PL174112B1

PL174112B1 - Miejski olej napędowy

Info

Publication number: PL174112B1
Application number: PL94306612A
Authority: PL
Inventors: Iwona Skręt; Leszek Ziemiański; Ludwik Kossowicz; Winicjusz Stanik; Wiesława Urzędowska; Bogusław Szczerski; Stefan Kuśmierczyk; Tadeusz Stokłosa; Mieczysław Mierzejewski; Władysław Nowak; Jan Czarny; Wiesław Żylik; Ryszard Siemion; Henryk Kolbicz; Wojciech Zieleniewski; Andrzej Ners; Zbigniew Bieniek; Jerzy Strączek; Zdzisław Nicewicz; Tadeusz Gałecki
Original assignee: Inst Technologii Nafty; Mazowieckie Zaklady Rafinery
Priority date: 1994-12-30
Filing date: 1994-12-30
Publication date: 1998-06-30
Also published as: PL306612A1

Abstract

1 Miejski olej napędowy, znamienny tym, ze zawiera, olej napędowy bazowy o gęstości od 800 do 845 7) kg/m' w temperaturze 20°C, zawartości siarki do 500 mg/kg oleju napędowego, indeksie cetanowym nie " nizszym niż 48 jednostek, zawartości węglowodorów aromatycznych nie wyzszej niz 30% m/m, końcowej temperaturze wrzenia nie wyższej niz 330°C, temperaturze zmętnienia nie wyzszej niz -15°C, produkt kondensacji kwasów karboksylowych i/lub polikarboksylowych i/lub ich bezwodników ze związkiem zasadowym w ilości od 10 do 500 mg/kg, korzystnie od 50 do 250 mg/kg oleju napędowego i/lub olej bazowy o gęstości od 830 do 950 kg/m3 w temperaturze 20°C 1 lepkości kinematycznej w temperaturze 40°C od 20 do 700 mm7s, korzystnie od 450 do 650 mm2/s, w ilości 10 do 500 mg/kg, korzystnie od 50 do 250 mg/kg oleju napędowego, i/lub oksyalkilowany alkilofenol w ilości od 20 do 500 mg/kg oleju napędowego, i/lub produkt estryfikacji kwasów karboksylowych, i/lub polikarboksylowych alkoholami i/lub alkilofenolami i/lub produktjego kondensacji z aldehydem mrówkowym w ilości od 2 do 500 mg/kg, korzystnie od 2 do 200 mg/kg oleju napędowego, i/lub polieteroaminę, i/lub pochodną poliaminy i/lub polieteroaminy, w ilości od 2 do 500 mg/kg, korzystnie od 40 do 300 mg/kg oleju napędowego, l/lub pochodne nitrowe alkoholi, w ilości od 50 do 2000 mg/kg, korzystnie od 300 do 1000 mg/kg oleju napędowego, i/lub stabilizator w ilości od 1 do 10 mg/kg oleju napędowego i/lub deemulgator w ilości od 1 do 10 mg/kg oleju napędowego, i/lub katalizator spalania, w ilości od 100 do 1000 mg/kg, korzystnie od 200 do 800 mg/kg oleju napędowego, i/lub substancję poprawiającą własności przeciwzuzyciowe, i/lub modyfikator tarcia, w ilości od 10 do 500 mg/kg oleju napędowego, i/lub substancję zapachową w ilości od 2 do 30 mg/kg oleju napędowego, i/lub rozpuszczalnik organiczny w ilości od 100 do 700 mg/kg oleju napędowego.

Description

Przedmiotem wynalazku jest miejski olej napędowy do silników z zapłonem samoczynnym, o znacznie poprawionych własnościach eksploatacyjnych i proekologicznych, który ze względu na ograniczoną emisję substancji szkodliwych dla środowiska przeznaczony jest przede wszystkim dla dużych aglomeracji miejskich i stref ekologicznie chronionych.

Wzrastające wymogi dotyczące ochrony środowiska nakładają na producentów paliw oraz użytkowników pojazdów samochodowych coraz bardziej rygorystyczne wymagania odnośnie emisji tlenków węgla, azotu, siarki, niespalonych węglowodorów i cząstek stałych w spalinach silnikowych. Ograniczenia te dotyczą przede wszystkim dużych miast oraz regionów przemysłowych o podwyższonym stopniu skażenia środowiska. W konsekwencji, rosnące wymagania jakościowe dla olejów napędowych skierowane są głównie w kierunku ograniczenia zawartości siarki i węglowodorów aromatycznych w paliwach, a także podwyższenia ich liczby cetanowej i stabilności termooksydacyjnej, co ma decydujący wpływ na prawidłowość przebiegu procesu spalania w silniku oraz poziom emisji.

Wysokojakościowe oleje napędowe przeznaczone do eksploatacji w aglomeracjach miejskich, w zależności od gatunku mają ograniczoną zawartość siarki do poziomu od 10 do 500 mg/kg, a zawartość węglowodorów aromatycznych do 20 a nawet poniżej 5%. Znacznie obniżona jest również temperatura końca wrzenia paliwa, do ok. 300°C. Wysoką jakość olejów napędowych można uzyskać poprzez głęboką procesową obróbkę frakcji naftowych w celu uzyskania paliwa bazowego o odpowiednich własnościach, a także stosowanie specjalnych pakietów dodatków

174 112 uszlachetniających, które dodatkowo poprawiają własności eksploatacyjne i proekologiczne produktu.

Paliwo takie wykazuje ulepszone własności detergentowe, podwyższoną liczbę cetanową, dobre własności przeciwzużyciowe, przy czym w procesie spalania w silniku z zapłonem samoczynnym następuje obniżenie emisji spalin.

Obecność w oleju napędowym m.in. związków aromatycznych i olefin powoduje tworzenie się nagarów w komorze spalania i na końcówkach rozpylaczy, które zmieniają charakterystykę rozpylenia paliwa, pogarszając proces jego spalenia, a tym samym zwiększając emisję spalin. Nie zdołano ściśle określić, które z własności oleju napędowego mają decydujący wpływ na koksowanie końcówek rozpylaczy. Przyjmuje się, że są to: niska stabilność paliwa, niska liczba cetanową, wysoka zawartość aromatów atakże wysoka gęstość i lepkość. Niekorzystnym zjawiskom związanym z procesem rozpylania i spalania paliwa można zapobiec, stosując dodatki detergentowe utrzymujące w czystości końcówki rozpylaczy, dodatki podwyższające liczbę cetanową oraz dodatki poprawiające proces spalania paliwa, przez co uzyskuje się obniżenie emisji toksycznych składników spalin, takich jak CO, HC, NO_X oraz cząstek stałych.

Obniżenie temperatury końca wrzenia miejskiego oleju napędowego, a szczególnie ograniczenie zawartości w nim siarki i węglowodorów aromatycznych prowadzić może do pogorszenia własności smarowych paliwa, a w konsekwencji do zwiększonego zużycia elementów pomp wtryskowych czy rozpylaczy. Również w tym przypadku występowania niekorzystnego zjawiska pogorszenia własności smarnych można przeciwdziałać, stosując odpowiednie dodatki przeciwzużyciowe.

Dodatki lub pakiety dodatków do olejów napędowych, poprawiające ich własności eksploatacyjne są przedmiotem wielu opisów patentowych.

Z opisu patentowego SU 540904 znany jest pakiet dodatków do olejów napędowych, w skład którego wchodzi dodatek detergentowy oraz nadtlenek organiczny - mający poprawić proces spalania paliwa i zapewnić obniżenie emisji toksycznych składników spalin. Detergentem jest dwualkenylobursztynoimid a katalizatorem procesu spalania pochodna nitrowa p-hydroksy-dwufenylo-aminy.

Z opisu patentowego EP 157 684 znany jest dodatek o działaniu detergentowym i podwyższającym liczbę cetanową o wzorze R(OCH2CHX)_nONO2, gdzie R jest podstawnikiem alkilowym lub arylowym o ilości atomów węgla od 6 do 20, X jest H lub CH 3, a n=1-5.

Według opisu patentowego EP 235 868 kompozycją stosowaną do uszlachetniania oleju napędowego, o własnościach detergentowych i przeciwkorozyjnych jest pochodna kwasu bursztynowego i pentaerytrytolu lub mannitolu łącznie z N-alkilo-N,N-dwumetylo-1,3-dwuaminopropanem.

W wypadku opisu patentowego EP 303 862 dodatkiem o działaniu detergentowym do olejów napędowych jest pochodna amin tłuszczowych lub polimerycznych oraz kwasów karboksylowych o ilości atomów węgla od 3 do 40 stosowana łącznie z nadtlenkiem organicznym, korzystnie nadtlenkiem tert-butylowym.

Opis patentowy DE 3826 608 A przedstawia dodatek do paliw benzynowych będący polieteroaminą lub pochodną polieteroaminy o ciężarze cząsteczkowym od 500 do 8000, o wzorze:

R.

R

R_f - r₃H

gdzie podstawnikami R1, R2, R3 mogą być H, podstawniki alkilowe, polieterowe lub alkilo-polietero-fenole. Dodatek ten wg opisu patentowego ma posiadać lepsze własności detergentowe niż polieteroaminy.

17-4 112

Według opisu patentowego JO 2194 089 A dodatkiem do paliw benzynowych zawierających metanol jest mieszanina dwuhydroksyalkiloaminy (amina trzeciorzędowa) z monoeterem polioksyalkenylowym. Również dodatkiem detergentowym do benzyn zawierających metanol jest wg opisu patentowego JO 2194 090 A mieszanina dwualkilofenolu i związku zasadowego, korzystnie amoniaku i/lub aminy.

Według opisu patentowego FR 2648 472 A dodatkiem przeciwdziałającym gromadzeniu się nagarów na końcówkach rozpylaczy są poliglikole o ciężarze cząsteczkowym od 480 do 2100.

Patent US 5055 112 opisuje dodatek do olejów napędowych obniżający emisję spalin z silnika z zapłonem samoczynnym, będący 1,2-tetradekano-di-oleiną lub 1,2-heksadekano-diolemą lub 1,2-oktadekano-di-oleiną.

Dodatkiem do olejów napędowych, wg patentu US 5062863, obniżającym zużycie elementów silnika jest 1,3,4-tria-di-azol o wzorze:

N — N

II II _R_C C-S-R, s gdzie:

Rf OH lub grupa aminowa lub R2S

Me R. Me l 14 I

Fę R — C —CH — lub

OH

RC — lub ⁴ I

CH=CH„

R-z-C —CH ³ II

CH,

R3: alkil o 50-400 atomach węgla R4: H lub Me

Nieoczekiwanie stwierdzono, że można uzyskać miejski olej napędowy o dobrych własnościach eksploatacyjnych, jeżeli olej napędowy bazowy o gęstości od 800 do 845 kg/m³, w temperaturze 20°C, zawartości siarki do 500 mg/kg oleju napędowego, indeksie cetanowym nie niższym niż 48 jednostek, zawartości węglowodorów aromatycznych nie wyższej niż 30% m/m, końcowej temperaturze wrzenia nie wyższej niż 330°C, temperaturze mętnienia nie wyższej niż -15°C, będzie zawierał produkt kondensacji kwasów karboksylowych i/lub polikarboksylowych o ilości grup -COOH od 1 do 6, korzystnie od 2 do 4 i/lub ich bezwodników, o masie cząsteczkowej od 50 do 3000, korzystnie od 300 do 1500, ze związkiem zasadowym, korzystnie aminami, poliaminami, polieteroaminami, hydroksyaminami, polihydroksyaminami o ilości atomów węgla w cząsteczce od 1 do 50, korzystnie od 2 do 15 i masie cząsteczkowej od 40 do 1000, korzystnie od 50 do 200, ilości atomów azotu od 1 do 10, korzystnie od 1 do 5, w ilości od 10 do 500 mg/kg, korzystnie od 50 do 250 mg/kg oleju napędowego, i/lub olej bazowy o gęstości od 830 do 950 kg/m³ w temperaturze 20°C i lepkości kinematycznej w temperaturze 40°C od 20 do 700 mm2/s, korzystnie od 450 do 650 mm2/s, w ilości od 10 do 500 mg/kg, korzystnie od 50 do 250 mg/kg oleju napędowego, i/lub oksyalkilowane, korzystnie oksyetylowane i/lub oksypropylowane alkilofenole o ilości atomów węgla w podstawniku alkilowym od 3 do 30, korzystnie od 5 do 15, średniej m<o>ie cząsteczkowej od 11X)do 2(0)0, korzystnie od 800 do 1500, liczbie hydroksylowej od 5 do 200 mg KOH/g, i/lub produkt ich kondensacji z aldehydem mrówkowym, korzystnie paraformaldehydem w stosunku od 0.1 do 4, korzystnie od 0.8 do 2.5, w ilości od 2 do 500 mg/kg, oleju napędowego i/lub produktu estryfikacji kwasów karboksylowych o ilości grup -COOH od 1 do 6, korzystnie od 2 do 4 i masie cząsteczkowej od 40 do 500, korzystnie od 40 do 250, alkoholami jednohydroksylowymi i/lub polihydroksylowymi, korzystnie dwuhydroksylowymi, alkoholami pierwszorzędowymi, alkoholami cyklicznymi, alkoholami nienasyconymi, o masie cząsteczkowej od 50 do 2000, korzystnie od 400 do 1500, alkilofenolami zawierającymi w cząsteczce alkilu do 24 atomów węgla oraz oksyalkilowanymi, korzystnie etoksylowanymi i/lub propoksylowanymi alkoholami pierwszorzędowymi i/lub drugorzędowymi, w ilości od 2 do 500 mg/kg, korzystnie w ilości od 2 do 100 mg/kg oleju

174 112 napędowego i/lub polieteroaminę i/lub hydroksypoliaminę i/lub pochodną poliaminy i/lub polieteroaminy o masie cząsteczkowej od 300 do 3000, korzystnie od 500 do 1500, o ilości atomów azotu od 1 do 8, korzystnie od 1 do 4, przy czym pochodną poliaminy i/lub polieteroaminy uzyskuje się w reakcji alkilofenolu lub oksyalkilowanego -alkilofenolu o ilości atomów tlenu w podstawniku oksyalkilowym od 2 do 20, korzystnie · od 4 do 15, ze związkiem zasadowym, korzystnie aminą i/lub poliaminą i/lub polieteroaminą, zawierającymi co najmniej jeden azot pierwszorzędowy, o ilości grup eterowych wynoszącej od 1 do 50, korzystnie od 2 do 10, podstawniku alkilowym o ilości atomów węgla od 1 do 5, korzystnie 2 do 3 oraz zawierającą co najmniej jedną grupę -OH i formaldehydem, korzystnie paraformaldehydem, przy stosunku molowym od 1do 1 do 0.2 do 0.5 do 1 do 1, korzystnie 1 do 1 do 1 i/lub alkiloaminę lub alkilohydroksyaminę, zawierającą co najmniej 1 azot pierwszorzędowy, o masie cząsteczkowej od 100 do 2000, korzystnie od 300 do 1000, oraz podstawnik polialkenowy, korzystnie polibutenowy i/lub poliizobutenowy o ilości atomów węgla od 1 do 100, korzystnie od 20 do 50, w ilości od 2 do 500 mg/kg, korzystnie od 40 do 300 mg/kg oleju napędowego i/lub estry azotanowe i/lub pochodne nitrowe alkoholi pierwszorzędowych o ilości atomów węgla w cząsteczce od 3 do 20, korzystnie od 4 do 12 i/lub alkoholi drugo- i/lub trzeciorzędowych i/lub alkoholi z węglem czwartorzędowym w ilości od 50 do 2000 mg/kg, korzystnie od 300 do 1000 mg/kg oleju napędowego, i/lub stabilizator będący aminą aromatyczną, pochodną aromatyczną mocznika taką jak dwufenyloaminy, korzystnie dwuetylo-dwufenylo-mocznik i/lub 2-nitro-dwufenylo-amina w ilości od 1 do 10 mg/kg oleju napędowego i/lub deemulgator rozpuszczalny w fazie węglowodorowej, a nierozpuszczalny w fazie wodnej w ilości od 1 do 10 mg/kg oleju napędowego i/lub katalizator spalania rozpuszczalny w oleju napędowym w ilości od 100 do 1000 mg/kg, korzystnie w ilości od 200 do 800 mg/kg oleju napędowego, i/lub substancje poprawiające własności przeciwzużyciowe i/lub modyfikatory tarcia, będące estrami kwasów tłuszczowych i/lub estrami i/lub poliestrami alkenylobursztynowymi i/lub amidoestrami kwasów alkenylobursztynowych i/lub amidami kwasów organicznych z grupą -COOH w ilości od 10 do 500 mg/kg oleju napędowego, pozwalający na zachowanie własności smarnych miejskiego oleju napędowego na poziomie oleju napędowego o zawartości siarki do 0.3% m/m i gęstości do 0.870 kg/m³ w 20°C i temperaturze przedestylowania 95% W do

370°C, i/lub substancje zapachowe w ilości od 2 do 30 mg/kg oleju napędowego i/lub rozpuszczalnik organiczny, korzystnie frakcję naftową o temperaturze zapłonu nie niższej niż 30°C, w ilości od 100 do 700 mg/kg oleju napędowego.

W celu lepszego zilustrowania wynalazku przytoczono poniżej następujące przykłady, których jednakże nie można uważać za ograniczenie wynalazku, ponieważ mają charakter ilustracyjny.

Przykład I. Do oleju napędowego o liczbie cetanowej 54, gęstości w temperaturze 20°C 826 kg/m³, temperaturze przedestylowania 95% V/V wynoszącej 297°C wprowadzono 200 mg/kg oleju napędowego polibuteno-polieteroaminy, o masie cząsteczkowej 1100, 50 mg/kg oleju napędowego oksyetylowanego alkilofenolu o masie cząsteczkowej 850 i 3 mg/kg oleju napędowego handlowego deemulgatora.

' Przykład II. Do oleju napędowego o liczbie cetanowej 50, gęstości w temperaturze 20°C 831 kg/m3, temperaturze przedestylowanie 95% V/V wynoszącej 320°C, wprowadzono 50 mg/kg oleju napędowego bis-ałkenytoamidoestru heksylowego kwasu alkenylobursztynowego o masie cząsteczkowej 850, 100 mg/kg oleju napędowego produktu kondensacji oksyetylowanego alkilofenolu z paraformaldehydem o masie cząsteczkowej 455 i 3 mg/kg oleju napędowego handlowego deemulgatora.

Przykład IH. Do oleju napędowego o liczbie cetanowej 51 dodano 500 mg/kg oleju napędowego azotanu-2-etylo-heksylowego.

Przykład IV. Do oleju napędowego o liczbie cetanowej 47 dodano 700 mg/kg oleju napędowego 1-nitro-propanu.

Przykład V. Do oleju napędowego o zawartości siarki 0.005% m.m, zawartości węglowodorów aromatycznych 25.8% V/V, lepkości kinematycznej w temperaturze 40°C wynoszącej 2.4 mm²/s dodano 50 mg/kg oleju napędowego polibuteno-hydroksy-poliaminy o masie cząsteczkowej 1150, 100 mg/kg oleju napędowego oksypropylowanego alkilofenolu o

174 112 masie cząsteczkowej 900 i 100 mg/kg oleju napędowego pochodnej estrowej kwasu organicznego o liczbie kwasowej 70 mg KOH/g.

Przykład VI. Do oleju napędowego o gęstości w temperaturze 20°C wynoszącej 826 kg/m³, lepkości kinematycznej w temperaturze 40°C wynoszącej 2.4 mm²/s, końcowej temperaturze wrzenia 304°C, dodano katalizator spalania w ilości 300 mg/kg oleju napędowego.

Przykład VII. Do oleju napędowego o gęstości w temperaturze 20°C wynoszącej 834 kg/m3, lepkości kinematycznej w temperaturze 40°C wynoszącej 2.6 mm²/s, końcowej temperaturze wrzenia 307°C i liczbie cetanowej 53 dodano katalizator spalania w ilości 200 mg/kg oleju napędowego i azotan 2-etylo-heksylowy w ilości 200 mg/kg oleju napędowego.

Przykład VIH. Mieszanki oleju napędowego z dodatkami z przykładów I, II i V poddano badaniom silnikowym przy zastosowaniu silnika 4C-90, wyposażonego w rozpylacze typu DNO S 220.

Warunki testu silnikowego:

- czas trwania testu: 12 h

- warunki pracy silnika: zmeenne cykiiczne

- czas trwania cyklu: 360 s (4 min)

- łączna ilość cykli: 180

etap	czas trwania etapu [s]	obroty silnika [l/min]	moment obr. [Nm]	warunki pracy silnika
I	20	800	wynikowy	bieg jałowy
n	60	2500	150	d.prędk./d.obciąż.
III	60	1500	90	m.prędk./m.obciąż.
IV	100	2000	120	śr. prędk. /d. obciąż.

Pozostałe parametry pracy silnika, a więc temperaturę cieczy chłodzącej i temperaturę oleju smarującego utrzymywano na poziomie typowym dla pracy silnika w eksploatacji tj. odpowiednio: 80±3°C i 70±3°C, stosowano olej smarowy Superol CC SAE 15W/40. Pomiar zanieczyszczeń końcówek rozpylaczy przeprowadza się w oparciu o normę ISO 4010. Zasada polega na wyznaczeniu zmiany przepływu powietrza przez dyszę końcówki, przy stałym, założonym podciśnieniu i różnych wzniosach iglicy rozpylacza. Ponieważ przepływ uzależniony jest od wzniosu iglicy, przyjęto przeprowadzanie pomiarów przy wzniosach:

0.02 mm	0.10 mm	0.18 mm	0.50 3mm	0.90 3mm
0.04 mm	0.22 nm	0.20 mm	0.60 rmm	1.00 3mm
0.06 mm	0.14 nm	0.30 mm	0.70 3mm
0.08 mm	0.16 mm	0.40 mm	0.80 3mn

Wyniki przelicza się wg programu komputerowego, który wykreśla je w postaci krzywej.

Pp=f(h1 gdzie:

Pp - przepływ powietrza przez końcówkę rozpylacza h. - wznios iglicy rozpylacza

Na każdy wykres nanosi się dwie krzywe, z których jedna odnosi się do pomiarów wykonanych dla rozpylacza przed próbą a druga dla pomiarów wykonanych dla wtryskiwacza po przeprowadzonym teście silnikowym. Komputer oblicza wielkość pola zawartego pomiędzy krzywymi w przedziale pomiaru (0.00 mm i 1.00 mm). Różnica wielkości pól pomiędzy

174 112 krzywymi dla paliwa uszlachetnionego i nie zawierającego dodatku detergentowego jest miarą skuteczności działania dodatku. Wyniki badań zmian przepływu powietrza przez końcówki wtryskiwaczy dla olejów napędowych uszlachetnionych dodatkami i paliwa nieuszlachetnionego przedstawiono w tabeli 1.

Tabela 1

Ocena własności detergentowych oleju napędowego i jego mieszanek z dodatkami

Nr	Badane paliwo	Zmiana przepływu powietrza przez końcówki wtryskiwaczy [%]	Zmiana przepływu w stosunku do oleju napędowego nieuszlachetnionego [%]
Ogółem	Przy	wzniosie	iglicy	mm]
0.1	0.2	0.4	0.6
1.	Olej napędowy LC=54	12.0	36.0	27.0	14.0	8.0	-
2.	Olej napędowy LC=50	17.5	41.5	28.0	21.0	13.0	-
3.	Mieszanka z przykładu I	7.8	22.0	25.0	11.0	5.0	55
	Mieszanka z-przykładu II	5.2	2.1	1.1	7.2	7.4	67
5.	Mieszanka z przykładu V	6.8	22.5	16.4	8.0	4.0	51

Przykład IX. Dla mieszanek olejów napędowych z dodatkami z przykładów III, IV, VII wykonano oznaczenie liczby cetanowej metodą silnikową wg PN-83/C-04030. Wyniki przedstawiono w tabeli 2.

Tabela 2

Wyznaczona liczba cetanowa oleju napędowego i jej mieszanek z dodatkami

Nr	Badane paliwo	LC
1.	Olej napędowy nieuszlachetniony z przykładu III	51
2.	Olej napędowy IV	47
3.	Olej napędowy VII	53
4.	Mieszanka z przykładu III	53.7
5.	Mieszanka z przykładu IV	51.5
6.	Mieszanka z przykładu VII	54.5

Przykład X. Mieszankę oleju napędowego z dodatkami z przykładu V, nieuszlachetniony olej napędowy z przykładu V, oraz handlowy olej napędowy nieuszlachetniony, o zawartości siarki 0.22% m/m, poddano ocenie własności smarnych w Teście HFRR (High Frequency Reciprocating Wear Rig), polegającym na wzbudzaniu z dużą częstotliwością drgań poziomych małej, obciążonej kulki stalowej po stalowej powierzchni, która zanurzona jest w badanym paliwie o stałej temperaturze. Po zakończeniu badania ocenia się średnicę powstałych skaz. Wyniki przedstawiono w tabeli 3.

Tabela 3

Nr	Badane paliwo	Ocena
1.	Olej napędowy handlowy	+
2.	Olej napędowy nieuszlachetniony z przykładu V	-
3.	Olej napędowy uszlachetniony z przykładu V	+

174 112

Przykład XI. Dla uszlachetnionych olejów napędowych z przykładów VI i VII wykonano badanie emisji spalin zgodnie z BN-84/1374-12 oraz badanie zadymienia spalin zgodnie z BN-74/1340-11. Badanie wykazało obniżenie emisji CO od 5 do 40% i obniżenie zadymienia spalin od 5 do 30%.

174 112

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 90 egz Cena 2,00 zł

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Miejski olej napędowy, znamienny tym, że zawiera: olej napędowy bazowy o gęstości od 800 do 845 kg/m³ w temperaturze 20°C, zawartości siarki do 500 mg/kg oleju napędowego, indeksie cetanowym nie niższym niż 48 jednostek, zawartości węglowodorów aromatycznych nie wyższej niż 30% m/m, końcowej temperaturze wrzenia nie wyższej niż 330°C, temperaturze zmętnienia nie wyższej niż -15°C, produkt kondensacji kwasów karboksylowych i/lub polikarboksylowych i/lub ich bezwodników ze związkiem zasadowym w ilości od 10 do 500 mg/kg, korzystnie od 50 do 250 mg/kg oleju napędowego i/lub olej bazowy o gęstości od 830 do 950 kg/m3 w temperaturze 20°C i lepkości kinematycznej w temperaturze 40°C od 20 do 700 mm²/s, korzystnie od 450 do 650 mm²/s, w ilości 10 do 500 mg/kg, korzystnie od 50 do 250 mg/kg oleju napędowego, i/lub oksyalkilowany alkilofenol w ilości od 20 do 500 mg/kg oleju napędowego, i/lub produkt estryfikacji kwasów karboksylowych, i/lub polikarboksylowych alkoholami i/lub alkilofenolami i/lub produkt jego kondensacji z aldehydem mrówkowym w ilości od 2 do 500 mg/kg, korzystnie od 2 do 200 mg/kg oleju napędowego, i/lub polieteroaminę, i/lub pochodną poliaminy i/lub polieteroaminy, w ilości od 2 do 500 mg/kg, korzystnie od 40 do 300 mg/kg oleju napędowego, i/lub pochodne nitrowe alkoholi, w ilości od 50 do 2000 mg/kg, korzystnie od 300 do 1000 mg/kg oleju napędowego, i/lub stabilizator w ilości od

1 do 10 mg/kg oleju napędowego i/lub deemulgator w ilości od 1 do 10 mg/kg oleju napędowego, i/lub katalizator spalania, w ilości od 100 do 1000 mg/kg, korzystnie od 200 do 800 mg/kg oleju napędowego, i/lub substancję poprawiającą własności przeciwzużyciowe, i/lub modyfikator tarcia, w ilości od 10 do 500 mg/kg oleju napędowego, i/lub substancję zapachową w ilości od
2 do 30 mg/kg oleju napędowego, i/lub rozpuszczalnik organiczny w ilości od 100 do 700 mg/kg oleju napędowego.

2. Miejski olej napędowy, według zastrz. 1, znamienny tym, że zawiera produkt kondensacji kwasów karboksylowych i/lub polikarboksylowych, i/lub ich bezwodników ze związkiem zasadowym, korzystnie z aminami, poliaminami, polieteroaminami, hydroksyaminami, polihydroksyaminami o ilości atomów węgla w cząsteczce od 1 do 50, korzystnie od 2 do 15 i masie cząsteczkowej od 40 do 1000, korzystnie od 50 do 200, ilości atomów azotu od 1 do 10, korzystnie od 1 do 5.
3. Miejski olej napędowy, według zastrz. 1, znamienny tym, że zawiera oksyalkilowane, korzystnie oksyetylowane lub oksypropylowane alkilofenole o ilości atomów węgla w podstawniku alkilowym od 3 do 30, korzystnie od 5 do 15, średniej masie cząsteczkowej od 100 do 2000, korzystnie od 800 do 1500, liczbie hydroksylowej od 5 do 200 mg KOH/g.
4. Miejski olej napędowy, według zastrz. 1, znamienny tym, że zawiera produkt kondensacji oksyalkilowanych alkilofenoli według zastrzeżenia 4 z aldehydem mrówkowym, korzystnie z paraformaldehydem w stosunku molowym od 0.1 do 4, korzystnie od 0.8 do 2.5.
5. Miejski olej napędowy, według zastrz. 1, znamienny tym, że zawiera produkt estryfikacji kwasów karboksylowych lub polikarboksylowych o ilości grup -COOh od 1 do 6, korzystnie od 2 do 4 i masie cząsteczkowej od 40 do 500, korzystnie od 40 do 250, alkoholami jednohydroksylowymi lub wielohydroksylowymi, korzystnie dwuhydroksylowymi, alkoholami pierwszorzędowymi, alkoholami cyklicznymi, alkoholami nienasyconymi, o masie cząsteczkowej od 50 do 2000, korzystnie od 400 do 1500, alkilofenolami zawieraj ącymi w cząsteczce alkilu do 24 atomów węgla oraz oksyalkilowanymi, korzystnie etoksylowanymi i/lub propoksylowanymi alkoholami pierwszorzędowymi i/lub drugorzędowymi.
6. Miejski olej napędowy, według zastrz. 1, znamienny tym, że zawiera polieteroaminę i/lub pochodną poliaminy i/lub polieteroaminy, o masie cząsteczkowej od 300 do 3000, korzystnie od 500 do 1500, o ilości atomów azotu od 1 do 8, korzystnie od 1 do 4, przy czym pochodną poliaminy i/lub polieteroaminy uzyskuje się w reakcji alkilofenolu lub oksyalkilowanego alkilofenolu o ilości atomów tlenu w podstawniku oksyalkilowym od 2 do 20, korzystnie od 4

174 112 do 15 ze związkiem zasadowym, korzystnie aminą i/lub poliaminą i/lub polieteroaminą, zawierającą co najmniej jeden azot pierwszorzędowy, o ilości grup eterowych wynoszącej od 1 do 50, korzystnie od 2 do 10, podstawniku alkilowym o ilości atomów węgla od 1 do 5, korzystnie od 2 do 3 oraz zawierającą co najmniej jedną grupę -OH i formaldehydem, korzystnie paraformaldehydem przy stosunku molowym od: 1 do 1 do 0.2, do: 0.5 do 1 do 1, korzystnie: 1 do 1 do 1 i/lub alkiloaminę i/lub alkilohydroksyaminę, zawierającą co najmniej jeden azot pierwszorzędowy, o masie cząsteczkowej od 100 do 2000, korzystnie od 300 do 1000, oraz podstawnik polialkenowy, korzystnie polibutenowy i/lub poliizobutenowy o ilości atomów węgla od 1 do 100, korzystnie od 20 do 50.
7. Miejski olej napędowy, według zastrz. 1, znamienny tym, że zawiera estry azotanowe i/lub pochodne nitrowe alkoholi pierwszorzędowych o ilości atomów węgla w cząsteczce od 3 do 20, korzystnie od 4 do 12 i/lub alkoholi drugo- i/lub trzeciorzędowych i/lub alkoholi z węglem czwartorzędowym.
8. Miejski olej napędowy, według zastrz. 1, znamienny tym, że zawiera stabilizator będący aminą aromatyczną, pochodną aromatyczną mocznika taką jak dwufenyloaminy, korzystnie dwuetylo-dwufenylo-mocznik i/lub 2-nitro-dwufenylo-amina.
9. Miejski olej napędowy, według zastrz. 1, znamienny tym, że zawiera deemulgator rozpuszczalny w fazie węglowodorowej, a nie rozpuszczalny w - fazie wodnej.
10. Miejski olej napędowy, według zastrz. 1, znamienny tym, że zawiera katalizator spalania rozpuszczalny w oleju napędowym.
11. Miejski olej napędowy, według zastrz. 1, znamienny tym, że zawiera substancję poprawiającą własności przeciwzużyciowe i/lub modyfikatory tarcia, będące estrami kwasów tłuszczowych i/lub estrami i/lub poliestrami alkenylobursztynowymi i/lub amido-estrami kwasów alkenylobursztynowych i/lub amidami kwasów organicznych z wolną grupą -COOH, zapewniające zachowanie własności smarowych miejskiego oleju napędowego na poziomie oleju napędowego o zawartości siarki do 0.3% m/m, gęstości do 870 kg/m³ w temperaturze 20°C i temperaturze przedestylowania 95% v/v do 370°C.
12. Miejski olej napędowy, według zastrz. 1, znamienny tym, że zawiera całkowicie rozpuszczalne w oleju napędowym substancje zapachowe.
13. Miejski olej napędowy, według zastrz. 1, znamienny tym, że zawiera rozpuszczalnik organiczny, korzystnie frakcję naftową o temperaturze zapłonu nie niższej niż 30°C.