Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie przeciwposlizgowe, dla kól pojazdów z oponami pompowanymi, do jazdy po powierzchniach pokrytych lodem i sniegiem, które sklada sie z mocowanej do tarczy wzglednie obreczy kola, tarczy nosnej z szeregiem równomiernie rozstawio¬ nych promieniowych ramion przeciwposlizgowych, z wstepnie wygietego ksztaltownika zachodza¬ cego nad bieznik opony i posiadajacego od strony zewnetrznej, na swoich swobodnych zakonczeniach, czesc chwytna lub czesc z kolcami, a wykonanych z tworzywa sztucznego lub innego odpowiedniego materialu.W zimie, podczas jazdy pojazdami mechanicznymi po zasniezonych wzniesieniach lub na odcinkach drogi ze spadkiem, poza lancuchami sniegowymi sa równiez uzywane opony zimowe zwane oponami przyczepnymi. Lancuchy sniegowe nie sa zbyt lubiane, poniewaz ich naciaganie na opony pojazdów jest czesto zmudne, a takze dlatego, ze nalezy wówczas tak jechac, by nie uszkadzac jezdni^co oznacza, ze na suchych odcinkach drogi wystepujacych po odcinkach zasniezo¬ nych lub oblodzonych nalezy wlasciwie zdejmowac lancuchy sniegowe, poniewaz lancuchy te podczas jazdy na odcinku suchym szybko sie zuzywaja i dlatego nie pozwalaja na jazde z duza szybkoscia. Czesto nie ma sie do dyspozycji lancuchów sniegowych i opon przyczepnych, szczegól¬ nie przy jezdzie po jezdniach oblodzonych krótkotrwale, na przyklad podczas opadu marznacej mzawki na zamarznieta droge. Nie zawsze tez mozna stosowac opony wyposazone w kolce.Poza lancuchami sniegowymi i oponami przyczepnymi znane sa i inne pomoce jezdne, które jednak nie stanowia zadnego srodka zastepczego dla lancuchów sniegowych i opon przyczepnych.Tepomoce jezdne skladajace sie kablaków zakladanych na opony umozliwiaja jedynie wyciagnie¬ cie pojazdu z bagna lub sniegu.Znane jest z opisu patentowego USA nr 2443 261 urzadzenie przeciwposlizgowe posiadajace trójkatne elementy plytowe, które sa polaczone przegubowo tarcza nosna i które sa wychylane za pomoca dzwigni do polozenia przypór tak, ze poszczególne elementy chwytne ustawiaja sie w bok od opony i wystaja swym zaostrzonym odcinkiem poza bieznik opony, jednak nie obejmuja tego bieznika. Wychylnosc tych elementów chwytnych uzyskuje sie za pomoca urzadzen mechanicznych2 140813 zlozonych z zebatki i malego kola zebatego, które jest z kolei zamocowane na wiekszym kole zebatym, polaczonym z jeszcze jednym malym kolem zebatym, które wspólpracuje z blokada zapadkowa. Za pomoca tej blokady zapadkowej zapobiega sie samoczynnemu powrotowi podczas pracy wychylonych elementów przyporowych do polozenia wyjsciowego. Wychylenie elementów przyporowych uzyskuje sie za pomoca klucza, zaopatrzonego w uzebienie wewnetrzne, które moze wspólpracowac z zebami nasadzonego na nie kola zebatego.Znane jest z opisu patentowego RFN nr 2 750 111 urzadzenie przeciwposlizgowe, w którym chodzi o zamocowywana na obreczy kola tarcze nosna, niosaca pewna liczbe ramion przeciw¬ poslizgowych, które sa wstepnie odgiete i obejmuja swymi swobodnymi koncami bieznik opony kola. Te ramiona przeciwposlizgowe sa osadzone wychylnie na tarczy nosnej. Ta wychylnosc jest jednak realizowana w zakresie wiekszym od 90°. Owo wychylenie w jedna i druga strone ramion przeciwposlizgowych zachodzi za pomoca dodatkowych ramion wychylnych, które jed¬ nym swym koncem sa polaczone przegubowo z ramionami przeciwposlizgowymi, natomiast drugimi swymi koncami sa polaczone — równiez przegubowo — z przestawna, to znaczy obracalna tarcza tak, iz przez obrócenie tej tarczy ramiona przeciwposlizgowe moga byc wychylone na przyklad z polozenia, obejmujacego bieznik opony, do polozenia wciagnietego, a mianowicie do polozenia, w którym ramiona przeciwposlizgowe ustawiaja sie z boku przy biezniku opony w przestrzeni posredniej, utworzonej w obudowie urzadzenia przeciwposlizgowego.W ramach omawiania opisu patentowego RFN nr 2750 111 warto jeszcze wskazac na to, ze ramiona przeciwposlizgowe sa utrzymywane sztywno i nieruchomo w polozeniu roboczym za pomoca przylaczonych przegubowo ramion wychylnych, przy czymjedynie za posrednictwem tych ramion wychylnych moga byc one przez obrócenie tarczy obrotowej wyprowadzone z kolei z tego obejmujacego bieznik opony polozenia roboczego. W znanym urzadzeniu przeciwposlizgowym, ramiona przeciwposlizgowe nie sa w polozeniu roboczym w ogóle ruchome co oznacza, ze stoja one stale sztywno i nieruchomo i moga byc odchylone od bieznika opony tylko w stanie nieczynnym.Wada obu znanych rozwiazan jest to, ze w przypadku nieuzywania urzadzenia trzeba je w calosci odlaczac od kola.Celem wynalazku jest stworzenie urzadzenia mocujacego dla urzadzenia przeciwposlizgowego odpowiedniego rodzaju, które moglyby stale pozostawac przy kolach pojazdu w gotowosci do przyjecia wlasciwego urzadzenia przeciwposlizgowego z ramionami przeciwposlizgowymi, które pozwalaloby na niemeczace zakladanie i zdejmowanie wlasciwego urzadzenia przeciwposlizgo¬ wego i to bez potrzeby poruszania pojazdu i które dopasowywaloby sie do opon pojazdu. Ponadto, zadaniem wynalazku jest stworzenie urzadzenia przeciwposlizgowego, które mogloby byc na stale utrzymywane przy kolach pojazdu, w gotowosci do przyjecia wlasciwego urzadzenia przeciwpos¬ lizgowego z ramionami przeciwposlizgowymi, Istota wynalazku polega na tym, ze urzadzenie przeciwposlizgowe posiada ramiona przeciw¬ poslizgowe umieszczone na pierscieniowej tarczy nosnej, obracalne w niewielkim zakresie wokól osi równoleglych do osi lozyska tarczy kola, przy czym dla mocowania tarczy nosnej do tarczy lub obreczy kola posiada okragla tarcze mocujaca z pewna iloscia otworów na sruby obreczy, sworznie kola lub podobne elementy laczace z centralnie umieszczona okragla piasta, o srednicy mniejszej od srednicy tarczy mocujacej, która w pewnej odleglosci od tarczy mocujacej, w poblizu górnej ^krawedzi ma na obwodzie pewna ilosc zgrubionych nasadek z uksztaltowanymi ponizej nich prowadnicami slizgowymi zwezajacymi sie stozkowo od otworów wejsciowych do obrzeza piasty i na której jest umieszczona otaczajaca ja tarcza nosna z ramionami przeciwposlizgowymi, zabezpie¬ czona osaczonym na piascie pierscieniem zabezpieczajacym, który posiada wprowadzane w pro¬ wadnice slizgowe piasty, zebra ryglujace powodujace bagnciowe zaryglowanie, a wykazujace siegajace do otworów wejsciowych stozkowo sie zwezajace odcinki, a na swojej wewnetrznej scianie co najmniej jeden zatrzask w postaci sprezyny plytkowej, który przy pierscieniu zabezpieczajacym znajdujacym sie w polozeniu zaryglowanym na tarczy mocujacej, wchodzi w wybranie na obwodzie piasty i opiera sie o zderzak, przeciwdzialajac niezamierzonemu odryglowaniu i który przy pomocy klucza odryglowujacego moze byc przestawiony z polozenia zaryglowanego w polozenie odryglo- wane. Tarczanosna z ramionami przeciwposlizgowymi jest osadzona na piascie tarczy mocujacej z luzem, co pozwala jej na dokonywanie mimosrodowego ruchu obiegowego.140813 3 Przy tak uksztaltowanym urzadzeniu mocujacym, montaz urzadzenia przeciwposlizgowego skladajacego sie z tarczy nosnej i szeregu ramion przeciwposlizgowych przebiega latwo i lekko.Poniewaz urzadzenie mocujace skladajace sie z tarczy mocujacej i pierscienia zabezpieczajacego pozostaje na obreczy kola, to dla zalozenia tarczy nosnej z ramionami przeciwposlizgowymi potrzebne jest tylko zdjecie pierscienia zabezpieczajacego z tarczy mocujacej przytwierdzonej do obreczy kola. Mozna tez nalozyc tarcze nosna na piaste tarczy mocujacej. Przy pomocy nalozonego pierscienia zabezpieczajacego, tarcza nosna zostaje tak zaryglowana na tarczy mocujacej, ze jest utrzymywana z luzem na piascie tarczy mocujacej pomiedzy ta tarcza a pierscieniem zabezpieczaja¬ cym. Bagnetowe zaryglowanie dzialajace pomiedzy tarcza mocujaca a pierscieniem zabezpieczaja¬ cym powoduje, ze urzadzenie przeciwposlizgowe skladajace sie z tarczy nosnej i ramion przeciwposlizgowych jest utrzymywane w sposób pewny. Ryglowanie jest likwidowane przy pomocy klucza odryglowujacego, który posiada dwa zagiecia tworzace elementy naciskowe, przy pomocy których zatrzaski sprezyn plytkowych sa wyprowadzane z polozenia ryglujacego. Tarcza mocujaca wraz z piasta i nalozonym pierscieniem zabezpieczajacym moze stale pozostawac przy obreczy kola pojazdu, natomiast wlasciwe urzadzenie przeciwposlizgowe jest zakladane tylko w razie potrzeby.Szczególnie korzystne jest rozwiazanie, zgodnie z którym tarcza nosna wraz z ramionami przeciwposlizgowymi jest na piascie tarczy mocujacej umieszczona z luzem. Dzieki temu, ze tarcza nosna jest utrzymywana na piascie tarczy mocujacej z wzglednie duzym luzem, moze ona wykony¬ wac obiegowe ruchy mimosrodowe, poniewaz tarcza nosna wraz z ramionami przeciwposlizgo¬ wymi musi w czasie pracy urzadzenia przeciwposlizgowego w pelni nadazac za biciem opon i dlatego nie moze byc utrzymywana przy obreczy w sposób sztywny.Dzieki temu, ze tarcza nosna jest utrzymywana na piascie tarczy mocujacej z luzem, to moze ono wykonywac ruchy chybotliwe dostosowane do bicia opon. W ten sposób zapewnia to, ze w czasie pracy ramiona przeciwposliz¬ gowe urzadzenia przeciwposlizgowego zawsze zajmuja polozenie, w którym przylegaja do powierzchni bocznych scian opon i zachodza nad biezniki opon.Urzadzenie wedlug wynalazku posiada, na obwodzie piasty tarczy mocujacej, cztery jedna¬ kowo uksztaltowane i równomiernie rozstawione zgrubione nasadki z otworami wejsciowymi, przy czym na zewnetrznej scianie pierscienia zabezpieczajacego ma uksztaltowane równomiernie rozsta¬ wione zebra ryglujace, w ilosci odpowiadajacej ilosci zgrubionych nasadek.W drugim, korzystnym przykladzie wykonania urzadzenia wedlug wynalazku, pierscien zabezpieczajacy na swojej wewnetrznej scianie posiada dwa równomiernie rozstawione zatrzaski w postaci sprezyn plytowych, samoczynnie wpadajace w wybrania w polozeniu ryglowania, przy czym ilosc wybran odpowiada ilosci zatrzasków, zas zatrzaski przy wywarciu nacisku zewnetr¬ znego sa przesuwne do wybran na wewnetrznej scianie pierscienia zabezpieczajacego, celem odryglowania. Klucz odryglowujacy do odryglowywania sprezystych zatrzasków sklada sie z chwytnej rekojesci posiadajacej na swoim swobodnym koncu dwa rozstawione elementy naciskowe ustawione prostopadle do chwytnej rekojesci, a których rozstawienie odpowiada rozstawieniu polozonych naprzeciwko siebie sprezystych zatrzasków.Tarczamocujaca, na swojej oddalonej od piasty scianie, posiada w obszarze otworów na sruby obreczy lub sworznie kól, wymienne elementy w postaci pierscieni dystansowych. Sruby obreczy lub sworznie kól do mocowania tarczy mocujacej posiadaja gwintowane otwory dla srub zabezpie¬ czajacych. Dlugosc zebra ryglujacego w pierscieniu zabezpieczajacym odpowiada w przyblizeniu odstepom pomiedzy dwiema zgrubionymi nasadkami na piascie tarczy mocujacej.Dalszy korzystny przyklad wykonania urzadzenia wedlug wynalazku polega na tym, ze posiada tarcze mocujaca dla mocowania tarczy nosnej, polaczona tarcza lub obrecza kola, z ryglowanymi uchwytami dla tarczy nosnej, przy czym tarcza mocujacajest nierozlacznie polaczona z tarcza lub obrecza kola i stanowi czesc tego kola. Poniewaz w tym rozwiazaniu, tarcza mocujaca i pierscien zabezpieczajacy pozostaja przy obreczy kola, to dla nasadzenia tarczy nosnej z ramio¬ nami przeciwposlizgowymi wystarcza zdjecie pierscienia zabezpieczajacego z tarczy mocujacej polaczonej z obrecza kola. Umozliwia to nalozenie tarczy nosnej na piaste tarczy mocujacej. Przy pomocy teraz nalozonego pierscienia zabezpieczajacego, tarcza nosna zostaje tak zaryglowana na tarczy mocujacej, ze jest utrzymywana z luzem na piascie tarczy mocujacej, pomiedzy tarcza mocujaca a pierscieniem zabezpieczajacym.4 140813 Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia czesciowo w pionowym przekroju kolo pojazdu mechanicznego z ramionami przeciwposlizgowymi urzadzenia przeciwposlizgowego, zachodzacymi nad powierzchnie bieznika opony, fig. 2 — widok z góry na fragment tarczy nosnej ramion przeciwposlizgowych urzadzenia przeciwposlizgowego, fig. 3 — widok z góry na tarcze mocujaca z piasta urzadzenia mocujacego w urzadzeniu przeciwposlizgowym, fig. 4—przekrój pionowy przez tarcze mocujaca, fig. 5 — widok z boku na tarcze mocujaca, fig. 6 — widok obszaru zamkniecia przy tarczy mocujacej, fig. 7 — widok z góry na pierscien zabezpieczajacy urzadzenia mocujacego w7 urzadzeniu przeciwposlizgo¬ wym, fig. 8 — widok z góry na klucz od odryglowywania i fig, 9 — widok od przodu na klucz do odryglowywania.Urzadzenie przeciwposlizgowe 10 sklada sie z pierscieniowej tarczy nosnej 20, na której jest zamocowany szereg równomiernie rozstawionych i przebiegajacych ramion przeciwposlizgowych 40, które w niewielkim zakresie moga sie obracac wokól osi 41 równoleglych do osi lozyska tarczy kola. Mozliwosc obrotu ramion przeciwposlizgowych powoduje moznosc zakladania urzadzenia przeciwposlizgowego równiez w pojezdzie nieruchomym. Przy pierwszych obrotach kola pojazdu, wszystkie ramiona przeciwposlizgowe 40 rozstawiaja sie równomiernie nawet jezeli podczas mon¬ tazu te z nich, które znalazly sie w obszarze przylegania opony do podloza tj. nawierzchni drogi przylegaly z boku do przylgowej powierzchni opony.Urzadzenie przeciwposlizgowe jest zamocowane na wyposazonym w opone 13 kole, które przedstawia jednoczesnie obrecz kola. Kolo 11 jest wyposazone w nie pokazana czesc hamulcowa.Opona 13 ma bieznik 14 i powierzchnie 15 jej sciany zewnetrznej.Kazde z ramion przeciwposlizgowych 40 jest mocowane na tarczy nosnej 20 przy pomocy kolkowych lub nitowych elementów zlacznych, z tym, ze mozliwe jest równiez zastosowanie rozlacznych elementów polaczeniowych celem umozliwienia wymiany zuzytych ramion przeciw¬ poslizgowych 40. Na tarczy nosnej 20 umieszczonych jest osiem ramion przeciwposlizgowych 40.Ilosc tych ramion jest dowolna z tym, ze musza byc uzyte co najmniej dwa takie ramiona. Ramiona przeciwposlizgowe rozmieszcza sie równomiernie z jednakowymi odstepami katowymi.Kazde ramie przeciwposlizgowe 40 jest wykonane z materialu sprezysto-elastycznego, na przyklad ze stali sprezynowej, co umozliwia elastyczne odginanie swobodnego odcinka koncowego kazdego ramienia przeciwposlizgowego 40 w obszarze bieznika 14opony 13. Ramiona przeciwpos¬ lizgowe 40 sa tak wstepnie uksztaltowane, ze po osadzeniu urzadzenia przeciwposlizgowego 10 na kole pojazdu, zachodza swoimi swobodnymi koncami nad bieznik 14. Do wytwarzania ramion przeciwposlizgowych 40 zamiast stali sprezynowej mozna uzyc równiez i innych odpowiednich materialów sprezystych. I tak, ramiona przeciwposlizgowe 40 moga byc wykonane z odpowied¬ niego tworzywa sztucznego.Ramiona przeciwposlizgowe 49 na swoich swobodnych zakonczeniach wykazuja od strony zewnetrznej czesci chwytne, co umozliwia uzyskanie duzej przyczepnosci. Czesci te moga takze miec postac kolców.Urzadzenie mocujace dla urzadzenia przeciwposlizgowego 10 na obreczy 11 kola pojazdu sklada sie z tarczy mocujacej 50 i pierscienia zabezpieczajacego 150 (fig. 3 i 7).W dalszym rozwiazaniu wynalazku, tarcza mocujaca 50 jest zintegrowana czescia skladowa kola pojazdu. Kolo i tarcza mocujaca stanowia wówczas jedna czesc walcowana lub tloczona.Tarcza mocujaca 50 posiada szereg otworów 51, które sluza do osadzenia srub .18 obreczy, sworzni kól i tm podobnych. Sruby 18 obreczy lub sworznie kola, dla stworzenia mozliwosci mocowania tarczy mocujacej 50, posiadaja gwintowane otwory na sruby zabezpieczajace 85, przy pomocy których tarcza mocujaca 50 jest mocowana do obreczy kola 11, Okragla tarcza mocujaca 50 ma w srodku piaste 52 o kolowym przekroju poprzecznym, która ma ksztalt czesci cylindrycznej stanowiacej zintegrowana czesc skladowa tarczy mocujacej 50.Piasta 52 ma srednice mniejsza od srednicy tarczy mocujacej 50.Piasta 52 na swoim obwodzie zewnetrznym, w poblizu górnej krawedzi obwodowej 53, zawiera szereg równomiernie rozmieszczonych zgrubionych nasadek 55. W przykladzie wykonania pokazanym na fig. 3, na piascie 52 tarczy mocujacej 50 przewidziano cztery pogrubione nasadki 55 wystajace na boki z obrzeza piasty.Pod kazda z pogrubionych nasadek 55 jest uksztaltowana prowadnica slizgowa 60. Prowad¬ nica slizgowa 60 ma postac wybrania i ma otwór wejsciowy 56,od którego poczynajac zweza sie140813 5 stozkowo az do obszaru koncowego, co oznacza, ze otwór wejsciowy 56 jest wiekszy od obszaru koncowego 56a. Wybranie tworzace prowadnice slizgowa 60jest wiec stozkowo uksztaltowane, a w obszarze sasiadujacym z tarcza mocujaca 50 jest ograniczone pierscieniowym zgrubieniem 57.Koncowy obszar 56a prowadnicy slizgowej 60 posiada równiez ogranicznik w postaci zderzaka, który jednak nie jest niezbednie konieczny.Zgrubienie pierscieniowe 57 uksztaltowane na zewnetrznym obwodzie piasty 52 stanowi jednoczesnie górne ograniczenie dla tarczy nosnej 20, osadzonej na piascie 52 tarczy mocujacej 50 (fig. 3). W obszarze otworów 51, zgrubienie pierscieniowe 57 jest poprzerywane, poniewaz czesc kazdego otworu 51 jest jako czesciowy otwór doprowadzona az do piasty 52 (fig. 3).Wszystkie, znajdujace sie ponizej pogrubionych nasadek 55 prowadnice slizgowe 60 sa tak uksztaltowane i umieszczone, ze ich otwory wejsciowe 56 sa zawsze zwrócone ku odpowiednim obszarom koncowym 56a.Korzystnie, kazda pogrubiona nasadka 55 ma w swoim górnym obszarze splaszczenie 55a, dla ulatwienia osadzenia pierscienia zabezpieczajacego 150.Piasta 52 tarczy mocujacej 50 sluzy do mocowania tarczy nosnej 20 z ramionami przeciwpos¬ lizgowymi 40 urzadzenia przeciwposlizgowego 10 i do mocowania pierscienia zabezpieczajacego 150. Tarcza nosna 20 urzadzenia przeciwposlizgowego 10, osadzona na tarczy mocujacej 50, jest zabezpieczona pierscieniem zabezpieczajacym 150. Pierscien zabezpieczajacy 150, którego srednica zewnetrzna jest nieco mniejsza od srednicy tarczy mocujacej 50 wzglednie równa tej srednicy, na swojej scianie wewnetrznej 150a posiada zebra ryglujace 155, których ilosc odpowiada ilosci zgrubionych nasadek 55, wzglednie ilosci prowadnic slizgowych 60 na piascie 52 tarczy mocujacej 50. Zebra ryglujace 155 sa tak uksztaltowane, by mogly byc wprowadzane w prowadnice slizgowe 60 tak, by spowodowac bagnetowe zaryglowanie pomiedzy pierscieniem zabezpieczajacym 150 i piasta 52 lub tarcza mocujaca 50 (fig. 7).W tym celu, zebra ryglujace sa uksztaltowane klinowo tak, ze przy pierscieniu zabezpieczaja¬ cym 150 osadzonym na tarczy mocujacej 50, zwezajace sie stozkowo odcinki koncowe kazdego zebra ryglujacego 155 sa zwrócone ku otworowi wyjsciowemu 56, tworzacemu prowadnice sliz¬ gowa 60 wybrania, pomiedzy zgrubiona nasadka 55 a pierscieniowym zgrubieniem 57, dzieki czemu po przekreceniu pierscienia zabezpieczajacego 150 wokól jego srodkowej osi w kierunku strzalki X, zebra ryglujace 155 zostaja wprowadzone w prowadnice slizgowe 60, co powoduje zaryglowanie bagnetowe (fig. 6 i 7).Aby tak osadzac pierscien zabezpieczajacy 150 na piascie 52 tarczy mocujacej 50, by zebra ryglujace 155 pierscienia zabezpieczajacego 150 mogly byc wprowadzone w prowadnice slizgowe 60, zebra ryglujace 155 maja dlugosc, która odpowiada odstepowi pomiedzy dwiema zgrubionymi nasadkami 55 na tarczy mocujacej 50. W ten sposób, w polozeniu nakladania pierscienia zabezpie¬ czajacego 150, zebra ryglujace 155 moga byc przeprowadzone pomiedzy dwiema zgrubionymi nasadkami 55 az do momentu, w którym pierscien zabezpieczajacy 150 zetknie sie ze zgrubieniem pierscieniowym 57, a zebra ryglujace 155 beda mogly byc wprowadzone w wybrania tworzace prowadnice slizgowe 60.Dla zapobiezenia samoczynnemu odlaczeniu pierscienia zabezpieczajacego 150 od piasty 52 lub od tarczy mocujacej 50, pierscien zabezpieczajacy 150 jest wyposazony w dodatkowe urzadze¬ nia wylaczajace. Tymi urzadzeniami sa sprezyste zatrzaski 160 w postaci sprezysto-elastycznych wystepów umieszczonych w wybraniach 158, na powierzchni wewnetrznej sciany 150a pierscienia zabezpieczajacego 150. Sprezyste zatrzaski 160 sa rozmieszczone i uksztaltowane tak, ze przy pierscieniu zabezpieczajacym 150 osadzonym na piascie 52 tarczy mocujacej 50, ale jeszcze w polozeniu niezaryglowanym, sprezyste zatrzaski 160 sa wciskane w swoje wybrania 156 w powierzchni wewnetrznej sciany 150a pierscienia zabezpieczajacego, przez zgrubione nasadki 55 na piascie 52. Po zaryglowaniu pierscienia zabezpieczajacego 150, spowodowanym jego przekrece¬ niem, sprezyste zatrzaski 160 wchodza w obszar wybran 152 na obwodzie piasty 52. Poniewaz znajdujace sie w swoich wybraniach 156 sprezyste zatrzaski 160 maja tendencje samoczynnego sprezystego wyginania w kierunku strzalki Xl, to wpadaja w wybrania 152 na piascie 52 powodujac tym zaryglowanie, jako, ze swobodne konce sprezystych zatrzasków 160 dochodza do zderzaków 153, które ograniczaja wybrania 152 w piascie 52. Swobodne konce sprezystych zatrzasków 160 wpadaja w te wybrania ze zderzakami 153 i zapobiegaja temu, by pierscien zabezpieczajacy 150 mógl sie sam przekrecic w kierunku przeciwnym do kierunku ryglowania i odlaczyc od piasty 52.6 140813 Ilosc sprezystych zatrzasków 160 na powierzchni wewnetrznej sciany 150a pierscienia zabez¬ pieczajacego 150 moze byc dobrana dowolnie. W przykladzie pokazanym na fig. 7, przewidziano dwa sprezyste zatrzaski 160 rozmieszczone w jednakowym wzajemnym odstepie na powierzchni sciany wewnetrznej 150a pierscienia zabezpieczajacego 150. Ilosc wybran 152 na obwodzie piasty 52 tarczy mocujacej 50 odpowiada ilosci sprezystych zatrzasków 160.Sprezyste zatrzaski 160 sa ksztaltowane jednoczesnie z pierscieniem zabezpieczajacym 150. W przypadku takich wlasnie sprezystych zatrzasków 160, pierscien zabezpieczajacy jest wykonywany z tworzyw sztucznych o wlasciwosciach sprezysto-elastycznych.Zamiast zatrzasków 160 w postaci sprezysto-elastycznych wystepów, moga byc równiez uzyte inaczej uksztaltowane urzadzenia ryglujace. I tak na przyklad, istnieje mozliwosc zastosowania trzpieni sprezyscie dociskowych i przesuwnych promieniowo, które wchodza w odpowiednie wybrania na obwodzie piasty 52 tarczy mocujacej 50, przy czym musza byc wówczas podjete odpowiednie kroki, by przy odryglowywaniu trzpienie ryglujace byly wycofywane w swoje poloze¬ nie wyjsciowe dla umozliwienia zdjecia pierscienia zabezpieczajacego 150 z tarczy mocujacej 50.W celu zdjecia pierscienia zabezpieczajacego 150 z tarczy mocujacej 50 nalezy zatrzaski sprezyste 160 w postaci wystepów przesunac z polozenia ryglowania do polozenia wyjsciowego w wybraniach 156 na powierzchni wewnetrznej sciany 150a pierscienia zabezpieczajacego 150.Do tego celu sluzy przedstawiony na fig. 8 i 9 klucz odryglowujacy 70. który sie sklada z chwytnej rekojesci 71, na której, na swobodnym koncu, sa umieszczone dwa rozstawione elementy naciskowe 72, 73, w przyblizeniu ustawione prostopadle do rekojesci chwytnej 71. Odstep pomie¬ dzy elementami naciskowymi 72, 73 odpowiada odstepowi pomiedzy polozonymi naprzeciwko siebie sprezystymi wystepami zatrzasków 160, co umozliwia wprowadzenie elementów nacisko¬ wych 72, 73 w obydwa wybrania 152 w piascie 52. W tym celu, obydwa wybrania 152 w piascie 52 maja dodatkowe wybrania 75, w które moga byc wprowadzane obydwa elementy naciskowe 72,73 klucza odryglowujacego 70.Po wyprowadzeniu elementów naciskowych 72,73 klucza odryglowujacego 70 w wybrania 75 i po przekreceniu tego klucza w kierunku strzalki X2, obydwa sprezyste zatrzaski 160 spoczywajace w wybraniach 152 piasty 52 zostaja wycisniete z tych wybran 152 i przesuniete do wybran 156 na powierzchni wewnetrznej sciany 150a pierscienia zabezpieczajacego. Sprezyste zatrzaski 160 zos¬ taja przy tym tak daleko wprowadzone w swoje wybrania 156 ze, w koncowych odcinkach drogi ruchu obydwu elementów naciskowych 72, 73, zostaje uwolniony zderzak 76, do którego dochodza obydwa elementy naciskowe 72, 73. Przy elementach naciskowych przylegajacych do zderzaka 76 i dalszym obracaniu klucza odryglow;ujacego 70 w kierunku strzalki X2, elementy naciskowe 72, 73 zabieraja ze soba pierscien zabezpieczajacy 150, a nastepnie wprowadzaja zebra ryglujace 155 z prowadnic slizgowych 60 tarczy mocujacej 50 az do miejsca, w którym zebra ryglujace 155 znajda sie pomiedzy zgrubionymi nasadkami 55, w którym to polozeniu mozna zdjac pierscien zabezpie¬ czajacy 150 z piasty 52.Równiez i nasadzanie pierscienia zabezpieczajacego 150 na piaste 52 dokonywane jest przy pomocy klucza odryglowujacego 70 w taki sposób, ze elementy naciskowe 72, 73 klucza odryglo¬ wujacego 70 zostaja wprowadzone w wybrania 75 i po przekreceniu klucza odryglowujacego 70 w kierunku strzalki X tak dlugo zabieraja ze soba pierscien zabezpieczajacy 150, az zebra ryglujace 155 wejda w prowadnice slizgowe 60 i nastapi zaryglowanie bagnetowe. Dla zabierania pierscienia zabezpieczajacego 150 przez elementy naciskowe 72, 73 klucza odryglowujacego 70, wybrania 75 posiadaja zderzaki 78 w obszarze mocowania sprezystych zatrzasków 160.Jak to pokazano na fig. i, tarcza mocujaca 50 na swojej oddalonej od piasty 52 scianie 50ama w obszarze otworów 51 dla srub obreczy, sworzni kól lub podobnych elementów laczacych, pierscienie dystansowe 80 stanowiace elementy wymienne.Stwarza to mozliwosc dostosowywania, przy pomocy pierscieni dystansowych 80, urzadzenia mocujacego do opon róznej wielkosci.Mocowanie urzadzenia przeciwposlizgowego 10 skladajacego sie z tarczy nosnej 20 z ramio¬ nami przeciwposlizgowymi 40 do obreczy lub kola 11 pojazdu, przy zastosowaniu urzadzenia mocujacego skladajacego sie z tarczy mocujacej 50 i pierscienia zabezpieczajacego 150 dokony¬ wane jest przez przymocowanie tarczy mocujacej 50 do obreczy kola 11 przy pomocy srub 18 obreczy, sworzni kól lub temu podobnych elementów. Na piaste 52 tarczy mocujacej 50 jest nasa-140813 7 dzona tarcza nosna urzadzenia przeciwposlizgowego 10. Nastepnie zostaje zalozony pierscien zabezpieczajacy 150 i to w taki sposób, by jego zebra ryglujace 155 znalazly sie w przestrzeniach pomiedzy zgrubionymi nasadkami 55 na piascie 52. Elementy naciskowe 72, 73 klucza odryglowu- jacego 70 zostaja wprowadzone w wybrania 75, po czym przez^przekrecenie klucza odryglowuja- cego 70 w kierunku strzalki X, pierscien zabezpieczajacy 150 zostaje tak obrócony wokól swojej prostopadlej osi srodkowej az zebra ryglujace 155 na wewnetrznej scianie 150a pierscienia zabez¬ pieczajacego 150 wejda w wybrania tworzace prowadnice slizgowe 60. Jednoczesnie sprezyste zatrzaski 160 wchodza w wybrania 152 w piascie 52, co zabezpiecza przed nie zamierzonym odlaczeniem pierscienia zabezpieczajacego 150.Skuteczne zaryglowanie jest zapewnione przez swobodne konce sprezystych zatrzasków 160 znajdujace sie w wybraniach zderzakowych 153. Tylnepodciecie tych wybran zderzakowych 153 i w przyblizeniu klinowe uksztaltowanie swobodnych konców sprezystych zatrzasków 160 daje gwarancje, ze te sprezyste zatrzaski 160 samoczynnie nie wyskocza sprezyscie swymi swobodnymi koncami z wybran zderzakowych 153.W ten sposób, urzadzenie przeciwposlizgowe 10 jest tak mocowane do obreczy 11 kola pojazdu przy pomocy urzadzenia mocujacego skladajacego sie z tarczy mocujacej 50 i pierscienia zabezpieczajacego 150, ze ramiona przeciwposlizgowe 40 urzadzenia przeciwposlizgowego 10 zachodza nad powierzchnie bieznika opony.Zdejmowanie urzadzenia przeciwposlizgowego 10 jest dokonywane przy pomocy klucza odryglowujacego 70, który ponownie swymi elementami naciskowymi 72, 73 jest wprowadzany w wybrania 75. Przekrecenie klucza odryglowujacego 70 powoduje, ze sprezyste zatrzaski 160 zostaja przesuniete z polozenia ryglowania do polozenia wyjsciowego w wybraniach 156 na wewnetrznej scianie 150a pierscienia zabezpieczajacego 150. Jednoczesnie pierscien zabezpieczajacy 150zostaje przekrecony tak daleko, azjego zebra ryglujace 155 wyjda z prowadnic slizgowych 60 na piascie 52.W tym stanie mozna zdjac pierscien zabezpieczajacy 150. Nastepnie, z piasty 52 tarczy mocujacej 50 zdejmowana jest tarcza nosna 20 urzadzenia przeciwposlizgowego 10. Jezeli urzadzenie przeciw¬ poslizgowe 10 nie ma byc dalej uzywane, ale jednoczesnie jezeli urzadzenie mocujace ma byc utrzymane w pelnej gotowosci, to na tarcze mocujaca 50 nalezyjedynie nalozyc pierscien zabezpie¬ czajacy 150 i zaryglowac go. W takim stanie w kazdej chwili, w razie potrzeby, bedzie mozna zalozyc urzadzenie przeciwposlizgowe 10.Tarcza nosna 20 urzadzenia przeciwposlizgowego 10 posiada centralny otwór, który umozli¬ wia nasadzenie tarczy nosnej 20 na piaste 52 tarczy mocujacej 50, którego srednica jest wieksza od srednicy piasty 52, dzieki czemu umieszczona na piascie 52 tarcza nosna 20 urzadzenia przeciwpos¬ lizgowego 10 mozne wykonywac ruchy mimosrodowe. Umozliwia to zachodzacym nad powierzch¬ nie bieznika opony, polaczonym z tarcza nosna 20 ramionom przeciwposlizgowym 40 dostosowywanie sie do bicia toczacych sie opon. Srednica centralnego otworu w tarczy nosnej 20 jest ponadto tak dobrana, by umozliwic przesuwanie tarczy nosnej 20 nad zgrubieniem pierscienio¬ wym 57 na piascie 52. Tarczenosna 20 zabezpiecza od góry zaczepiajacy o nia.odcinkowo pierscien zabezpieczajacy 150, natomiast od strony obreczy zabezpieczenie stwarza tarcza mocujaca 50.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie przeciwposlizgowe, zwlaszcza dla kól pojazdów z oponami pompowanymi, do jazdy po powierzchniach pokrytych lodem i sniegiem, które sklada sie z mocowanej do tarczy lub obreczy kola tarczy nosnej z szeregiem równomiernie rozstawionych promieniowych ramion przeciwposlizgowych z wstepnie wygietego ksztaltownika zachodzacego nad bieznik opony i posiadajacego od strony zewnetrznej na swoich swobodnych zakonczeniach czesc chwytna lub czesc z kolcami, przy czym ksztaltownik wykonany jest z tworzywa sztucznego lub innego odpo¬ wiedniego materialu, zas ramiona przeciwposlizgowe sa wychylne dookola osi, biegnacych równo¬ legle do osi lozyska tarczy kola, znamienne tym, ze posiada ramiona przeciwposlizgowe (40) umieszczone wychylnie na pierscieniowej tarczy nosnej (20), obracalne w niewielkim zakresie wokól osi (41) równoleglych do osi lozyska tarczy kola, przy czym, dla mocowania tarczy nosnej (20) do tarczy lub obreczy kola (11) posiada okragla tarcze mocujaca (50) z pewna iloscia otworów8 140813 na sruby (18) obreczy, sworznie kola lub podobne elementy laczace, z centralnie umieszczona okragla piasta (52) o srednicy mniejszej od srednicy tarczy mocujacej (50), która to piasta (52)w pewnej odleglosci od tarczy mocujacej (50), w poblizu górnej krawedzi (53) ma na obwodzie szereg zgrubionych nasadek (55) z uksztaltowanymi ponizej nich prowadnicami slizgowymi (60) zwezaja¬ cymi sie stozkowo od otworów wejsciowych (56) do obrzeza piasty i na której jest umieszczona otaczajaca ja tarcza nosna (20) z ramionami przeciwposlizgowymi (40) zabezpieczona osadzonym na piascie (52) pierscieniem zabezpieczajacym (150), który zawiera wprowadzane w prowadnice slizgowe (60) piasty (52) zebra ryglujace (155) powodujace bagnetowe zaryglowanie i majace siegajace do otworów wejsciowych (56) stozkowo zwezajace sie odcinki, a na swojej wewnetrznej scianie (150a) co najmniej jeden zatrzask (160) w postaci sprezyny plytkowej, który przy pierscieniu zabezpieczajacym (150) znajdujacym sie na tarczy mocujacej (50) w polozeniu zaryglowanym wchodzi w wybranie (152) na obwodzie piasty (52) i opiera sie o zderzak (153), przeciwdzialajac niezamierzonemu odryglowaniu i który przy pomocy klucza odryglowujacego (70) jest przesta- wialny z polozenia zaryglowanego w polozenie odryglowane, zas tarcza nosna (20) z ramionami przeciwposlizgowymi (40) jest osadzona na piascie (52) tarczy mocujacej (50) z luzem dla wykony¬ wania mimosrodowych ruchów obiegowych. 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze posiada na obwodzie piasty (52) tarczy mocujacej (50) cztery jednakowo uksztaltowane i równomiernie rozstawione zgrubione nasadki (55) z otworami wejsciowymi (56), przy czym na wewnetrznej scianie (150a) pierscienia zabezpie¬ czajacego (150) ma uksztaltowane równomiernie rozstawione zebra ryglujace (155) w ilosci odpo¬ wiadajacej ilosci zgrubionych nasadek (55). 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienne tym, ze pierscien zabezpieczajacy (150), na swojej wewnetrznej scianie (150a), posiada dwa równomiernie rozstawione zatrzaski (160) w postaci sprezyn plytowych, samoczynnie wpadajace w wybrania (152), w polozeniu ryglowania, przy czym ilosc wybran (152) odpowiada ilosci zatrzasków (160), zas zatrzaski przy wywarciu nacisku zewnetrznego sa przesuwne do wybran (156) na wewnetrznej scianie (150a) pierscienia zabezpieczajacego (160), celem odryglowania. 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze klucz odryglowujacy (70) do odryglowywa- nia sprezystych zatrzaskójv (160) sklada sie z chwytnej rekojesci (71) posiadajacej na swoim swobodnym koncu dwa rozstawione elementy naciskowe (72, 73) ustawione prostopadle do chwytnej rekojesci (71), a których rozstawienie odpowiada rozstawieniu polozonych naprzeciwko siebie sprezystych zatrzasków (160). 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze tarcza mocujaca (50) na swojej oddalonej od piasty (52) scianie (50a) posiada w obszarze otworów (51) na sruby (18) obreczy lub sworznie kól, wymienne elementy w postaci pierscieni dystansowych (80). 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 5, znamienne tym, ze sruby (18) obreczy lub sworznie kól do mocowania tarczy mocujacej (50) posiadaja otwory gwintowane dla srub zabezpieczajacych (85). 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze dlugosc zebra ryglujacego (155) w pierscie¬ niu zabezpieczajacym (150) odpowiada w przyblizeniu odstepowi pomiedzy dwiema zgrubionymi nasadkami (55) na piascie (52) tarczy mocujacej (50). 8. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze posiada tarcze mocujaca (50) dla zamoco¬ wania tarczy nosnej (20) polaczona z tarcza lub obrecza kola (11), z ryglowanymi uchwytami na tarcze nosna (20), przy czym tarcza mocujaca (50) jest nierozlacznie polaczona z tarcza lub obrecza kola (11) i stanowi czesc skladowa kola.140813 FIG1140813 FIG 2 153- FIG3140813 51 51 / e -w / / A jTZ^Z ^u L/1^. 2Ct ? ^ / | ; ; j V ;~r ,i P&= / / / / / 53 52 FIG. 4 50 FIG 5 56q i & .i i, i l=K v\ J TL ^Pr^ i/4^ft 56 60 55 r 52 60 55 FIG 6 FIG 7 160 156 160 156140813 70 X 72 FIG 9 73 V 71 70 FIG 8 72 73 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz Cena 130 zl PL PL PL PL PL PL PL PL