Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do równoleglej obserwacji kilku procesów zachodzacych równoczesnie lub czesciowo ze znikoma komutacja, jak równiez do rejestrowania oraz do dalszego przetwarzania zaobserwowanych cech procesów, zwlaszcza procesów roboczych.Rozwiazanie wedlug wynalazku nadaje sie z powodzeniem do rejestrowania czasowego przebiegu procesów pracy oraz do przetwarzania zarejestrowanych danych, ale mozna je równiez stosowac w wielu innych dziedzi¬ nach.Dotad stosowane sa liczne manualne wzglednie maszynowe metody do zapisu przebiegu dnia roboczego, jako srodki pomocne w organizowaniu pracy.W znanym urzadzeniu do wykonywania zapisu przebiegu dnia roboczego, które zostalo opisane w trzecim zeszycie rocznika 1976 „Zeitschrift fur Arbeitswissenschaft" na stronach 156 do 160 przez H.J. Hamisch'a i jego wspólpracowników, elementy pracy przedstawione sa na wykazie kodowym, a numer kodowy odpowiedniego zdarzenia wprowadzony jest na poczatku lub na koncu danego procesu przez personel wykonujacy rejestracje, za pomoca klawiatury. Urzadzenie zapamietuje numer kodowy, jak równiez date wprowadzenia. Wa^a tego rozwiazania polega na tym, ze mozliwosc jego obciazenia jest dosc ograniczona, uniemozliwiajac fotografowanie zmian kilku procesów elementarnych. Poza tym metoda ta wymaga ze strony personelu testujacego zwracania szczególnej uwagi, co w znacznym stopniu przyczynia sie do tego, ze sposób ten obciazony jest subiektywnym bledem personelu testujacego. Wspomniana metoda automatyzowana byla na rózne sposoby i opisane w ksiazce „Messgerate der Arbeitsorganisierung" Sandora Szalai (Maszaki Kónywkiadó, 1969 r.- wydawnictwo Technika, 1969). We wspomnianej wyzej publikacji przedstawiono telemetryczne urzadzenie rejestrujace, które za pomoca pisaka z atramentem rejestruje na papierowej tasmie jeden przebieg roboczy.2 132084 Do rejestracji graficznej kilku przebiegów roboczych nadaja sie nastepujace urzadzenia: centralograf, proceso- graf, jak równiez produktograf. Jakkolwiek urzadzenia te nadaja sie do rejestracji kilku zachodzacych równolegle przebiegów roboczych, ich wspólna wada polega na tym, ze nie podaja one wlasciwej ilosci danych do bezposre¬ dniej elektronicznej obróbki danych. Na przesuwajacej sie ze stala predkoscia tasmie papierowej rysowana jest prosta linia jako element pracy, która to linia jest uwazana za czas trwania procesu. Dla wizualnej oceny jest to bardzo obrazowe i dlatego urzadzenia te moga byc uzywane z powodzeniem do wielu celów, jednakze dalsza maszynowa obróbka w przypadku znacznej ilosci procesów roboczych jest dosc utrudniona, poniewaz te rejestro¬ wane wyniki musza byc manualnie nanoszone na maszynowo odczytywanych nosnikach danych.Sposród nowoczesnych analizatorów czasu wyróznia sie urzadzenie „Chronarith" produkowane przez firme OTTO—OTTO GmbH. Obslugujacy wprowadza tutaj kod odpowiedniego elementu procesu za pomoca klawiatu¬ ry na tasme perforowana lub magnetyczna, lacznie z chwilami poczatku, jak i konca procesów. Wada urzadzenia jest to, ze zapis przeprowadzany jest przez obslugujacego, to znaczy, ze zawsze istnieje mozliwosc uzyskania falszywego kodu, a ponadto równoczesnie moze byc wprowadzony kod tylko jednego procesu.Celem wynalazku jest opracowanie takiego urzadzenia, które umozliwia ekonomiczna obróbke elektroniczna danych z jednoczesnym zmniejszeniem do minimum mozliwosci wystapienia subiektywnego bledu, co pozwala zrealizowac takze calkowita automatyzacje dowolnej fazy procesu, przy czym blad subiektywny moze byc calkowicie wyeliminowany.Urzadzenie do równoleglej obserwacji kilku procesów zachodzacych równoczesnie lub czesciowo ze znikoma komutacja, jak równiez do rejestrowania oraz do dalszego przetwarzania zaobserwowanych cech procesów, skla¬ dajacych sie z wystepujacych na zmiane procesów elementarnych, które to przetwarzanie odpowiednio oparte jest na obliczeniach zarejestrowanego zbioru danych, wedlug wynalazku polega na tym, ze urzadzenie to posiada rejestr stanów wyposazony w przynajmniej n równoleglych wejsc kanalowych i n równoleglych wyjsc oraz rejestr czasu wyposazony wp równoleglych wyjsc, korzystnie p = 5, przy czym z równoleglymi wejsciami kanalów rejestru stanów polaczone sa po jednym wejscia sygnalowe ukladu. Równolegle wyjscia rejestru stanów i rejestru czasu polaczone sa z odpowiednimi wejsciami wyposazonej wn + p równoleglych wejsc danych logi¬ cznej sieci, która ma wejscie sygnalu blokujacego oraz wejscie sygnalu wyzwalajacego. Wyjscia logicznej sieci bezposrednio lub posrednio lacza sie z wejsciem danych pamieci posredniej, a wyjscie danych pamieci posredniej polaczone jest bezposrednio lub posrednio z jednostka dopasowujaca dalszego urzadzenia do obróbki sygnalów, korzystnie z maszyna matematyczna. Ponadto urzadzenie zawiera pierwszy uklad wyzwalajacy i drugi uklad wyzwalajacy, które wyposazone sa w manualny element obslugi, przy czym wyjscie pierwszego ukladu wyzwala¬ jacego polaczone jest z wejsciem logicznej sieci, a wyjscie drugiego ukladu wyzwalajacego polaczone jest z wej¬ sciem sterowania zapisem pamieci posredniej. Ponadto urzadzenie zawiera jednostke sterujaca, do której wejscia sygnalu startowego poprzez czlon dopasowujacy, korzystnie diody pólprzewodnikowe, polaczone sa wszystkie wejscia sygnalowe urzadzenia, przy czym pierwsze wyjscie jednostki sterujacej polaczone jest z wejsciem sygnalu wyzwalajacego logicznej sieci, a drugie wyjscie polaczone jest z wejsciem sterowania pamieci posredniej.Z wyjsciem pierwszego ukladu wyzwalajacego polaczone jest wejscie rejestru danych podstawowych posiada¬ jace q równoleglych wyjsc, korzystnie q = 8, które to równolegle wyjscia rejestru danych podstawowych pola¬ czone sa z równoleglymi wejsciami danych drugiej logicznej sieci. Ponadto drugie wyjscie pierwszego ukladu wyzwalajacego polaczone jest takze z wejsciem sygnalu wyzwalajacego drugiej logicznej sieci, przy czym wyjscia drugiej logicznej sieci polaczone sa równiez bezposrednio lub posrednio z wejsciem danych pamieci posredniej.Pomiedzy wyjsciem logicznej sieci oraz wyjsciem drugiej logicznej sieci a wejsciem danych pamieci posredniej wlaczony jest lancuchowy uklad polaczen równoleglo-szeregowego konwertera i stopnia kodujacego. Z wej¬ sciem sterujacym równolegle-szeregowego konwertera polaczone jest trzecie wyjscie jednostki sterujacej. Ponadto miedzy wyjsciem danych pamieci posredniej a jednostka dopasowujaca dalszego urzadzenia do przetwarzania sygnalów wlaczone sa, szeregowo ze soba polaczone stopien dekodujacy orazjednostka kontroli bledów.Pierwszy i drugi uklad wyzwalajacy posiadaja takze wejscie sygnalu startowego, z którym polaczone jest kazde wyjscie jednostki dopasowujacej.Miedzy wyjsciem jednostki dopasowujacej a wejsciem pamieci posredniej wlaczony jest stopien doboru predkosci.Wejscie sygnalu startowego jednostki sterujacej polaczone jest z wejsciemjednostki generatora synchronizu¬ jacego, z wejsciem jednostki kontroli oraz wejsciem pierwszej jednostki pamieci pomocniczej, której wyjscie polaczone jest z pierwszym generatorem impulsowym, którego wyjscie polaczone jest z wejsciem sygnalu starto¬ wego. Kazde wyjscie jednostki generatora synchronizujacego polaczone jest z kazdym wejsciem drugiego genera¬ tora impulsów trzeciego nadajnika impulsów drugiej pamieci pomocniczej i jednoczesnie jednostki kontrolnej.Ponadto wyjscie drugiego nadajnika impulsów polaczone jest z kazdym wejsciem trzeciego generatora impulsów polaczonego z pamiecia pomocnicza. Wyjscie drugiej pamieci pomocniczej polaczone jest z jednym z wejsc pierwszej pamieci pomocniczej, a wyjscie pierwszej pamieci pomocniczej laczy sie z wejsciem pierwszego gene-132084 3 ratora impulsów, przy czym pierwsze wyjscie jednostki sterujacej stanowi wyjscie drugiego generatora impulsów, drugie wyjscie tej jednostki stanowi wyjscie jednostki generatora synchronizujacego, trzecie wyjscie tej jednostki stanowi wyjscie trzeciego generatora impulsów, natomiast czwarte wyjscie jednostki sterujacej stanowi wyjscie jednostki kontroli.Stosujac rozwiazanie wedlug wynalazku przyjecie informacji i dalsza obróbka danych odbywa sie pr2y udziale personelu obslugujacego, ale moze to byc takze zautomatyzowane. Wytwarzana jest wylacznie calkowita liczba elementów informacji potrzebnych do maszynowej obróbki, mianowicie w takiej formie, która nadaje sie do bezposredniej obróbki maszynowej. Równoczesnie z powodu znacznego obnizenia liczby danych, które maja byc wytworzoneJak równiez metody przyjmowania danych, obserwacja moze byc przejeta takze przez obslugu¬ jacego, moze on zglaszac zmiane stanu poprzez uruchomienie nadajnika sygnalów bez obawy przeklamania kodu, poniewaz identyfikacja operacji wynika automatycznie z polaczenia pomiedzy podanym nadajnikiem sygnalu a odpowiednim kanalem pamieci. Przez obslugujacego zglaszany jest wylacznie fakt zmiany stanu, nie powstaje mozliwosc wybierania z kodu róznej wartosci. A zatem przy manualnej sygnalizacji powstaje tylko mozliwosc pojedynczego subiektywnego przeklamania. Przeklamanie kanalowe wystepuje wtedy, gdy obslugu¬ jacy przy zmianie stanu uruchomi inny kanal przyporzadkowanego nadajnika sygnalów. Prawdopodobienstwo powstania subiektywnego przeklamania jest duzo mniejsze, anizeli wybór informacji blednej w znanym rozwia¬ zaniu, w którym ingerencja obslugujacego w rozwiazaniu wedlug wynalazku jest postepowaniem odruchowym, polegajacym na dzialaniu wizualnym, przy czym podczas znanej metody musi byc podjeta rozumna decyzja.Szczególne znaczenie rozwiazania wedlug wynalazku wynika jednakze z wykraczajacej ponad powyzsze kon¬ sekwencji. Chociaz przyjmowanie danych nastepuje równolegle na n kanalach, to jednak obróbke danych mozna przeprowadzac szeregowo, stosownie do tego zapamietywanie posrednio danych przed obróbka moze przebiegac na jednym kanale, pisanie moze nastepowac szeregowo. Wynika stad, ze odnosnie do danego procesu Fi rejestro¬ wane sa tylko zmiany stanów, w czasie procesów elementarnych i podczas przerw jest wystarczajaco duzo miejsca na poszczególnej sciezce nosnika danych do przyjecia sygnalów odnosnych innych procesów (Fi±k; i i+k dzy sasiadujacymi zmianami stanów procesu Fi przetworzyc informacje odnosnie zmian stanu w procesach Fi±k. tym bardziej, ze rzadko mozna liczyc sie ze zmiana stanów zachodzaca w kilku procesach równoczesnie. Wynika¬ jace stad ewentualne przeszkody mozna latwo pokonac. W ten sposób pojemnosc wymaganej pamieci obliczenio¬ wej obnizona jest do minimum i jalowe wykorzystanie arytmetycznych elementów równiez sprowadza sie do minimum, korzystanie z czasu maszyny wynosi najwyzej n-ta czesc procesu zapamietywania, ale z reguly jest ono jeszcze mniejsze.W rozwiazaniu wedlug wynalazku stosuje sie N sztuk (N n) nadajników sygnalów i uzywa sie przynajmniej n-kanalowa pamiec, poniewaz sygnaly przedstawiajace fakt zmiany stanu po stronie rejestracji danych we wszystkich przypadkach dochodza wiecej niz n kanalami.Jezeli obie dane (stan, czas) wytwarzane sa przez pojedynczy kanalowy nadajnik sygnalów, którego sygnal wyjsciowy zawiera te obie informacje, wówczas N=n, a wyjscie kazdego kanalu rejestru równoleglego posiada przynajmniej dwa bity, natomiast dane czasowe z reguly same posiadaja kazdorazowo kilka bitów.Jezeli kanalowy nadajnik sygnalów wytwarza wylacznie sygnal przedstawiajacy fakt zmiany stanu, przy czym odpowiedni sygnal czasowy podany jest przez centralny nadajnik sygnalów do danych stanu, wówczas wejscia pamieci posiadaja 1 bit i w nastepstwie tego jest tutaj zastosowanych razem n kanalowych nadajników sygnalów oraz jeden czasowy nadajnik sygnalu, to znaczy N = n + 1.Jezeli, niezaleznie od tego, ze podstawa czasie podawana jest przez urzadzenie centralne - chwilowe dane czasowe wytwarza sie kanalowo oddzielnie, wówczas dla okreslenia faktu wzglednie chwili czasu zmiany stanu wymaganyjest kanalowy niezalezny nadajnik sygnalów, to znaczy N = 2n.Urzadzenie wedlug wynalazku mozna stosowac takze do obserwacji procesów produkcji masowej - takze z kontrola ciaglosci produkcji, przy czym zaistniale krótkie przestoje, które sa koniecznym lub przynajmniej nie do unikniecia nastepstwem procesu produkcyjnego, nie sa uwazane jako stany przerw. Odpowiedni nadajnik sygnalów dopiero po uplywie okreslonego czasu przerwy wysyla pare danych przedstawiajaca faze koncowa procesu elementarnego.W przypadku produkcji masowej, podczas gdy zmiany stanów wystepuja w duzych ilosciach i w granicy dopuszczalnego zakresu odchylenia, a powtarzane sa w regularnych odstepach czasu, zbytecznej obróbki danych, jak równiez pojemnosci pamieci ukladu kontroli mozna uniknac w taki sposób, ze para danych do zapamietania wytwarzana jest tylko do kazdej m-tej zmiany stanu, przy czym m okresla np. dziesietny lub tysieczny rzad4 132084 wielkosci, lub gdy wytwarzana jest do kazdej zmiany stanu, do pamieci wpisuje sie tylko kazda m-ta pare danych. Mozna to wykonac w taki sposób, ze ciag sygnalów wyjsciowych kanalowego nadajnika lub nadajników, sygnalów dzialajacych i obslugujacych w miejscu obserwacji podzielony jest pizez m, a otrzymany po podziele¬ niu sygnal podawany jest do pamieci posredniej. Jest przy tym zapewnione, ze zmiana stanu we wszystkich przerwach wystepujacych w miejscu obserwacji z nieregularna czestotliwoscia, niezaleznie od innych srodków spotykanych w miejscu obserwacji, np. alarmowanie, wylaczanie — podawana jest równiez wtedy do pamieci posredniej, gdy od ostatniego wpisania m - 1 nie wplynely jeszcze niezameldowane zmiany stanów. Te metode realizacji mozna naturalnie stosowac poprzez opuszczanie przerw, które wystepuja krócej niz opisane.Te warianty rozwiazania odnoszace sie do produkcji masowej moga byc zastosowane na przyklad w fabryce konserw, gdzie w zwiazku z zamykaniem wszystkich butelek, które podawane sa jedna po drugiej w kolejnosci wytworzenia, nastepuje przerwa, wówczas zamykana jest dalsza butelka. Interesujacym jest tylko to, czy pro¬ dukcja jest w toku, czy jest przestój. Wówczas tak dlugo nie podawany jest zaden sygnal, az nie minie normalny czas przerwy miedzy zamykaniem obu butelek. Aby poprzez sygnaly wyzwalane poprzez zmiany stanów prze¬ prowadzic równoczesnie zliczanie, to regularnie do czasu trwania przerw, para danych jest wytwarzana i podawa¬ na do kazdej m-tej zmiany stanu.Przedmiot wynalazku jest blizej objasniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia schemat blokowy urzadzenia, fig. 2 - schemat blokowy jednostki sterujacej stanowiacej czesc skladowa urzadzenia, fig. 3 — przebieg impulsów jednostki sterujacej wyzwalanych impulsem startowym, a na fig. 4 i 5 uwidoczniono uksztaltowania tych sygnalów, które powstaja w zachodzacych procesach podczas startu podwój¬ nego.Z fig. 1 wynika, ze kanalowe nadajniki sygnalów Al ... An (i dalej Ai) poprzez wejscia sygnalowe urzadze¬ nia, ze wzgledu na przejrzystosc rysunku nie przedstawione - polaczone sa z kazdym wejsciem sygnalowym n-kanalowego rejestru stanów 1 ijednoczesnie odpowiednio poprzez czlony dopasowujace, korzystnie diody pólprzewodnikowe ze wspólnym punktem 3, który laczy sie z wejsciem sygnalu startujacego Bjednostki steruja¬ cej. Równoleglych n wyjsc rejestru stanów 1 polaczonych jest z kazdym wejsciem danych pierwszej logicznej sieci 5. Do dalszych p wej^c danych pierwszej logicznej sieci 5 laczy sie p równoleglych (w przykladzie piec) wyjsc rejestru czasu 2 wytwarzajacego informacje czasowa w przykladzie 5-cyfrowa. Na wyjsciu pierwszej logicz¬ nej sieci 5 pojawiaja sie wiec we wszystkich chwilach czasu n + p informacje elementarne odpowiadajace stanowi dynamicznemu. Poprawna zawartosc tych informacji stawiana jest do dyspozycji na poczatku procesu poprzez rejestr danych podstawowych, wyposazony wq (ogólnie biorac: q = n + p) równoleglych wyjsc, które polaczo¬ ne sa z równoleglymi wejsciami danych drugiej logicznej sieci 10. Wyjscia obu logicznych sieci 5 i 10 odpowie¬ dnio równiez dopasowane polaczone sa wspólnie z równoleglymi wejsciami równoleglo-szeregowego konwertera 6, zwanego dalej konwerterem R-S, dzieki czemu jest mozliwe, ze w okreslonej chwili czasu kazdorazowo sygnal uzyteczny mozna podac tylko do jednej logicznej sieci 5 lub 10. Wyjscie konwertera R-S 6 polaczone jest poprzez stopien kodujacy 7 wlaczony w polaczenie lancuchowe z wejsciem danych 19 pamieci posredniej 8.Wyjscie danych 20 laczy sie poprzez wlaczony w polaczenie lancuchowe stopien dekodujacy 14 i jednostke kontroli bledu 15 z wejsciem jednostki dopasowujacej 16 dalszego urzadzenia obróbki sygnalów, na przyklad maszyny matematycznej 17.Pierwsza jednostka wyzwalajaca urzadzenia, która wlaczana jest na przyklad przez przycisk Nyl polaczona jest poprzez jedno lub kilka wyjsc 23 wzglednie 24 z wejsciem sygnalu wyzwalajacego E drugiej logicznej sieci 10 ijednoczesnie polaczona jest z wejsciem sygnalu blokujacego T pierwszej logicznej sieci 5 i dalej z wejsciem sygnalu startujacego rejestru danych podstawowych 9, z wejsciem kasujacym N rejestru czasu 2, jak równiez poprzez wspólny punkt 3 polaczona jest z wejsciem sygnalu startujacego B jednostki sterujacej 4. Polaczenia mozna przedstawic w przerózny sposób, poniewaz poszczególne sygnaly moga byc równiez przejmowane od innych punktów znajdujacych sie w polaczeniu wymuszonym. Wazne jest tylko to, ze pierwsza jednostka wyzwalajaca 11 polaczona jest poprzez tak samo dzialajace (n) wyjscie (wyjscia) nie tylko z wejsciem sygnalu blokujacego T pierwszej logicznej sieci 5, lecz takze z wejsciem sygnalu wyzwalajacego E drugiej logicznej sieci 10, poniewaz w tym przypadku ma sie pewnosc, ze sygnal uzyteczny zawsze podawany jest tylko z jednej logicznej sieci 5, wzglednie 10, polaczonych wspólnie z równoleglymi wejsciami konwerteraR-S 6.Drugi uklad wyzwalajacy urzadzenia, który moze byc wlaczany na przyklad przyciskiem Ny2 poprzez jedno lub dwa wyjscia laczy sie z wejsciem sterowania zapisem 22 pamieci posredniej 8, a ponadto z wyjsciem steruja¬ cym jednostki dopasowujacej 16. Pierwsze wyjscie KI jednostki sterujacej 4 polaczone jest z wejsciem sygnalu wyzwalajacego pierwszej logicznej sieci 5, drugie wyjscie K3 polaczone jest z wejsciem sterowania pamiecia 21 pamieci posredniej 8. W przykladzie wykonania trzecie wyjscie K2 jednostki sterujacej 4 polaczone jest wejsciem132084 5 sterujacym z konwerterem R—S 6, przy czym czwarte wyjscie K4 sluzy do kontroli normalnego dzialania i w przykladzie wyjscie to polaczone jest do wejscia sterujacego wylacznika 18, który wlaczony jest pomiedzy jednostka zasilajaca a ukladem.Urzadzenie dziala z okreslona predkoscia przetwarzania i proces przetwarzania danych sterowany jest na podstawie jego planowat^go przebiegu, na przyklad sieci dzialan popizez obslugujacego poprzez zadzialanie wylacznika Nyl wzgledem Ny2.W przypadku gdy obróbka danych powinna byc przeprowadzana z wybrana predkoscia i zyczy sie równiez, aby jej przebieg byl zautomatyzowany, wówczas odpowiednie wyjscia (wyjscie) dalszych urzadzen przetwarzania sygnalów, w przykladzie maszyny matematycznej 17, polaczone sa z odpowiednimi wejsciamijednostki steruja¬ cej 16 i odpowiednie wyjscia jednostki dopasowujacej 16 polaczone sa z wejsciem sterujacym pierwszego wzglednie drugiego ukladu wyzwalajacego 11 lub 12, podczas gdy wyjscie bezposrednio lub posrednio polaczone jest z wejsciem urzadzenia wybierajacego predkosc pamieci posredniej 8 (bezposrednio, gdy mechanizm wybiera¬ jacy predkosc znajduje sie wewnatrz pamieci 8, w przeciwnym przypadku poprzez stopien wyboru predkosci 13).Sposób dzialania opisanego urzadzenia wyjasniony jest ponizej. Jesli w obserwowanym procesie Finastepuje zmiana stanu, wówczas wytwarzany jest sygnal przedstawiajacy fakt zmiany stanu. Urzeczywistnia sie to poprzez pojedynczy impuls. W tym celu uzywa sie kanalowego nadajnika sygnalów, który zbudowany jest z wylacznika oraz czlonu rózniczkujacego, które polaczone sa szeregowo. Wylacznik zostaje uruchomiony przez personel obslugujacy, albo przez nadajnik sygnalów polaczony z wejsciem sterujacym wylacznika. Na wyjsciu wylaczni¬ ka przy kazdym zadzialaniu nastepuje zmiana stanu, i tak na przyklad w fazie poczatkowej elementu procesu przelacza sie na stan L, a w fazie koncowej na 0, lub odwrotnie. Czlon rózniczkujacy wytwarza zatem impuls wyzwalany raz przez zbocze przednie, innym razem przez zbocze tylne impulsu. Impuls ten podawany jest na wejscie sygnalu startowego jednostki sterujacej 4, podczas gdy do rejestru stanów 1 stale doprowadzane sa sygnaly przedstawiajace stan chwilowy obserwowanych procesów. Jesli nadchodzily z jakiegos kanalu impulsy w niewlasciwej ilosci, to komórka kanalu zapamietuje na przyklad stan L, przy czym w przypadku nadejscia wlasciwej liczby impulsów powstaje odpowiadajacy temu stan O. Rejestr czasu 2 wyposazony jest w nie pokaza¬ ny na rysunku oscylator kwarcowy o sygnale impulsowym, w zwiazku z tym na jego wyjsciu podawany jest nieprzerwanie czas chwilowy. Rejestr danych podstawowych 9 przedstawia w tym urzadzeniu stan, który zacho¬ dzi w chwili pobudzania urzadzenia, sa to tak zwane dane identyfikacyjne, których elementy (podstawa czasu, charakterystyczny kod pomiaru) nastawiane sa przez obslugujacego. Skoro tylko wylacznik Nyl pierwszego ukladu wyzwalajacego 11 jest wcisniety, to rejestr czasu jest kasowany, rejestrowi danych podstawowych 9 wydaje sie polecenie, aby skasowal swoja zawartosc, druga logiczna siec 10 otrzymuje zezwolenie na skasowanie danych, przy czym pierwsza logiczna siec 5 jest zablokowana. Dzieki temu ma sie pewnosc, ze do pobudzenia urzadzenia tylko zawartosc rejestru danych podstawowych 9 podawana jest na wejscie konwertera R—S 6. Stan ten utrzymuje sie na czas dzialania impulsu startowego przedstawionego w pierwszym rzedzie na fig. 3, który to impuls podawany jest na wejscie sygnalu startowego B jednostki sterujacej 4. Aby dalszy czas trwania tl opóznic wzgledem tylnej strony sygnalu startowego, jednostka sterujaca 4 poprzez pierwsze wyjscie KI podaje sygnal wyzwalajacy dla pierwszej logicznej sieci 5. Do konwertera R-S 6 moga wiec byc podawane wylacznie dane o charakterze dynamicznym Po zakonczeniu trwania impulsu podanego na pierwsze wyjscie KI jednostka steru¬ jaca 4 wysyla sygnal do trzeciego wyjscia K2, który to sygnal wyzwala ciagle podawanie impulsów z konwertera 6. Sygnaly te kodowane sa przez stopien kodujacy 7 i nastepnie przesylane sa do wejscia danych 19 pamieci posredniej 8. Te ciagi sygnalów przedstawiaja stany chwilowe obserwowanych procesów zwiazane z przyporza¬ dkowanymi chwilami czasu. Drugie wyjscie K3 jednostki sterujacej 4 podaje sygnal wyzwalajacy uruchomienie pamieci posredniej 8 w chwili przebiegu impulsu startowego i sygnal ten przebiega w czasie t3, dluzszym, niz sygnal podany na trzecim wyjsciu o czasie dzialania t2. Koniecznosc opóznienia miedzy przebiegiem impulsu startowego a sygnalem wyzwalajacym podawanym na pierwsze wyjscie mozna wytlumaczyc tym, ze pamiec posrednia 8 jest gotowa do przyjecia ciagu sygnalów, gdy przy wlaczeniu takze pamiec posrednia 8 znajduje sie w stanie spoczynku. Pamiec posrednia 8 moze byc celowo zrealizowana za pomoca pamieci na tasmie magnety¬ cznej, poniewaz nadaje sie ona^do zapamietania wiekszej ilosci informacji. Mechanika pamieci na tafcnie magne¬ tycznej pozwala podczas odpowiednio dobieranego okresu czasu tl osiagnac predkosc robocza wymagana przy wczytywaniu danych. Pierwsza logiczna siec 5 jest zwolniona dzieki impulsowi podanemu na pierwsze wyjscie KI, a nastepnie wspomniany sygnal zostaje podany na trzecie wyjscie K2 w okresie czasu t2. W ten sposób pamiec posrednia 8 znajduje sie tylko wtedy w uzyciu, gdy na jednym z wejsc danych pojawia sie sygnal przedstawiajacy zmiane stanu, jesli sygnaly danych posiadaja na tasmie magnetycznej szczególnie duza gestosc zapisu, to nastepujace po sobie sygnaly danych oddzielone sa tylko przestrzenia wynikajaca z czasu rozbiegu zatrzymanego mechanizmu. Zarejestrowane sygnaly zawsze sa tej samej dlugosci, dlugosc ta zalezy od liczby kanalów wejsciowych, jak równiez od rozróznialnosci rejestru czasu 2 urzadzenia. Powyzsza granica predkosci6 132084 dzialania urzadzenia ustalona jest parametrami konkretnego typu pamieci posredniej 8, z czego wynika maksy¬ malna wartosc rozróznialnosci. Okres czasu pomiedzy zmianami stanów zauwazanymi poprzez poszczególne kanalowe nadajniki sygnalów Ai nie moze byc krótszy, niz minimalny okres zapisu okreslony pamiecia posred¬ nia 8.O ile na dwa lub wiecej wejsc sygnalowych urzadzenia równoczesnie, lub podczas krótszego okresu niz minimalny okres zapisu podany jest nastepny impuls przedstawiajacy zmiane stanu, wówczas powstaja dwie mozliwosci. W jednym przypadku cykl zapisu poprzez jednostke sterujaca 4 urzadzenia jest ponawiany, gdy dalsze sygnaly wysylane sa wprawdzie przed wykonaniem zapisu, jednakze po wypisaniu pierwszych danych z rejestru stanu 1. Jesli sygnaly wysylane sa przed lub podczas zapisywania, wówczas przyjete sa one przez urzadzenie w taki sposób, jak gdyby wysylane byly równoczesnie. Urzadzenie zapamietuje wiec dane nadcho¬ dzace do wejsc sygnalowych pamieci posredniej 8. Poprzez manualny start lub spodowany zaprogramowanym sygnalem wywolawczym maszyny matematycznej, zapamietane dane wprowadzane sa z duza predkoscia przeno¬ szenia do maszyny matematycznej 17 i odpowiednio do jej programu, wykorzystujacego te dane. W przypadku startu manualnego przy nacisnieciu wylacznika Ny2 do wejscia sterujacego zapisem 22 pamieci posredniej 8 wysylany jest rozkaz, którego zadanie przekazywane jest równiez jednostce dopasowujacej 16. Predkosc czytania wstecznego okreslona jest przez maszyne matematyczna. Mozna ja tez nastawiac manualnie w jednostce wybiera¬ jacej predkosc. Z wyjscia danych 20 pamieci 8 ciag sygnalów podawany jest poprzez stopien dekodujacy 14, jak równiez poprzez czlon kontroli bledów 15 do jednostki dopasowujacej 16, skad przesylany jest do maszyny matematycznej 17.Urzadzenie moze byc równiez zrealizowane w wykonaniu przenosnym. Jako nosniki danych stosuje sie kasety tasmy magnetycznej, a poprzez przelozenie tasmy magnetycznej moze byc rozwiazane przelaczanie zapi¬ su i odtwarzania. Urzadzenie zawiera wiec dwie czesci skladowe: czesc rejestrujaca dane obejmujaca jednpstki poprzedzajace pamiec posrednia 8 i przyrzady, jak równiez czesc rejestrujaca dane pamieci posredniej 8 z ele¬ mentami, w które wklada sie kasete; czesc przetwarzania danych obejmujaca jednostki i urzadzenia nastepujace po pamieci 8, a wiec równiez jednostke dopasowujaca 16, lub przynajmniej jej czesc, nastepnie czesc odtwarza¬ jaca pamieci posredniej 8 z elementami, w które wklada sie kasete. Znajduje tu zastosowanie przelacznik 18, który sluzy do kontroli normalnego dzjalania i usytuowany jest miedzy jednostka zabezpieczenia pradowego TE a ukladem, i umozliwia oszczedna gospodarke energia. Przelacznik 18 wskutek informacji otrzymanej z czwarte¬ go wyjscia K4 jednostki sterujacej 4 przylaczajednostke zabezpieczenia pradowego, która w stanie gotowosci nie kieruje praca. Wstanie gotowosci do pracy napiecie robocze dolaczone jest tylko do rejestru stanów 1, rejestru czasu 2, jak równiez do usytuowanej w jednostce sterujacej 4 jednostki kontrolnej 25. Odpowiednio do tego, w okresach gotowosci, które moga wynosic znaczna czesc czasu pracy obniza sie zuzycie pradu o rzad wielkosci.Przykladowo na czas gotowosci 8 ... 80 godzin przypadalo 45 minut czasu pracy.Na fig. 2 przedstawiony jest schemat blokowy korzystnego przykladu wykonania jednostki sterujacej 4, która zastosowana jest w urzadzeniu wedlug wynalazku. Wejscie sygnalu startowego B przylaczone jest do kazdego wejscia jednostki generatora synchronizujacego 26, jednostki kontrolnej 25, jak równiez pierwszej pa¬ mieci pomocniczej 28, i dalej do wyjscia pierwszego generatora impulsów 29. Kazde wyjscie jednostki generatora synchronizujacego 26, która to jednostka po uplynieciu czasu tl, t2 oraz t3 wysyla impuls, polaczone jest z kazdym wejsciem drugiego nadajnika impulsów 30, trzeciego nadajnika impulsów 31 i drugiej pamieci pomocni¬ czej 27, a ponadto jednostki kontrolnej 25. Wyjscie drugiego nadajnika impulsów 30 polaczone jest z kazdym wejsciem trzeciego nadajnika impulsów 31 i jednoczesnie drugiej pamieci pomocniczej 27. Wyjscie podajace sygnal wyzwalajacy ste — drugiej pamieci pomocniczej 27 polaczone jest z kazdym z wejsc pierwszej pamieci pomocniczej 28, a wyjscie podajace sygnal st pierwszej pamieci pomocniczej 28 polaczone jest z wejsciem podajacym sygnal startowy ponowiony Ui pierwszego generatora impulsów 29. Pierwsze wyjscie KI jednostki sterujacej stanowi wyjscie drugiego generatora impulsów 30, drugie wyjscie K3 stanowi wyjscie jednostki genera¬ tora synchronizujacego 26, trzecie wyjscie K2 stanowi wyjscie trzeciego generatora impulsów 31, natomiast czwarte wyjscie K4 tej jednostki sterujacej stanowi wyjscie jednostki kontrolnej 25.Sposób dzialania objasniony jest tylko do momentu wytworzenia sygnalu wyjsciowego, poniewaz sposób dzialania sygnalów przesylanych z wyjsc KI, K2, K3 i K4 do innych zespolów urzadzenia zostal juz opisany.Wskutek impulsu podanego do wejscia sygnalu startowego B jednostka kontrolna 25 przelacza stan czwarte¬ go wyjscia K4, na przyklad na stan logicznego L i we wspomniany sposób przelacznik 18 przelacza uklad ze stanu gotowosci do stanu pracy. Tylnym zboczem impulsu startowego pobudzana jest jednostka generatora synchronizujacego 26, która to jednostka wytwarza trzy ciagi impulsów i tak dlugo nie moze byc na nowo pobudzona, az sygnal nie przeplynie galezi. Podczas pracy jednostki generatora synchronizujacego 26, to jest podczas odcinka czasu tl + t2 + t3 na drugie wyjscie K3 podawany jest sygnal wyzwalajacy (np. stan L). Drugi generator impulsów 30 pobudzany jest poprzez sygnal przychodzacy po czasie tl z jednostki generatora synchro¬ nizujacego 26. Tylne zbocze impulsu podawanego z generatora impulsów 30 pobudza trzeci generator impulsów132084 7 31, korzystnie bistabilny przerzutnik, a drugi generator impulsów 30 powraca do stanu równowagi dzieki sygna¬ lowi przychodzacemu po czasie tl + t2 z jednostki generatora synchronizujacego 26. Tylnezbocze wspomniane¬ go impulsu podawanego z generatora impulsów 30 równoczesnie wytraca ze stanu równowagi druga pamiec pomocnicza 27, która powraca do stanu podstawowego dzieki impulsowi podanemu po uplywie czasu tl + t2 + t3 z jednostki generatora synchronizujacego 26. Ten sam impuls przywraca do stanu wyjsciowego równiez jednostke kontrolna 25 i dzieki temu czwarte wyjscie K4 powraca takze do stanu podstawowego, do stanu gotowosci.Sygnaly sterujace sa wiec przez jednostke sterujaca 4 wytwarzane w taki sposób, ze praca pierwszej i drugiej pamieci pomocniczej 28 i 27, jak równiez pierwszego generatora impulsów 29 hie odgrywa decydujacej roli.Jednostki te sa potrzebne z tego powodu, poniewaz prawie równoczesnie z sygnalem startowym przychodzacym z kanalu na wejscie sygnalu startowego B moze nadejsc sygnal startowy z innego kanalu (startowanie podwój¬ ne). Jak to wlasnie wspomniano, moga przy tym wystapic dwa warianty.Na fig. 4 przedstawiony jest taki przypadek, gdy po podaniu pierwszego sygnalu startowego I, jednakze przed przepisaniem danych do konwertera R-S 6 przychodzi sygnal startowy II. Stan rejestru stanów 1 jest wprawdzie zmieniony, poniewaz sygnal z odpowiedniego kazdego nadajnika sygnalów Ai podawany jest do niego, jednakze sygnal startowy nie zadziala na jednostke sterujaca, a uklad rejestruje sygnal tego rodzaju, jak gdyby obydwa sygnaly podawane byly naraz. Informacja nie jest wiec tracona, lecz przydzielona jest jej nieco wczesniejsza chwila czasu, niz nastepuje zmiana stanu, blad czasu jest mniejszy niz okres 11.Fig. 5 przedstawia taki przypadek, gdy czas zwloki pomiedzy dwoma sygnalami startowymi przekracza przedzial czasu tl, przeprowadzane jest akurat przepisywanie. W tym przypadku proces podawania danych jest wznawiany w calosci przez jednostke sterujaca w taki sposób, ze impuls startowy II jest przy tym zapamietany w pierwszej pamieci pomocniczej 28, która pobudzana jest do dzialania przez sygnal wyjsciowy ste drugiej pamieci pomocniczej 27, nastepnie gdy druga pamiec pomocnicza w opisany wlasnie sposób powrócila do stanu podstawowego po uplynieciu czasu tl +12 +13 i sygnal ste zostal zakonczony. Sygnal st pierwszej pamieci pomocniczej 28 pobudza pierwszy generator impulsów 29, którego impuls startu ponowionego Ui na wejsciu sygnalu startowego pobudza aktywnosc samego procesu, który uruchamianyjest takze poprzez impulsy startowe wytworzone przez którykolwiek z nadajników sygnalów Ai. Skoro wylania sie równiez blad czasu, wówczas impuls II podawany jest do pamieci posredniej 8 z taka informacja o czasie, jak gdyby naplywal on na koniec cyklu uruchamianego impulsem I. Ten blad czasu zawiera sie w okresie t2 + t3. Nie tylko okres czasu tl, lecz takze t2 + t3 sa praktycznie tak krótkie, ze blad czasu wynosi ± 1 cyfra cyfrowego systemu rejestracji.Z opisu wynika wyraznie, ze urzadzenie wedlug wynalazku moze byc stosowane róznorodnie, wedlug omówionego przykladu realizacji, dzieki czemu przebieg produkcyjny moze byc kontrolowany w sposób ekono¬ miczny i niezawodny, procesy produkcyjne mozna analizowac, braki moga byc wykrywane. Równiez wykorzy¬ stanie sily roboczej daje sie dobrze kontrolowac. Przenosna forma wykonania z jednostka kasetowa tasmy magnetycznej, moze byc umieszczona w miejscu zapisu, a zapis moze nastepowac niezaleznie bez przylaczonej sieci zasilajacej oraz sieci lacznosci, a potem kaseta jest wkladana do jednostki odczytujacej pracujacej na zasa¬ dzie obliczen lancucha obróbki danych. W ten sposób dalsza obróbka danych moze juz byc przeprowadzona w pracy nadaznej. Tamozliwosc posiada duze znaczenie zwlaszcza w rolnictwie, gdzie ani siec lacznosci, ani siec zasilajaca nie sa tak rozbudowane, dzieki czemu moze pracowac bezposrednio w systemie nadaznym. Nowocze¬ sne wymagania produkcyjne potrzebuja zwlaszcza w tej dziedzinie efektywnej gospodarki silami roboczymi i srodkami produkcji, które moga sie urzeczywistnic wylacznie dzieki zastosowaniu nowoczesnych metod organi- zaqi pracy.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do równoleglej obserwacji kilku procesów zachodzacych równoczesnie, lub czesciowo ze znikoma komutacja, jak równiez do rejestrowania oraz do dalszego przetwarzania zaobserwowanych cech proce¬ sów, kazdorazowo skladajacych sie z wystepujacych na zmiane procesów elementarnych, które to przetwarzanie odpowiednio oparte jest na obliczeniach zarejestrowanego zbioru danych, znamienne tym, ze urzadze¬ nie to posiada rejestr stanów (1) wyposazony w przynajmniej n równoleglych wejsc kanalowych in równole¬ glych wyjsc oraz rejestr czasu (2) wyposazony w p równoleglych wyjsc, korzystnie p = 5, przy czym z równole¬ glymi wejsciami kanalów rejestru stanów (1) polaczone sa po jednym wejscia sygnalowe ukladu, a równolegle wyjscia rejestru stanów (1) i rejestru czasu (2) polaczone sa z odpowiednimi wejsciami wyposazonej wn+p równoleglych wejsc danych logicznej sieci (5), która ma wejscie sygnalu blokujacego (T) oraz wejscie sygnalu wyzwalajacego, przy czym wyjscia logicznej sieci (5) bezposrednio lub posrednio lacza sie z wejsciem danych (19) pamieci posredniej (8), a wyjscie danych (20) pamieci posredniej (8) polaczone jest bezposrednio lub8 132084 posrednio zjednostka dopasowujaca (16) dalszego urzadzenia do obróbki sygnalów, korzystnie z maszyna mate¬ matyczna (17), ponadto urzadzenie zawiera pierwszy uklad wyzwalajacy (11) i drugi uklad wyzwalajacy (12), które wyposazone sa w manualny element obslugi, przy czym wyjscie (24) pierwszego ukladu wyzwalajacego (11) polaczone jest z wejsciem logicznej sieci (5), wyjscie drugiego ukladu wyzwalajacego (12) polaczone jest z wejsciem sterowania zapisem (22) pamieci posredniej (8), ponadto urzadzenie zawierajednostke sterujaca (4), do której wejscia sygnalu startowego (B), poprzez czlon dopasowujacy, korzystnie diody pólprzewodnikowe, polaczone sa wszystkie wejscia sygnalowe urzadzenia, przy czym pierwsze wyjscie (KI) jednostki sterujacej (4) polaczone jest z wejsciem sygnalu wyzwalajacego logicznej sieci (5), a drugie wyjscie (K3) polaczone jest z wejsciem sterowania (21) pamieci posredniej (8). 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze z wyjsciem (23) pierwszego ukladu wyzwalaja¬ cego (11) polaczone jest wejscie rejestru danych podstawowych (9) posiadajace q równoleglych wyjsc, korzy¬ stnie q = 8, które to równolegle wyjscia rejestru danych podstawowych (9) polaczone sa z równoleglymi wej¬ sciami drugiej logicznej sieci (10), a ponadto drugie wyjscie (24) pierwszego ukladu wyzwalajacego (11) polaczo¬ ne jest takze z wejsciem sygnalu wyzwalajacego (H) drugiej logicznej sieci (10), przy czym wyjscia drugiej logicznej sieci (10) polaczone sa równiez bezposrednio lub posrednio z wejsciem danych (19) pamieci posredniej (8). 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne ty m, ze pomiedzy wyjsciem logicznej sieci (5) oraz wyjsciem drugiej logicznej sieci (10) a wejsciem danych (19) pamieci posredniej (8) wlaczony jest lancuchowy uklad polaczen równoleglo-szeregowego konwertera (6) i stopnia kodujacego (7), przy czym z wejsciem steruja¬ cym równoleglo-szeregowego konwertera (6) polaczone jest trzecie wyjscie (K2) jednostki sterujacej (4), a po¬ nadto miedzy wyjscie danych (20) pamieci posredniej (8) a jednostka dopasowujaca (16) dalszego urzadzenia do przetwarzania sygnalów wlaczone sa szeregowo ze soba polaczone stopien dekodujacy (14) oraz jednostka kontroli bledów (15). 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ie pierwszy i drugi uklad wyzwalajacy (11 i 12) posiadaja takze wejscie sygnalu startowego, z którym jest polaczone kazde wyjscie jednostki dopasowujacej (16). 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze miedzy wyjsciem jednostki dopasowujacej (16) a wejsciem pamieci posredniej (8) wlaczony jest stopien doboru predkosci (13). 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze wejscie sygnalu startowego (B) jednostki sterujacej (4) polaczone jest z wejsciem jednostki generatora synchronizujacego (26), z wejsciem jednostki kon¬ trolnej (25) oraz wejsciem pierwszej jednostki pamieci pomocniczej (28), której wyjscie polaczone jest z pier¬ wszym generatorem impulsowym (29), którego wyjscie polaczone jest z wejsciem sygnalu startowego (B), przy czym kazde wyjscie jednostki generatora synchronizujacego (26) polaczone jest z kazdym wejsciem drugiego generatora impulsów (30) trzeciego nadajnika impulsów (31), a ponadto drugiej pamieci pomocniczej (27), i jednoczesnie jednostki kontrolnej (25), a ponadto wyjscie drugiego nadajnika impulsów (30) polaczone jest z kazdym wejsciem trzeciego generatora impulsów (31) polaczonego z pamiecia pomocnicza (27), przy czym wyjscie drugiej pamieci pomocniczej (27) polaczone jest z jednym z wejsc pierwszej pamieci pomocniczej (28), a wyjscie pierwszej pamieci pomocniczej (28) polaczone jest z wejsciem pierwszego generatora impulsów (29), przy czym pierwsze wyjscie (KI) stanowi wyjscie drugiego generatora impulsów (30), drugie wyjscie (K3) stanowi wyjscie jednostki generatora synchronizujacego (26), a trzecie wyjscie (K2) stanowi wyjscie trzeciego generatora impulsów (31), natomiast czwarte wyjscie (K4)jednostki sterujacej (4) stanowi wyjscie jednostki kontrolnej (25).132 084 B Ka- (} 18 Y 13 ' f TE Fig.1 Fig. Z132 084 €t Vf l l n n Fig.3 FigA L_ T K± ti t2 t3 K3 K1 K2. : • n I I I I I I I f I I I , i ' ' Fi95 JB ste st ui Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 cgz.Cena 100 zl. PL