi ve erimis cüruftaki degerli malzemelerin erimis demir tabakasinda toplandiklari bir cüruf isleme prosesine yönelik bir egzoz gazi isleme sistemi ile de ilgilidir. Bu sistem, bulusa konu olan yöntemde kullanilabilir ve sunlari içerir: cüruf bekletme firinina oksijen içeren gaz veren bir oksijen besleme birimi; cüruf bekletine firinina bagli bir egzoz gazi borusu; cüruf bekletme firinindaki egzoz gazini egzoz gazi borusu araciligiyla emen bir emme cihazi; egzoz gazi borusunun ortasina yerlestirilen bir açiklik kismi; elektrikli firinin iç basincini ölçen bir basinç ölçme birimi; ve elektrikli firinin iç basincindaki dalgalanmalara göre açiklik kisminin alaniiii degistiren bir açiklik alani degistirme birimi; ve bu sistemde, elektrikli firinda olusan egzoz gazinin cüruf bekletme firiniiia akmasi saglanarak, cüruf bekletme firininda bulunan oksijen içeren gaz sayesinde egzoz gazinda bulunan bir yanici bilesen yakilarak, yanmis egzoz gazi egzoz gazi borusu araciligiyla tahliye edilerek ve açiklik kismi araciligiyla egzoz gazi borusuiiun içine dis hava sokularak elektrikli firinin iç basinci ayarlanir. (5) Yukaridaki madde (4)'e uygun egzoz gazi isleme sisteminde, açiklik alaiii degistirme birimi, egzoz gazi borusunun çevresine yerlestirilmis ve egzoz gazi borusunun ekseni dogrultusunda kayarak açiklik kisminin en azindan bir bölümünü kapatabilen bir manson içerebilir. (6) Yukaridaki madde (4) veya (5)'e uygun egzoz gazi isleme sisteminde ayrica su da bulunabilir: egzoz gazi borusunun açiklik kisini ile emme cihazi arasinda kalan bölümüne yerlestirilen bir dis hava giris agzi. (7) Yukaridaki madde (6)'ya uygun egzoz gazi isleme sisteminde ayrica sunlar da bulunabilir: egzoz gazi borusunun açiklik kismi ile emme cihazi arasinda kalan bölümündeki egzoz gazinin sicakligini ölçen bir sicaklik ölçme birimi; ve dis hava giris agzindan sokulan dis havanin akis hizini tespit edilen sicaklik degerine bagli olarak kontrol altinda tutan bir dis hava akis hizi kontrol birimi. [Bulusun Etkileri] Bulusun özelliklerine göre, elektrikli firinin iç basinci, erimis cürufun indirgendigi elektrikli firinda olusan egzoz gazinin emisyon hizindaki dalgalaninalara göre kolayca ayarlanabilir. [Sekillere Dair Kisa Açiklamalar] SEKIL 1, bu bulusun birinci yapisina uygun bir cüruf isleme prosesinin gösterildigi bir akis çizelgesidir. SEKIL 2, bu bulusta kullanilabilecek olan bir cüruf isleme sisteminin genel konfigürasyonunun gösterildigi bir seinatik diyagramdir. 0000 SEKIL 3, bu bulusta kullanilabilecek olan bir cüruf bekletine firininin 231 (bekletnie pozisyonunda) düsey enkesit görünüsüd'ûr. SEKIL 4, bu bulusta kullanilabilecek olan cüruf bekletine firininin (akitina pozisyonunda) düsey enkesit görünüsüdür. SEKIL 5, bu bulusta kullanilabilecek olan bir egzoz gazi isleine sisteminin bir konfigürasyonunun gösterildigi bir sematik diyagramdir. SEKIL 6, bu bulusta kullanilabilecek olan bir egzoz gazi isleine sisteminin bir konfigürasyonunun gösterildigi bir sematik diyagramdir. SEKIL 7, bu bulusun ikinci yapisina uygun bir basinç göstergeli kontrolör kullanilan bir kontrol yöntemi örneginin gösterildigi bir akis çizelgesidir. SEKIL 8, bu bulusun ikinci yapisina uygun bir sicaklik göstergeli kontrolör kullanilan bir kontrol yöntemi örneginin gösterildigi bir akis çizelgesidir. SEKIL 9A, bu bulusa uygun bir örnege göre egzoz gazinin emisyon hizi (bir elektrikli firindaki (l) egzoz gazinin (gl) emisyon hizi) ile bir cüruf akitma basainaginda geçen süre arasindaki iliskinin gösterildigi bir grafiktir. SEKIL 98, bu bulusa uygun örnege göre yarik eni (bir yarigin (58) eni) ile cüruf akitma basamaginda geçen süre arasiiidaki iliskinin gösterildigi bir grafiktir. SEKIL 9C, bu bulusa uygun örnege göre elektrikli firinin (l) iç basinci ile cüruf akitma basamaginda geçen süre arasindaki iliskinin gösterildigi bir grafiktir. SEKIL lOA, bu bulusa uygun örnege göre egzoz gazi sicakligi (egzoz gazinin (g3) sicakligi) ile cüruf akitma basamaginda geçen süre arasindaki iliskiniii gösterildigi bir grafiktir. SEKIL lOB, bu bulusa uygun örnege göre damper açikligi (bir damperin (65) açikligi) ile cüruf akitma basamaginda geçen süre arasindaki iliskinin gösterildigi bir grafiktir. SEKIL l 1A, bu bulusa uygun örnege göre egzoz gazinin emisyon hizi (elektrikli firindaki (l) egzoz gazinin (gl) emisyon hizi) ile bir ara basamakta geçen süre arasindaki iliskinin gösterildigi bir grafiktir. SEKIL l 18, bu bulusa uygun örnege göre yarik eni (bir yarigin (58) eni) ile ara basamakta geçen süre arasindaki iliskiniii gösterildigi bir grafiktir. SEKIL llC, bu bulusa uygun örnege göre elektrikli firinin (l) iç basinci ile ara basamakta geçen süre arasindaki iliskinin gösterildigi bir grafiktir. [Bulusun Yapilari] Takip eden bölümde, ekteki sekillere yapilan atiflar çerçevesinde bu bulusun tercih edilen bir yapisina ait ayrintilar verilecektir. Bu tarifnamede ve sekillerde, hemen hemen ayni isleve sahip olan bilesenler ayni referans numaralari ile gösterilmekte olup, bu tarz bilesenlere iliskin taniin ve tarifler ilk örnekten sonra tekrarlanmayacaklardir. [1. Bulusun Birinci Yapisi] [1.1. Cüruf Isleme Prosesinin Ozeti] Oncelikle, SEKIL 1'e yapilan atiflar çerçevesinde bulusun birinci yapisina uygun bir cüruf isleme prosesinin `Özeti verilecektir. SEKIL 1, bu bulusun birinci yapisina uygun cüruf isleme prosesinin gösterildigi bir akis çizelgesidir. SEKIL 1'de gösterildigi gibi, bir demir üretim basamaginda (Sl) bir yüksek firin kullanilarak erimis demir üretilir ve bir çelik üretim basamaginda (SZ) bir konvertör veya benzeri bir araç kullanilarak demir aritilip erimis çelik üretilir. Bu demir üretim basamagi (SZ) kapsaminda, erimis demir içinde bulunan kükürt, fosfor, karbon ve benzeri maddelerin uzaklastirildigi bir kükürt giderme basamagi (S3), bir fosfor giderme basamagi (S4) ve bir karbon giderme basamagi (SS) yer alir. Çelik üretim basamagi (82) kapsaminda bunlarin yani sira su basamaklar da yer alir: bilesenleri ayarlamak maksadi ile erimis çelikte kalan hidrojen, kükürt ve benzeri gazlarin uzaklastirildigi bir ikincil aritma basamagi (86) ve erimis çeligin bir sürekli döküm makinesiyle döküldügü bir döküm basamagi (S7). Çelik üretim basamaginda (SZ), ana bileseni kalsiynim oksit olan bir cüruf yapici kullanilarak bir konvertörde erimis demir aritilir. Bu asamada, konvertörün içine üflenen oksijen sayesinde erimis demirde bulunan C, Si, P, Mn ve benzeri elementler oksitlenerek buiilarin oksitleri üretilir. Bu oksitlerin kalsiyum okside baglanmasi sonucunda cüruf olusur. Bunun yani sira, kükürt giderme basainagi (S3), fosfor giderme basamagi (S4) ve karbon giderme basamaginda (SS), muhtelif cüruf çesitleri (kükürt giderme islemi cürufu, fosfor giderine islemi cürufu ve karbon giderme islemi cürufu) üretilir. Çelik üretim basamaginda (SZ) üretilen cüruflar bundan böyle hep birlikte "çelik üretim cürufu" olarak anilacaklardir. Çelik üretim cürufu içinde, kükürt giderme isleini cürufu, fosfor giderme isleini cürufu ve karbon giderme islemi cürufu bulunur. Ayrica, erimis bir halde bulunan ve yüksek bir sicakliga sahip olan çelik üretiin cürufuna bundan böyle "erimis cüruf" terimi ile atif yapilacaktir. Erimis bir halde bulunan kükürt giderme islemi cürufu, karbon giderme islemi cürufu ve fosfor giderme islemi cürufuna da benzer sekilde sirasiyla "erimis kükürt giderme islemi cürufu", "erimis fosfor giderme isleini cürufu" ve "erimis karbon giderme islemi cürufu" teriinleri ile atif yapilacaktir. Cüruf isleme basamaginda (810), çelik üretim basamaginda (SZ) üretilen erimis cüruf konvertörden bir elektrikli firina tasinir ve o elektrikli firinda sürekli indirgenir, ergitilir ve iyilestirilir. Sonuç olarak, erimis çürufta bulunan degerli maddeler (Fe ve P gibi degerli elementler), erimis cüruf tabakasinin altinda yer alan erimis demir tabakasinda toplanirlar. Bu asamada, elektrikli firinda, erimis cürufta bulunan Fe ve P gibi oksitlere yönelik bir indirgeme islemi, erimis cüruftaki demir tozunu (demir) cüruftan ayirmaya yönelik bir ayristirma islemi ya da erimis cürufun bazikligini ayarlamaya yönelik bir ayarlama islemi gerçeklestirilir. Sonuç olarak, erimis Cüruftan fosfor ve benzeri maddeler içeren yüksek fosfor içerikli erimis demir ayristirilir ve toplanir. Ek olarak, çelik üretim cürufunu teskil eden erimis cüruf indirgenip iyilestirilir ve yüksek firin cürufuna tekabül eden yüksek kaliteli indirgeme Cürufu toplanir. Bu indirgeme cürufunun genlesme potansiyeli çelik üretim cürufuiiun genlesme potansiyelindeii düsüktür ve dolayisiyla örnegin bir çimento hammaddesi, bir ince agrega veya bir seramik ürünü olarak geri dönüstürülmeye uygundur. Daha sonra, erimis cüruftan elde edilen yüksek fosfor içerikli erimis demirde fosfor giderme islemi (Sl l) gerçeklestirilerek, yüksek fosfor içerikli erimis demir içerisindeki P oksitlenir ve erimis cürufa tasinir. Sonuç olarak, yüksek fosfor içerikli erimis demir, yüksek fosfat içerikli cüruf ile erimis demire ayrilir. Yüksek fosfat içerikli cüruf, örnegin bir fosfatli gübre veya bir fosfat hammaddesi olarak geri dönüstürülmeye uygundur. Diger yandan erimis cüruf ise çelik üretim basamaginda (SZ) geri dönüstürülür ve konvertöre veya benzeri bir donanima yüklenir. Elektrikli firinda erimis demir olarak bir yüksek firindan akitilan eriinis demirin bir silikon giderme isleminden geçirilmesi sonucunda elde edilen bir erimis demir kullanildiginda, yüksek fosfor içerikli erimis deinirde fosfor giderme islemi (Sil) gerçeklestirilerek bir düsük silikon içerikli erimis demir elde edilir ve bu erimis demir bu haliyle konvertörde geri dönüstürülebilir. Yukarida verilen açiklamalar, burada konu edilen bulus yapisina uygun cüruf isleme prosesini özetlemektedir. Bu proseste islenen ürünün cüruf üretim basamaginda (SZ) olusan çesitli erimis cüruflar arasindan erimis fosfor giderme islemi cürufu olmasi tercih edilir. Eriinis fosfor giderme islemi cürufu erimis karbon giderme islemi Cürufundan daha düsük bir sicakliga sahiptir ve büyük miktarda demir tozu ve fosforik asit içerir. Bundan dolayi, erimis fosfor giderine islemi cürufu, oksitleme isleminde degil de, indirgeme isleminde ergitilir ve iyilestirilir. Sonuç olarak, bu proses sayesinde degerli elementleri (örnegin Fe ve P) geri kazanma verimliligi artar. Bu sebeple, takip eden bölümde, islenen ürünün erimis fosfor giderme isleini cürufu oldugu bir örnek açiklanacaktir. Fakat bu bulusa konu olan erimis cüruf sadece erimis fosfor giderme cürufu ile sinirli degildir ve cüruf üretim basamaginda (SZ) olusan erimis kükürt giderme islemi cürufu veya erimis karbon giderme isleini cürufu gibi çelik üretim cüruflarindan herhangi birini kullanmak mümkündür. [1.2. Cüruf Isleme Sisteminin Konfigîirasyonu] Takip eden kisimda, SEKIL 2'ye yapilan atiflar Çerçevesinde yukarida açiklanan cüruf isleme prosesini yürütmek için kullanilabilecek bir cüruf isleme sistemi açiklanacaktir. SEKIL 2, bu bulusun birinci yapisina uygun cüruf isleme sisteminin genel konfigürasyonunun gösterildigi bir sematik diyagramdir. SEKIL 2'de gösterildigi gibi, cüruf isleme sistemi bünyesinde bir elektrikli firin (1) ve elektrikli firinin (l) üst tarafinda onun kösesine denk gelecek bir konumda bir cüruf bekletme firini (2) bulunur. Ayrica, erimis cürufu (4) cüruf bekletme firinina (2) yüklemek için kullanilan bir cüruf potasi (3) bulunur. Bu cüruf potasi (3), çelik üretim basamaginda (52) kullanilan bir konvertör (gösterilmemektedir) ile cüruf bekletme firini (2) arasinda ileri geri hareket edebilir. Konvertörden bosaltilan erimis cüruf (4) cüruf potasina (3) yüklenir. Cüruf potasi (3), erimis cürufu (4) konvertörden cüruf bekletme firinina (2) tasir ve erimis cürufu (4) cüruf bekletme firinina (2) yükler. Erimis cüruf (4) cüruf bekletme firininda (2) saklanip bekletilebilir. Bekletilen erimis cüruf (4) elektrikli firina (l) sürekli veya aralikli olarak akitilir. Cüruf bekletme firininda (2) tutulan erimis cürufun (4) tamamen ergitilmesi gerekli degildir. Bu konudaki tek gereklilik, erimis cürufun (4) cüruf bekletme firininda (2) elektrikli firina (l) akitilmasina müsaade edecek ölçüde akiskan olmasidir. Baska bir deyisle, erimis cürufun (4) sadece bir kismi ergitilmis ve kalan kismi kati halde bulunuyor olsa dahi, erimis cürufun (4) bir bütün olarak akiskan olmasi yeterlidir. Elektrikli firin (l), yardimci malzemeler, örnegin bir karbonlu malzeme gibi bir indirgeme malzemesi ve bir iyilestirme malzeinesinden istifade ederek erimis cürufu (4) indirger ve iyilestirir. Elektrikli firin (l), erimis cürufu (4) ergitinek ve indirgeinek için kullanilan bir indirgeme tipi elektrikli firindir, örnegin bir sabit dogru akimli elektrikli firindir. Elektrikli firinin (1) dis kabugunda, bir firin tabani (l 1), bir firin duvari (12) ve bir firin kapagi (13) bulunur. Firin kapagi (13) üzerinde, cüruf bekletine firinindan (2) gelen erimis Cürufun (4) geçtigi bir cüruf akitma agzi (14) bulunur. Elektrikli firin (1) bu cüruf akitma agzi (14) disinda kapali bir yapiya sahiptir ve dolayisiyla firinin iç kisini sicak tutulabilir. Elektrikli firinin (1) orta bölümünde, düsey dogrultuda birbirlerinin tersi konumlarda yer alan bir üst elektrod (15) ile bir firin taban elektrodu (16) yer alir. Ust elektrod (15) ile firin taban elektrodu (16) arasinda ark bosalmasi olusinasini saglamak amaciyla üst elektrod (15) ile firin taban elektrodunun (16) arasina bir voltaj uygulanir. Bunun sonucunda erimis c'ûruf (4) indirgenir. SEKIL 2'de gösterildigi gibi, üst elektrod (15) görevi görmesi için bir içi bos elektrod kullanilacak olursa, yardimci malzemeler ayrica bir hammadde yükleme cihazi kullanilmasina gerek kalmaksizin içi bos elektrodun içinden geçirilerek bir ark noktasina yüklenebilirler. Elektrikli firinin (1) firin duvari (12) üzerinde, indirgeme cürufunu bosaltmaya yarayan bir cüruf deligi (17) ve erimis deiniri bosaltmaya yarayan bir bosaltma deligi (18) yer alir. Cüruf deligi (17), eriinis demir tabakasi (6) üzerindeki erimis cüruf tabakasina (5) denk gelen yükseklige yerlestirilir. Bosaltma deligi (18) ise, firin tabaninin üzerindeki erimis deinir tabakasina (6) denk gelen bir yükseklige yerlestirilir. Bunlarin yani sira, SEKIL 2'de, elektrikli firinda (1) hammadde besleme cihazlarinin (31, 32 ve 33) bulundugu da gösterilmektedir. Hammadde besleme cihazi (31), elektrikli firina (1) bir demir içerikli malzeme, örnegin dogrudan indirgenmis demir (DRI) beslemesi için kullanilir. Hammadde besleme cihazi (33) ise, elektrikli firina (1) üst elektrod (15) (içi bos elektrod) araciligiyla ince toz haliiide demir içereii bir malzeme (örnegin FeO tozu), örnegin demir bulunan toz beslemesi içiii kullanilir. Sonuç olarak, bu demir içerikli malzemeler elektrikli firinda (1) ergitilip geri dönüstürülebilirler. Diger yandan hammadde besleme cihazi (32) ise, erimis cürufun (4) indirgeme islemi içiii gerekli yardimci malzemeleri, örnegin bir indirgeme malzemesi ile bir iyilestirme malzemesini beslemeye yarar. Bu örnekte, söz konusu yardimci malzemeler elektrikli firina (1) üst elektrod (15) araciligiyla beslenirler. Indirgeme malzemesi olarak örnegin kok tozu, antrasit tozu veya grafit tozu gibi ince toz halindeki bir karbonlu malzeme kullanilir. Iyilestirme malzemesi ise, erimis cürufta (4) ana bilesen olarak bulunan SIOZ, A12O3 veya MgO'nun konsantrasyonunu ayarlamak içiii istifade edilen bir yardimci malzeinedir. Dolayisiyla bir iyilestirme malzemesi olarak örnegin silis kumu, uçucu kül, MgO tozu veya atik refrakter toz kullanilabilir. Takip eden kisimda, SEKIL 2'ye yapilan atiflar çerçevesinde yukarida anlatilan yapiya sahip olan elektrikli firinin (1) kullanildigi erimis cüruf (4) indirgeme islemi açiklanacaktir. Oncelikle, elektrikli firina (1) erimis tohum malzeme ve erimis demir tabakasi (6) görevi görmesi için önceden uygun bir miktarda erimis demir (örnegin bir yüksek firindan aktarilan erimis demir) yerlestirilir. Erimis deinirdeki C konsantrasyonu normalde kütlece %1 ,5 ile kütlece %4,5 arasi bir düzeyde olur. Bulus sahiplerinin yaptiklari bir deneyde, elektrikli firin (1) bünyesinde yer alan erimis demirdeki C konsantrasyonu (kütlece %) ile indirgenmis erimis cüruftaki (4) (indirgeme cürufu) toplam Fe konsantrasyonu (T. Fe; kütlece %) arasinda bir baginti bulundugu dogrulanmistir. Omegin erimis demirdeki C konsantrasyonu kütlece %3'ten yüksek oldugunda, eriinis demirde (4) oksitlerde tetiklenen indirgenme daha kuvvetli bir seyir izlemektedir ve dolayisiyla indirgeme cürufundaki toplain Fe konsantrasyonunu kütlece %1 veya daha düsük bir düzeye indirgeinek mümkündür. Bu çerçevede, erimis deinir tabakasindaki (6) erimis demirde bulunan C konsantrasyonunun cürufu indirgemek için gerekli toplam Fe konsantrasyonu esasinda ayarlaninasi tercih edilir. Bir sonraki adiinda, elektrikli firinin (1) elektrik verilip sürekli çalisma moduna alinmis oldugu sirada cüruf bekletme firinindan (2) elektrikli firina (1) elektrikli firinin (1) indirgeme islemi kapasitesine tekabül eden bir miktarda (örnegin elektrikli firina (1) birim zamanda verilen elektrik miktarina göre) erimis cüruf (4) akitilir. Elektrikli firina (1) akitilan erimis cüruf (4), erimis demir tabakasi (6) üzerinde erimis cüruf tabakasini (5) olusturur. Daha sonra indirgeme malzemesi (karbonlu malzeine) ve iyilestirine malzemesi gibi yardimci malzemeler elektrikli firina (1) örnegin üst elektrod (15) araciligiyla sürekli olarak akitilirlar. Bunlarin yani sira, elektrikli firinda (1) erimis demir tabakasinin (6) sicakligi örnegin 1400°C ile 1550°C arasi bir düzeyde ve erimis cüruf tabakasinin (5) sicakligi 'Örnegin 1500°C ile 1650°C arasi bir düzeyde kontrol altinda tutulur. Sicaklik kontrolü, erimis cüruf (4) besleme hizi ayarlanarak ya da biriiii zainanda verilen elektrik miktarinin sabit tutulmasina dikkat edilip elektrik beslemesi belli bir aralik içinde kontrol altinda tutularak gerçeklestirilebilir. Sonuç olarak, elektrikli firinda (1) üst elektrod (15) ile firin taban elektrodu (16) arasinda olusan ark isisi sayesinde erimis cüruf tabakasindaki (5) erimis cürufa (4) yönelik indirgeme reaksiyonu gerçeklesir. Bu indirgeme isleminde, erimis cürufta (4) bulunan oksitler (örnegin FeO ve P205) erimis cüruf tabakasindaki (5) karbonlu malzemede yer alan C elementinin etkisiyle indirgenerek Fe ve P üretilir. Fe ile P, erimis cüruf tabakasindan (5) firinin tabani üzerinde yer alan erimis demir tabakasina (6) (erimis demir) hareket ederler. Diger yandan, karbonlu malzemedeki C fazlasi, erimis demir tabakasina (6) geçmez ve erimis cüruf tabakasinda (5) kalir. Ayrica, bu indirgeme islemi sirasinda, erimis cüruftaki (4) cüruf bilesenleri iyilestirme malzemesinin etkisiyle iyilestirilirler. Indirgeine isleminde, elektrikli firina (1) akitilan erimis cüruftaki (4) FeO, erimis demir tabakasindaki (6) erimis demirde bulunan C ile reaksiyona girmeden evvel erimis cüruf tabakasindaki (5) karbonlu malzeinede bulunan C ile öncelikli olarak reaksiyona girer (bu hususa istinaden asagidaki reaksiyon formülü (1)'e bakiniz). FeO+C-›Fe+COT (1) Baska bir deyisle, yüklenen karbonlu malzeme içerisindeki C erimis demir tabakasina (6) geçmez ve erimis cüruf tabakasinda (5) kalir. Dolayisiyla, reaksiyon formülü (1)'e dayali indirgeme reaksiyoiiunun erimis demir tabakasi (6) ile erimis cüruf tabakasi (5) arasinda kalan ara yüzeyde gerçeklesmesi pek mümküii degildir. Reaksiyoii formülü (1)'e dayali indirgenie reaksiyonu esasen erimis cüruf tabakasinda (5) gerçeklesir ve bu indirgeme reaksiyonu sonucunda olusan indirgenmis demir (Fe) erimis demir tabakasina (6) geçer. Böylece, elektrikli firinda (1) yürütülen indirgeme isleminde erimis cüruf tabakasindaki (5) FeO ile C arasinda erimis cüruf tabakasindaki (5) FeO ile erimis demir tabakasindaki (6) C arasinda meydana gelenden daha baskin bir reaksiyon meydana gelir. Buna bagli olarak, erimis cüruf (4) elektrikli firina (l) akitildiginda, erimis demir tabakasi (6) üzerindeki erimis cüruf tabakasi (5), akitilan erimis cüruf (4) ile erimis demir tabakasindaki (6) erimis demir arasinda gerçeklesen reaksiyon içiii bir tampon bölge görevi görür. Bu sayede, erimis cüruf (4) ile erimis demir arasinda hizli bir reaksiyon meydana gelmesi önlenebilir. Baska bir deyisle, düsük bir FeO konsantrasyonu bulunan erimis cüruf tabakasinin (5) üzerine erimis cüruf (4) akitilarak, akitilan erimis cüruftaki (4) FeO konsantrasyonu seyreltilip indirgenebilir ve akitilan erimis cüruf (4) ile erimis demir tabakasindaki (6) erimis demirin dogrudan temas kurmasi belli bir ölçüde baskilanabilir. Buna bagli olarak, cüruf bekletme firinindan (2) elektrikli firina (l) erimis cüruf (4) akitildiginda, erimis cüruf (4) ile erimis demir arasinda gerçeklesen hizli bir reaksiyon sonucunda meydana gelebilecek kaynama fenomeni (cüruf köpürmesi) baskilanabilir. Sonuç olarak, erimis cürufun (4) elektrikli firinin (l) disina tasmasi ile karakterize edilen fenomen (tasina) önlenebilir. Yukarida açiklandigi gibi, elektrikli firindaki (1) erimis cüruf tabakasinin (5) üzerine akitilan erimis cürufta (4) bulunan oksitler indirgenirler, öyle ki erimis cüruftaki (4) Fe ile P erimis demir tabakasinda (6) toplanirlar ve erimis cürufun (4) cüruf bilesenleri iyilesirler. Baska türlü ifade etmek gerekirse, indirgeme isleinine erimis cüruf (4) akitildiktan sonra devam edildiginde, erimis cüruf tabakasinin (5) bilesenleri eriinis cüruf (4) (çelik üretim cürufu) formundan çikarak kademeli olarak iyilesir ve indirgeme cürufu (yüksek firiii cürufuna tekabül eden yüksek kaliteli cüruf) haline gelirler. Iyilestirilerek indirgeme cürufu haline getirilen eriinis cüruf tabakasi (5), daha düsük bir FeO konsantrasyonuna sahip olan bir tampon bölge görevi görür. Dolayisiyla, erimis cüruf (4) cüruf bekletnie firinindan (2) erimis cüruf tabakasina (5) ilk kez akitildigi sirada cüruf köpürmesinin meydana gelmesi çok daha güvenilir bir sekilde baskilanabilir. Dahasi, indirgeme islemine devam edildiginde, Fe, erimis demire geçer. Böylece erimis demir tabakasinin (6) kalinligi kademeli olarak artar. Tampon bölge islevi açisindan bakildiginda, erimis cüruf tabakasinin (5) kalinliginin 100 mm ile 600 mm arasi bir degerde olmasi tercih edilir ve 100 m ile 800 mm arasi bir degerde olmasi daha çok tercih edilir. Dolayisiyla, erimis cüruf (4) akitilirken erimis cüruf tabakasinin (5) kalinligi önceden belirlenmis bir degere ulastiginda, cüruf deligi (17) açilarak erimis cüruf tabakasindaki (5) indirgeme cürufunun elektrikli firinin (1) disina bosalinasi saglanir. Diger yaridan, erimis demir tabakasinin (6) ara yüzey kisini cüruf deligine (17) yaklastiginda, bosaltma deligi (18) açilarak erimis demir tabakasindaki (6) erimis demirin (örnegin yüksek P içerikli erimis demir) disari bosalmasi saglanir. Bu yolla, indirgeme cürufu elektrikli firindaki (1) cüruf deliginden (17) aralikli olarak bosaltilip toplanir. Ayrica, erimis demir de elektrikli firindaki (1) bosaltma deliginden (18) aralikli olarak bosaltilip toplanir. Sonuç olarak, elektrikli firinda (l) erimis cüruf (4) iiidirgeme islemine kesintiye gitmeden sürekli devam etmek mümkündür. Bunlarin yani sira, elektrikli firinin (l) çalistigi sirada (yani indirgeme islemi esnasinda), karbonlu malzeinedeki C elementinin etkisiyle erimis cüruftaki (4) oksitler indirgendiginde, CO, Hz ve benzeri maddeler içeren yüksek sicaklikli egzoz gazi olusur. Örnegin, demir oksit indirgendiginde, reaksiyon formülü (1)'e dayali indirgeme reaksiyonundan dolayi CO gazi olusur. Bu egzoz gazi, elektrikli firinin (1) cüruf akitina agzindan (14) geçip cüruf bekletme firinina (2) girer ve bir egzoz yolunu teskil eden cüruf bekletme firininin (2) içinden disari dogru tahliye edilir. Yukarida açiklandigi gibi olan kapali elektrikli firinin (1) ve egzoz gazi için bir egzoz yolu görevi gören cüruf bekletme firininin (2) kullanilmasi sayesinde, elektrikli firinin (l) iç atmosferi, ana bilesenleri indirgeme reaksiyonu sonucunda olusan CO gazi ve karbonlu malzemeden (indirgeine malzemesi) dolayi olusan Hz olan bir indirgeme atmosferi olarak korunur. Buna bagli olarak, erimis çüruf tabakasinin (5) yüzeyi üzerinde bir oksitlenme reaksiyoiiu meydana gelmesi önlenebilir. [1.3. Cüruf Bekletme Firininin Konfigürasyonu] Takip eden kisimda, SEKILLER 3 ve 4'e yapilan atiflar çerçevesinde burada konu edilen bulus yapisina uygun cüruf bekletme firininin (2) konfigürasyonu detayli bir sekilde açiklanacaktir. SEKIL 3, burada konu edilen bulus yapisina uygun cüruf bekletme firininin (2) (bekletme pozisyonunda) düsey enkesit görünüsüdür. SEKIL 4, burada konu edilen bulus yapisina uygun cüruf bekletme firininin (2) (akitma pozisyonunda) düsey enkesit görünüsüdür. SEKIL 3'te gösterildigi gibi, cüruf bekletme firini (2), isiya dayanikli bir kaptir ve yüksek bir sicakliga sahip olan erimis cürufu (4) içinde tutma ve erimis cürufu (4) elektrikli firina (l) akitma islevlerine sahiptir. Cüruf bekletme firini (2) erimis cürufu (4) tutar, erimis Cürufu (4) elektrikli firina (1) akitma hizinin ayarlanmasina imkân taniyan bir yapiya sahiptir ve elektrikli firinda (l) olusan egzoz gazi için bir egzoz yolu görevi görür. Cüruf bekletme firininda (2) sunlar bulunur: erimis cürufu (4) saklamak ve bekletmek için bir cüruf bekletme firini gövdesi (20) (bundan böyle "firin gövdesi (20)" olarak anilacaktir); ve firin gövdesinin (20) içinde bulunan erimis cürufu (4) elektrikli firinin (l) içine akitmak için bir akitma deligi kismi (21 ). Firin gövdesi (20), bir alt duvarin (22), bir yan duvarin (23) ve bir üst duvarin (24) bulundugu kapali bir kaptir ve erimis cürufun (4) saklandigi bir iç bosluga sahiptir. Alt duvar (22) bünyesinde bir kabuk (22a), bu kabugun (22a) dis tarafinda uzanan bir isi yalitkani (22b) ve kabugun (22a) iç tarafinda uzanan bir iç refrakter (22c) bulunur. Dolayisiyla alt duvar (22) üstün bir mukavemet ve isi dayanikliligina sahiptir. Yan duvar (23) ile üst duvarin (24) iç kisimlarinda da iç refrakter bulunur. Firin gövdesinin (20) üst kisminda firin kapagi (27) tarafinda bir gaz tahliye agzi (25) ve bir cüruf akitma agzi (26) bulunur. Gaz tahliye agzi (25), elektrikli firinda (1) olusan egzoz gazinin bosaltildigi bir egzoz çikisidir ve asagida anlatilan egzoz gazi borusuna (55) baglidir. Yine bu egzoz gazi borusuna (55) bagli bir eiiime cihazi, örnegin bir üfleyici (56) sayesinde, cüruf bekletme firiiiindaki (2) negatif iç basinç korunur. Cüruf akitma agzi (26), cüruf bekletme firininin (2) üzerinde bulunan cüruf potasindan (3) firin gövdesinin (20) içiiie erimis cürufu (4) akitmak için kullanilan bir açikliktir. Cüruf akitma agzinda (26) bir açilabilir firin kapagi (27) bulunur. Erimis cüruf (4) cüruf potasindan (3) firin gövdesinin (20) içiiie akitildigi sirada firin kapagi (27) açilir. Diger yandan, cüruf potasindan (3) firin gövdesine (20) dogru erimis Cüruf (4) akitilmadigi zamanlarda, cüruf akitma agziiiin (26) kapali kalmasi adina bu firin kapagi (27) kapatilir. Bu sayede, dis havanin gövde firinina (20) sizniasiiii önlemek ve firin gövdesinin (20) iç sicakligini sabit bir düzeyde tutmak mümkündür. Akitma deligi kisiiii (21), firiii gövdesiiiin (20) elektrikli firina (1) bakan tarafinda buluiian bir silindirik kisimdir. Akitma deligi kisminin (21) iç boslugu., erimis cürufuii (4) firin gövdesinden (20) elektrikli firinin (l) içine dogru akitildigi bir cüruf akitina yolu (28) görevi görür. Akitma deligi kisminiii (21) ucunda, cüruf akitma yoluna (28) bagli bir akitma deligi (29) yer alir. Cüruf akitma yolunun (28) cüruf bekletme firinina (2) göre düsey yöndeki uzunlugu ve cüruf akitma yolunun (28) cüruf bekletme firinina (2) göre en yönündeki (SEKIL 3'te resmedilen düzlemi dik kesen yönde) uzunlugu, firin gövdesinin (20) iç boslugunun mütekabil ölçüleriiiden daha kisadir. Cüruf akitma yolu (28), akitma yönünde asagi dogru gittikçe kaVis yapar. Diger yandan, firin gövdesinin (20) iç boslugu, akitina deligi kismina (21) dogru gittikçe daralir. Firin gövdesi (20) ile akitina deligi kisminin (21) sekillerinin yukarida açiklandigi gibi ayarlanmis olmasi sayesinde, erimis Cüruf (4) firin gövdesinin (20) içinden elektrikli firinin (1) içine dogru akitildigi sirada erimis Cüruf (4) akitma hizi dogru ve isabetli bir sekilde ayarlanabilir. Cüruf bekletme firininin (2) akitma deligi kismi (21), elektrikli firinin (l) Cüruf akitina agzina (14) baglidir. SEKILLER 3 ile 4'te gösterildigi gibi, elektrikli firinin (l) Cüruf akitma agzi (14), cüruf bekletme firininin (2) akitma deligi kismindan (21) daha büyüktür. Baska bir deyisle, bu bulus yapisinda, akitma deligi kisminin (21) ucunun cüruf bekletme agzinin (14) içine sokuldugu ve akitma deligi kisminin (21) dis duvar yüzeyi ile Cüruf akitma agzinin (14) iç duvar yüzeyi arasinda bir araligin söz konusu oldugu bir baglanti yapisi benimsenir. Akitma deligi kismi (21) ile Cüruf akitma agzi (14) arasindaki baglanti yapisinin bu bulus yapisina istinaden açiklandigi gibi olmasi sart degildir. Akitina deligi kismi (21) ile Cüruf akitma agzinin (14) körükler veya benzeri baglanti elemanlari araciligiyla birbirlerine hava geçisini engelleyecek bir tarzda baglandiklari bir baglanti yapisi ya da akitma deligi kismi (21) ile Cüruf akitma agzi (14) arasinda kalan araligin bir dolgu ile dolduruldugu bir baglanti yapisi da benimsenebilir. Cüruf bekletme firininin (2) yapisina göre, firin kapaginin (27) kapali oldugu durumda emme cihazi (bkz: SEKIL 5), örnegin üfleyici (56) çalistirildiginda, Cüruf bekletme firininin iç basinci negatif olur. Cüruf bekletme firininin (2) iç basinci negatif oldugunda, Cüruf bekletme firini (2), elektrikli firinda (l) olusan egzoz gazi için bir egzoz yolu islevi görmeye baslar. Baska bir deyisle, elektrikli firinda (l) gerçeklestirilen indirgeine islemi sonucunda olusan CO, H2 ve benzeri maddelerin bulundugu egzoz gazi, SEKIL 3'te ok isaretiyle gösterilen yönde, yani elektrikli firinin (1) cüruf akitma agzindan (14) ve cüruf bekletme firininin (2) akitma deligi kismindan (21) geçerek bir negatif iç basincin muhafaza edildigi cüruf bekletme firininin (2) firin gövdesinin (20) içine dogru akar. Cüruf bekletme firininin (2) negatif iç basinci korunur. Dolayisiyla, elektrikli firin (1) ile cüruf bekletme firini (2) arasindaki baglanti kisminda söz konusu olan araliktan dis hava girse dahi, elektrikli firindaki (1) egzoz gazi bu araliktan disari dogru sizma yapmaz. Cüruf bekletme firininin (2) içine akan egzoz gazi, firin gövdesini (20) kat eder ve gaz tahliye agzindan (25) tahliye edilir. Cüruf bekletme firinindan (2) bu sekilde tahliye edilen egzoz gazi, asagida açiklanacak olan bir egzoz gazi isleme sistemi (gösterilmemektedir) ile islemden geçirilir. Öte yandan, cüruf bekletme firininin (2) firin gövdesinin (20) alt kisminda bir devirme tertibati (40) bulunur, Bu devirine tertibatinin (40) islevi, erimis cürufun (4) akitma deligi kismindan (21) geçirilerek firin gövdesinin (20) içinden elektrikli firinin (l) içine dogru akitilmasi için cüruf bekletme firinini (2) akitma deligi kismina (21) dogru yatirmaktir. Bu devirme tertibati (40) bünyesinde, bir silindir (41), destek elemanlari (42 ve 43), bir devirme mili (44) ve bir tasiyici (45) bulunur. Silindir (41), bir hidrolik silindir konfigürasyonuna sahiptir ve Cüruf bekletme firinini (2) yatirmak için gerekli gücü üretir. Silindirin (41) üst ucu, firin gövdesinin (20) alt duvari (22) üzerinde bulunan ve Cüruf bekletme firininin (2) elektrikli firin (1) yönünde yatirilabilinesine olanak saglayacak kadar elektrikli firina (l) uzakta olan bir pozisyona baglidir. Silindirin (41) alt ucu ise, tasiyicinin (45) üst yüzeyine baglidir. Devirme inili (44), Cüruf bekletine firininin (2) akitma deligi kisminin (21) altinda kalan bir yerde bulunur ve Cüruf bekletme firinini (2) yana yatirma eylemi için merkezi mil görevi görür. Destek elemanlari (42 ve 43), devirme milinin (44) etrafinda dönebilecek sekilde birbirlerine baglidirlar. Destek elemaniniii (42) üst ucu, akitma deligi kisminin (21) alt kismina baglidir. Destek elemaninin (43) alt ucu, tasiyicinin (45) üst yüzeyine baglidir. Cüruf bekletme firini (2), gerektiginde yana yatirilabilecek bir sekilde silindir (41), destek elemanlari (42 ve 43) ve devirine mili (44) tarafindan desteklenir. Yukarida açiklanan yapiya sahip olan devirme tertibatinin (40) kullanilmasi sayesinde, Cüruf bekletine firini (2), merkezinde devirme milinin (44) bulundugu düzleinde yana yatirilabilir. Sonuç olarak, Cüruf bekletme firininin (2) pozisyonunu, bekletine pozisyonu (SEKIL 3) ve akitina pozisyonundan (SEKIL 4) herhangi birine ayarlamak mümküiidür. Cüruf bekletme firini (2) SEKIL 3'te gösterildigi gibi bekletme pozisyonunda tutuldugunda, erimis Cüruf (4) firin gövdesinde (20) kalir ve Cüruf bekletme firinindan (2) elektrikli firina (1) dogru akmaz. Diger yandan, Cüruf bekletme firini (2) SEKIL 4'te gösterildigi gibi akitma pozisyonunda tutuldugunda, erimis Cüruf (4) Cüruf bekletme firinindan (2) elektrikli firina (1) dogru akar. Bekletme pozisyonunda bulunan Cüruf bekletme firini (2) akitma pozisyonuna getirildiginde, silindir (41) uzayarak firin gövdesinin (20) arka tarafini yukari dogru kaldirir ve bunun sonucunda cüruf bekletiiie firini devirme iniline (44) tekabül eden noktadan elektrikli firina (1) dogru devrilir. Sonuç olarak, SEKIL 4'te gösterildigi gibi, akitma deligi kismi (21) firin gövdesinden (20) daha alçak bir konumda kalir. Buna bagli olarak, firin gövdesinde (20) tutulan erimis cüruf (4) akitnia deligi kismina (21) dogru akar ve burada cüruf akitiiia yolunu (28) kat edip akitina deligiiideii (29) geçerek elektrikli firinin (1) içine dogru dökülür. Bu asamada, erimis cüruf (4) akitma hizi, silindirin (41) uzaina uzuiilugu ve ona bagli olarak cüruf bekletme firininin (2) yana yatma açisi ayarlanarak istendigi gibi kontrol altinda tutulabilir. Diger yandan, akitma pozisyonunda bulunan cüruf bekletme firini (2) bekletme pozisyonuna getirildiginde, silindirin (41) geri küçülmesi sonucunda firin gövdesinin (20) silindir tarafindaki yüksekligi bekletme pozisyonundaki seviyesine geri döner. Sonuç olarak, SEKIL 3'te gösterildigi gibi, akitma deligi kisini (21) firin gövdesinden (20) daha yüksekte kalir ve firin gövdesindeki (20) erimis cüruf (4) sivi seviyesi cüruf bekletme yolundan (28) daha alçakta kalir. Buiia bagli olarak, erimis cüruf firin gövdesinde (20) kalir ve elektrikli firina ('l) dogru akinaz. Bunlarin yani sira, tasiyici (45), devirme tertibatini (40) istendiginde ileri geri hareket ettirilebilecek sekilde destekler. Cüruf bekletme firinini (2) tasiyici (45) yardimiyla ileri veya geri hareket ettirmek suretiyle, cüruf bekletme firininda (2) kontrol, degisiklik, onarim veya benzeri bir islem kolayca yapilabilir. Cüruf bekletme firininin (2) devirme tertibati (40) yardimiyla yukarida anlatildigi gibi yana yatirilmasi yoluyla, erimis cüruf (4) elektrikli firinin (1) içine dogru aralikli olarak akitilabilir ya da akitma hizi ayarlanabilir. Erimis cüruf (4) elektrikli firinin (l) içine dogru akitilirken, akitilan erimis Cürufun (4) elektrikli firinda (1) bulunan erimis demir ile hizli bir reaksiyona girinekten dolayi tasina yapmamasi adina, devirme tertibati (40) kullanilarak erimis cüruf (4) akitina hizinin uygun sekilde ayarlanmasi (yani cüruf bekletme firininin (2) yana yatma açisinin ayarlanmasi) yoluyla erimis cürufun (4) aralikli olarak akitilmasi tercih edilir. Erimis cüruf (4) akitildigi sirada erimis cüruf (4) akitina hizinin yüksek olmasi halinde, elektrikli firinda (1) cüruf köpürmesi meydana gelir ve bu da tasmaya neden olabilir. Böyle bir durumda, devirme tertibatinin (40) yardiiniyla cüruf bekletnie firininin (2) yana yatma açisi düsürülerek erimis curuf (4) akitma isleminin geçici süreligine durdurulmasi ya da erimis cüruf (4) akitma hizi azaltilarak elektrikli firinda (1) erimis demir ile erimis cüruf (4) arasinda gerçeklesen reaksiyonun sinirlandirilmasi tercih edilir. Bunun yani sira, cüruf bekletine firini (2) kullanilarak yapilan akitinada birim zaman basina düsen eriinis cüruf (4) akitina hizi, elektrikli firinin (l) indirgeme islemi kapasitesine göre belirlenir. Elektrikli firinin (1) indirgeme islemi kapasitesi, elektrikli firina (1) birim zamanda verilen elektrik miktarina, 'Örnegin elektrikli firinda (1) bulunan üst elektrod (15) ile firin taban elektrodu (16) arasina bir voltaj uygulanip bu ikisi arasinda bir elektrik akimi olusturuldugunda tüketilen elektrik miktarina baglidir. Dolayisiyla, birim zaman basina düsen erimis cüruf (4) akitma hizi, erimis cüruf (4) indirgeme islemi için gerekli elektrik enerjisi tüketim hizi, üst elektrod (15) ile firin taban elektrodu (16) arasinda uygulanan voltaj ve bu elektrodlar arasindaki elektrik akimi üzerinden hesaplanan elektrik enerjisi temelinde belirlenebilir. SEKILLER 3 ve 4'te gösterilen oksijen gazi besleme nozülü (51), asagida egzoz gazi isleme sisteminin konfigürasyonuna istinaden ayrintili olarak anlatilacak ve açiklanacaktir. [1.4. Egzoz Gazi Isleme Sisteminin Konfig'ûrasyonu] Takip eden kisimda, SEKIL 5'e yapilan atiflar çerçevesinde cüruf isleme sistemine 'Özgü egzoz gazi isleme sistemi açiklanacaktir. SEKIL 5, burada konu edilen bulus yapisina uygun egzoz gazi isleme sisteminin bir konfigürasyonunun gösterildigi bir seinatik diyagramdir. SEKIL 5'te gösterildigi gibi, egzoz gazi isleme sisteminin (50) bünyesinde sunlar bulunur: cüruf bekletme firininda (2) yer alan oksijen gazi besleine nozülü (51); cüruf bekletme firininin (2) gaz tahliye agzina (25) bagli egzoz gazi borusu (55); cüruf bekletme firinindaki (2) egzoz gazini egzoz gazi borusu (55) araciligiyla çeken üfleyici (56); ve egzoz gazi borusunun (55) sonunda, üfleyiciyi (56) takip eden pozisyonda bulunan bir toz toplayici (57). Ufleyici (56), bulusun söz konusu yapisina uygun bir emme cihazi örnegidir. Bulusun bir diger yapisinda, üfleyiciden (56) baska bir einme cihazi kullanilabilir. Yukarida açiklandigi gibi, elektrikli firinda (l) demir oksidin girdigi indirgenme reaksiyonu sonucunda olusan C0 ve benzeri maddelerin bulundugu egzoz gazi (gl), elektrikli firinin (l) cüruf akitma agzi (14) araciligiyla cüruf bekletme firininin (2) içine dogru tasinir. Oksijen gazi besleme nozülü (51), cüruf bekletme firininin (2) içiiie oksijen gazi veren bir oksijen besleme birimidir. Bu beslemenin bir sonucu olarak, cüruf bekletine firininda (2) asagida gösterilen reaksiyon formülü (2)'ye dayali bir yanma (oksitlenme reaksiyonu) meydana gelir ve C0, COz'ye dönüsür. Bu asamada, oksijen gazi besleme nozülü (51) araciligiyla yapilan oksijen gazi beslemesinin besleme hizi, elektrikli firindaki (1) C0 gazinin emisyon hizina uygun ve uyumlu bir ölçüde kontrol altinda tutulur. Sonuç olarak, egzoz gazindaki (gl) yanici bir bilesen olan CO gazi tamamen yakilabilir. Egzoz gazinda (gl) bulunaii CO gazinin tamamen yakilmasi sonucunda olusaii C02 gazi, gaz tahliye agzindan (25) geçirilerek egzoz gazi borusuna (55) dogru egzoz gazi (g2) olarak tahliye edilir. Bu bulus yapisinda, egzoz gazinda (gl) bulunan CO gazini tamamen yakmak için, cüruf bekletine firininin (2) gaz tahliye agzinin (25) yanina, egzoz gazi borusu (55) üzerindeki bir pozisyona bir analizör (52) yerlestirilir. Bu analizör (52), bir konsantrasyon göstergeli kontrolöre (53) baglidir. Analizör (52), egzoz gazi borusundan (55) geçen egzoz gazinin (g2) bilesenlerini analiz ederek CO konsantrasyonu ile 02 konsantrasyoiiunu hesaplar. Konsantrasyon göstergeli kontrol'or (53), analizörün (52) ölçtügü CO konsantrasyonu ve 02 konsantrasyonuna göre, oksijen gazi besleme nozülüiie (51) giden oksijen gazinin besleme hizini kontrol altinda tutar. Daha somut ifade etmek gerekirse, konsantrasyon göstergeli kontrolör (53), egzoz gazi borusundaki (55) C0 konsantrasyonunun hemen hemen %0 olmasi ve egzoz gazi borusundaki (55) 02 konsantrasyonunun %O'dan yüksek ve %O'a mümkün oldugu kadar yakin bir degerde olmasi hedefiyle, bir valf (54) veya benzeri bir donanimdan istifade ederek oksijen gazi besleme nozülüne (51) verilen oksijen gazinin besleme hizini kontrol altinda tutar. Örnek vermek gerekirse, analizörün (52) Ölçtügü CO konsantrasyonunun %O'dan yüksek olmasi halinde, konsantrasyon göstergeli kontrolör (53), oksijen gazi besleme nozülüne (51) verilen oksijen gazinin besleme hizini artirir. Sonuç olarak, cüruf bekletme firinindaki (2) C0 gazi tamamen yakilir ve bu gazin egzoz gazi borusuna (55) akmasi önlenir. Diger yandan, analiz'orün (52) ölçtügü 02 konsantrasyonunun %O'dan yüksek ve önceden belirlenmis izin verilen araligi asan bir degerde olmasi halinde, konsantrasyon göstergeli kontrol'or (53), oksijen gazi besleme nozülüne (51) verilen oksijen gazinin besleme hizini düsürür. Sonuç olarak, cüruf bekletine firininin (2) gereginden fazla oksijen gazi beslemesindeii dolayi gereksiz ölçüde soguinasi önlenir. 02 konsantrasyonu için izin verilen araligin 'Örnegin %5 veya daha düsük olarak ayarlanmasi tercih edilebilir. Erimis cüruf (4) cüruf bekletme firinindan (2) elektrikli firinin (l) içine dogru akitilmaya baslandiginda ya da erimis cüruf (4) akitma hizi arttiginda, konsantrasyon göstergeli kontrol'or (53), elektrikli firinda (l) olusan CO gazindaki artisa hazir hale gelinek adina, oksijen gazi besleme nozülüne (51) verilen oksijen gazinin besleme hizini artirabilir. Erimis cüruf (4) akitma hizi ile ilgili bilgi konsantrasyon göstergeli kontrolöre (53), örnegin erimis cüruf (4) akitma hizini kontrol altinda tutmak amaciyla cüruf bekletme firininin (2) yana yatma açisini kontrol eden bir kontrol biriininden (gösterilmemektedir) iletilebilir. Diger yandan, oksijen gazi besleme noz'i'ilü (51), konsantrasyon göstergeli kontrolör (53) yerine, analizöri'in (52) çikti degerini ve erimis cürufun (4) iiasil akitildigini izleyen ve takip eden bir operatör tarafindaii oksijen gazi besleme hizini yukarida anlatildigi gibi kontrol altinda tutmak amaciyla manuel olarak da idare edilebilir. Oksijen gazi besleme noz'ulünden (51) verilen oksijen gazi, bulusun bu yapisina uygun bir oksijen içerikli gaz örnegidir. Oksijen içerikli gaz, oksijen içeren bir gaz, örnegin bu bulus yapisinda oldugu gibi yalnizca oksijen içeren oksijen gazi ya da hem oksijen gazi hem de baska bir gaz (örnegin azot gazi) içeren karisik bir gaz olabilir. Yukarida açiklandigi gibi, elektrikli firinda (1) olusan egzoz gazi (gl) cüruf bekletme firinina (2) dogru tahliye edilir ve cüruf bekletme firinindaki (2) egzoz gazi (g2), üfleyici (56) tarafindan egzoz gazi borusu (55) araciligiyla çekilir. Egzoz gazi borusunun (55) çikis tarafina yeterli miktarda egzoz gazi (g3) çeken üfleyicinin (56) etkisiyle elektrikli firinin (1) iç basinci negatif olarak ayarlanir. Yukarida açiklandigi gibi, CO içeren egzoz gazinin (gl) ve tozun sizinti yapmasini önlemek ve cüruf bekletme firinina (2) veya egzoz gazi borusuna, `Örnegin egzoz gazi borusuna (55) fazla miktarda toz çekilmesinin önüne geçmek adina, elektrikli firinin (l) uygun bir aralik içinde negatif bir iç basinçta tutulmasi tercih edilir. Fakat elektrikli firindaki (l) egzoz gazinin (gl) emisyon hizi, 'Örnegin erimis cüruf (4) akitma hizina ya da indirgeme isleminin gidisatina bagli olarak farklilik gösterir. Bundan dolayi, elektrikli firinin (l) iç basincini egzoz gazinin (gl) emisyon hizina göre ayarlainak gereklidir. Bulusun söz konusu yapisinda, egzoz gazi borusunun (55) ortasinda, elektrikli firinin (l) iç basincinin yukarida açiklanan kosullar altinda uygun bir aralik içinde negatif düzeyde tutulmasini saglamakla görevli bir birim islevi gören bir yarik (58) bulunur. Yarik (58), egzoz gazi borusunun (55) bütün çevresi ya da tam çevrenin bir kisini bir yarik seklinde kesilerek olusturulan bir açiklik kismidir. Yarikta (58), egzoz gazi borusundan (55) geçen egzoz gazi (g2) dis hava ile temas eder. Egzoz gazi borusunun (55) negatif iç basinci üfleyici (56) yardiiniyla egzoz gazi borusu (55) boyunca korundugu için, dis hava (SEKIL 5'te haval simgesi ile gösterilmektedir) yariktan (58) geçerek egzoz gazi borusuna (55) karisir. Buna bagli olarak, üfleyicinin (56) etkisiyle yarigin (58) arka tarafinda uzanan egzoz gazi borusuna (55b) çekilen egzoz gazinda (g3) sunlar bulunur: cüruf bekletme firinindan (2) tahliye edilip yarigin (58) ön tarafinda uzanan egzoz gazi borusundan (55a) geçirilmis olan egzoz gazi (g2); ve yariktan (58) içeri akmis olan dis hava (haval). Yarik (58), egzoz gazi borusunun (55) negatif iç basincinin muhafaza edilmesini saglayacak yeteri kadar ufak bir ene (açiklik alani) sahiptir. Bulus sahiplerinin gerçeklestirdikleri bir deney sonucunda, yariktan egzoz gazi borusuiia (55) dogru akan dis havanin (haval) akis hizinin egzoz gazi borusunun (55a) içinden geçerek yariga (58) dogru akan egzoz gazinin (g2) akis hizini tamamlayacak ölçüde farklilik gösterdigi tespit edilmistir. Örnegin, üfleyici (56) ile saglanan egzoz gazi (g3) hava giris hizinin 100 Nm3/saat oldugu bir durumda, egzoz gaziniii (g2) akis hizi 80 Nm3/saat ise, dis havanin (haval) akis hizi 20 Nm3/saattir. Diger yandan, ayni durumda, egzoz gaziniii (g2) akis hizi 70 Nm3/ saat ise, dis havanin (haval) akis hizi 30 Nm3/saattir. Elektrikli firindaki (1) egzoz gazinin (gl) emisyon hizinin yarigin (58) etkisi ile artmasi halinde, egzoz gazi borusundan (55a) geçen egzoz gazinin (g2) akis hizi da artar. Bundan dolayi, yariktan (58) gelen dis havanin (haval) akis hizi azalir. Dolayisiyla, üfleyicinin (56) sagladigi egzoz gazi (g3) emme kuvvetinin büyük bir kismi, egzoz gazi (g2) eniine kuvveti görevi görür. Sonuç olarak, egzoz gazini (gl) elektrikli firindan (l) bosaltma kapasitesi yüksek düzeyde tutulabilir. Dolayisiyla, egzoz gazi (gl) miktari üfleyicinin (56) eniine kuvvetinin sabit oldugu kosullardan bagiinsiz olarak arttiginda, elektrikli firinin (l) iç basincinda da bir artis olmasi Önlenebilir. Diger yandan, elektrikli firinda (l) egzoz gazinin (gl) emisyon hizi düstügünde, egzoz gazi borusuiidan (55a) geçen egzoz gazinin (g2) akis hizi da düser. Bundan dolayi, yariktan (58) giren dis havanin (haval) akis hizi artar. Buna bagli olarak, üfleyicinin (56) sagladigi egzoz gazi (g3) emme kuvvetinin çogunlugu egzoz gazi (g2) ile dis hava (haval) arasinda dagitilir. Sonuç olarak, egzoz gazini (gl) elektrikli firindan (l) bosaltma kapasitesi sinirlanabilir. Dolayisiyla, egzoz gazi (gl) miktari üfleyicinin (56) einme kuvvetinin sabit oldugu kosullardan bagimsiz olarak azaldiginda, elektrikli firinin (l) iç basincinda da bir azalma olmasi Önlenebilir. Yukarida açiklandigi gibi, bu bulusa yapisina uygun egzoz gazi isleme sisteminde (50), elektrikli firin (1) büyük Ölçüde sabit bir negatif iç basinçta tutulabilir. Öte yandan, üfleyici (56) kullanilarak saglanan egzoz gazi hava girisinin giris hizini egzoz gazi borusunda (55) bulunan bir yarik (58) yerine 'örnegin bir damper yardimiyla ayarlamak da mümkündür. Ancak bu durumda, damperin açikligini egzoz gazinin (gl) emisyon hizina göre hassas bir sekilde ayarlayip kontrol altinda tutmak diger seçenege kiyasla daha komplike bir ugrastir. Burada konu edilen bulus yapisinda, dis hava (haval) sisteme, egzoz gazi borusunun (55) ortasina yerlestirilen bir açiklik kismi, örnegin yarik (58) araciligiyla sokulur. Bu sayede, üfleyici (56) kullanilarak saglanan egzoz gazi hava girisinin giris hizi ayarlanir. Yukarida açiklandigi gibi, yariktan (58) geçen dis havanin (haval) akis hizi, egzoz gazinin (g2) akis hizina göre otomatik olarak ayarlanir. Dolayisiyla, yarigin (58) açikligini hassas bir sekilde degistirerek kontrol altinda tutmaya dayali bir kontrol gerekli degildir. Bulusun burada konu edilen yapisina istinaden yukarida verilen açiklamada, dis havayi (haval) egzoz gazi borusuna (55) sokmak için kullanilan açiklik kismi örnegi olarak egzoz gazi borusunun (55) çevresinin tamami yarilarak olusturulan bir yarik (58) tarif edilmistir. Fakat açiklik kismi 'Örnekleri bu yarik (58) ile sinirli degildir. Ornek vermek gerekirse, bulusun baska bir yapisinda, keyfi olarak belirlenen bir sekle, örnegin bir daire sekline ya da bir dikdörtgen sekline sahip olan ve egzoz gazi borusunun (55) çevre yüzeyinin bir kismini kat eden, ömegin tam çevrenin 1/3 veya 1/4'ünü kat eden bir delik, yani bir açiklik kisini söz konusudur. [2. Bulusun Ikinci Yapisi] Takip eden kisimda, bulusun ikinci yapisina uygun bir egzoz gazi isleme sistemi açiklanacaktir. Ikinci bulus yapisina iliskin konfigürasyonlar, asagida açiklanan konfigürasyonlar disinda birinci bulus yapisina iliskin konfigürasyonlar ile hemen hemen aynidirlar. Bundan dolayi, birinci bulus yapisinda da bulunan bilesenler asagida tekrar ayrintili olarak tanimlanmayacak ve açiklanmayacaklardir. [2.1. Egzoz Gazi Isleme Sisteminin Konfigîirasyonul Oncelikle, SEKIL 6'ya yapilan atiflar çerçevesinde söz konusu bulus yapisina uygun egzoz gazi isleine sisteini anlatilacak ve açiklanacaktir. SEKIL 6, burada konu edilen bulus yapisina uygun egzoz gazi isleme sisteminin bir konfigürasyonunun gösterildigi bir sematik diyagramdir. SEKIL 6'da gösterildigi gibi, egzoz gazi isleme sisteminde (60) egzoz gazi borusunun (55) ortasinda yarigin (58) yani sira bir manson (61) da bulunur. Bu manson (61), egzoz gazi borusunu (55) çevreler ve egzoz gazi borusunun (55) ekseni dogrultusunda kayarak yarigin (58) en azindan bir kismini kapatir. Manson (61) yarigi (58) kapatmak 'uzere kaydikça, yarigin (58) eni daralir ve yarigin (58) olusturdugu açiklik kisminin alani küçül'ur. Diger yandan, yarigi (58) kapatan manson (61) yarigi (58) açmak üzere kaydikça, yarigin (58) eni genisler ve yarigin (58) olusturdugu açiklik kisminin alani büyür. Dolayisiyla bu bulus yapisinda, inanson (61), yarigin (58) olusturdugu açiklik kisminin alanini degistiren bir açiklik alani degistirme birimi görevi görür. Örnek vermek gerekirse, egzoz gazi borusunun (55) iç çapinin 700 mm olmasi, mansonun (61) yarik (58) 'üstünde kapatabilecegi asgari alani kapatmis oldugu anlamina gelir ve yarigin (58) tamamen açik (açiklik: %100) olmasi, yarigin (58) eninin yaklasik 300 mm oldugu anlamina gelir. Yarigi (58) kademeli olarak kapatmak üzere bu durumda bulunan manson (61) kaydirilarak, yarigin (58) eni örnegin 50 mm ile 300 mm arasi bir degere ayarlanabilir. Bu örnekte, manson (61) ile egzoz gazi borusunun (55a) uç kismi arasinda bir bosluk kalmasini saglama almak adina, yarigin (58) asgari eni 0 mm olarak degil de 50 mm olarak ayarlanir. Fakat bulusun baska bir yapisinda, yarigin (58) enini 0 mm'ye ayarlamak adina manson (61) yarigi (5 8) tamamen örtebilir. Ek olarak, SEKIL 6'da, manson (61) egzoz gazi borusu (55b) tarafinda gösterilmektedir. Fakat manson (61), egzoz gazi borusu (5 5a) tarafina da yerlestirilebilir. Bulusun birinci yapisina istinaden yukarida açiklandigi gibi, burada bahsi geçen yarigin (58) kullanilmasi sayesinde, elektrikli firinin (l) iç basinci elektrikli firindaki (l) egzoz gazinin (gl) emisyon hizinda meydana gelen dalgalanmalara göre ayarlanabilir. Fakat bulusun birinci yapisinda oldugu gibi yarigin (58) eninin sabitlenmis oldugu bir durumda, egzoz gazinin (gl) emisyon hizi izin verilen dalgalanma araligi ile sinirli tutulur. Örnegin, üfleyici (56) kullanilarak saglanan egzoz gazi (g3) hava giris hizinin 100 Nm3/saat oldugu bir durumda, egzoz gazi borusundan (55a) geçen egzoz gazinin (g2) akis hizi birinci bulus yapisina istinaden yukarida açiklandigi gibi yaklasik 70 Nm3 /saat ile 80 Nm3/saat arasi bir düzeyde ise, elektrikli firinin (l) iç basincinin yarigin (58) eninde degisim yapmaya gerek kalmaksizin otomatik olarak ayarlanip sabitlenebilecegi varsayilmaktadir. Bu varsayiina göre, egzoz gazinin (gl) emisyon hizi daha büyük bir dalgalanma gösterdiginde (örnegin, söz konusu varsayima göre, egzoz gazinin (g2) akis hizi egzoz gazinin (gl) emisyon hizindaki büyük azalinadan dolayi yaklasik 50 Nm3/saat düzeyine düstügünde), yariktan (58) giren dis havanin (haval) akis hizi 50 Nm3/saati asmaz. Buna bagli olarak, egzoz gazinin (gl) emisyon hizi büyük bir dalgalanma sergilediginde, üfleyici (56) ile saglanan egzoz gazi (g3) emme kuvveti egzoz gazina (g2) odaklanir. Bundan dolayi, egzoz gazinin (gl) elektrikli firindan (1) çikis kapasitesi gereginden fazla artar ve elektrikli firinin (1) iç basincinin gereginden fazla azalmasindan ileri gelen bir sorun olusur. Dolayisiyla, burada konu edilen bulus yapisinda, manson (61) kaydirilarak yarigin (58) eni genisletilir ve geçici süreligine daha fazla miktarda dis havanin (haval) (yukarida açiklanan ömege göre yaklasik 50 Nm3/saat) sisteme girmesine izin verilir. Böylece, elektrikli firinin (l) iç basincinin gerekenden çok düsmesinin önüne geçilmis olur. Egzoz gazinin (g2) akis hizi düzelip tekrar yaklasik 70 Nm3/saat ile 80 Nm3 /saat arasi bir düzeye geldiginde ise, manson (61) tekrar kaydirilarak yarigin (5 8) eni daraltilir ve yariktan (58) gelen dis hava (haval) girisi sinirlanir. Sonuç olarak, egzoz gazinin (gl) elektrikli firindan tahliye kapasitesi yüksek düzeyde tutulur ve böylelikle elektrikli firinin (1) iç basincinin artmasi önlenmis olur. Bu bulus yapisinda, yarigin (58) enini yukarida açiklandigi gibi ayarlamak için elektrikli firinda (1) bir basinç Ölçer (basinç ölçme birimi) bulundurulur. Bu basinç ölçer (62), basinç göstergeli kontrolöre (63) baglidir. Basinç 'Ölçer (62), elektrikli firinin (1) iç basincini ölçer. Basinç göstergeli kontrolör (63), basinç ölçerin (62) ölçtügü elektrikli firin (1) iç basincina göre inansonu (61) kaydirarak yarigin (58) enini kontrol altinda tutar. Daha somut ifade etmek gerekirse, elektrikli firinin (l) iç basinci yükseldiginde, basinç göstergeli kontrol'or (63) bir yürütme birimi (gösterilmemektedir) yardimiyla mansonu (61) kaydirarak yarigin (58) enini daraltir. Sonuç olarak, elektrikli firinin (l) iç basincindaki artis sinirlanmis olur. Diger yandan, elektrikli firinin (l) iç basinci düstügünde, basinç göstergeli kontrolör (63), yürütme birimi yardimiyla maiisonu (61) kaydirarak yarigin (58) enini genisletir. Sonuç olarak, elektrikli firinin (1) iç basincindaki azalma sinirlanmis olur. Asagida, basinç göstergeli kontrolör (63) ile manson kontrolüne dair somut bir 'Örnek açiklanacaktir. Erimis cüruf (4) cüruf bekletme firinindan (2) elektrikli firinin (l) içine akitilmaya basladiginda ya da eriinis c'uiufu (4) elektrikli firinin (l) içine akitma hizi arttiginda, basinç göstergeli kontrolör (63), elektrikli firinda (l) olusan egzoz gazindaki (gl) artisa hazir hale gelmek adina, inansonu (61) kaydirip yarigin (58) enini daraltabilir. Erimis cüruf (4) akitma hizi ile ilgili bilgi basinç göstergeli kontrol'ore (63), 'Örnegin erimis cüruf (4) akitina hizini kontrol altinda tutmak amaciyla cüruf bekletme firininin (2) yana yatma açisini kontrol eden bir koiitrol biriminden (gösterilmemektedir) iletilebilir. Alternatif olarak, manson (61), basinç göstergeli kontrolör (63) yerine, basinç ölçerin (62) ölçtügü degeri ve erimis cürufun (4) nasil akitildigini izleyen ve takip eden bir operatör tarafindan yarigin (58) enini yukarida anlatildigi gibi kontrol altinda tutmak amaciyla manuel olarak da idare edilebilir. Egzoz gazi isleme sisteminin (60) kalan kisminda, yarik (58) ile üfleyici (56) arasinda uzanan egzoz gazi borusu (55b) üzerindeki bir noktaya bir dis hava giris agzi (64) konulabilir. Egzoz gazi borusunun (55b) negatif iç basinci üfleyicinin (56) sagladigi einine kuvveti ile korundugu için, bu dis hava giris agzindan (64) egzoz gazi borusuna (55b) dis hava (hava2) girisi de saglanir. Bu dis hava (hava2), egzoz gazi borusundan (55b) geçen egzoz gazi (g3) ile karisir ve böylece egzoz gazi (g3) sogur. Bu dis hava giris agzi (64) sayesinde, üfleyiciden (56) geçerek toz toplayiciya (57) dogru akan egzoz gazinin (g3) sicakligi uygun bir araligin disina çikmayacak ölçüde düsürülebilir. Fakat egzoz gazi borusunun (55b) içinden geçen egzoz gazinin (g3) sicakligi, elektrikli firindaki (l) egzoz gazinin (gl) emisyon hizina, yariktan (5 8) gelen dis havanin (haval) akis hizina ve benzeri faktörlere bagli olarak farklilik gösterir. Egzoz gazin] (g3) uygun bir sicakligi düsürmek için gerekli dis hava (hava2) miktari da, egzoz gazinin (gl) emisyon hizina, dis havanin (haval) akis hizina ve benzeri faktörlere bagli olarak farklilik gösterir. Bundan dolayi, dis hava giris agzinda (64), dis havanin (hava2) akis hizini ayarlayaii bir damper (65) bulunur. Ufleyici (56) tarafindaki egzoz gazi borusu (55b) çikisinda, egzoz gazi borusundaki (55b) egzoz gazinin (g3) sicakligini ölçen bir terinometre (66) (sicaklik ölçme biriini) yer alir. Damperin (65) açikligi, bu terinometreye (66) bagli bir sicaklik göstergeli kontrolör (67) tarafindan kontrol altinda tutulur. Damper (65) ve sicaklik göstergeli kontrol'or (67), dis hava giris agzindan (64) sisteme sokulan dis havanin (hava2) akis hizini egzoz gazinin (g3) sicakligi teinelinde kontrol altinda tutan bir dis hava akis hizi kontrol biriini görevi görürler. Daha somut ifade etmek gerekirse, egzoz gazi borusundaki (55b) egzoz gazinin (g3) sicakligi yüksek oldugunda, sicaklik göstergeli kontrolör (67), damperin (65) koiitrolünü ele alarak damper (65) açikligini büyütür. Sonuç olarak, dis havanin (hava2) akis hizi artar ve bunun sonucunda egzoz gazi (g3) daha kuvvetli ölçüde sogutulur. Diger yandan, egzoz gazinin (g3) sicakligi düsük oldugunda, sicaklik göstergeli kontrol'or (67), damperin (65) kontrolünü ele alarak damper (65) açikligini küçültür. Sonuç olarak, dis havanin (hava2) akis hizi düser ve bunun sonucunda egzoz gazinin (g3) üzerinde olusan sogutucu etki baskilanir. Alternatif olarak, egzoz gazi borusuna (55b) giden dis hava (hava2) akisini kesmek için damperi (65) tamamen kapatmak da mümkündür. Egzoz gazinin (g3) dis hava (hava2) girisi olmadan yeterli ölçüde sogutulabildigi bir durumda, egzoz gazinin (g3) sicakligi dis havanin (hava2) akis hizinin düsürülinesi sonucunda tekrar arttiginda, egzoz gazini (g3) sogutinak adina egzoz gazi borusuna (55b) dis havanin (hava2) verilmesi tercih edilebilir. Asagida, sicaklik göstergeli kontrolör (67) ile damper kontrolüne dair somut bir örnek açiklanacaktir. Bunun yani sira, diger kontrol'orlerde oldugu gibi, erimis cüruf (4) cüruf bekletme firinindan (2) elektrikli firinin (l) içine dogru akitilmaya baslandiginda ya da erimis cürufu (4) elektrikli firina akitma hizi arttiginda, sicaklik göstergeli kontrolör (67), elektrikli firinda (1) olusan egzoz gazindaki (gl) artisa hazir hale gelmek adina, damperin (65) açikligini büyütebilir. Erimis cüruf (4) akitma hizi ile ilgili bilgi sicaklik göstergeli kontrolöre (67), örnegin erimis cüruf (4) akitma hizini kontrol altinda tutmak amaciyla Cüruf bekletme firininin (2) yana yatma açisini koiitrol eden bir kontrol biriminden (gösterilmemektedir) iletilebilir. Alternatif olarak, damper (65), sicaklik göstergeli kontrolör (67) yerine, termometrenin (66) ölçtügü degeri ve erimis cürufun (4) nasil akitildigini izleyen ve takip eden bir operatör tarafindan damper (65) açikligini yukarida anlatildigi gibi kontrol altinda tutmak amaciyla manuel olarak da idare edilebilir. Egzoz gazi isleme sisteminde (60), ayrica, dis hava girisi agzinin (64) söz konusu olmasi halinde, üfleyicinin 'Ön tarafina (memba tarafina) üfleyicinin (56) sagladigi emme akis hiziiii ayarlainaya yarayan bir damper (68) konulmasi tercih edilir. Damperin (68) açikligi, termometreye (66) bagli bir sicaklik göstergeli kontrolör (69) tarafindan kontrol altinda tutulur. Daha somut ifade etmek gerekirse, egzoz gazi borusundaki (55b) egzoz gazinin (g3) sicakligi arttiginda, sicaklik göstergeli kontrolör (69), damperin (68) kontrolünü ele alarak damper (68) açikligini büyütür. Sonuç olarak, üfleyicinin (56) sagladigi emme akis hizi artar. Diger yandan, egzoz gazinin (g3) sicakligi düstügünde, sicaklik göstergeli kontrol'or (69), damperin (68) kontrolünü ele alarak damper (68) açikligini küçültür. Sonuç olarak, üfleyicinin (56) sagladigi emme akis hizi düser. SEKIL 6'da resmedilen örnekte, sicaklik göstergeli kontrolör (67) ile sicaklik göstergeli kontrolör (69) ayri yerlere kurulmuslardir, fakat bunlari tek kontrolörü teskil edecek sekilde birbirlerine entegre etmek de mümkündür. Baska bir deyisle, egzoz gazinin (g3) sicakligi arttiginda, egzoz gazi (g3) genlesir. Dolayisiyla, birim hacim basina düsen gaz kütlesi azalir. Sonuç olarak, üfleyiciye (56) binen yük azaldigi için, üfleyicinin (56) sagladigi emme akis hizi artirilabilir. Buna bagli olarak, damper (68) açikliginin büyütmek suretiyle üfleyicinin (56) sagladigi eirime akis hizini artiniiak mümkündür. Diger yandan, egzoz gazinin (g3) sicakligi düstügünde, egzoz gazi (g3) büzülür. Dolayisiyla, birim hacim basina düsen gaz kütlesi artar. Sonuç olarak, üfleyici (56) üzerindeki yük artar. Bu durumda, damper (68) açikligini küçültmek suretiyle üfleyicinin (56) sagladigi emme akis hizim düsürmek gerekli ve önemlidir. [2.2. Kontrol Yöntemi Ornegi] (Elektrikli Firinin Iç Basincinin Kontrolü) SEKIL 7, bu bulusun ikinci yapisina uygun basinç göstergeli kontrolör (63) kullanilan bir kontrol yöntemi örneginin gösterildigi bir akis çizelgesidir. Yukarida açiklandigi gibi, basinç göstergeli kontrolör (63), basinç ölçerin (62) ölçtügü elektrikli firin (l) iç basincina göre mansonu (61) kaydirarak yarigin (58) enini ayarlar. SEKIL 7'de gösterildigi gibi, öncelikle basinç göstergeli kontrolör (63), elektrikli firinin (l) iç basincinin önceden belirlenmis bir üst sinir degerini asip asmadigini belirler (Basamak 8101). Bu basamakta eger elektrikli firinin (l) iç basincinin üst sinir degerini astigi saptanirsa, basinç göstergeli kontrolör (63), mansonu (61) kaydirarak yarigin (58) enini daraltir (Basamak Sl 03). Dolayisiyla, yariktan (58) giren dis havanin (haval) akis hizi düser. Sonuç olarak, egzoz gazinin (gl) bosalma kapasitesi arttigi için, elektrikli firinin (l) iç basinci, elektrikli firinin (1) iç basincinin üst sinir degerini asinainasini saglayacak ölçüde ayarlanabilir. Eger Basainak 8101'de elektrikli firinin (1) iç basincinin üst sinir degeriiii asinadigi saptanirsa, basinç göstergeli kontrolör (63), elektrikli firinin (1) iç basincinin önceden belirlenmis bir alt sinir degerinin altina düsmüs olup olmadigini belirler (Basamak 105). Bu basamakta eger elektrikli firinin (1) iç basincinin alt sinir degerinin altina düsmüs oldugu saptanirsa, basinç göstergeli kontrolör (63), mansonu kaydirarak yarigin (58) enini geiiisletir (Basamak 8107). Dolayisiyla, yariga (58) giren dis havanin (haval) akis hizi artar. Sonuç olarak, egzoz gazinin (gl) bosalma kapasitesi sinirlandigi için, elektrikli firinin (1) iç basinci, elektrikli firinin (l) iç basincinin alt sinir degerinin altina düsmemesini saglayacak ölçüde ayarlanabilir. Basamak 8105'te elektrikli firinin (l) iç basincinin alt sinir degerinin altina düsineinis oldugu saptanirsa, baska bir deyisle elektrikli firinin (l) iç basincinin üst sinir degeri ile alt sinir degeri arasindaki uygun bir aralikta korundugu tespit edilirse, basinç göstergeli kontrolör (63), inansonu (61) sabitler ve yarigin (5 8) eniiii muhafaza eder. (Egzoz Gazinin Sogutmak Için Beslenen Dis Hava Miktarinin Kontrolü) SEKIL 8, bu bulusun ikinci yapisina uygun sicaklik göstergeli kontrolör (67) kullanilan bir koiitrol yöntemi ömegiiiin gösterildigi bir akis çizelgesidir. Yukarida açiklandigi gibi, sicaklik göstergeli kontrolör (67), termometrenin (66) egzoz gaz borusunda (55b) ölçt'ügü egzoz gazi (g3) sicakligina göre, dis hava giris agzinda (64) yer alan damperin (65) açikligini ayarlar. SEKIL 8'de gösterildigi gibi, öncelikle sicaklik göstergeli kontrolör, egzoz gazinin (g3) sicakliginin önceden belirlenmis bir üst sinir degerini asip asmadigini belirler (Basamak 8201). Bu basamakta eger egzoz gazi sicakliginin üst sinir degerini astigi saptanirsa, sicaklik göstergeli kontrolör (67) damperi (65) açar (Basamak 8203). Bundan dolayi, dis hava giris agzina (64) giren dis havanin (hava2) akis hizi artar. Sonuç olarak, dis hava (hava2) miktarinin artmasiyla birlikte egzoz gazi (g3) sogudugu için, egzoz gazinin (g3) sicakligi, egzoz gazinin (g3) sicakliginin üst sinir degerini asmamasini saglayacak ölçüde ayarlanabilir. Yukarida açiklandigi gibi, termometrenin (66) egzoz gazinin (g3) sicakliginda bir artis oldugunu tespit etinesi halinde, sicaklik göstergeli kontrolör (69), üfleyicinin (56) ön tarafina yerlestirilmis olan damperin (68) kontrolünü ele alarak damper (68) açikligiiii büyütür. Baska bir deyisle, Basamak 8201'de egzoz gazinin (g3) sicakliginin üst sinir degerini asmis oldugu tespit edilirse, damperin (68) açikligi büyür. Diger yandan, Basamak 8203'te damperin (65) açilmasi ile birlikte egzoz gazi (g3) sogur. Baska bir deyisle, terinometrenin (66) egzoz gaziiiin (g3) sicakliginda bir artis söz konusu oldugunu tespit etmesi halinde, sicaklik göstergeli kontrolör (67), damperin (65) kontrolünü ele alarak damper (65) açikligini büyütür. Damper (65), operatör tarafindan termoinetreden (66) elde edilen egzoz gazi (g3) sicakligina iliskin ölçüm sonucu temelinde, damperin (65) açikligini uygun bir degere getirmek adina manuel olarak çalistirilabilir. Basamak 8201'de egzoz gazinin sicakliginin üst sinir degerini asinainis oldugu saptanirsa, sicaklik göstergeli kontrolör (67), bu kez egzoz gazinin (g3) sicakliginin önceden belirlenmis bir alt sinir degerinin altina düsmüs olup olmadigini belirler (Basamak 8205). Bu basamakta egzoz gazinin (g3) sicakliginin alt sinir degerinin altina düsmüs oldugu tespit edilirse, sicaklik göstergeli kontrolör (67) dainperi (65) kapatir (Basamak 8207). Dolayisiyla, dis hava giris agzindan (64) giren dis havanin (hava2) akis hizi düser. Sonuç olarak, egzoz gazini (g3) sogutucu etki azaldigi için, egzoz gazinin (g3) sicakligi, egzoz gazinin (g3) sicakliginin alt sinir degerinin altina düsmemesini saglayacak ölçüde ayarlanabilir. Basamak 8205'te egzoz gazinin (g3) sicakliginin alt sinir degerinin altina düsmemis oldugu tespit edilirse, baska bir deyisle egzoz gazinin (g3) sicakliginin üst sinir degeri ile alt sinir degeri arasindaki uygun bir aralikta korundugu tespit edilirse, sicaklik göstergeli kontrolör (67), damperin (65) açikligini muhafaza eder. Yukarida açiklandigi gibi, bulusun ikinci yapisinda, yarigin (58) enini degistirebilecek olan bir manson (61) bulunur. Bu elemanin varligi sayesinde, egzoz gazinin (gl) einisyon hizinda büyük bir dalgalanma söz konusu olsa dahi, elektrikli firinin (l) iç basincini uygun bir degere ayarlamak mümkündür. Yine bulusuii ikinci yapisinda, egzoz gazinin (gl) emisyon hizindaki dalgalanma küçükse, yarigin enini (58) bulusun birinci yapisinda oldugu gibi sabit tutmak suretiyle elektrikli firinin (l) iç basincini otoinatik olarak ayarlamak mümkündür. Dolayisiyla, ancak ve sadece egzoz gazinin (gl) emisyon hizinin büyük bir dalgalanma sergilemesi ve elektrikli firinin (l) iç basincinin fiilen artmaya baslamasi halinde manson (61) kaydirilarak yarigin (58) eni degistirilir. Buna bagli olarak, egzoz gazinin hava giris hizinin örnegin damper veya benzeri bir donanim kullanilarak ayarlandigi duruma kiyasla bu durumda elektrikli firinin (1) iç basincini kontrol altinda tutinak anlamli ölçüde daha kolaydir. Ek olarak, egzoz gazinin (gl) emisyon hizinda ve yariga (58) giren dis havanin (haval) akis hizinda büyük bir dalgalanma meydana gelse dahi, dis hava giris agzina (64) yerlestirilen damperin (65) açikligi degistirilerek uygun bir sicakliga sogutulan egzoz gazi (g3), üfleyiciden (56) toz t0playiciya (57) tahliye edilebilir. Bulusun ikinci yapisinda, bir açiklik alani degistirme birimi örnegi olarak, yarigin (58) enini ayarlamaya yarayan ve egzoz gazi borusunun (55) bütün çevresini kat eden bir manson (61) kullanilir. Ancak açiklik alani degistirme birimi örnekleri manson (61) ile sinirli degildir. Örnegin bulusun baska bir yapisinda, keyfi olarak belirlenen bir sekle, örnegin bir daire sekline ya da bir dikdörtgen sekline sahip olan ve egzoz gazi borusunun (55) çevre yüzeyinin bir kisinini kat eden, örnegin tam çevrenin l/3 veya 1/4'ünü kat eden bir deligin (açiklik kismi) en azindan bir kismini kapatabilen bir kayar kapak kullanilabilir. Bu kapak, örnegin egzoz gazi borusunun (55) çevresi yönünde ya da egzoz gazi borusunun (55) ekseni yönünde kayarak deligin bir kismini kapatabilir. Bunun yani sira SEKIL 6'da, konsantrasyon göstergeli kontrolör (53), basinç göstergeli kontrolör (63), sicaklik göstergeli kontrolör (67) ve sicaklik göstergeli kontrolör (69) ayri ayri gösterilmektedirler. Ancak bu kontrolörleri örnegin bir bilgisayardan istifade ederek tek bir koiitrolör formunda birbirlerine entegre etmek de mümkündür. Öte yandan, yarik (58) ile mansonun (61) egzoz gazi borusu (55) üzerinde cüruf bekletme firinina (2) mümkün oldugu kadar yakin bir konuma yerlestirilmeleri tercih edilir. Böyle bir düzenleme sayesinde, elektrikli firinin (l) iç basincinin kontrol amaçli eyleinlere daha hizli tepki vermesi saglanabilir. Bununla birlikte, yarik (58) egzoz gazi borusu (55) üzerinde cüruf bekletme firinina (2) yakin bir konuina yerlestirildiginde, cüruf bekletme firinindan (2) egzoz gazi borusuna (55) yüksek bir sicaklikla giren egzoz gazi (gl), yariktan (58) egzoz gazi borusuna (55) giren dis hava (haval) ile karisana kadar sicakligini korur. Sonuç olarak, egzoz gazinda (gl) bulunan yaninamis gaz, egzoz gazi borusunda (55`) yakilabilir. Bunun yani sira, egzoz gazi borusu (55) boyunca birden fazla sayida yarik (58) bulunabilir. Böyle bir durumda, mansonun (61) hareket ettirilebilecegi aralik genisletilebilir ve bu birden çok sayidaki yarigin (58) toplam açiklik alani mansonun (61) pozisyonuna göre koiitrol altinda tutulabilir. Ek olarak, birden çok sayidaki yarigin (58) her biri için ayri birer manson (61) bulundurulabilir ve birden çok sayidaki yarigin (58) toplam açiklik alani bu mansonlardan (61) ayri ayri her birinin pozisyonuna göre kontrol altinda tutulabilir. [Örnekler] Takip eden kisiinda, bu bulusun bir 'Örnegi açiklanacaktir. Asagida verilen 'Örnek, bu bulusun uygulanabilirligini ve etkilerini teyit etinek amaci ile tatbik edilmis olan kosullarin söz konusu oldugu bir örnek olmasi disiiida bir anlam tasiinainaktadir ve dolayisiyla bu bulus, asagida verilen örnekte uygulanan kosullar ile sinirli degildir. Bulus ömeginde, elektrikli firin (1) olarak bir kapali tip dogru akimli elektrikli firin kullanildi. Erimis Cüruf (4) olarak, bir konvertörden bosaltilan erimis cüruf kullanildi. Ergitilinis bir halde bulunan S1V1 erimis cüruf (4), cüruf bekletme firininin (2) içine akitildi. Diger yandan, elektrikli firinda (1), yaklasik 130 ton eriinis çelikten meydana gelen erimis demir tabakasi (6) olusturuldu ve bu erimis cüruf tabakasinin (6) üzerinde, indirgenmis eriinis cüruftan (4) (yani indirgeme cürufu) meydana gelen yaklasik 200 nim kalinliginda bir erimis cüruf tabakasi (5) vardi. Bu kosul altinda, elektrikli firinda (l) bulunan erimis cüruf tabakasinin (5) üzerine cüruf bekletme firinindan (2) aralikli olarak erimis cüruf (4) akitildi. Daha somut ifade etmek gerekirse, bekletme pozisyonunda bulunan cüruf bekletme firininin (2) pozisyonu akitina pozisyonu olarak degistirilerek, 8,2 ton ilâ 8,5 ton erimis cürufun (4) elektrikli firinin (l) içine akitildigi bir basamak (cüruf akitma basamagi) gerçeklestirildi. Cüruf bekletme firini (2) tekrar bekletine pozisyonuna getirildikten sonra, bekletme pozisyonunun yaklasik 10 dakika boyunca korundugu bir basamak (ara basamak) gerçeklestirildi. Cüruf akitma basamagi ile ara basamak tekrarlanarak, elektrikli firindaki ( 1) erimis cüruf (4) indirgendi. Sonuç olarak, cüruf akitma sirasinda hizli bir cüruf köpürmesi meydana gelmesine yol açilmadan erimis cüruf (4) elektrikli firinda (1) kesintisiz ve kararli bir sekilde indirgendi. (C'i'iruf Akitma Basamagi) SEKIL 9A, bu bulusa uygun örnege göre egzoz gazinin emisyon hizi (bir elektrikli firindaki (l) egzoz gaziniii (gl) emisyon hizi) ile cüruf akitina basamaginda geçen süre arasindaki iliskinin gösterildigi bir grafiktir. SEKIL 9B, bu bulusa uygun örnege göre yarik eni (bir yarigin (58) eni) ile cüruf akitma basamaginda geçen süre arasindaki iliskinin gösterildigi bir grafiktir. SEKIL 9C, bu bulusa uygun örnege göre elektrikli firinin (l) iç basinci ile cüruf akitina basamaginda geçen süre arasindaki iliskinin gösterildigi bir grafiktir. Cüruf akitma basamaginin baslangiç safhasinda, indirgeme reaksiyonu hizli bir sekilde basladi ve SEKIL 9A'da gösterildigi gibi, elektrikli firindaki (l) egzoz gazinin (gl) emisyon hizi islemin baslatildigi andan tl zainan noktasina dek artmaya devam etti. Bunun sonucunda, SEKIL 9C'de gösterildigi gibi, elektrikli firinin (l) iç basinci, tl zaman noktasi itibariyla önceden belirlenmis üst sinir degerine (-10 Pa) ulasti. Bundan dolayi, basinç göstergeli kontrolör (63) mansonu (61) kaydirarak, SEKIL 9B'de gösterildigi gibi yarigin (58) enini (açikligini) daraltip %40'tan %30'a indirdi. Buna bagli olarak yariktan (58) giren dis havanin (haval) akis hizi sinirlandi ve dolayisiyla egzoz gazini (g1)i'1f1eyici ile bosaltma kapasitesi artti. Sonuç olarak, SEKIL 9C'de gösterildigi gibi, tl zaman noktasindan sonra elektrikli firinin (l) iç basinci üst sinir degerinden asagi dogru düstü ve büyük ölçüde sabit bir degerde (-20 Pa) korundu. Elektrikli firinin (l) iç basinci üst sinir degerine yaklastikça, egzoz gazinin (gl) emisyon hizi artti. Bu durumda, yarigin (58) eni %40'tan %30'a indirilerek, elektrikli firinin (l) iç basincinin büyük ölçüde sabit bir degere otomatik olarak ayarlanmasi saglandi. Bununla birlikte, SEKIL 9A'da gösterildigi gibi, tl zaman noktasindan sonra elektrikli firindaki (l) egzoz gaziniii (gl) emisyon hizi kademeli olarak düsmeye basladi ve t2 zaman noktasina dek sürekli azaldi. Sonuç olarak, SEKIL 9C'de gösterildigi gibi, elektrikli firinin (l) iç basinci büyük ölçüde sabit degerden (-20 Pa) asagi dogru düsmeye basladi ve t2 zaman noktasi itibariyla önceden belirlenmis alt sinir degerine (-30 Pa) ulasti. Bundan dolayi, basinç göstergeli kontrolör (63) mansonu (61) kaydirarak, SEKIL 9B'de gösterildigi gibi yarigin (58) enini (açikligini) genisletip %30'dan tekrar %40'a çikardi. Buna bagli olarak yariktan (58) giren dis havanin (haval) akis hizi artti ve dolayisiyla egzoz gazini (gl) üfleyici ile bosaltma kapasitesi baskilandi. Sonuç olarak, SEKIL 9C'de gösterildigi gibi, t2 zainan noktasindan sonra elektrikli firinin (1) iç basinci alt sinir degerinden yukari dogru çikti ve büyük ölçüde sabit bir degerde (-20 Pa) korundu. Elektrikli firinin (l) iç basinci alt sinir degerine yaklastikça, egzoz gazinin (gl) emisyon hizi azaldi. Bu durumda, yarigin (58) eni %30'dan %40'a çikarilarak, elektrikli firinin (l) iç basincinin büyük ölçüde sabit bir degere otoinatik olarak ayarlanmasi saglandi. SEKIL 10A, bu bulusa uygun örnege göre egzoz gazi sicakligi (egzoz gaziiiin (g3) sicakligi) ile cüruf akitma basainaginda geçen süre arasindaki iliskinin gösterildigi bir grafiktir. SEKIL 108, bu bulusa uygun örnege göre dainper açikligi (bir damperin (65) açikligi) ile cüruf akitma basamaginda geçen süre arasindaki iliskinin gösterildigi bir grafiktir. SEKIL 9B'de gösterildigi gibi, bu bulusa konu olan örnege uygun cüruf akitina basamaginda, yarigin (58) eni (açikligi) daraltilarak tl zaman noktasi itibariyla %40'dan %30'a indirildi. Sonuç olarak, egzoz gazi borusundan (55b) akan egzoz gazindaki (g3) dis hava (haval) miktari azaldi. Bundan dolayi, SEKIL 10A'da gösterildigi gibi, egzoz gazinin (g3) sicakligi tl zaman iioktasindan sonra büyük oranda artti ve t3 zaman noktasi itibariyla öncedeii belirlenmis bir üst sinir degerine (90°C) ulasti. Buna bagli olarak, SEKIL lOB'de gösterildigi gibi, sicaklik göstergeli kontrolör (67), t3 zaman noktasinda dainperin (65) açikligini %50'den %70'e çikardi. Dis hava giris agzindan (64) akaii dis havanin (hava2) akis hizinda meydana gelen artisa bagli olarak, egzoz gazi (g3) bu daha büyük miktardaki dis havanin (hava2) etkisiyle sogudu. Sonuç olarak, SEKIL 10A'da gösterildigi gibi, t3 zaman noktasindan sonra egzoz gazinin (g3) sicakligi üst sinir degerinden asagi dogru düstü ve bir miktar degiskenlik göstermekle birlikte 90°C'den düsük uygun bir aralik içinde korundu. Bununla birlikte, yukarida açiklandigi gibi, t2 zaman noktasinda yarigin (58) eni tekrar genisleyerek %30'dan %40'a çikti. Sonuç olarak, egzoz gazinda (g3) bulunan dis hava (haval) miktari artti. Baska bir deyisle, egzoz gazi (g3), yariktan (58) akan dis havanin (haval) etkisiyle bir niiktar sogudu ve daha sonra dis hava giris agzindan (64) akan dis havanin (hava2) etkisiyle biraz daha sogudu. Dolayisiyla, SEKIL 10A'da gösterildigi gibi, egzoz gazinin (g3) sicakligi t2 zaman noktasindan soiira büyük ölçüde artti ve t4 zaman noktasi itibariyla önceden belirlenmis bir alt sinir degerine (70°C) ulasti. Buna bagli olarak, SEKIL lOB'de gösterildigi gibi, sicaklik göstergeli kontrolör (67) t4 zaman noktasinda dainperin (65) açikligini %70'ten tekrar %50'ye indirdi. Dis havanin (hava2) hava akisinda meydana gelen azalma sayesinde, egzoz gaziiiin (g3) asiri sogumasi önlenmis oldu. Sonuç olarak, SEKIL lOA'da gösterildigi gibi, t4 zaman noktasindan sonra egzoz gazinin (g3) sicakligi alt sinir degerinden yukari dogru çikmaya basladi ve 70°C ilâ 90°C olan uygun bir aralik içinde korundu. (C'i'iruf Akitma Ara Basamagi) SEKIL l 1A, bu bulusa uygun örnege göre egzoz gazinin emisyon hizi (elektrikli firindaki (1) egzoz gazinin (gl) emisyon hizi) ile ara basamakta geçen süre arasindaki iliskinin gösterildigi bir grafiktir. SEKIL llB, bu bulusa uygun örnege göre yarik eni (bir yarigin (58) eni) ile ara basamakta geçen süre arasindaki iliskinin gösterildigi bir grafiktir. SEKIL llC, bu bulusa uygun örnege göre elektrikli firinin (l) iç basinci ile ara basamakta geçen süre arasindaki iliskinin gösterildigi bir grafiktir. Cüruf akitina basamagindan sonra, elektrikli firindaki (l) indirgeme reaksiyonu, cüruf akitma isleminin durduruldugu ara basamak ile stabilize edildi. Ancak bu ara basamak esnasinda dahi, indirgeme reaksiyonu tam olarak üniform bir seyir izlemedi. Dolayisiyla, SEKIL llA'da gösterildigi gibi, elektrikli firindaki (1) egzoz gazinin (gl) emisyon hizi bir miktar dalgalanma sergiledi. Diger yandan, SEKIL llB'de gösterildigi gibi, yarigin (58) eni (açikligi) %40'ta sabitlendi. SEKIL llC'de gösterildigi gibi, bu durumda dahi basinç ölçerin (62) ölçtügü elektrikli firin (1) iç basinci -20 Pa düzeyinde büyük ölçüde sabit kaldi. Bu ara basamakta, damperin (65) açikligi %50 düzeyinde tutuldu ve egzoz gazinin (g3) sicakligi büyük bir degisim sergilemedi. Dolayisiyla, egzoz gazinin (g3) sicakligi ile dainperiii (65) açikligi arasindaki iliski gösterilmemektedir. Yukarida belirtilen sonuçlar isiginda, elektrikli firindaki (l) egzoz gazinin (gl) erriisyon hizinda meydana gelen dalgalanma nispeten büyük ölçekli olsa dahi, yarigin (58) eniiii elektrikli firinin (1) iç basincina göre degistirmek suretiyle elektrikli firinin (l) iç basincini büyük ölçüde sabit bir seviyede tutmanin müinkün oldugu dogrulanmistir. Bunun yani sira, egzoz gazi borusundaki (55b) egzoz gazinin (g3) sicakligi örnegin yarigin (58) eninden degisimden dolayi degiskenlik gösterse dahi, dainperin (65) açikligini egzoz gazinin (g3) sicakligina göre degistirmek suretiyle egzoz gazinin (g3) sicakligini büyük ölçüde sabit bir seviyede tutmanin müinkün oldugu da dogrulanmistir. Ayrica, elektrikli firinda (1) meydana gelen indirgeme reaksiyonunun stabil bir seyir izledigi ve egzoz gazinin emisyon hizinda bir dalgalanmanin söz konusu oldugu bir durumda, yarigin (58) eni sabit tutulsa dahi elektrikli firinin (l) iç basincini büyük ölçüde sabit bir degere ayarlamanin mümküii oldugu da dogrulanmistir. Yukarida verilen tarifnamede, bu bulusun tercih edilen yapilari ekteki sekillere yapilan atiflar çerçevesinde ayrintili olarak açiklanmis ve anlatilmislardir. Fakat bu bulus, burada sunulan bulus yapilari ile sinirli degildir. Bu bulusuii ilgili oldugu teknik alanda olagan bir bilgi ve beceri düzeyine sahip olan uzmanlarin ekteki isteinler ile çizilen kapsam içinde yapilabilecek çesitli degisiklik veya inodifikasyonlari rahatlikla anlayacaklari ve bu örneklerin de bu bulusun teknik kapsami içinde sayilacaklari açiktir. TR TR TR TR TR