Przedmiotem wynalazku jest kompozycja paliwowa sporzadzona z benzyny odpowiedniej dla silników o zaplonie iskrowym i co najmniej jednego dodatku.W silnikach o zaplonie iskrowym moga wystapic trudnosci z zaplonem, gdy stosunek ben¬ zyna/ powietrze jest zbyt niski. Korzystnie zatem byloby posiadac dodatek do benzyny zdolny poprawic zaplon ubogich mieszanek benzyna/powietrze. W celu ustalenia wplywu dodatków na zachowanie swiec zaplonowych i na wczesny zaplon opracowano techniki doswiadczalne dla pomiaru szybkosci plomienia wewnatrz cylindra silnika o zaplonie iskrowym.Stwierdzono, ze wiele zwiazków metali alkalicznych i metali ziem alkalicznych, zarówno organicznych jak i nieorganicznych, dodanych do benzyny poprawia wczesne powstawanie plo¬ mienia i szybkosc plomienia w cylindrze. Stad zastosowanie takich zwiazków metali w benzynie poprawia spalanie ubogich mieszanin benzyna/powietrze, a zatem poprawia gospodarke paliwem bez wywierania niekorzystnego wplywu na funkcjonowanie silnika i prowadzenie pojazdów silnikowych.Chociaz wplyw takich zwiazków metali nie zostal rozpoznany, wiadomo, ze zwiazki takie moga byc dodawane do benzyny. I tak, z opisu patentowego W. Brytanii nr 785 196 wiadomo, ze sole metali jednowartosciowych, lacznie z solami metali alkalicznych kwasów np. alkilosalicylo- wego lub naftenowego moga byc dodawane do paliw, wlaczajac w to benzyne, w celu zapobiegania korozji i zatykaniu filtrów. A z opisu patentowego W Brytanii nr 818 323 znane jest dodawanie zwiazków metali alkalicznych do mieszanek weglowodorów lekkich, takich jak benzyny.Stwierdzono, ze sole metali alkalicznych lub metali ziem alkalicznych kwasów alkilosalicylo- wych poprawiaja powstawanie wczesnego zaplonu w silnikach o zaplonie iskrowym, ale stwier¬ dzono równiez, ze uklad wlotowy silników o zaplonie iskrowym jest powaznie zanieczyszczany przez te dodatki. Osadzaja sie osady, zwlaszcza w ukladzie ssania paliwa samochodowych silników o zaplonie iskrowym, gdy samochód prowadzi sie w warunkach miejskich, przy koniecznosci czestego zatrzymywania pojazdu.Obecnie stwierdzono, ze sole metali alkalicznych i metali ziem alkalicznych pewnych pochodnych kwasu bursztynowego nie daja zadnego zarastania silnika, natomiast zwiekszaja szybkosc2 146 028 plomienia w cylindrze. Wynalazek pozwala na otrzymanie kompozycji paliwowej skladajacej sie z benzyny do silników o zaplonie iskrowym i soli metalu alkalicznego lub metalu ziem alkalicznych z pochodna kwasu bursztynowego podstawiona przy co najmniej jednym atomie wegla alfa alifaty¬ czna grupa weglowodorowa niepodstawiona lub podstawiona, zawierajaca 20-200 atomów wegla lub z pochodna kwasu bursztynowego podstawiona przy co najmniej jednym atomie wegla alfa grupa weglowodorowa niepodstawiona lub podstawiona, zawierajaca 20-200 atomów wegla, która jest przylaczona do drugiego atomu wegla alfa za pomoca czesci weglowodorowej majacej 1-6 atomów wegla, tworzac strukture pierscieniowa.Sole pochodnej kwasu bursztynowego moga bycjednozasadowe lub dwuzasadowe. Poniewaz obecnosc grup kwasowych w benzynie jest niepozadana, stosuje sie odpowiednio sole jednozasa¬ dowe, w których pozostala kwasowa grupa karboksylowa zostala przeksztalcona w grupe ami¬ dowa lub estrowa. Jednakowoz stosowanie soli dwuzasadowych jest korzystne.Odpowiednimi solami metalu sa sole litowa, sodowa, potasowa, rubidowa, cezowa i wap¬ niowa. Wplyw na spalanie ubogich mieszanek jest wiekszy, gdy zastosuje sie sole metali alkali¬ cznych, zwlaszcza sole potasu lub cezu. Poniewaz potas jest bardziej rozpowszechniony, w zwiazku z tym tanszy, szczególnie korzystne sa sole tego metalu alkalicznego.Duze znaczenie ma charakter podstawnika/ów/ pochodnej kwasu bursztynowego, poniewaz w znacznym stopniu determinuje rozpuszczalnosc soli metalu alkalicznego lub ziem alkalicznych w benzynie. Odpowiednie weglowodorowe grupy alifatyczne pochodza od poliolefiny, której mono¬ mery maja 2-6 atomów wegla. Tak wiec, dogodnie sa to polietylen, polipropylen, polibuteny, polipenteny, polihakseny lub polimery mieszane. Szczególnie korzystna jest alifatyczna grupa weglowodorowa pochodzaca od poliizobutylenu.Grupa weglowodorowa obejmuje czesc alkilowa i alkenylowa. Moze ona zawierac podstaw¬ niki. Jeden lub wiecej atomów wodoru moze byc zastapionych przez inny atom, na przyklad atom chlorowca lub przez niec ifatyczna grupe organiczna np. /nie/podstawiona grupe fenylowa, grupe hydroksylowa, ester, keton, aldehyd lub ester. Bardzo odpowiednim podstawnikiem w grupie weglowodorowej jest co najmniej jedna inna grupa bursztynianu metalu dajaca grupe weglowodo¬ rowa majaca dwie lub wiecej czesci bursztynianowych.Dlugosc lancucha alifatycznej grupy weglowowodorowej ma równiez znaczenie, z uwagi na rozpuszczalnosc soli metalu alkalicznego w benzynie. Grupa ma 20-200 atomów wegla. Gdy lancuchy sa krótsze niz o 20 atomach wegla, grupy karboksylowe i jony metalu alkalicznego powoduja, ze czasteczka jest zbyt polarna, aby ulegac rozpuszczeniu w benzynie, podczas gdy dlugosc lancucha powyzej 200 atomów wegla moze powodowac problemy rozpuszczalnosci w benzynach typu aromatycznego. Dla unikniecia ewentualnych problemów zwiazanych z rozpu¬ szczalnoscia odpowiednia alifatyczna grupa weglowodorowa zawiera 35-150 atomów wegla. Gdy jako podstawnik stosuje sie poliolefine, dlugosc lancucha dogodnie wyraza sie przecietnym cieza¬ rem czasteczkowym. Wielkosc przecietnego ciezaru czasteczkowego podstawnika np. oznaczona metoda osmometryczna, wynosi korzystnie 400-2000.Pochodna kwasu bursztynowego moze miec wiecej niz jedna C20-200 alifatyczna grupe weglo¬ wodorowa przylaczona do jednego lub obu atomów wegla alfa. Korzystnie kwas bursztynowy ma jedna C20-200 alifatyczna grupe weglowodorowa przy jednym ze swoich atomów wegla alfa. Przy drugim atomie wegla alfa dogodnie nie ma podstawnika lub przylaczona jest raczej tylko krótka grupa weglowodorowa np. C1-C6. Grupa ta moze byc polaczona z grupa C20-200 weglowodorowa, tworzac strukture pierscieniowa.Wytwarzanie podstawionych pochodnych kwasu bursztynowego jest znane. W przypadku stosowania jako podstawnika poliolefiny, podstawiona sól kwasu bursztynowego dogodnie spo¬ rzadza sie przez zmieszanie poliolefiny np. poliizobutylenu z kwasem maleinowym lub bezwodni¬ kiem maleinowym i przepuszczanie przez mieszanine chloru otrzymujac chlorowodór i kwas bursztynowy podstawiony poliolefina, tak jak opisano w opisie patentowym W.Brytanii nr 949 981. Z kwasu z latwoscia otrzymuje sie odpowiadajaca sól metaliczna przez zobojetnienie np. wodarotlenkiem lub weglanem metalu.Ze zgloszenia patentowego Holandii nr 7 412 057 znane jest wytwarzanie bezwodnika burszty¬ nowego podstawionego weglowodorem przez reakcje termiczna poliolefiny z bezwodnikiem maleinowym.146 028 3 Sole metali z podstawionymi kwasami bursztynowymi wykazuja pozadane dzialanie, gdy ilosc ich dodana do kompozycji jest bardzo mala. Z ekonomicznego punktu widzenia ilosc ta powinna byc iloscia mozliwie najmniejsza, pod warunkiem, ze uzyska sie oczywisty efekt. Odpowiednia kompozycja paliwowa zawiera 1-100 czesci wagowych na milion metalu alkalicznego lub metalu ziem alkalicznych obecnego w soli metalu alkalicznego lub metalu ziem alkalicznych z pochodna kwasu bursztynowego.Niezaleznie od soli metalicznej wyzej wymienionych podstawionych kwasów bursztynowych kompozycja paliwowa moze zawierac równiez inne dodatki. Tak wiec, moze zawierac zwiazek olowiu jako dodatek przeciwstukowy i zgodnie z tym kompozycja paliwowa wedlug wynalazku obejmuje zarówno benzyne zawierajaca zwiazki olowiu jak i benzyne nie zawierajaca zwiazków olowiu. Gdy wyzej wymienione bursztyniany metalu stosuje sie w benzynie nie zawierajacej zwiazków olowiu, nieoczekiwanie stwierdzono, ze spodziewane zuzycie gniazd zaworów wyde¬ chowych z silnika albo zostalo znacznie zredukowane albo w ogóle nie wystapilo. Kompozycja paliwowa moze równiez zawierac antyoksydanty takie jak zwiazki fenolowe, np. 2,6-di-t- butylofenol lub fenylenodiaminy, np. N,N'-di -sec-butylo-p-fenylenodiamine lub zwiazki przeciw¬ stukowe inne niz zwiazki olowiu lub dodatki aminopolieterowe opisane np. w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 4 477 261 lub w europejskim zgloszeniu patentowym nr 151 621.Bardzo odpowiednia kombinacja, poza pochodna kwasu bursztynowego, do kompozycji paliwowej wedlug wynalazku sa dodatki opisane w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 4 357 148. Wymieniona kombinacja obejmuje alifatyczna poliamine rozpuszczalna w oleju i polimer weglowodorowy. Takombinacja dodatków redukuje zwiekszone zapotrzebowanie oktanowe /ORI/. Redukcja ORI zwiazana jest z zapobieganiem powstawaniu osadów w komorze spalania i na powierzchniach przyleglych w silnikach o zaplonie iskrowym i/lub z usuwaniem z nich takich osadów. Chociaz mozna stosowac rózne typy poliamin i rózne typy polimerów, korzystne jest stosowanie poliolefin, których monomery zawieraja 2-6 atomów wegla, w polaczeniu z polia- mina zawierajaca grupy alkilowe lub alkenylowe C20-150. Przeto kompozycja paliwowa wedlug wynalazku korzystnie zawiera taka kombinacje. Bardzo korzystnym gatunkiem poliolefiny jest poliizobutylen zawierajacy 20-175 atomów wegla, a zwlaszcza poliizobutylen zawierajacy 35-150 atomów wegla. Jako poliamine korzystnie stosuje sie N-poliizo-butyleno-N',N'-dimetylo-l,3- diaminopropan. Zawartosc poliolefiny i poliaminy zawierajacej grupy alkilowe lub alkenylowe w kompozycji paliwowej wedlug wynalazku korzystnie wynosi 100-1200 czesci wagowych na milion o 5-200 czesci wagowych na milion odpowiednio. Kompozycja moze dalej odpowiednio zawierac niejonowy srodek powierzchniowo-czynny, takijak alkilofenol lub alkoholan alkilu. Odpowiednie przyklady takich srodków powierzchniowo-czynnych obejmuja C4-C18 alkilofenol i etoksylan C2-C6 alkilu lub propoksylan C2-C6 alkilu badz ich mieszaniny. Ilosc srodka powierzchniowo- czynnego korzystnie wynosi 10-1000 czesci wagowych na milion.Kompozycja paliwowa wedlug wynalazku zawiera w glównej czesci benzyne /paliwo podsta¬ wowe/ odpowiednie dla silników z zaplonem iskrowym. Obejmuje ono frakcje weglowodorowe o temperaturze wrzenia zasadniczo w zakresie wrzenia benzyny 30-230°C. To podstawowe paliwo zawiera mieszanine weglowodorów nasyconych, olefinowych i aromatycznych. Moze to byc ben¬ zyna z pierwszej destylacji, syntetyczne mieszanki weglowodorów aromatycznych, termicznie lub katalitycznie krakowane frakcje weglowodorowe, hydrokrakowane frakcje naftowe lub weglowo¬ dory katalitycznie reformowane. Liczba oktanowa paliwa podstawowego nie jest krytyczna i na ogól wynosi powyzej 65. W benzynie weglowodory moga byc zastapione, az do ilosci znaczacych, przez alkohole, etery, ketony lub estry. Naturalnie, paliwo podstawowe jest zasadniczo wolne od wody, poniewaz woda moze przeszkadzac w spokojnym spalaniu.Sole metali alkalicznych lub metali ziem alkalicznych wyzej wymienionych pochodnych kwasów bursztynowych moga byc dodawane do benzyny oddzielnie lub moga byc mieszane z innymi dodatkami i dodawane do benzyny razem. Korzystnym sposobem dodawania tych soli do benzyny jest przygotowanie najpierw koncentratu tych soli, a nastepnie dodanie koncentratu w obliczonej, pozadanej ilosci do benzyny.Koncentrat odpowiedni do dodawania do benzyny, zawierajacy zdolny do jednorodnego mieszania sie z benzyna rozcienczalnik zawierajacy 20-50% wagowych, w przeliczeniu na rozcien-4 146 028 czalnik, soli metalu alkalicznego lub metalu ziem alkalicznych pochodnej kwasu bursztynowego podstawionej przy co najmniej jednym atomie wegla alfa alifatyczna grupa weglowodorowa niepodstawiona lub podstawiona, zawierajaca 20-200 atomów wegla lub pochodnej kwasu bursz¬ tynowego podstawionej przy co najmniej jednym atomie wegla alfa grupa weglowodorowa niepod¬ stawiona lub podstawiona, zawierajaca 20-200 atomów wegla, która jest przylaczona do drugiego atomu wegla alfa za pomoca czesci weglowodorowej majacej 1-6 atomów wegla, tworzac strukture pierscieniowa.Jezeli w kompozycji paliwowej pozadana jest poliolefina i poliamina zdefiniowane powyzej, korzystnie koncentrat zawiera dalej 20-80% wagowych poliolefiny o monomerach zawierajacych 2-6 atomów wegla i 1-30% wagowych poliaminy zawierajacej grupy alkilowe lub alkenylowe C20-150, przy czym procentowosc podano w przeliczeniu na rozcienczalnik. Odpowiednimi roz¬ cienczalnikami zdolnymi do jednorodnego mieszania sie sa weglowodory takie jak heptan, alko¬ hole lub etery takie jak metanol, etanol, propanol, 2-butoksyetanol lub eter metylo-t-butylowy.Korzystnym rozcienczalnikiem jest weglowodorowy rozpuszczalnik aromatyczny taki jak toluen, ksylen, ich mieszaniny lub mieszaniny toluenu lub ksylenu z alkoholem. Koncentrat moze ewen¬ tualnie zawierac srodek przeciw zmetnieniu, zwlaszcza zywice typu polieteru, taka jak etoksylo- wany alkilofenolo-formaldehyd. Srodek przeciw zmetnieniu, o ilejest stosowany, moze byc obecny w koncentracie w ilosci 0,01-1% wagowego w przeliczeniu na rozcienczalnik.Wynalazek obejmuje dalej sól metalu alkalicznego lub metalu ziem alkalicznych pochodnej kwasu bursztynowego podstawionej przy jednym ze swoich atomów wegla alfa alifatyczna grupa weglowodorowa niepodstawiona lub podstawiona, zawierajaca 20-200 atomów wegla, która moze byc przylaczona do drugiego atomu wegla alfa za pomoca czesci weglowodorowej o 1-6 atomach wegla, tworzac strukture pierscieniowa. Zwiazki te obejmuja sole metaliczne pochodnych kwasu bursztynowego, które obejmuja addukty Dielsa-Aldera poliolefin i bezwodnika maleinowego.Przyklad I. Dla wykazania poprawy szybkosci plomienia mieszanek ubogich, przeprowa¬ dzono próby przy uzyci. 1,3 litrowego silnika Astra, zmodyfikowanego tak, aby mial plytke z okienkiem w celu wgladu optycznego do komory spalaniajednego z cylindrów. Stosunek sprezania w cylindrze branym pod uwage w próbach wynosil 5,8. Silnik pracowal z szybkoscia 2000 obrotów/- minute w warunkach stechiometrycznych. Po 2 godzinach pracy czesto przeprowadzano pomiar czasu T potrzebnego na przejscie plomienia od szczeliny iskry zaplonowej do wiazki promienia na odleglosc 10 mm i oznaczano sredni czas /T/. Technike te opisano w Combustion and Flame, 49, 163-169 /1983/. Próby przeprowadzono z benzyna nieetylizowana bez dodatku potasowego i na benzynie nieetylizowanej z dodatkiem 50,20 i 8 czesci na milion potasu. Potas dodawano w postaci dwuzasadowej soli kwasu bursztynowego podstawionego poliizobutylenem, w którym lancuch poliizobutylenu ma przecietny ciezar czasteczkowy 930 oznaczony osmometrycznie. W tym i nastepnych przykladach stosowano pochodna kwasu bursztynowego podstawiona poliizobutyle¬ nem, bedaca adduktem Dielsa-Aldera poliizobutylenu i kwasu bursztynowego. Wyniki prób przedstawiono w tabeli 1.T a b e 1 a 1 Ilosc potasu /czesci wagowe na milinon/ — 50 20 8 Przecietny czas /milisekundy/ 1,59 1,37 1,45 1,46 Poprawa /%/ — 14 9 8 Przykladu. W nastepujacych próbach przedstawiono wplyw poprawy szybkosci plomie¬ nia spowodowany dodatkiem potasu na zuzycie paliwa. 2-litrowy silnik Ford Pinto utrzymywano przezjakis czas w ruchu w celu doprowadzenia do pozadanego stanu. Przyspieszenie wlaczano przy 1675 obrotach/minute do koncowej szybkosci 2800 obrotów/minute. Powtórzono to 10-krotnie.W trakcie przyspieszen mierzono zuzycie paliwa i przecietny czas przyspieszenia. Postepowanie takie przeprowadzono przy uzyciu trzech benzyn rózniacych sie zakresem temperatury destylacji,146028 5 charakteryzowanych temperatura punktu posredniego /temperatura przedestylowania 50%/.Temperatury punktu posredniego odpowiednio wynosily 101, 109 i 120°C. Jako dodatek stosowano sól potasowa kwasu poliizobutylenowobursztynowego, w którym poliizobutylen mial prze¬ cietny ciezar czasteczkowy 1000, w ilosci 50 czesci wagowych na milion. Wyniki prób z dodatkiem i bez dodatku potasu przedstawiono w tabeli 2.Tabela2 Temperatura punktu posredniego °C 101 109 120 bez do¬ datku 29,3 29,2 30,1 zuzycie paliwa,ml z dodat- zmiana kiem % 26,4 -9,8 28,0 -4,1 28,3 -6,0 czas przyspieszenia, bez do- z dodat- datku kiem 10,92 10,50 11,30 10,84 12,18 11,26 s zmiana % -3,8 -4,1 -7,5 Przyklad III. 2-litrowy 4-cylindrowy silnik Ford Sierra poddano 42-godzinnym cyklom prób obejmujacym bieg silnika przez 2 minuty przy 900 obrotach/minute, przy nastawionym obciazeniu 52 Nm. Pod koniec próby zawory wlotowe cylindrów wyjeto i oceniono wizualnie w skali zawierajacej komplet 10 fotografii przedstawiajacych rózne stopnie czystosci z podzialem co 0,5 jednostki od doskonale czystej /10,0/ do bardzo brudnej 5,5.W próbach stosowano benzyne etylizowana. Jako dodatki stosowano: Dodatek I: poliizobutylen o przecietnym ciezarze czasteczkowym 650 oznaczonym osmo- metrycznie.Dodatek II: N-poliizobutyleno-N\N'-dimetylo-l,3-diaminopropan, w którym lancuch poli- izobutylenowy ma przecietny ciezar czasteczkowy 750, Dodatek III: takijak dodatek II, ale lancuch poliizobutylenowy ma przecietny ciezar czastecz¬ kowy 1000, Dodatek IV: alkilosalicylan sodu, w którym prosty lancuch alkilowy ma 14-18 atomów wegla, Dodatek V: poliizobutylenobursztynian potasu, w którym lancuch poliizobutylenu ma prze¬ cietny ciezar czasteczkowy 930.W tabeli 3 podano srednie oceny dla czterech zaworów, wraz z przecietna poprawa, wyrazone jako: /ocena wizualna — ocena wizualna bez dodatków/ xl00 /10,0-ocena wizualna bez dodatków/ Nalezy zauwazyc, ze ilosci dodatków IV i V sa wyrazone w czesciach wagowych na milion metalu alkalicznego.Tabela3 Ilosc dodatku w czesciach wagowych Przecietna Przecietna namilion ocena poprawa I — 400 400 400 400 400 II — 18 18 18 — 18 III — — — — 16 — IV — — 4 20 — — V — — — — 4 20 7,77 8,77 8,37 7,13 9,02 9,32 Z tabeli 3 widac, ze dodanie dodatku I i II zapewnia wieksza czystosc, która poprawia dodatek V. Dodatek IV wykazuje tendencje do odwrócenia korzystnego wplywu dodatku I i II.Przyklad IV. W celu oceny trwalosci termicznej dodatku zawierajacego metal, 1,00 g badanego dodatku nalozono na krazek o srednicy 5 cm, który umieszczono na goracej plytce6 146 028 utrzymanej w termperaturze 280°C tj. temperaturze podobnej do temperatury zaworu w próbie opisanej w przykladzie III. Po 20 minutach krazek wyjeto i ochlodzono przed ponownym zwaze¬ niem w celu oznaczenia % pozostalej ilosci.Przemyto symulujac rozpuszczalnikowe dzialanie benzyny przy wlocie glowicy silnika. Tak wiec do plukania krazka uzyto mieszanine 50% ksylenu i 50% eteru naftowego /t. wrzenia 80-120°C/. Pozostaly osad zwazono w celu okreslenia % tych osadów w przeliczeniu na wyjsciowa ilosc dodatku.Wyniki przedstawiono w tabeli 4.T a b e 1 a 4 Dodatek % wagowy po 20 mi- Pozostaly osad nutach w temp. 280°C po splukaniu Alkilosalicylan potasu o dlugosci lancucha alkilowegoC14-18 25,1 16,5% wag.Poliizobutynobursztynian potasu o dlugosci lancucha poliizobuty- lenowego odpowiadajacej ciezarowi czasteczkowemu930 20,3 0,45% wag.Z tabeli tej wyraznie widac, ze dodatek bursztynianowy pozostawia po sobie mniej osadów po wystawieniu na dzialanie temperatury 280°C niz alkilosalicylan. Ponadto osady otrzymane z bursztynianu z latwoscia spukiwane sa przez ciekla benzyne. Jasne jest wiec, ze zawory wlotowe beda mniej obrastane przez dodatek bursztynianowy niz dodatek alkilosalicylanowy.PrzykladV. Dla wykazania wplywu kompozycji paliwowej wedlug wynalazku na zmniej¬ szenie zuzycia gniazd zaworów wylotowych 1,6-litrowy Ford Sierra i 1,1-litrowe Ford Fiesta poddano próbom drogowym na odcinku 16 000 km. Wjednej serii samochody jezdzily na benzynie nieetylizowanej, a w drugiej serii na benzynie nieetylizowanej zawierajacej 30 czesci wagowych na milion dodatku II z przykladu III, 400 czesci wagowych na milion dodatku I z przykladu III i 129 czesci wagowych na milion dodatku V z przykladu III, co odpowiada 8 czesci wagowych na milion potasu.Po przejechaniu 16000 km na benzynie nieetylizowanej gniazdo zaworu wykazalo pewne zuzycie. Natomiast nie wykryto zadnego zuzycia gniazd zaworów po 16000 km przyjezdzie na kompozycji wedlug wynalazku.Przyklad VI. Wytwarzanie pochodnej bursztynianu potasu o strukturze pierscieniowej.Do reaktora, w atmosferze azotu, wprowadzono 1000 czesci wagowych poliizobutylenu o przecietnym ciezarze czasteczkowym 1000. Nastepnie dodano 167 czesci wagowych bezwodnika maleinowego i mieszajac mieszanine ogrzewano do temperatury okolo 180°C. Przez mieszanine reakcyjna przepuszczano chlor przez okres 5 godzin , az do wprowadzenia 79 czesci wagowych chloru. Mieszanine reakcyjna utrzymywano w temperaturze 180°C przez 4 godziny. Nastepnie oddestylowano nadmiar nieprzereagowanoego bezwodnika maleinowego.Po ochlodzeniu, pochodna kwasu bursztynowego rozpuszczono w ksylenie i mieszano z 30% roztworem wodorotlenku potasu w metanolu, przy stosunku molowym potasu do pochodnej kwasu bursztynowego wynoszacym 2,04. Mieszanine utrzymywano przez 3 godziny w temperatu¬ rze wrzenia pod chlodnica zwrotna /okolo 70°C/. Nastepnie mieszanine przesaczono w celu usuniecia ewentualnych cial stalych, otrzymujac pozadana sól.Struktura pierscieniowa otrzymanego adduktu Dielsa-Aldera zostala potwierdzona za pomoca widma C13-NMR.Zastrzezenia patentowe 1. Kompozycja paliwowa sporzadzona na bazie benzyny i dodatku stanowiecego sól metalu kwasu organicznego, znamienna tym, ze zawiera benzyne odpowiednia dla silników o zaplonie iskrowym i 1-100 czesci wagowych na milion metalu alkalicznego lub metalu ziem alkalicznych146 028 7 zawartego w soli metalu alkalicznego lub metalu ziem alkalicznych z pochodna kwasu bursztyno¬ wego podstawiona przy co najmniej jednym atomie wegla alfa alifatyczna grupa weglowodorowa niepodstawiona lub podstawiona, zawierajaca 20-200 atomów wegla lub z pochodna kwasu bursztynowego podstawiona przy co najmniej jednym atomie wegla alfa grupa weglowodorowa niepodstawiona lub podstawiona, zawierajaca 20-200 atomów wegla, która jest przylaczona do drugiego atomu wegla alfa za pomoca czesci weglowodorowej zawierajacej 1-6 atomów wegla, tworzac strukture pierscieniowa oraz ewentualnie inne dodatki. 2. Kompozycja wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze zawiera dwuzasadowa sól pochodnej kwasu bursztynowego. 3. Kompozycja wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienna tym, ze jako metal zawiera metal alkaliczny. 4. Kompozycja wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze zawiera pochodna, której alifatyczna grupa weglowodorowa pochodzi od poliolefiny, której monomery zawieraja 2-6 atomów wegla. 5. Kompozycja wedlug zastrz. 4, znamienna tym, ze zawiera pochodna, której alifatyczna grupa weglowodorowa pochodzi od poliizobutylenu. 6. Kompozycja wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze zawiera pochodna, której alifatyczna grupa weglowodorowa ma 35-150 atomów wegla. 7. Kompozycja wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze zawiera 100-1200 czesci wagowych na milion poliolefiny, której monomery maja 2-6 atomów wegla i 5-200 czesci wagowych na milion poliaminy zawierajacej grupy alkilowe lub alkenylowe C20-150. 8. Kompozycja wedlug zastrz. 7, znamienna tym, zejako poliolefine zawiera poliizobutylen, a jako poliamine zawierajaca grupe alkilowa zawiera N-poliizobutyleno-N',N'-dimetylo-l,3-di- aminopropan. PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL