Przedmiotem wynalazku jest srodek chwastobójczy o przedluzonym dzialaniu, zawierajacy jako substancje czynna pochodna a-chlorocetanilidu o wzorze ogólnym 1, w którym R1 i R2 sa takie same lub rózne i oznaczaja atom wodoru, grupe alkilowa o 1-3 atomach wegla i R3 oznacza prosta albo rozgaleziona grupe alkilowa o 1-6 atomach wegla, alkoksyalkilowa o 1-4 atomach wegla w kazdej czesci alkilowej oraz 1-80% wagowych pochodnych N,N-di-alliloacetamidu o wzorze ogólnym 2, w którym R oznacza atom chlorowca ewentualnie podstawiona jedno- do trzykrotnie atomem chlorowca grupe alkilowa o 1-8 atomach wegla, grupe alkenylowa o 2-6 atomach wegla albo grupe fenylowa ewentalnie podstawiona atomem chlorowca, grupe alkilowa o 1-3 atomach wegla, grupe metoksylowa, nitrowa albo trifulorometylowa oraz R4 oznacza grupe benzylowa oraz cykloalkilowa, jako zwiazków przedluzajacych dzialanie substancji czynnej obok 1-96% wagowch stalych nosników i/albo cieklych rozcienczalników i 0,1-25% wagowych srodków powierzchniowych, przy czym stosunek wagowy substancji chwastobójczych do przedluzajacych dzialanie wynosi 200: 1-1: 10.Pochodne a-chloroacetanilidu stosuje sie w rolnictwie na duzych obszarach jako substancje czynne srodków do zwalczania chwastów. Substancje czynne i ich zastosowanie opisane np. w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr nr 2 863 683,2 864 683,3 442 945 i 3 547 620 oraz w opisie ogloszeniowym RFN nr 2 320 340. W rolnictwie stosuje sie najczesciej N- izopropyloacetanilid /Propachlor/; 2-metylo-6-etylo-N-/etoksymetylo/-a-chloroacetanilid /Ace- tochlor/; 2,6-dietylo-N-/metoksymetylo/-a-chloroacetanilid /Alachlor/; 2,6-dietylo-N-/butoksy- metylo/-a-chloro-acetanilid /Butachlor/ i 2-metylo-6-etylo-N-/2-metoksy-1 -metylo-etylo/a-chlo- roacetanilid /Metholachlor/, w celu podwyzszenia dzialania i selektywnosci stosuje sie pochodne a-chloroacetanilidu w polaczeniu z innymi srodkami chwastobójczymi np. pochodnymi triazyny, karbamidowymi albo tiolokarbaminiowymi co przedstawiaja wegierskie opisy patentowe nr nr 178 892; 178 895; 179092; 179 093; 181 621 i 181849.Srodki do zwalczania chwastów powinny, obok wysokiej czynnosci i odpowiedniej selektyw¬ nosci wykazywac optymalny czas dzialania, wiadomo, ze stezenie srodków chwastobójczych,2 148 977 bezposrednio po naniesieniu, jest dosc znaczne, a które ze wzgledu na metabolizm substancji czynnej obniza sie w krótszym albo dluzszym czasie. Na metabolizm substancji czynnej ma wplyw podloze, jak równiez inne warunki. Obnizenie dzialania wynika ze spadku stezenia oraz z zawar¬ tosci substancji czynnej mierzonej w podlozu. Wiadomo równiez, ze czas rozpadu substanciji czynnej przy wielokrotnym stosowaniu w tym samym miejscu skraca sie. Dzialanie jest coraz mniejsze i po okreslonej liczbie stosowan powoduje przerastanie chwastów i uszkodzenie roslin uprawnych. Aby temu zapobiec stosuje sie wzrastajace ilosci srodków chwastobójczych, co jest nieekonomiczne i równoczesnie szkodliwe dla srodowiska. Problem ten rozwiazano na drodze przedluzenia dzialania srodków chwastobójczych.Badania udowodnily, ze dzialanie pochodnych tiolokarbaminianu mozna utrzymac przez dluzszy czas w glebie pochodnymi karbaminianowymi /wegierski opis patentowy nr HU- —OST/30317/; 4-fenylo-l,2,3-tiadiazolami /wegierski opis patentowy nr HU-OST/28322/; ami¬ nami albo solami amin /HU-OST/26610/ albo organicznymi zwiazkami fosforu /wegierski opis patentowy /HU-PS 185612/. Tesubstancje dodatkowe same nie wykazuja wcale, albo wykazuja niewielkie dzialanie chwastobójcze i nie wplywaja dodatkowo na dzialanie pochodnych tiolokar¬ baminianu. Substancje pomocnicze przez udaremnienie rozpadu prowadza do wzrostu efektyw¬ nosci dzialania substancji czynnych. Przeprowadzono badania prowadzace do przedluzenia dzia¬ lania pochodnych a-chloroacetanilidu. Zaobserwowano przy tym, ze równoczesne zastosowanie pochodnych aminalu moze znacznie podwyzszyc czas dzialania, a w niektórych przypadkach równiez selektywnosc /wegierskie zgloszenie patentowe nr 3856/84. Substancje pomocnicze umoz¬ liwiaja ustawienie optymalnego czasu dzialania oraz zmniejszenia stosowanej ilosci substancji czynnej jak równiez podwyzszenie jej selektywnosci.Nieoczekiwanie stwierdzono, ze czas dzialania i selektywnosc pochodnych a-chloroacetani¬ lidu mozna znacznie podwyzszyc przez dodanie pochodnych N,N-dialliloacetamidu o ogólnym wzorze 2 (tabela 1).Tabela 1 Przydatne do stosowania pochodne N,N-dialliloacetamidowe o wzorze 2 Zwiazek nr 2- 1 2- 2 2- 3 2- 4 2- 5 2- 6 2- 7 2- 8 2- 9 2-10 2-11 2-12 2-13 2-14 2-15 2-16 2-17 2-18 2-19 2-20 2-21 2-22 R4 -CH3 -C2H5 -CHCb -CH2CI -CCI3 -C6H13 -C3H7 -CH=CH-CH3 -CH=CH-CH=CH-CH3 wzór 3 -CBr3 wzór 4 wzór 5 wzór 6 wzór 7 wzór 8 wzór 9 wzór 10 wzór 11 wzór 12 wzór 13 -Cl Wyzej wymienione zwiazki i ich wytwarzanie jest znane z wegierskiego opisu patentowego nr 165 736. Sa one stosowane jako odtrutki. Ich przydatnosc do stosowania w celu przedluzenia czasu dzialania substancji czynnej srodka chwastobójczego wczesniej nie byla znana.148 977 3 Substancje przedluzajace dzialanie o wzorze ogólnym 2 moga byc stosowane do przedluzenia czasu dzialania substancji czynnej srodka chwastobójczego zawierajacego Propachlor, Acetochlor, Alachlor, Butachlor, albo Metholachlor oraz i/albo jako odtrutki.Substancje przedluzajace dzialanie i pochodne cr-chloroacetamidu mozna formowac w postac gotowych preparatów albo mieszanek w zbiornikach i wprowadzac do ziemi przed albo po wysianiu wzglednie przed albo po wzejsciu roslin we wczesnym stadium albo nanosic na rosliny.Stosunek wagowy substancji przedluzajacej dzialanie substancji czynnej do pochodnej cr- chloroacetamidu zalezy od fizycznych i chemicznych wlasciwosci obydwu zwiazków, od rodzaju roslin uprawnych, rodzaju chwastów, wlasciwosci gleby i innych warunków i moze zmieniac sie w szerokim zakresie. Preparaty zawieraja 0,5-95% wagowo substancji czynnej i 1-80% wagowo substancji przedluzajacej dzialanie, przy czym stosunek wagowy substancji czynnej do przedluza¬ jacej dzialanie wynosi 200:1-1:10, korzystnie 60:1-3:1, zwlaszcza 12:1-1,5:1. Stosowana ilosc substancji przedluzajacej dzialanie substancji czynnej zalezy przede wszystkim od zdolnosci roz¬ kladu gleby. Ogólnie biorac stosowana ilosc wynosi 0,2-10 kg substancji przedluzajacej dzialanie na hektar powierzchni gleby, korzystnie 0,5-5 kg na hektar, zwlaszcza 1-2 kg na hektar.Wedlug wynalazku zastrzega sie preparaty w postaci koncentratu,jak równiez otrzymywane z nich przez rozcienczenie preparaty odpowiednie do stosowania. Delaje zastrzega sie preparaty do stosowania, które bezposrednio przed stosowaniem wytwarza sie w mieszalnikach (tankach) albo w urzadzeniach do rozpylania przez zmieszanie preparatu substancji czynnej, zawierajacej ewen¬ tualnie odtrutke oraz preparatu substancji pomocniczej przedluzajacego dzialanie substancji czyn¬ nej i ewentualnie rozcienczenie.Srodki wedlug wynalazku moga byc stosowane w postaci znanych w rolnictwie stalych albo cieklych preparatów, które obok substancji czynnej, srodka przedluzajacego dzialanie substancji czynnej, zawieraja 1-96% wagowo stalego lub cieklego rozcienczalnika i ewentualnie 0,1-25% wagowo substancji powierzchniowo-czynnej.Jako nosniki nadajace sie do stosowania w rolnictwie wymienia sie naturalne albo syntetyczne, organiczne albo nieorganiczne substancje. Jako stale nosniki moga byc uzyte np. tlenek glinowy, naturalne albo syntetyczne krzemiany, kwas krzemowy, dolomit, kaolin, roslinne granulaty i skrobia. Jako ciekle nosniki moga byc uzyte np. woda, alkohole, estry, ketony, frakcje oleju mineralnego, aromatyczne, alifatyczne albo cykliczne weglowodory, chlorowcowane weglowo¬ dory, dimetyloformiamid, dimetylosulfotlenek i N-metylopirolidon.Jako substancje powierzchniowo-czynne moga byc uzyte: jonowe i/albo niejonowe srodki emulgujace, dyspergujace albo zwilzajace, np. sole kwasu ligninosulfonowego, sole kwasu fenolo- sulfonowego albo naftalenosuflonowego, tlenek etylenu oraz polikondensaty alkoholi tluszczo¬ wych, kwasów tluszczowych, albo amidów kwasów tluszczowych, dalej aryloakilosulfoniany, podstawione fenole, alkilofenole, arylofenole i polioksyetylenowane fenole, dalej kondensat krezol- formaldehyd, lug posiarczynowy i podobne.Srodki wedlug wynalazku moga wystepowac jako stale preparaty w postaci proszków, srod¬ ków do opylania albo granulatów wzglednie jako plynne preparaty w postaci roztworów, nadaja¬ cych sie do emulgowania koncentratów, emulsji, stezonych zawiesin, zwilzalnych proszków, proszków do opylania albo past.Srodki wedlug wynalazku mozna stosowac takze zmieszane ze znanymi srodkami ochrony roslin. W mieszankach mozna stosowac srodki chwastobójcze, szkodnikobójcze, grzybobójcze, bakteriobójcze i regulujace wzrost roslin te, które sa niesprzeczne z pochodnymi cr-chloro- acetanilidu. Stosowanie preparatów nastepuje ewentualnie po rozcienczeniu, w zwykly sposób np. przez opryskiwanie, rozpylanie, posypywanie albo opylanie.Sklad i wytwarzanie srodków wedlug wynalazku przedstawiono blizej w ponizszych przykla¬ dach nie ograniczajacych zakresu zgloszenia.Przyklad I. Zwilzalny proszek. 1 g N,N-diallilodichloroacetamidu /zwiazek 2-3/ wymie¬ szano z 3 g dichlorometanu i te mieszanine w mieszalniku do proszku rozpylono na 10 g zdolnego do adsorbcji nosnika krzemianowego. Rozpuszczalnik odparowano w temperaturze 40-50°C, pod zmniejszonym cisnieniem. Wprowadzono 60 g Propachlorujako substancje czynna oraz 2 g srodka4 148 977 zwilzajacego Netzer IS /sól sodowa alifatycznego kwasu sulfonowego/, 3 g kondensatu krezol- formaldehyd i 5g lugu siarczynowego oraz 19 g ziemi okrzemkowej jako rozcienczalnika. Mie¬ szanke proszkowahomogenizowano i zmielono drobno w mlynie Alpina 100 LV/Ultraplex/. Tak otrzymuje sie zwilzalny proszek o zawartosci substancji czynnej ok. 61% wagowych, przy czym stosunek Propachloru do substancji przedluzajacej dzialanie substancji czynnej wynosi 60:1.Przyklad II. Zwilzalny proszek. 5 g N,N-diallilochloroacetamidu zwiazek nr 2-4/ w mie¬ szalniku do proszku, rozpylono'na 15 g zdolnego do adsorpcji syntetycznego krzemianu jako nosnika /Wessalon 50/. Wprowadzono jako substancje czynna 60 g Propachloru oraz 2 g srodka zwilzajacego soli sodowej kwasu krzemowego, 3g srodka dyspergujacego kondensatu krezol- formaldehyd i 5g lugu siarczynowego oraz 10 g kaolinu jako rozcienczalnika. Mieszanke prosz¬ kowa homogenizowano i zmielono drobno w mlynie typu Alpina 63 C /Kontraplex/. Tak otrzy¬ muje sie zwilzalny proszek o zawartosci substancji czynnej ok. 65% wagowych, przy czym stosunek Propachloru do substancji przedluzajacej dzialanie substancji czynnej wynosi 12:1.Przyklad III. Emulgowalny koncentrat. 15g Propachloru rozpuszcza sie w 50g ksylenu i 20 g dimetyloformamidu. Do tego roztworu wprowadza sie 5g N,N-diallilodichloroacetamidu /zwiazek nr 2-3/ i 10 g mieszanki emulgatorów /sól wapniowa kwasu dodecylobenzenosulfono- wego i eter alkiloarylo-poliglikolu/. Calosc homogenizuje sie przez mieszanie i saczy. Takotrzy¬ muje sie emulgowalny koncentrat o zawartosci substancji czynnej 20% wagowych, przy czym stosunek Propachloru do srodka przedluzajacego dzialanie substancji czynnej wynosi 3:1.Przyklad IV. Emulgowalny koncentrat. 24g substancji czynnej Acetochloru rozpuszcza sie mieszajac w mieszaninie 26 g ksylenu, 12 g chlorobenzenu i 12 g etylenochlorohydryny.Do tego roztworu wprowadza sie 16 g N,N-dialliloacetamidu /zwiazek nr 2-4/ i 10 g mieszanki emulgato¬ rów analogicznej jak w przykladzie III. Calosc homogenizuje sie przez mieszanie i saczy . Tak otrzymuje sie emulgowalny koncentrat o zawartosci substancji czynnej wynoszacej 40% wago¬ wych, przy czym stosunek Acetochloru do srodka przedluzajcaego dzialanie substancji czynnej wynosi 3:2.*"' Przyklad V. Emulgowalny koncentrat. 80g N,N-diallilodichloroacetamidu /zwiazek nr 2-3/ rozpuszcza sie przy mieszaniu w mieszaninie skladajacej sie z 10 g ksylenu, 5 g chlorobenzenu i 4,5 g etylenochlorohydryny. Do tego wprowadza sie 0,5 g mieszaniny emulgatorów /sól wapniowa kwasu dodecylobenzosulfonowego i eter alkiloarylopoliglikolowy/ i homogenizuje. Takotrzymuje sie emulgowalny koncentrat o zawartosci substancji przedluzajacej dzialanie substancji czynnej 80% wagowych.Przyklad VI. Zwilzalny proszek. 2 g zwiazku 2-3 albo 2-4, jako substancji przedluzajacej dzialanie srodka chwastobójczego, wymieszano z 2 g dichlorometanu i te mieszanine w mieszalniku do proszku rozpylono na 10 g syntetycznego nosnika krzemionowego. Rozpuszczalnik odparo¬ wano w temperaturze 40-50°C, a pozostalosc wymieszano z 60 g Acetochloru jako substancje czynna, 2 g srodka zwilzajacego Netzer IS, 3 g kondensatu krezol-formaldehyd i 5 g proszku lugu siarczynowego jako srodka dyspergujacego oraz 18 g ziemi okrzemkowej jako wypelniacza. Mie¬ szanine homogenizowano i zmielono drobno w mlynie typu Alpina 100 LV.Tak otrzymuje sie zwilzalny proszek o zawartosci substancji czynnej 62% wagowych, przy czym stosunek Acetoch¬ loru do substancji przedluzajacej dzialanie substancji czynnej wynosi 30:1.Przyklad VII. Zwilzalny proszek. W mlynie kulowym homogenizowano 31 g syntety¬ cznego nosnika krzemianowego, 31 g ziemi okrzemkowej, 12 g Acetochloru jako substancji czyn¬ nej, 16 g zwiazku 2-3 albo 2-4 jako substancji przedluzajacej dzialanie oraz 2g soli sodowej aromatycznego kwasu sulfonowego jako srodka zwilzajacego, 3 g kondensatu krezol-formaldehyd i 5 g proszku lugu siarczynowego jako srodka dyspergujacego. Takotrzymuje sie zwilzalny proszek o zawartosci substancji czynnej 28% wagowych, przy czym stosunek Acetochloru do substancji przedluzajacej jego dzialanie wynosi 3 :4.Przyklad VIII. Emulgowalny koncentrat. 60 g Acetochloru jako substancji czynnej i 10 g zwiazku 2-3 albo 2-4 rozpuszcza sie w mieszaninie 12g ksylenu i lig dimetyloformamidu. Do roztworu wprowadza sie 7 g mieszanki emulgatorów /sól wapniowa kwasu dodecylobenzosulfo¬ nowego i eter alkiloarylopoliglikolu/. Calosc homogenizuje sie przez mieszanie i saczy. Tak otrzymuje sie emulgowalny koncentrat o zawartosci substancji czynnej 70% wagowych, przy czym stosunek Acetochloru do substancji przedluzajacej jego dzialenie wynosi 6:1.148 977 5 Przyklad IX. Zwilzalny proszek. 1 g zwiazku 2-3 jako substancji przedluzajacej dzialanie srodka chwastobójczego wymieszano z 3g dichlorometanu i te mieszanine w mieszalniku do proszku rozpylono na 10 g zdolnego do adsorpcji nosnika krzemionkowego. Rozpuszczalnik odparowano w temperaturze 40-50°C. Do pozostalosci wprowadzono 50 g Alachloru albo Butach- loru jako substancje czynna, 2 g srodka zwilzajacego Netzer IS, 3 g kondensatu krezol-formaldehyd i 5 g proszku lugu siarczynowego jako srodka dyspergujacego oraz 29 g ziemi okrzemkowej jako nosnika. Calosc homogenizowano i zmielono drobno w mlynie typu Alpina 100LV.Takotrzymuje sie zwilzalny proszek o zawartosci substancji czynnej 51% wagowych, przy czym stosunek substan¬ cji czynnej do substancji przedluzajacej jej dzialanie wynosi 50:1.Przyklad X. Koncentrat zawiesinowy. 10g Alachloru albo Butachloru i Ig zwiazku 2-3 wymieszano z 17 g o-ksylenu i 4g etylenochlorohydryny, 60g ziemi okrzemkowej, 3 g kondensatu krezol-formaldehyd i 5 g proszku lugu siarczynowego jako srodka dyspergujacego. Calosc zmie¬ lono wstepnie w mlynie kulowym i nastepnie zmielono drobno w mlynie typu Alpina 63C. Tak otrzymuje sie koncentrat zawiesinowy o zawartosci substancji czynnej 11% wagowych, przy czym stosunek substancji cyznnej do substancji przedluzajacej jej dzialanie wynosi 10:1.Przyklad XI. Emulgowalny koncentrat. 50 g Alachloru albo Butachloru i 20 g zwiazku 2-3 rozpuszcza sie w mieszaninie 16 g ksylenu i 8 g dimetyloformamidu. Do roztworu wprowadza sie 6 g mieszanki emulgatorów /sól wapniowa kwasu dodecylobenzenosulfonowego i eter alkiloarylo- poliglikolu/. Calosc homogenizuje sie przez mieszanie i saczy. Tak otrzymuje sie emulgowalny koncentrat o zawartosci substancji czynnej 70% wagowych, przy czym stosunek substancji czynnej do substancji przedluzajacej jej dzialanie wynosi 2,5:1.W sposób analogiczny do przykladów IX-XII otrzymuje sie z Alachloru albo Butachloru i substancji przedluzajacej dzialanie substancji czynnej o wzorze ogólnym 2 srodek chwastobójczy o przedluzonym dzialaniu wedlug wynalazku.Przyklad XIII. Próba srodka przedluzajacego dzialanie substancji czynnej. Przeprowa¬ dzone badania wykazaly, ze dzialanie Propachloru, który zastosowano w ilosci 6 kg/ha posypujac glebe w doniczkach zostalo wyraznie przedluzone dzialaniem srodka przedluzajacego jego dzialanie.Do doniczek o pojemnosci 1000 g gleby wsypano 400 g gleby sredniozwiazanej /zwiazanie wedlug Arany :60/, pHkci — 5,88, zawartosc humusu: 1,87%, N03 + NC2 = 9,2ppm, P2O5H Si ppm, i K2O = 300 ppm. W te glebe wysiano 4 ziarna kukurydzy typ NKPX — 20, MVSC 484 i YX 97 SC oraz 0,5 g Panicum miliaceum i przykryto 100 g ziemi. Do traktowania zastosowano oddzielnie albo w polaczeniu 6 kg/ha Propachloru oraz srodek przedluzajacy dzialanie substancji czynnej w ilosci 0,1-0,5, 5-2, 0-4,0 kg/ha. Substancje czynna Propachlor zastosowano w postaci handlowego srodka chwastobójczego pod nazwa SATECIDRWP po rozcienczeniu woda. Jako srodek przedluzajacy dzialanie substancji czynnej zastosowano emulgowane koncentraty wedlug przykladu V po rozcienczeniu wylewajac na glebe. Do traktowania w polaczeniu Propachlor ze srodkiem przedluzajacym dzialanie substancji czynnej, uzyto albo dwa wyzej wymienione srodki jeden po drugim albo stosowano srodki wedlug przykladówI-XI. Na dzialanie biologiczne nie ma wplywu rodzaj i sposób traktowania. Nastepnie glebe polewano woda w ilosci 60% jej zdolnosci wchlaniania wody i straty wody codziennie uzupelniano. Pierwszy wysiew oceniano po 13 dniach przez pomiar zielonaje masy. Drugie wysianie przeprowadzono po 15 dniach i jego ocene po 23 dniach. Wyniki podano w tabeli 2.Przy ocenie wyników stwierdzono, ze przy stosowaniu samego Propachloru przy pierwszym wysiewie chwasty zostaly calkowicie zwalczone (0% ciezaru chwastów), jednakze przy drugim wysianiu dzialanie na chwasty tej substancji bylo znikome (70% ciezaru chwastów). Kukurydza nie zostala uszkodzona, a jej zielona masa byla taka sama jak w przypadku próby kontrolnej.Dzialanie Propachloru zostalo wyraznie przedluzone przez zastosowanie srodka wedlug wynalazku. Z tego wynika, ze przy drugim wysianiu osiaga sie doskonale zwalczenie chwastów (ostatnia szpalta w tabeli 2) albo dzialanie jest wielokrotnie wyzsze od oczekiwanego.Przyklad XIV. Próba srodka przedluzajacego dzialanie substancji czynnej srodka chwa¬ stobójczego. Biologiczne próby przeprowadzono wedlug przykladu XIII przy stosowaniu chwastu Poa pratensis. Wyniki pomiaru ciezaru chwastów przy drugim wysiewie podano w tabeli 3. Przy ocenie wyników stwierdzono, ze przy zastosowaniu Propachloru zwalcza sie calkowicie chwasty148 977 Tabela 2 Ciezar chwastów przy drugim wysiewie Srodek chwastobójczy Dawka Nazwa kg/ha P Propachlor 6 Ciezar chwastów (%) X 70 Srodek przedluzajacy dzialanie Zwiazek nr 2-12 substancji czynnej Dawak (kg/ha) q 0,1 0,5 2,0 4,0 Ciezar chwastów (%) y 102 99 95 85 Srodek chwastobójczy + srodek przedluzajacy dzialanie substancji czynnej (p+q kg/ha) ciezar chwastów % 34 0 15 10 Tabela 3 Ciezar chwastów przy drugim wysiewie Nazwa Propachlor • Srodek chwastobójczy Dawka Ciezar kg/ha chwastów (+) P X 6 93 Srodek przedluzajacy dzialanie Zwiazek nr V substancji czynnej Dawak (kg/ha) q 0,1 0,5 2,0 4,0 Ciezar chwastów % 113 125 109 92 Srodek chwastobójczy + srodek przedluzajacy dzialanie substancji czynnej (p+q kg/ha) ciezar chwastów % 62 0 25 13 pierwszego wysiania (0% ciezaru chwastów), natomiast substancja czynna nie dziala prawie wcale na chwasty drugiego wysiewu (93% ciezaru chwastów). Dzialanie chwastobójcze substancji czynnej moze byc wyraznie poprawione przez polaczenie ze srodkiem przedluzajacym dzialanie substancji czynnej, poniewaz chwasty drugiego wysiewu sa calkowicie zwalczone (ostatnia szpalta, wiersz 2 tabeli 3) albo dzialanie jest wyrazne wyzsze od oczekiwanego.Przyklad XV. Próba srodka przedluzajacego dzialanie substancji czynnej srodka chwa¬ stobójczego. Biologiczne próby przeprowadzono stosujac jako substancje czynna Acetochlor, a jako substancje przedluzajaca jej dzialanie zwiazki 2-3, 2-4. Zwiazki przedluzajace dzialanie rozpylono na glebe po odpowiednim rozcienczeniu emulgowanych koncentratów. Preparaty zawierajace jako substancje czynna Acetochlor i substancje przedluzajacajej dzialanie wytworzono wedlug przykladów podanych w tabeli 4. Najwazniejsze dane i wyniki pomiaru ciezaru chwastów przy drugim wysiewie przedstawiono w tabeli 4.Srodek chwastobójczy (dawka = p) Acetochlor (3 kg/ha) Acetochlor (3 kg/ha) Zwiazek przedluzajacy dzialanie Zwiazek nr 2-3 2-4 Dawka=q (kg/ha) 0,1 0,5 2,0 4,0 0,1 0,5 2,0 2,0 T . Przyklad preparatu VI VIII IV VII VI VIII IV VII a b e 1 a 4 Stosunek 30: 1 6: 1 3:2 3:4 30: 1 6: 1 3:2 3:4 Srodek chwastobójczy (X) 55 55 Ciezar chwastów % Srodek przedluzajacy (Y) 102 99 95 85 104 100 98 90 Polaczenia (X + Y) 45 40 33 ' 28 43 40 30 24148 977 7 Przy ocenie wyników stwierdzono, ze przy zastosowaniu Acetochloru zwalcza sie calkowicie chwasty pierwszego wysiania, natomiast substancja czynna dziala jednak na chwasty drugiego wysiewu tylko w 50% (55% ciezaru chwastów). Uprawa kukurydzy zostala równiez w znacznym stopniu uszkodzona dlatego konieczne jest wspólstosowanie odtrutki.Dzialanie chwastobójcze mozna wyraznie zwiekszyc przez stosowanie srodka chwastobój¬ czego w polaczeniu ze srodkiem przedluzajacym jego dzialanie. Chwasty przy drugim wysiewie zostaly prawie calkowicie zwalczone. Osiagnieto wyraznie wyzsze dzialanie niz oczekiwano, prawie we wszystkich przypadkach (100%/-5-12% ciezaru chwastów).Przyklad XVI. Próba srodka przedluzajacego dzialanie substancji czynnej srodka chwa¬ stobójczego. Biologiczne próby przeprowadzono wedlug przykladu XV, stosujac jako substancje czynna Alachlor, a jako substancje przedluzajaca jej dzialanie zwiazek 2-3. Alachlor stosowano w postaci zwyklego handlowego preparatu pod nazwa Satochlor 500EC, a zwiazki przedluzajace dzialanie substancji czynnej w postaci emulgowalnych koncentratów. Preparaty zawierajace Alachlor i zwiazki przedluzajacego jego dzialanie wytwarzano wedlug przykladów IX-XH. Najwa¬ zniejsze dane i wyniki pomiaru ciezaru chwastów przy drugim wysiewie przedstawiono w tabeli 5.Tabela 5 Zwiazek Ciezar chwastów % przedluzajacydzialanie Przyklad Stosunek Srodek Srodek Polaczenia Zwiazek Dawka=q preparatu chwastobójczy przedluzajacy (X + Y) nr (kg/ha) (X) (Y) Alachlor 2-3 0,1 IX 50: 1 67 102 50 (5 kg/ha) 0,5 X 10:1 99 47 2,0 XI 2,5:1 95 43 4,0 XII 5:4 85 38 Przy ocenie wyników stwierdzono, ze przy stosowaniu Alachloru przy pierwszym wysiewie chwasty zostaly calkowicie zniszczone, jednakze przy drugm wysianiu dzialanie na chwasty tej substancji bylo znikome (67% ciezaru chwastów). Uprawa nie zostala uszkodzona, a jej zielona masa byla taka sama, a nawet nieco wyzsza, jak w przypadku nietraktowanej próby kontrolnej.Srodki wedlug wynalazku zawierajace Alachlor i substancje przedluzajaca jego dzialanie w róznych stosunkach i preparatach prowadza do pelnego zwalczania chwastów drugiego wysiewu (tabela 5) inaczej — wykazuja one dzialanie wyzsze niz oczekiwane.Przyklad XVII. Próba srodka przedluzajacego dzialanie substancji czynnej srodka chwa¬ stobójczego. Biologiczne próby przeprowadzono wedlug przykladu XVI, stosujac jako substancje czynna Butachlor, a jako substancje przedluzajaca jej dzialanie zwiazki 2-3 w postaci koncentra¬ tów. Preparaty zawierajace Butachlor i substancje przedluzajacajego dzialanie wytwarzano wedlug przykladówIX-XII. Najwazniejsze dane i wyniki pomiaru ciezaru chwastów przy drugim wysiewie podano w tabeli 6.Tabela 6 Zwiazek Ciezar chwastów % Srodek przedluzajacydzialanie chwastobójczy Przyklad Stosunek Srodek (dawka = p) Zwiazek Dawka=q preparatu chwastobójczy nr (kg/ha) (X) Butachlor 2-3 0,1 IX 50:1 75 (5 kg/ha) 0,5 X 10: 1 2,0 XI 2,5 : 1 4,0 XII 5:4 Srodek chwastobójczy (dawka = p) Srodek przedluzajacy (Y) 102 99 95 85 Polaczenia (X + Y) 70 65 548 148 977 Przy ocenie wyników stwierdzono, ze przy stosowaniu Butachloru przy pierwszym wysiewie chwasty zostaly calkowicie zniszczone, jednakze przy drugim wysianiu dzialanie na chwasty tej substancji bylo znikome (75% ciezaru chwastów). Uprawa nie zostala uszkodzona. Substancje przedluzajace dzialanie nie wykazuja dzialania chwastobójczego. Srodki wedlug wynalazku zawie¬ rajace Butachlor i substancje przedluzajaca jego dzialanie w róznych stosunkach i preparatach prowadzi do pelnego zwalczania chwastów drugiego wysiewu i wykazuja wyraznie wyzsze dzialanie niz oczekiwane.Przyklad XVIII. Biologiczne próby przeprowadzono wedlug przykladu XV stosujac jako substancje czynna Propachlor, a jako substancje przedluzajaca jej dzialanie zwiazki 2-1,2-2,2-8, 2-10, 2-12, 2-14, 2-15, 2-19, 2-21, 2-22 o ogólnym wzorze 2. Wyniki przedstawiono w tabeli 7.Tabela 7 Zwiazek Ciezar chwastów % Srodek przedluzajacydzialanie chwastobójczy Stosunek Srodek Srodek Polaczenia (dawka = p) Zwiazek Dawka=q chwastobójczy przedluzajacy (X + Y) nr (kg/ha) (X) dzialanie (Y) Propachlor 6 kg/ha Propachlor 6 kg/ha Propachlor 6 kg/ha Propachlor 6 kg/ha Propachlor 6 kg/ha Propachlor 6 kg/ha Propachlor 6 kg/ha Propachlor 6 kg/ha Propachlor 6 kg/ha Propachlor 6 kg/ha Propachlor 6 kg/ha 2-1 2-2 2-8 2-10 2-12 2-14 2-15 2-18 2-19 2-21 2-22 0,5 2,0 4,0 0,5 2,0. 4,0 0,5 2,0 4,0 0,5 2,0 4,0 0,5 2,0 4,0 0,5 2,0 4,0 0,5 2,0 4,0 0,5 2,0 4,0 0,5 2,0 4,0 0,5 2,0 4,0 0,5 2,0 4,0 12: 1 3: 1 3:2 12: 1 3: 1 3:2 12: 1 3: 1 3:2 12: 1 3: 1 3:2 12: 1 3: 1 3:2 12: 1 3: U 3:2 12: 1 3: 1 3:2 12: 1 3: 1 3:2 12: 1 3: 1 3:2 . 12: 1 3: 1 3:2 12: 1 3: 1 3:2 70 70 70 70 70 70 70 70 70 70 70 97 96 90 96 95 93 95 94 90 98 97 95 100 99 98 98 98 96 99 98 97 101 100 99 102 101 100 103 102 101 105 104 102 28 20 0 25 10 0 13 0 0 30 20 0 23 10 0 45 26 10 40 22 10 50 34 20 55 48 27 58 40 33 57 36 21148 977 9 Zastrzezenie patentowe Srodek chwastobójczy o przedluzonym dzialaniu, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera 0,5-95% wagowych pochodnej cr-chloroacetanilidu o wzorze ogólnym 1, w którym R1 i R2 sa takie same lub rózne i oznaczaja atom wodoru, grupe alkilowa o 1-3 atomach wegla i R3 oznacza prosta albo rozgaleziona grupe alkilowa o 1-6 atomach wegla, alkoksyalkilowa o 1-4 atomach wegla w kazdej czesci alkilowej oraz 1-80% wagowych pochodnej N,N-diallilo-acetamidowej o wzorze ogólnym 2, w którym R4 oznacza atom chlorowca, ewentualnie podstawiona jedno- do trzykrotnie atomem chlorowca grupe alkilowa o 1-8 atomach wegla, grupe alkenylowa o 2-6 atomach wegla, albo grupe fenylowa ewentualnie podstawiona atomem chlorowca, grupe alkilowa o 1-3 atomach wegla, grupe metoksylowa, nitrowa albo trifluorometylowa oraz R4 oznacza grupe benzylowa oraz cykloalkilowa jako zwiazku przedluzajacego dzialanie substancji czynnej obok 1-96% wagowych, stalych nosników i/albo cieklych rozcienczalników i 0,1-25% wagowych srod¬ ków powierzchniowo-czynnych, przy czym stosunek wagowy substancji chwastobójczych do przedluzajacych dzialanie wynosi 200:1 — 1:10. <*; R' R3 N ^OCHL-CL R2 II 2 K Q WZÓR 1 CH7-CH=CH2 L / R -ON^ ^ CH2-CH=CH2 WZÓR 2 CF3 WZ0R 3148 977 -©- Cl O ¦CH: WZÓR H WZÓR 7 -e CL WZÓR 5 -Q- OCH- WZÓR 6 -O WZtfR 11 -O- CH: WZÓR 8 -9 Br WZÓR 9 -CH2"0 WZtiR 10 D N02 WZÓR 12 -@-no: WZÓR 13 Pracownia Poligraficzna UP RP.Naklad 100 egz.Cena 1500 zl PL