Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do filetowania odglowionych ryb, wprowadzanych do urzadzenia filetujacego w pozycji plywania, wyposazone w co najmniej jedno, zlozone z pary nozy tarczowych narzedzie do wycinania zawartosci brzusznej oraz prowadzenia dla podpierania brzuchów ryb.Przy filetowaniu ryb za pomoca urzadzenia tego rodzaju postepuje sie zazwyczaj w ten sposób, ze filetowana rybe wprowadza sie albo recznie, albo automatycznie, na przenosnik doprowadza¬ jacy, który przejmuje wprowadzanie do filetujacej maszyny. Przy tym ze wzgledu na jakosc uzyskiwanego produktu oraz sprawnosc i wydajnosc procesu roboczego duze znaczenie ma prze¬ prowadzenie przez maszyne ryb w okreslonej pozycji, niezaleznie od ich wielkosci, zmiennej wewnatrz zakresu zdolnosci roboczej maszyny. Pozycja ta dotyczy obok wyprostowania plaszczy¬ zny symetrii równiez wysokosci usytuowania kregoslupa. Podczas gdy symetrie polozenia mozna osiagnac przez synchronizowane srodkowo podpory i prowadnice reagujace na ksztalt konturu ryb, to polozenie wysokosciowe kregoslupa moze byc sterowane tylko w oparciu o usytuowanie jego samego.Z opisu patentowego RFN nr 10 63 784 znana jest maszyna filetujaca, w której obrabiane, odglowione ryby usytuowane powierzchnia po odcieciu glowy ku przodowi sa nasuwane na kolec, który u dolu ma nóz do rozcinania brzucha. Ryba o otwartej w ten sposób jamie brzusznej po przejsciu przez obcinacz krawedzi brzusznych dostaje sie nastepnie do urzadzenia do przecinania osci, którego dzialanie rozpoczyna sie w chwili nasuniecia konca jamy brzusznej, a to dla unikniecia przeciecia lub rozerwania kregoslupa.Urzadzenie to ma kilka wad. Tak wiec mozna nim filetowac jedynie ryby z takich gatunków, które maja jame brzuszna o lukowatym przebiegu górnego zarysu ku tylowi tak, ze kolec po przeslizgnieciu sie po górnej sciance jamy brzusznej moze wyjsc z ciala ryby bez szkodliwego naruszania jej miesni. Gatunki ryb takie jak dorsz, losos morski lub lupacz nie nadaja sie do przerobu za pomoca wymienionej maszyny, gdyz ich jama brzuszna konczy sie czescia workowata, znajdujaca sie za odbytem. Oprócz tego okazalo sie, ze przerabianie ryb ze skrajnie krótka jama brzuszna, jak np. ryby glebinowe równiez nie jest oplacalne, bo uruchamianie nozy tnacych musi nastepowac wczesnie, ze nasuwane zakonczenie kregoslupa nie stanowi jeszcze oparcia dla pro-2 135 095 wadnic nozy. Wskutek tego dochodzi do wycinania czesci bocznych, badz wylamania kregów, co wskutek wzrostu oporu ciecia powoduje wzrost tarcia miedzy ryba i przenosnikiem i uszkodzenie ciala ryby. Na koniec, wadliwe ze wzgledu na nakladyjest to, ze dla otwierania jamy brzusznej ryby i wycinania zawartosci brzucha uzywa sie zawsze oddzielnych narzedzi, przy czym to drugie narzedzie musi byc dodatkowo sterowane.Celem wynalazku jest unikniecie wymienionych wad, i zmniejszenie nakladów inwestycyjnych przy mechanicznym przerobie ryb, a ponadto opracowanie ekonomicznego w produkcji urzadze¬ nia do filetowania, o duzej niezaleznosci od rodzaju i wielkosci przerabianych ryb.Urzadzenie wedlug wynalazku charakteryzuje sie tym, ze kazdy z tarczowych nozy narzedzia do wycinania zawartosci brzuchajest wyposazony w element przenoszacy, który w swym polozeniu podstawowym zakrywa ostrze tego noza tarczowego, co najmniej w czesci zwróconej do nadcho¬ dzacej ryby i w kierunku przesuwu ryby, i ma zdolnosc zmiany polozenia na polozenie robocze, uwalniajace wymieniona czesc ostrza, w którym to polozeniu krawedzie prowadzace elementów przenoszacych stykaja sie w jednej linii z krawedziami prowadnic osci.W korzystnym wykonaniu kazdy element przenoszacy jest osadzony wahliwie wokól osi swego noza tarczowego i jest zaopatrzony w srodki do przywracania polozenia podstawowego z polozenia roboczego. Dla wspomozenia z boków w ustawianiu srodkowym ryb, elementy przeno¬ szace moga pomiedzy swymi przeciwleglymi powierzchniami tworzyc przepust o ksztalcie lite¬ ry „V".Zaleta urzadzenia wedlug wynalazku polega zwlaszcza na tym, ze ma tylko jedno, niestero- wane narzedzie do otwierania jamy brzusznej i wycinania jej zawartosci, przy czym nie wystepuje ani wycinanie kregów ryby, ani ich wyciskanie na boki.Urzadzenie wedlug wynalazku objasniono blizej w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie wedlug wynalazku przed nadejsciem ryby w widoku z boku, fig. 2 — urzadzenie z fig. 1 po doprowadzeniu ryby, a fig. 3 przedstawia widok urzadzenia w kierunku przesuwania, z elementami przenoszacymi w przyblizonym, pionowym polozeniu posrednim.Na nie uwidocznionym blizej stojaku maszyny filetujacej ryby znajduje sie narzedzie tnace 1, zlozone z dwóch ulozyskowanych i napedzanych obrotowo nozy tarczowych 2 ustawionych ukosnie wzgledem siebie. W kierunku przesuwu ryb, przed narzedziem tnacym 1, znajduje sie urzadzenie doprowadzajace 3, korzystnie zlozone z dwóch ustawionych wobec siebie w ksztalcie litery „V",bocznie wspólbieznie przesuwanych tasm transportujacych 4 oraz blachy podlogowej 5 lub tasmy przenosnikowej tworzacej podloge. Urzadzenie przy tym jest wykonane tak, ze podloga urzadzenia doprowadzajacego lezy na wysokosci w przyblizeniu polowy promienia, ale ponizej najwyzszego punktu ostrza 6 noza tarczowego 2.Za nozem tarczowym 2, nieco powyzej najwyzszego punktujego ostrza 6 znajduje sie prowad¬ nica osci 7, o ksztalcie symetrycznego daszka, wykonana korzystnie z dwóch blach 9, które lacza sie z krawedzia noza 2 i maja plaskie, daszkowate nachylenie i szczeline pomiedzy soba oraz na swej kalenicy tworza krawedz podporowa 8. Na osi kazdego noza tarczowego 2 jest osadzony wahliwie element przenoszacy 11, wyposazony w krawedz prowadzaca 12 w7ystajaca poza ostrze 6 noza 2 i zakonczona w przyblizeniu stycznie do ostrza 6 krawedzia nabiezna 13. Dwa przeciwlegle elementy przenoszace 11 tworza pomiedzy swymi zwróconymi ku sobie plaszczyznami przepust o przekroju w ksztalcie litery „V", w którego obszarze ukrywa sie calkowicie ostrze 6 noza tarczowego 2.Elementy przenoszace 11 sa sprzezone ze soba elementem synchronizujacym 14 i za pomoca obciaznika 15 utrzymywane w polozeniu podstawowym. Zderzak dla polozenia roboczego jest wykonany w postaci kieszeni 17, wpuszczonych w blachy 9 na zakonczeniu 16 prowadnicy osci 7, ustawionych tak, ze krawedz nabiezna 13 krawedzi prowadzacej 12 kazdego elementu przenosza¬ cego 11 jest wspólliniowa z odpowiednia krawedzia podporowa 8. W zasiegu narzedzia tnacego srodkowe prowadzenie ryby 19 przejmuja synchronizowane srodkowo i dociskane sprezynami prowadnice 18.Urzadzenie wedlug wynalazku dziala nastepujaco. Tasmy transportujace 4 doprowadzaja wprowadzona recznie lub automatycznie rybe 19 do urzadzenia doprowadzajacego 3. Blacha podlogowa 5 podpierajaca brzuch rybyjest przy tym usytuowana tak, ze krawedz dolna kregoslupa 20 najwiekszych przetwarzanych ryb znajduje sie ponizej poziomu najwyzszego punktu ostrza 6135095 3 noza tarczowego 2. Po zetknieciu sie z narzedziem tnacym 1 ryba posuwa sie srodkowo,ustawiona bocznymi prowadnicami 18 az do zetkniecia sie powierzchni odciecia glowy z krawedzia nabiezna 13 krawedzi podporowej 8 elementu przenoszacego 11 utrzymywanego w polozeniu podstawowym przez obciaznik 15, bez naciecia ryby nozem tarczowym 2. Na skutek dalszego przesuwu np. pod dzialaniem nie uwidocznionego przenosnika bocznego, element przenoszacy 11 pod naciskiem ryby 19 ulega przechyleniu przeciw dzialaniu obciaznika 15 w kierunku przeciwnym ruchowi wskazówek zegara. Oswobodzone wskutek tego czesci ostrza 6 noza tarczowego 2, zwrócone ku rybie, rozpoczynaja otwieranie jamy brzusznej. Równoczesnie element przenoszacy 11 podpiera kregoslup 20 ryby 19 od dolu az do osiagniecia prowadnicy osci 7, co ma miejsce w chwili oparcia sie elementu przenoszacego 11 o jego zderzak w postaci kieszeni 17 na zakonczeniu 16 prowadnicy osci 7. W tej pozycji, krawedzie nabiezne 13 osiagaja poziom krawedzi podporowych 8 w jednej linii z nimi. W wyniku przesuwu, uwalniaja sie wszystkie obszary ciecia ponizej najwyzszego punktu ostrza 6, tak ze brzuch ryby bez zaciecia kregoslupa zostaje otwarty i az do kregoslupa dokladnie przeciety. W ten sposób ryba 19 usytuowana polozeniem dolnej krawedzi swego kregoslupa 20, niezaleznie od wysokosci grzbietu, zostaje przesunieta na krawedzi podporowej 8 prowadnicy osci 7 do dalszych narzedzi obróbczych.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do filetowania odglowionych ryb, wprowadzanych do urzadzenia filetujacego w pozycji plywania, wyposazone co najmniej w jedno, zlozone z pary nozy tarczowych narzedzie do wycinania zawartosci brzusznej oraz prowadzenia dla podpierania brzuchów ryb, znamienne tym, ze kazdy z nozy tarczowych (2) narzedzia do wycinania zawartosci brzucha jest wyposazony w element przenoszacy (11), który w swym polozeniu podstawowym zakrywa ostrze (6) tego noza tarczowego (2), co najmniej w czesci zwróconej do nadchodzacej ryby i w kierunku przesuwu ryby i ma zdolnosc zmiany polozenia na polozenie robocze, uwalniajace wymieniona czesc ostrza (6), w którym to polozeniu krawedzie prowadzace (12) elementów przenoszacych (11) stykaja sie wjednej linii z krawedziami prowadnic osci (7). 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze kazdy element przenoszacy (11) jest osadzony wahliwie na osi (10) odpowiedniego noza tarczowego (2). 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze ma element do przywracania elementu przenoszacego (11) z polozenia roboczego do polozenia podstawowego. 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 3, znamienne tym, ze elementy przenoszace (11) sa ze soba sprzezone za pomoca elementu synchronizujacego (14). 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze elementy przenoszace (11) tworza swymi zwróconymi ku sobie plaszczyznami przepust o ksztalcie litery „V".135095 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl. PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL