<Desc/Clms Page number 1>
Reflecterend beeldprojectiescherm en beeldprojectiesysteem bevattende een dergelijk beeldproj ectiescherm.
De uitvinding heeft betrekking op reflecterend beeldprojectiescherm bevattende een polarisator en een reflecterende laag voor het reflecteren van straling die via de polarisator de reflecterende laag treft.
De uitvinding heeft tevens betrekking op een beeldprojectiesysteem bevattende een dergelijk reflecterend beeldprojectiescherm.
Een beeldprojectiesysteem met een reflecterend beeldprojectiescherm van de in de aanhef genoemde soort is bekend uit de Europese octrooiaanvrage EP 0 295 913 A2. Het aldaar beschreven beeldprojectiescherm is een reflecterend beeldprojectiescherm kan bijvoorbeeld uitgevoerd zijn als een metaalscherm. Doordat naast de door de beeldprojector geleverde straling, hierna aangeduid als signaallicht, bovendien omgevingslicht op het beeldprojectiescherm invalt en door dit scherm in de toeschouwersruimte wordt gereflecteerd, dient de omgeving van dit scherm sterk verduisterd te worden opdat een contrastrijk beeld zou kunnen waargenomen worden.
Daarom is de naar de toeschouwer gerichte zijde van het beeldprojectiescherm voorzien van een polarisator die nagenoeg 50% van het omgevingslicht absorbeert. Op die manier wordt de contrastvermindering van het beeld ten gevolge van het omgevingslicht gereduceerd. Het belichtingsstelsel van de beeldprojector bevat een stralingsbron waarvan de straling door een polarisatiegevoelige bundelsplitser in p- en sgepolariseerde straling wordt gesplitst. Een van de twee lineair gepolariseerde bundels valt in op een vloeibaar-kristal element waarin de polarisatierichting van de bundel wordt gemoduleerd in overeenkomst met het door het element gegenereerde beeld.
Vervolgens wordt de gemoduleerde straling via een projectielen onder de vorm van een beeld op het beeldprojectiescherm geprojecteerd. Aangezien het geprojecteerde signaallicht lineair en in de polarisatierichting van de schermpolarisator gepolariseerd is,
<Desc/Clms Page number 2>
wordt dit licht na reflectie aan de reflecterende laag door de polarisator op het scherm nagenoeg volledig doorgelaten naar de toeschouwersruimte.
In het beschreven systeem wordt op het beeldprojectiescherm invallende straling gereflecteerd onder een hoek die in grootte nagenoeg gelijk, maar tegengesteld is aan de invalshoek. Dit is onder meer het geval bij beeldprojectiesystemen waar de beeldprojector bijvoorbeeld aan het plafond bevestigd is en waar het scherm een spiegelend reflecterend scherm, bijvoorbeeld een metaalscherm is. De straling wordt dan naar de toeschouwersruimte toe gereflecteerd die lager dan het projectiescherm gelegen is.
Door de vereiste onderlinge positionering van de projector, het projectiescherm en de toeschouwer (s) is een metaalscherm slechts beperkt toepasbaar. In de praktijk wenst men meestal meer vrijheid in positionering van de genoemde systeemonderdelen en de toeschouwers. Een vaak voorkomende opstelling is die waarbij een, bijvoorbeeld draagbare, projector op de ooghoogte van de toeschouwers geplaatst is, waarbij het verder gewenst is dat vanuit verschillende posities in met name het horizontale vlak het geprojecteerde beeld een goede kwaliteit heeft.
De uitvinding beoogt een nieuw soort beeldprojectiescherm te verschaffen waarmee aan bovengenoemde wensen tegemoet gekomen wordt en waarin bovendien constrastvermindering als gevolg van het omgevingslicht sterk wordt onderdrukt.
Het reflecterend beeldprojectiescherm volgens de uitvinding heeft daartoe het kenmerk, dat de reflecterende laag een depolariserende verstrooier is en dat het beeldprojectiescherm tussen de polarisator en de reflecterende laag een cholesterisch filter bevat en verder tussen de polarisator en het cholesterisch filter een X/4-plaat bevat, waarbij de polarisatierichting van de straling afkomstig van het cholesterisch filter na omzetting door de X/4-plaat correspondeert met de polarisatierichting van de polarisator.
Een diffuus reflecterende laag verspreidt het gereflecteerde signaallicht over een grote ruimthoek zodat vanuit verschillende posities een beeld met een goede kwaliteit kan worden waargenomen en er een grote vrijheid bestaat in de onderlinge positionering van projector en projectiescherm. De reflectie over een grote ruimtehoek kan echter een reductie van de intensiteit van het naar de toeschouwersruimte
<Desc/Clms Page number 3>
gereflecteerde signaallicht tot gevolg hebben.
Door nu gebruik te maken van een diffuus reflecterende laag die tevens depolariserend werkt in combinatie met een cholesterisch filter kan, ondanks de reflectie over een grote ruimtehoek, een ten minste even hoog contrast bereikt worden als met een metaalscherm bij dezelfde omgevingsbelichting, terwijl de vrijheid in positionering van de projector, het projectiescherm en de toeschouwers aanzienlijk is toegenomen.
Onder depolariseren wordt verstaan het tenminste gedeeltelijk omzetten van straling met een bepaalde polarisatietoestand in ongepolariseerde straling, dat wil zeggen straling die verschillende polarisatiecomponenten bevat.
Cholesterische filters zijn optische filters die een optische laag van een vloeibaar kristallijn materiaal met een cholesterische ordening bevatten. Dit betekent dat de moleculen van het materiaal geordend zijn tot een spiraal- of helixachtige structuur met een spoed p. Na het aanbrengen van een dergelijk materiaal als een dunne, optisch actieve laag tussen twee evenwijdige substraten wordt de helixachtige structuur zodanig gericht dat de as van de helix dwars op de laag komt te staan. De uitrichting van de helix kan verbeterd worden door op de naar elkaar toe gerichte oppervlakken van de substraten een zogenaamde oriëntatielaag aan te brengen.
De X/4-plaat zet de lineaire polarisatie van het licht om in een voor het cholesterisch filter noodzakelijk circulaire polarisatie en omgekeerd.
Wanneer een ongepolariseerde stralingsbundel, zoals die afkomstig van de depolariserende verstrooier, op een dergelijk filter invalt, zal een circulair gepolariseerde stralingscomponent met een draairichting (links- of rechtsdraaiend) die correspondeert met de richting van de moleculaire helix en waarvan de golflengte correspondeert met de spoed p van de helix gereflecteerd worden. Deze polarisatietoestand zal verder betiteld worden als de voor het systeem ongeschikte polarisatietoestand. Een circulair gepolariseerde component met de tegengestelde draairichting zal worden doorgelaten en via de À/4-plaat en de polarisator de toeschouwersruimte bereiken. Deze polarisatietoestand zal verder betiteld worden als de voor het systeem geschikte polarisatietoestand.
Licht met de voor het systeem ongeschikte polarisatietoestand wordt dus niet geabsorbeerd, maar door het cholesterisch filter opnieuw naar de depolariserende laag gereflecteerd. Dit licht wordt vervolgens door deze laag gedepolariseerd en weer naar het cholesterisch filter gestuurd, zodat een gedeelte daarvan de voor het systeem
<Desc/Clms Page number 4>
geschikte polarisatietoestand krijgt en aldus via het cholesterisch filter naar de toeschouwersruimte kan worden doorgelaten. Het resterende gedeelte wordt weer door het filter gereflecteerd naar de reflecterende laag, zodat weer een deel daarvan dankzij de depolarisatie aan die laag met de goede polarisatietoestand op het cholesterisch filter invalt om te worden doorgelaten naar de toeschouwersruimte.
Aldus kan bijvoorbeeld 80% van het licht met die golflengteband waarvoor het cholesterisch filter werkzaam is in de gewenste polarisatietoestand gebracht worden.
Door het aanbrengen van een cholesterisch filter in een beeldprojectiescherm met een depolariserende reflecterende laag en met een lineaire polarisator wordt een scherm verkregen dat hoogreflecterend is voor de door de projector geleverde polarisatierichting en dat nagenoeg absorberend is voor de andere polarisatierichting. Op die manier kan ook voor een projectiescherm met een diffuus reflecterende laag de reflectie van het omgevingslicht sterk gereduceerd worden, waardoor het contrast van het beeld ten minste even hoog kan zijn als bij een metaalscherm bij dezelfde omgevingsbelichting.
Opgemerkt wordt dat het op zichzelf bekend is om cholesterische filters als reflecterende polarisator te gebruiken. Cholesterische filters zijn bijvoorbeeld bekend uit het artikel "Polarizing Color Filters made from Cholesteric LC Silicones" door R.
Mauer et al. in SID International Symposium 1990, Digest of Technical Papers, p. 110- 113. De aldaar beschreven cholesterische filters hebben een optisch actieve laag bestaande uit een vloeibaar kristallijn materiaal met cholesterische ordening op basis van siliconen. In het genoemde artikel van Maurer wordt niet voorgesteld het cholesterisch filter te combineren met een depolariserend verstrooiende, reflecterende laag teneinde storende ongepolariseerde straling te onderdrukken.
Een voorkeursuitvoeringsvorm van het reflecterend beeldprojectiescherm volgens de uitvinding heeft het kenmerk, dat de reflecterende laag uitgevoerd is als een parelscherm.
Door de reflecterende laag uit te voeren als een parelscherm wordt de gereflecteerde straling in een beperkte lob geconcentreerd. Op die manier wordt de aan het filter aangeboden straling geconcentreerd in een bepaald hoekgebied. Aangezien de effectiviteit van een cholesterisch filter als polarisator binnen een bepaalde golflengteband afneemt met toenemende invalshoek van de te polariseren straling, heeft een parelscherm als gevolg dat kan worden volstaan met een cholesterisch filter met een
<Desc/Clms Page number 5>
EMI5.1
kleinere bandbreedte om eenzelfde golflengtegebied af te dekken.
Een uitvoeringsvorm van het reflecterend beeldprojectiescherm volgens de uitvinding heeft het kenmerk, dat het cholesterisch filter werkzaam is in tenminste een wezenlijk deel van het volledige zichtbare golflengtegebied.
Op die manier geldt de reeds genoemde efficiëntie van 80% voor het hele zichtbare golflengtegebied. Bovendien is dan de door het cholesterisch filter doorgelaten straling geschikt voor het belichten van zowel een zwart-wit als een kleurenbeeldweergeefpaneel.
Een eerste uitvoeringsvorm van het reflecterend beeldprojectiescherm volgens de uitvinding met een breedbandig cholesterisch filter heeft het kenmerk, dat het cholesterisch filter opgebouwd is uit een aantal van vloeibaar kristallijn materiaal, waarbij elk van de lagen werkzaam is voor een andere golflengteband, welke golflengtebanden samen nagenoeg het zichtbare golflengtegebied afdekken.
Een voorkeursuitvoeringsvorm van het reflecterend beeldprojectiesscherm volgens de uitvinding met een breedbandig cholesterisch filter heeft het kenmerk, dat het cholesterisch filter een enkele laag van vloeibaar kristallijn polymeer materiaal bevat, binnen welke laag de spoed van de moleculaire helix verloopt over de laagdikte tussen twee waarden die corresponderen met respectievelijk de benedengrens en de bovengrens van de golflengteband nodig om tenminste het volledige zichtbare golflengtegebied af te dekken.
Deze uitvoeringsvorm berust op het inzicht dat van een vloeibaar kristallijn polymeer materiaal met cholesterische ordening de spoed van de moleculaire helix continu gevarieerd kan worden. Zoals beschreven in de niet-voorgepubliceerde Europese octrooiaanvrage No. 93200055. van dezelfde aanvraagster, waarvan de inhoud wordt geacht hierin opgenomen te zijn, is het mogelijk om binnen een enkele laag de spoed voldoende te laten verlopen, zodat het niet meer nodig is om een aantal elk gevormd door een vloeibaar kristallijn materiaal met een andere reflectieband, te stapelen. Door continue variatie van spoed binnen een enkele laag kan volstaan worden met een laagdikte die kleiner is dan de totale laagdikte die bij stapeling I van verschillende lagen nodig is om eenzelfde reflectieband af te dekken, waardoor een filter met een betere optische kwaliteit kan worden verkregen.
De kwaliteit van dergelijke filters neemt namelijk relatief snel af met toenemend aantal vanwege fouten die typisch zijn voor cholesterica en door verlies aan moleculaire ordening.
<Desc/Clms Page number 6>
Bovendien neemt de kijkhoekafhankelijkheid van het filter toe met toenemende dikte.
Dat wil zeggen dat voor straling die invalt onder een hoek groter dan een bepaalde invalshoek de effectiviteit van het filter aanzienlijk afneemt voor grotere laagdiktes.
Een uitvoeringsvorm van het reflecterend beeldprojectiescherm volgens de uitvinding met een breedbandig cholesterisch filter heeft het kenmerk, dat ten minste een aantal lagen van het cholesterisch filter een vloeibaar kristallijn polymeer materiaal bevatten, binnen welke lagen de spoed van de moleculaire helix verloopt over de laagdikte tussen twee waarden die corresponderen met respectievelijk de benedengrens en de bovengrens van de reflectieband van de betreffende laag.
Door de spoed van tenminste een aantal lagen te variëren wordt de reflectieband van de betreffende lagen vergroot. Bijgevolg kan worden volstaan met minder lagen om het volledige zichtbare golflengtegebied af te dekken, waardoor de reeds genoemde voordelen van minder filterlagen ook hier geldig zijn. Deze uitvoeringsvorm kan bijvoorbeeld toegepast worden voor cholesterische materialen waarvan de spoed van de helix binnen een enkele laag niet voldoende gevarieerd kan worden om het gewenste golflengtegebied af te dekken. Bij voorkeur is elke laag werkzaam in een ander golflengtegebied waardoor de dikte van het cholesterisch filter beperkt kan blijven.
De uitvinding heeft tevens betrekking op een beeldprojectiesysteem bevattende een reflecterend beeldprojectiescherm, zoals beschreven in conclusies 1 tot en met 6, en een projector voor projectie van een beeld op het beeldprojectiescherm,
EMI6.1
met het kenmerk, dat het projectiescherm een scherm is volgens een der voorgaande c conclusies en dat de polarisatierichting van de door de beeldprojector geleverde straling correspondeert met de polarisatierichting van de lineaire polarisator in het projectiescherm.
Onder een beeldprojector wordt verstaan een inrichting die voorzien is van een beeldweergeefstelsel en optische middelen voor het projecteren van het door dit stelsel opgewekte beeld op een beeldprojectiescherm.
Het beeldweergeefstelsel kan bijvoorbeeld een vloeibaar-kristal beeldweergeefpaneel (LCD) zijn of kan gevormd zijn door drie vloeibaar-kristal beeldweergeefpanelen en een aantal kleurselectieve bundelsplitsende en bundelrecombinerende elementen. Dergelijke beeldweergeefstelsels leveren namelijk straling met een welbepaalde polarisatierichting. Wanneer nu die welbepaalde
<Desc/Clms Page number 7>
polarisatierichting correspondeert met de polarisatierichting van de lineaire polarisator op het beeldprojectiescherm, die dan weer gekoppeld is aan de polarisatiedraairichting van het cholesterisch filter, wordt die straling ongestoord door beide polarisatoren doorgelaten, zodat het beeld niet aan intensiteit verliest.
Het beeldweergeefstelsel kan ook gevormd worden door een of meer kathodestraalbuizen met daarop een elektro-optische laag zoals beschreven in het Amerikaanse octrooischrift US-A 4, 127, 322.
Het opgewekte beeld kan een videobeeld, een grafisch beeld, data of een combinatie daarvan zijn.
Een uitvoeringsvorm van het beeldprojectiesysteem volgens de uitvinding heeft het kenmerk, dat in de lichtweg tussen het belichtingsstelsel en het beeldprojectiescherm een instelbare polarisatiedraaier is aangebracht.
Door het toevoegen van een dergelijke instelbare polarisatiedraaier kan de door de projector geleverde polarisatierichting aangepast worden aan die van de polarisator in het reflecterend beeldprojectiescherm, waardoor de lichtefficiëntie van de beeldprojectie aanzienlijk kan worden verhoogd.
Een geschikte uitvoeringsvorm van het beeldprojectiescherm volgens de uivinding heeft het kenmerk, dat de instelbare polarisatiedraaier een eerste en een tweede X/4-plaat bevat, waarbij de eerste X/4-plaat onder een hoek van 450 georiënteerd is ten opzichte van de polarisatierichting van de door de projector geleverde lichtbundel en waarbij de tweede X/4-plaat draaibaar is ter aanpassing van de door de beeldprojector geleverde polarisatierichting aan de polarisatierichting van het reflecterend beeldprojectiescherm.
De eerste X/4-plaat zet de van het beeldweergeefstelsel afkomstige lineair gepolariseerde straling om in circulair gepolariseerde straling. Deze circulair gepolariseerde straling wordt dan door de tweede X/4-plaat weer omgezet in lineair gepolariseerde straling waarvan de polarisatierichting aangepast is aan de polarisatierichting van het scherm. In geval van een kleurenbeeldprojectiesysteem zijn de X/4-platen bij voorkeur achromatisch.
Wanneer het beeldweergeefstelsel met circulair in plaats van met lineair gepolariseerd licht werkt, kan de eerste X/4-plaat ook tussen de bundelsplitser en het beeldweergeefpaneel geplaatst worden in plaats van achter het beeldweergeefpaneel.
De uitvinding zal nu nader worden toegelicht aan de hand van de
<Desc/Clms Page number 8>
tekening.
Figuur 1 toont een uitvoeringsvoorbeeld van een reflecterend beeldprojectiescherm volgens de uitvinding,
Figuur 2 toont een uitvoeringsvoorbeeld van een beeldprojectiesysteem met een beeldweergeefstelsel dat gepolariseerde straling levert en een reflecterend beeldprojectiescherm volgens de uitvinding, en
Figuur 3 toont de draaiing van de polarisatierichting met behulp van twee achromatische X/4-platen.
Figuur 1 toont schematisch een voorstelling van een reflecterend beeldprojectiescherm 1 met een voorzijde 3 en een achterzijde 5 voor het reflecteren van op de voorzijde 3 invallend licht naar een toeschouwersruimte 7. De op het projectiescherm invallende straling bestaat echter niet alleen uit van een beeldprojector afkomstige straling, verder signaallicht genoemd, maar tevens uit omgevingslicht. Een groot gedeelte van dit omgevingslicht wordt door de beeldprojectieschermen eveneens naar de toeschouwersruimte gereflecteerd, waardoor een aanzienlijke contrastvermindering van het beeld wordt veroorzaakt. Opdat een voldoende contrastrijk beeld zou kunnen waargenomen worden, dient de toeschouwersruimte sterk verduisterd te worden.
Verder zijn beeldprojectiesystemen waarbij gebruik gemaakt wordt van een metaalscherm bij voorkeur geschikt voor opstellingen waarbij de beeldprojector aan het plafond bevestigd is. De van de projector afkomstige stralingsbundel wordt onder een nagenoeg in grootte gelijke, maar tegengestelde hoek door het scherm gereflecteerd naar de toeschouwersruimte die lager dan het scherm gelegen is. Voor draagbare systemen bijvoorbeeld, waar de toeschouwer en de projector zieh ongeveer op dezelfde hoogte bevinden, is het bij systemen met een metaalscherm relatief omslachtig om het beeld op een voor de toeschouwer geschikte plaats te projecteren.
Met een beeldprojectiescherm volgens de onderhavige uitvinding wordt het licht onder een grote ruimtehoek in de toeschouwersruimte gereflecteerd, zodat de vrijheid in onderlinge positionering van de projector, het projectiescherm en de
<Desc/Clms Page number 9>
EMI9.1
toeschouwer aanzienlijk is toegenomen. Bovendien wordt bij eenzelfde omgevignsbelichting een ten minste even hoog contrast bereikt als met een metaalscherm.
Het beeldprojectiescherm 1 is daartoe opgebouwd vanaf de voorzijde 3 te beginnen uit een eerste, lineaire polarisator 9, een X/4-plaat 11, een tweede polarisator 13 onder de vorm van een cholesterisch filter en een reflecterende laag 15 die tevens als depolariserende verstrooier werkt. Dat wil zeggen dat op die laag 15 invallende gepolariseerde straling naast diffuus te worden gereflecteerd tevens tenminste gedeeltelijk wordt omgezet in ongepolariseerde straling, met andere woorden in straling die verschillende polarisatiecomponenten bevat. Bovengenoemde componenten 9, 11, 13 en 15 zijn aangebracht op een drager 4.
Wanneer een dergelijk beeldprojectiescherm wordt aangestraald door signaallicht met een welbepaalde polarisatierichting die correspondeert met de polarisatierichting van de lineaire polarisator 9 zal de polarisator 9 nagenoeg 90% van dit signaallicht doorlaten, terwijl nagenoeg 50% van het ongepolariseerde omgevingslicht zal geabsorbeerd worden. Vervolgens valt het lineair gepolariseerde licht, bestaande uit signaallicht en omgevingslicht, dat de polarisator 9 verlaat in op een X/4-plaat 11 die het lineair gepolariseerde licht omzet in circulair gepolariseerde straling, bijvoorbeeld rechtsdraaiend. Het daarop volgend cholesterisch filter 13 is transparant voor dit licht en laat de rechtsdraaiende circulair gepolariseerde stralingscomponent door naar de reflecterende laag 15. Naast diffuus te worden gereflecteerd wordt de straling aan deze laag 15 tevens gedepolariseerd.
Met andere woorden, de rechtsdraaiende circulair gepolariseerde straling wordt omgezet in straling met rechts-en linksdraaiende circulair gepolariseerde stralingsomponenten. Daarvan wordt de rechtsdraaiende component weer door het cholesterisch filter 13 doorgelaten, terwijl de linksdraaiende component door het filter 13 opnieuw naar de reflecterende laag 15 wordt gereflecteerd om opnieuw gedepolariseerd, gereflecteerd en gedeeltelijk door het filter doorgelaten te worden. Doordat het licht bij reflectie aan het scherm tevens gedepolariseerd wordt en het scherm voorzien is van een cholesterisch filter, wordt een eventuele reductie in intensiteit als gevolg van de diffuse reflectie ruimschoots gecompenseerd.
Door het herhaald proces van reflecties en depolarisatie binnen het scherm wordt een hoog percentage, bijvoorbeeld 80%, van het op het scherm invallende signaallicht naar de toeschouwersruimte gereflecteerd.
<Desc/Clms Page number 10>
Weliswaar wordt eenzelfde percentage van het op het projectiescherm invallend en door de polarisator 3 tredende omgevingslicht naar de toeschouwersruimte gereflecteerd, maar aanzien dit licht slechts de helft is van het totale omgevingslicht wordt dan slechts 40% van het op het scherm invallende omgevingslicht gereflecteerd.
De reeds bekende cholesterische filters zijn slechts werkzaam als reflecterende polarisator binnen een relatief beperkte golflengteband, bijvoorbeeld 50nm. Straling met een golflengte die buiten deze golflengteband gelegen is, wordt ongepolariseerd doorgelaten, wat betekent dat het filter slechts in een beperkt golflengtegebied als polarisator werkt. Voor kleurenbeeldprojectiesystemen is echter het gewenst dat de omzetting van de polarisatietoestand door het cholesterisch filter kan gerealiseerd worden voor het volledige zichtbare golflengtegebied, waarvan de golflengtebandbreedte bijvoorbeeld 380nm bedraagt.
De breedte van de golflengteband AX wordt gegeven door AX= \o n/n, waarbij An = ne - "0 de dubbelbreking is, waarbij ne en no respectievelijk de extraordinaire en ordinaire brekingsindex zijn en n = (ne + no)/2 de gemiddelde
EMI10.1
brekingsindex is. Xo is de centrale golflengte van de selectieve reflectieband bij
EMI10.2
<tb>
<tb> ( <SEP> g+o)
<tb> loodrechte <SEP> inval <SEP> van <SEP> de <SEP> straling <SEP> en <SEP> wordt <SEP> gegeven <SEP> door,
<tb>
waarin p de spoed van de moleculaire helix van het filter is. De effectiviteit van een cholesterisch filter als polarisator neemt af met toenemende hoek van inval van de te polariseren straling, met andere woorden, een cholesterisch filter is kijkhoekafhankelijk.
Bij een verandering van de invalshoek treedt namelijk een verschuiving van de reflectieband op. De effectiviteit neemt ook af met toenemende dikte van het filter.
Een cholesterisch filter dat werkzaam is het volledige zichtbare golflengtegebied kan op verschillende manieren worden gerealiseerd.
Een eerste mogelijkheid bestaat erin een aantal smalbandige cholesterische lagen te stapelen die elk een andere reflectieband hebben. Het samengestelde filter heeft dan een totale reflectiebandbreedte die gelijk is aan de som van de reflectiebandbreedtes van de afzonderlijke lagen.
Door het verstrooiend effect van de reflecterende laag 13 wordt de op die laag invallende straling verstrooid over een hoekgebied van nagenoeg 180 . Hierdoor dient de voor het zichtbare golflengtegebied benodigde reflectieband van het
<Desc/Clms Page number 11>
EMI11.1
cholesterisch filter vergroot te worden met een fictieve golflengteband om ook voor grote invalshoeken effectief te zijn. De verschuiving van de reflectieband als functie van de invalshoek bedraagt bijvoorbeeld 2 nm per graad.
Om als polarisator in het volledige zichtbare golflengtegebied te kunnen werken, daarbij rekening houdend met de verschuiving van de reflectieband van het cholesterisch filter ten gevolge van de kijkhoekafhankelijkheid, moet de totale reflectieband [380 nm + (180 2 nm/ )] 740 nm bedragen. Aangezien voor een bekende cholesterische laag de breedte van de reflectieband gemiddeld 50 nm bedraagt, zou een conventioneel gestapeld filter-15 lagen moeten bevatten.
Een tweede mogelijkheid bestaat erin het cholesterisch filter uit een enkele laag vloeibaar kristallijn polymeer materiaal te vervaardigen, waarbij de spoed p van de moleculaire helix over de laagdikte verloopt tussen een benedengrens en een bovengrens zodat de resulterende reflectiebandbreedte correspondeert met de bandbreedte die nodig is opdat het filter werkzaam zou zijn in het volledige zichtbare golflengtegebied. Een éénlaagsfilter heeft als voordeel ten opzichte van een gestapeld filter een betere optische kwaliteit. Bij het stapelen van lagen neemt de optische kwaliteit namelijk af met toenemend aantal vanwege de aanwezigheid van fouten in de cholesterica en vanwege het verlies aan planaire moleculaire ordening. Bovendien neemt de kijkhoekafhankelijkheid toe met toenemende dikte.
Dit wil zeggen dat voor straling die invalt onder een hoek groter dan een bepaalde invalshoek de effectiviteit van het filter aanzienlijk afneemt voor grotere laagdiktes. Opdat een cholesterische laag met een reflectiebandbreedte van 50 nm een polariserend effect zou hebben, dient de laag minimaal te zijn. Bijgevolg levert dat een minimale dikte op van 75 Am voor een filter gestapeld uit vijftien smalbandige lagen.
Voor een enkellaags cholesterisch filter met variërende spoed volstaat een laagdikte van 20 JJ. om als polarisator te kunnen werken, wat de effectiviteit van het filter ten goede komt. Een wijze van vervaardiging van een éénlaags cholesterisch filter met een over de laagdikte variërende spoed wordt beschreven in de reeds genoemde, niet-voorgepubliceerde Europese octrooiaanvrage No. 93200055.
Een uitvoeringsvorm van het cholesterisch filter waarvan de optische kwaliteit beter is en de kijkhoekafhankelijkheid minder sterk is dan die van een cholesterisch filter dat opgebouwd is uit een relatief groot aantal smalbandige lagen met constante helixspoed, bestaat erin het cholesterisch filter te vervaardigen uit een kleiner
<Desc/Clms Page number 12>
xaantal lagen waarbij in tenminste een aantal van die lagen de spoed p van de moleculaire helix over de laagdikte varieert. De reflectiebandbreedte van de betreffende lagen kan vergroot worden tot bijvoorbeeld 150nm. In dat geval kan het aantal benodigde lagen voor het zichtbare golflengtegebied gereduceerd worden van 15 tot 5.
Door nu de reflecterende laag 15 uit te voeren als een parelscherm wordt de straling in een lob geconcentreerd. Dit heeft als gevolg dat de straling onder een beperkte ruimtehoek aan het filter wordt aangeboden wat resulteert in een reductie van de totale reflectieband van het cholesterisch filter.
Dit wordt aan de hand van een getallenvoorbeed geïllustreerd. Voor bijvoorbeeld een beeldprojectiescherm met een diagonaal van 1 m op een projectie-afstand van 4 m wordt de maximale invalshoek gegeven door arc tan 1/4 = 14 . Dit betekent dat het aantal lagen waarmee kan worden volstaan om het volledige zichtbare golflengtegebied af te dekken, gegeven wordt door [380 nm + (14 x 2 nm/ )]/50 nm == 8 lagen in de plaats van de bovengenoemde vijftien lagen voor lagen met een smalle reflectieband en door [380 nm + (14 x 2 nm/ )]/150 nm = 3 lagen in de plaats van 5 lagen voor lagen met een vergrote reflectieband.
Voor een éénlaagsfilter met variërende spoed zullen door gebruik van een retro-reflectieve laag de waarden voor de benedengrens en de bovengrens van de spoed p dichter bij elkaar liggen.
Het in figuur 2 schematisch voorgestelde beeldprojectiesysteem 17 bevat een zoals hierboven beschreven reflecterend beeldprojectiescherm 1 en verder een beeldprojector 19 die een lichtbundel met een welbepaalde polarisatierichting uitzendt voor het projecteren van een beeld op het projectiescherm 1. De beeldprojector 19 bevat een belichtingsstelsel 21 een beeldweergeefstelsel 26 en een projectielenzenstelsel 23 dat eenvoudigheidshalve is voorgesteld door een enkele projectielen. Het beeldweergeefstelsel 26 bevat bijvoorbeeld een beeldweergeefpaneel dat bijvoorbeeld uitgevoerd kan zijn als een vloeibaar-kristal paneel gevormd door een laag vloeibaar kristallijn materiaal ingesloten tussen twee doorzichtige platen.
Dergelijke panelen waarvan de werking berust op het al dan niet, afhankelijk van het weer te geven beeld, veranderen van de polarisatietoestand van de er doorheen tredende straling, moeten aangestraald worden met straling met een welbepaalde polarisatietoestand. Daartoe wordt in het belichtingsstelsel 21 de van de stralingsbron 25 afkomstige ongepolariseerde en door een condensorlensstelsel 24 gebundelde straling 27 bijvoorbeeld door een polarisatiegevoelige bundelsplitser 29 in twee onderling loodrecht
<Desc/Clms Page number 13>
gepolariseerde componenten 31 en 33 gesplitst, waarvan bijvoorbeeld de pgepolariseerde bundel 31 invalt op het beeldweergeefpaneel 26.
In het geval dat een monochromatisch beeld moet worden geprojecteerd, bevat het beeldweergeefstelsel een enkel vloeibaar-kristal paneel.
Indien het beeldprojectiesysteem een kleurenbeeldprojectiesysteem is, kan het beeldweergeefstelsel 26 bijvoorbeeld drie vloeibaar-kristal panelen bevatten, een voor elk der primaire kleuren rood, groen en blauw, en verder een aantal dichroitische spiegels die de bundel splitsen in een rode, groene en blauwe bundel die elk op een bijbehorend paneel invallen. De door deze panelen tredende bundels worden door een verder stel dichroitische spiegels gecombineerd in een bundel die op het projectielenzenstelsel invalt.
Een kleurenbeeldprojectiesysteem kan ook uitgevoerd worden met slechts een vloeibaar-kristal paneel. In dat geval kan gebruik worden gemaakt van een patroon van kleurfilters die vóór de beeldelementen worden geplaatst, zoals beschreven in het Amerikaanse octrooischrift US-A 5, 029, 986.
Als beeldweergeefpaneel kan zowel aan actief gestuurd als een passief gestuurd beeldweergeefpaneel gebruikt worden. Beide types van direct gestuurde beeldweergeefpanelen zijn beschreven in bijvoorbeeld de Europese octrooiaanvrage EP 0 266 184.
Het met behulp van het beeldweergeefstelsel 26 opgewekte beeld wordt vervolgens door het projectielenzenstelsel 23 vergroot en op het projectiescherm 1 afgebeeld.
In plaats van gebruik te maken van een polarisatiegevoelige bundelsplitser waarbij nagenoeg 50% van de door de stralingsbron uitgezonden straling verloren gaat, zoals getoond in figuur 2, wordt bij voorkeur een speciaal samengesteld prisma gebruikt zoals bekend is uit het Amerikaanse octrooischrift US-A 5, 184, 248. Het aldaar beschreven prisma is gevormd uit twee prisma's, bijvoorbeeld uit glas met daartussen een dubbelbrekende laag, bijvoorbeeld uit vloeibaar kristallijn materiaal. Voor een gedetailleerde beschrijving van de bundelsplitser wordt verwezen naar het genoemde Amerikaanse octrooischrift. Bij gebruik van een dergelijke bundelsplitser worden beide polarisatiecomponenten van het bronlicht gebruikt om het beeldweergeefpaneel te belichten.
Aangezien de polarisatierichting van beeldprojectieschermen niet
<Desc/Clms Page number 14>
EMI14.1
gestandardiseerd is, is het wenselijk over een mogelijkheid te beschikken om de lineair gepolariseerde straling afkomstig van de projector 19 van polarisatierichting te draaien alvorens het beeldprojectiescherm 1 bereikt wordt door in de lichtweg van het lineair gepolariseerd licht een instelbare polarisatiedraaier, bijvoorbeeld bestaande uit twee achter elkaar geplaatste X/4-platen aan te brengen. De tweede plaat is roteerbaar om de polarisatierichting van de projectiebundel aan te passen aan de polarisatierichting van de polarisator op het beeldprojectiescherm. Deze omzetting van polarisatietoestand wordt geïllustreerd figuur 3.
Van een eerste X/4-plaat 35 die bijvoorbeeld in de lichtweg 0 tussen het beeldweergeefstelsel 26 en de projectielen geplaatst is, maakt de polarisatierichting een hoek van 45 de invallende polarisatierichting Pin. À is de centrale golflengte van de stralingsbundel. Deze X/4-plaat 35 zet de lineair gepolariseerde straling om in circulair gepolariseerde straling. Vervolgens valt de circulair gepolariseerde straling in op een tweede X/4-plaat 37, die zich bijvoorbeeld langs de buitenzijde van de projector vóór of op de projectielen bevindt. Door deze X/4-plaat 37 wordt de straling opnieuw lineair gepolariseerd wordt. Door de oriëntatie 'Pr van de tweede X/4-plaat 37 ten opzichte van de invallende polarisatierichting Pin te variëren kan de polarisatierichting Puit van de uittredende bundel ingesteld worden.
Op die manier kan de polarisatierichting van de projectiebundel worden aangepast aan de polarisatierichting van het beeldprojectiescherm.
Omdat het aanbrengen van de twee X/4-platen 35 en 37 een facultatieve mogelijkheid betreft, zijn ze in figuur 2 in stippellijn weergegeven.
Bij voorkeur worden in de huidige beeldweergeefsystemen LCD-panelen gebruikt die, afhankelijk van de bekrachtiging van een bepaald beeldelement, lineair gepolariseerde straling met een bepaalde polarisatierichting omzetten in lineair gepolariseerde straling met een tweede polarisatierichting loodrecht op de eerste polarisatierichting. In geval het LCD-paneel met circulair gepolariseerde straling werkt, kan de tweede X/4-plaat tussen de bundelsplitser 29 en het beeldweergeefstelsel 26 geplaatst worden. De aanpassing van de polarisatierichting gebeurt dan alvorens de stralingsbundel gemoduleerd wordt door het LCD-paneel.
In het geval dat een kleurenbeeld wordt geprojecteerd moeten de X/4platen 11, 35 en 37 werkzaam zijn als polarisatiedraaier in het volledige zichtbare golflengtegebied. Dergelijke breedbandige X/4-platen zijn op zichzelf bekend en zijn beschreven in bijvoorbeeld de publicatie :"Retardation Film for STN-LCD's'NRF'"
<Desc/Clms Page number 15>
van de firma Nitto Denko in SID'92 Exhibit Guide, Society for Information Display, May 17-22,1992, Boston, Massachusetts, USA.
Een breedbandige X/4-plaat is een doorzichtig element dat bijvoorbeeld samengesteld is uit meerdere lagen en dat voor alle golflengten (X) in het zichtbare golflengtegebied een dusdanige fase-draaiing in een bundel bewerkstelligt dat circulair gepolariseerde straling wordt omgezet in lineair gepolariseerde straling of omgekeerd.