Opis patentowy opublikowano: 1987 07 31 140982 Int. CU F16D 13/40 B60K 17/02 CZYTELNIA Twórca wynalazku— Uprawniony z patentu: CSEPEL AUTÓGYAR, Szigetszentmiklós (Wegry) Sprzeglo cierne ze sprezyna membranowa Przedmiotem! wynalazku jest sprzeglo cierne ze sprezyna membranowa w wykonaniu' jedno lufo dwutarczowyni.W silnikach spalinowych na ogól wystarcza, je¬ sli sprzeglo ma tyilko jedna tarcze cierna. W pew¬ nych przypadkach konieczne jest jednak stosowa¬ nie dwóch tarcz ciernych, poniewaz wymagaja te¬ go bedace do dyspozycji wymiary montazowe lufo obciazenie.Wiekszosc sprzegiel dwutarczowych wykonanych ze sprezyna membranowa ma samodzielna kon¬ strukcje opracowana niezaleznie od sprzegiel jedr notarczowych. Rozwiazania takie .znane, sa z bry¬ tyjskiego opisu patentowego nr 1593/ 18t0, z opi¬ sów patentowych USA rur 3 7(49 2fli3 i 4238 019 lufo z wegierskiego opisu patentowego nr 177 206. Spre¬ zyna membranowa jest umieszczona pomiedzy dwiema plytami dociskowymi i dociska jedna tar¬ cze cierna do kola zamachowego, a druga do obu¬ dowy sprzegla. Plyty dociskowe poruszane sa przez oddzielne dzwignie wystrzegajace, które zapew¬ niaja równoczesne podnoszenie obu plyt docisko¬ wych.Niewielka czesc sprzegiel dwutarczowych zosta¬ la- rozwinieta z wykonania jednotarczowelgo. Roz¬ wiazanie' takie znane jesit przykladowo z opisu patemtowegio USA nr 3 7197 61212 lufo z opisu paten¬ towego RFiN nr 265S&6I2& W tym przypadku na sprzegle zlozonym ze sprezyny membranowej, ply- 10 19 20 30 ty dociskowej i tarczy ciernej zamontowana jest druga, plyta dociskowa i druga tarcza cierna. Jej wyisprzeglenie nastepuje w konwencjonalny spo¬ sób, to znaczy sprezyna membranowa jest poru¬ szana przez pierscien wysprzegajacy. Podniesienie plyfty dociskowej stykajacej sie ze sprezyna mem¬ branowa z tarczy ciernej nastepuje równiez za po¬ moca konwencjonalnych elementów konstrukcyj¬ nych, a podnoszenie drugiej plyty dociskowej nie zapewnione jest jednak przez polaczenie wymuszo¬ ne i wysprzeiglanie obu tarcz ciernych nie na¬ stepuje równoczesnie, na skutek czego jedna tar¬ cza cierna ulega szybszemu zuzyciu.Znane rozwiazania sprzegla dwutarczowego ma¬ ja zatem albo- konstrukcje samodzietlna, która jed¬ nak ze wzglledu na niewielkie liczbowo zapotrze¬ bowanie- jest realizowana niekorzystnie ekonomicz¬ nie i jieist skomplikowana, allibo tez sa one rozwi¬ niete z wykonania jednotarczowego i ich dziala¬ nie jest niezadawaiajaice.Celem wynalazku jest opracowanie ciernego sprzegla ze sprezyna membranowa, przy którym wykonania jedinotarczowe i dwiutarczowe sa zbu¬ dowane na tej samej zasadzie, to znaczy ze ze sprzegla jednotarczowego przez dodanie pewnych elementów mozna w prosty sposób zfoudowac sprzeglo dwutarczowe, przy czym w zadowalaja¬ cy sposób nastepuje równoczesne wysprzeglamie obu tarcz ciernych. Wynalazek oparty jest na 140 982140 982 3 sipositozezeniu, ze przez zastosowanie odpowiednich elementów mechanicznych plyta dociskowa bedaca w styku ze sprezyna memlbranowa jest w sitanie przesuwac proporcjonalnie do swego ruchu rów¬ niez druga plyte dociskowa.Wedlug wynalazku opracowano zatem sprzeglo ze sprezyna membranowa, zwlaszcza do pojazdu samochodowego, z jedna OiuJb z dwiema tarczami ciernymi, w którym obudowa sprzegla na zewnatrz obwodu tarczy ciernej ma co najmniej trzy ocz¬ ka, na których przy wykonaniu jednotarczowym zakotwiona jest za pomoca znanych sprezyn prze- iguibowych jedna, a przy wykonaniu dwutarczo- wym — dwie plytty dociskowe, a ponadto przy wykonaniu dwutarczowym zastosowano co naj¬ mniej trzy dzwignie dwuramTienne rozmieszczone korzystnie symetrycznie, których oba konce sa z jednej strony polaczone skretnie z obudowa sprze- gfla, a z drugiej strony z plyta dociskowa bedaca w bezposrednim styku ze sprezyna membranowa, przy czym trzeci punkt przyporu dzwigmJi dwura- miermej jest polaczony z druga plyta dociskowa, a pomiedzy sprezyna membranowa i plyta doci¬ skowa stykajaca siie z nia zastosowano polaczenie wymuszone.W korzystnej postaci wykonania sprzegla we¬ dlug wynalazku jeden koniec dzwigni dwuramien- nej dolaczony jest do tego samego oczka plyty dociskowej!, za- pomoca którego plyta dociskowa jest poprzez sprezyne przegubowa zakotwiona na obudowie sprzegla.(W innym korzystnym rozwiazaniu sprzegla we¬ dlug wynalazku srodkowy punkt przyporu dzwigni dwuramiennej1 jest za pomoca elementu laczacego polaczony w sposób wymuszony z plyta docisko¬ wa, a co najimnliej przy jedneji z tych dwóch czesci element laczacy ma zderzak po stronie prze¬ ciwnej w stosunku do drugiej czesci.Jak widac wedlug wynalazku zapewniono w prosty sposób szeregowa konstrukcje sprzegla jedno i dwutarczowego, przy czym rozwiazano tez zadiowalaoaco równoczesne wysprzeglanie obu tarcz ciernych.. Wynailazek przykladowo jest dokladniej opisa¬ ny na podstawie rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia sprzeglo dwutarczowe wedlug wynalazku ze sprezyna membranowa w widoku- z góry, fig. 2 — sprzeglo jednotarczowe w widoku z boku, a fiig. 3 przedstawia sprzeglo dwutaarczowe w wido¬ ku z boku.W czesci plaszczowej obudowy 1 sprzegla jed- notarczowego przedstawiionego na fig. 2 w rozsta¬ wieniu co 120° usytuowane sa trzy gniazda 2.W gniazdach 2 po sitronie oddalonej od kola za¬ machowego 10 zamocowana (jest za. pomoca spre¬ zyn 5 plyta dociskowa 3 z usytuowanymi na- niej gniazdami 4. Sprezyny 5 sa zamocowane w gniaz¬ dach 2 i 4 za pomoca nitów 6. Do odpowiednio wykonanej powierzchni plyty dodiskowej 3 przy- flega sprezyna membranowa 7. Na plycie docisko¬ wej 3 wraz ze sprezynami przegubowymi 5 za¬ mocowano po jednym pazurze 9 wygietym z bla¬ chy, który przylega do sprezyny %membranowej 7 i ,przytrzymuje ja przy plycie dociskowej 3. Po¬ no 15 25 30 35 40 45 50 55 60 miedzy plyta dociskowa 3 a kolem zamachowym 10 "umieszczona jest tarcza cierna 8.Sprzeglo pracuje w znany sposób. W stanie zamknietym sipTezyna membranowa poprzez plyte dociskowa dociska tarcze cierna 8 do kola zama¬ chowego 10, przy czym przy zwolnieniu lub wy¬ cisnieciu .sprzegla przez nacisniecie srodka spre¬ zyny membranowej 7 jej kolnierz oddala sie od kola zamachowego 10 i za pomoca pazurów 9 za¬ biera ze soba plyte dociskowa 3, na skutek cze¬ go tarcza cierna zostaje zwolniona i nastepuje wysprzegileniiej iNa fiig. 11 i 3 pokazano w widoku z góry i z bo¬ ku sprzeglo dwutarczowe utworzone z zastosowa¬ niem czesci opisanego powyzej sprzegla jednotar- czowego.Do gniazd 2 wykonanych na obudowie 1 sprze¬ gla, za pomoca Isiprezyn przegubowych 5, zamoco¬ wana jest plyta dociskowa 3, a za pomoca spre¬ zyn przegubowych 13 zamocowana jest plyta do¬ ciskowa 11. Sprezyny przegubowe 5 i 13 sa umie¬ szczone po obu stronach gniazd 2 i zamocowane sa za pomoca nitu6. . ., Umieszczenie plyty dociskowej 13 usytuowanej dallej od kola zamachowego i sprezyny membrano¬ wej 7 jest zgodne z konstrukcja opisana poprze¬ dnio. Na plycie dociskowej 11 od strony" kola zamachowego 10 umieszczone jest gniazdo 12* na którym za pomoca nitu 14 zamocowany jest drugi koniec sprezyny przegulbowaj 13. Sprezyna1 prze¬ gubowa 13 jest krótsza niz sprezyna przegubowa 5, ailie przy zmianie konstrukcji moze miec równiez taka sama dlugosc.W oczkach 4 usytuowanych na plycie docisko¬ wej 3 i w obudowie 1 wykonane sa usytuowane naprzeciw sielhie otwory. W otwory te wprowadzo¬ ne sa wyposazone w kuliki konce dwiuraimiennej dzwigni 15. Wokól srodka tej dzwigni dwuramien¬ nej 15 wykonany jest równolegly do osi wzdluz¬ nej sprzegla otwór, w który wprowadzony jest pretowy ellement laczacy 16 z duzym luzem. Je¬ den koniec tego elementu laczacego 16 zamocowa¬ ny jest w gniezdzie 12 wykonanym na plycie do¬ ciskowej 11, podczas, gdy na drugim koncu po tej stronie dzwigni dwuraimienneg 15, która jest od¬ dalona od plyty dociskowej 11, zamocowany jest zderzak 18, Pomiedzy plyta dociskowa 11 a kolem, zama¬ chowym 10 umieszczona jest druga tarcza cierna 17. Sprzeglo dwutarczowe dziala nastepujaco.W stamlie zamknietym sprzegla sprezyna mem¬ branowa 7 dociska poprzez plyte dociskowa 3 tar¬ cze cierna 8 do jednej strony plyty dociskowej 11, a wiec bezposrednio tarcze cierna 17 druga strona plyty dociskowej 11 do- kola zamachowego 10. W ten sposób w przenoszeniu momentu obrotowego biora udzial obie tarcze cierne.Przy wyslprzeglleniu sprezyna' membranowa 7 za pomoca pazurów 9 oddala, plyte dociskowa 3 od kola zamachowego 10, przy czym zabierana jest równiez dzwignia dwuramiienna 15. Dzwignia ta za pomoca elementu laczacego 16 oddala plyte dociskowa 11 równoczesnie z plyta dociskowa 3,140 982 6 aile zawi&ze z równoczesnie nastejpujacyim wysiprze- ginieciem oibu .plyit dociskowych.Ze wzgledu na* to, ze ,przy wlaczaniu sprzegla odbywa sie to korzystnie zawsze przez wlasny ruch elementów bioracych rzeczywiscie udzial w prze¬ noszeniu momentu obrotowego, element laczacy 16 jest wykonany tak, ze dziala on tydko swym zde¬ rzakiem 18 na te strone dzwigni dwuiramiennej 15, która jest oddalona od plyty dociskowej 11. W ten siposób oddailamie to znaczy podnoszenie ply¬ ty dociskowej 11 odbywa sie za pomoca dzwigni dwuramiennej 15, a zblizanie, to znaczy dociska¬ nie do kola zamachowego odbywa sie poprzez tar¬ cze cierna 8j iMechanlizm zlozony z dzwigni dwuiramiennej 15 i elementu laczacego 16 moze byc równiez wyko¬ nany tak, ze jeden koniec ellementu laczacego 16 jeist dolaczony przegubowo do dzwigni dwuramien¬ nej 15, a drugi koniec jest przymocowany do ply¬ ty dociskowej 11 w znany sposób za pomoca po¬ laczenia ciernego, które przy osiagnieciu sily osio¬ wej powyzej okreslonej wartosci umozliwia ruch tego konca elementu laczacego 16 w stosunku do piyty dociskowej 11. Wykonanie takie umozliwia 25 równiez kompensacje wplywu wywieranego przez ewentualne nierównomierne zuzycie tarcz cier¬ nych na stopien wysprzeglania.Zastrzezenia! patentowe 1. Sprzeglo ze sprezyna membranowa, zwlas'zcza do pojazdów samochodowych, z jedna lub z dwie- 10 15 20 30 ma tarczami ciernymi, znamienne tym, ze na obu¬ dowie (1) sprzegla na zewnatrz obwodu tarcz ciernych usytuowane sa co najmniej trzy gniazda (2), w których przy wykonaniu jednotarczowym zamocowana jest jedna, a przy wykonaniu dwu- tarczowym dwie .plyty dociskowe (3 luib 11) za pomoca znanyah sprezyn przegluibowych (5, 13), a ponadto przy wykonaniu z dwiema tarczami za¬ stosowane sa co najimniej trzy dwuramienne dzwir gnie (15) rozmieszczone korzystnie symetrycznie, z których obu konców jeden dolaczony jest skret¬ nie do obudowy (1) sprzegla., a drugi dolaczony jest skretnie do plyty dociskowej (3) stykajacej sie bezposrednio ze sprezyna membranowa (7), przy czym usytuowany posrodku punkt przypór u dzwiigni dwuramiiennej '(15) jest polaczony z druga plyta dociskowa (11), a pomiedzy sprezyna mem¬ branowa (7) a stykajaca sie z nia plyta dociskowa (3) zastosowano polaczenie wymuszone. i2. Sprzeglo wedlug zastrz. 1-, znamienne tym, ze jeden koniec dzwigni dwuramiennej (15) jest do¬ laczony do tego samego gniazda (4) plyty docisko¬ wej (3), za pomoca którego plyta dociskowa (3) jest poprzez sprezyne przegubowa (5) przymoco¬ wana do obudowy (1)< 13. Sprzeglo wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienne tym, ze za pomoca elementu laczacego (16) usytuo¬ wany posrodku punkt przyporu dzwigni dwura¬ miiennej (15) polaczony jest w siposób wymusizony z plyta dociskowa (11), a co najmniej na jednej z dwóch czesci elementu laczacego (16) umieszczo¬ ny jest tylko na stronie przeciwleglej zderzak «18), Fig.1140 982 <^W^^^ -1C Fig 2 Fig.3 DN-3, zam. 328/87 Cena 130 zl PL