PL177039B1

PL177039B1 - Sposób otrzymywania doramektyny i przeciwpasożytnicze związki pośrednie w syntezie doramektyny

Info

Publication number: PL177039B1
Application number: PL94313781A
Authority: PL
Inventors: Thomas C. Crawford; Neil Demers; Stephen P. Gibson; Charles W. Murtiashaw; Constantine Sklavounos
Original assignee: Pfizer
Priority date: 1993-10-05
Filing date: 1994-09-19
Publication date: 1999-09-30
Also published as: RO115884B1; FI944623A0; NO961380D0; DE69421190T2; AP499A; UA45957C2; CZ287404B6; NO305320B1; HRP940642A2; MA23342A1; CN1040113C; ATE185571T1; YU49171B; DZ1816A1; LV11474B; UY23839A1; HUT75344A; MY111320A; ZA947740B; CA2173494C

Abstract

1. Przeciwpasozytnicze zwiazki posrednie w syntezie doramektyny o wzorze (III): w którym R1 oznacza grupe (C2-C5)-alkanoilowa lub aryloksyacetylowa, a R2 oznacza wodór lub aryloksytiokarbonyl. PL PL PL PL PL PL PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku są nowe związki pośrednie do otrzymywania związku o poniższym wzorze (I)

określanego dalej jako doramektyna, oraz ulepszone sposoby otrzymywania wspomnianych związków pośrednich. Wynalazek dotyczy także zastosowania wspomnianych związków pośrednich jako związków przeciwpasożytniczych. Wynalazek dotyczy ponadto ulepszonego sposobu otrzymywania doramektyny ze związku o poniższym wzorze (II).

177 039

Doramektyna jest środkiem przeciwpasożytniczym i przeciwrobaczym o szerokim spektrum działania, należącym do klasy wtórnych metabolitów, znanych pod nazwą awermektyn. Doramektyna może być otrzymana przez fermentację wytwarzającego awermektynę szczepu mikroorganizmie Streptomyces avermitilis, takiego jak ATCC 31267, 31271 lub 31272 w warunkach beztlenowych w wodnej pożywce zawierającej sole nieorganiczne i asymilowalne źródła węgla i azotu, jak opisano w opisie patentu USA nr 5089480. Innym szczepem wytwarzającym awermektynę jest Streptomyces avermitilis ATCC 53568, opisany przez Duttona i współpr. w Jouranl of Antibiotics, 44, 357-65 (1991). Streptomyces avermitilis ATCC 31267, 31272i53568są obecnie złożone do depozytu na mocy Traktatu Budapeszteńskiego w American Type Culture Collection, 12301 Parklawn Drive, Rockwille, Maryland 20852, USA.

Podczas procesu fermentacji, w którym wytwarza się związek o powyższym wzorze (I) można wydzielić różne produkty uboczne. Główny produkt uboczny wydzielany podczas fermentacji zidentyfikowanych powyżej mikroorganizmów ma strukturę przedstawioną powyższym wzorem (II). Wydzielenie związku o wzorze (II) z brzeczki fermentacyjnej Streptomyces avermitilis ATCC 53568 opisali Dutton i współpr., id. Związek o wzorze (II) jest związkiem o czynności przeciwpasożytniczej i przeciwrobaczej, ujawnionym i zastrzeganym w patencie US A nr 5089480. Korzystnajestjednakże doramektyna. W sposobie według wynalazku wykorzystuje się produkt uboczny o wzorze (II) przez przekształcenie go w bardziej cenny związek przeciwpasożytniczy doramektynę o wzorze (I).

Ogólną transformacją w tym procesiejest eliminacja grupy hydroksylowej w pozycji C-23, prowadząca do olefiny w pozycjach C-22 i C-23 cząsteczki. Przebiegające z niską wydajnością procesy prowadzące do tej samej transformacji opisano dla nieco innych awermektyn. Na przykład gdy zamiast grupy cykloheksylowej w pozycji C-25 obecna jest grupa secbutylowa, transformację uzyskiwano w wyniku pięcio-etapowej sekwencji z wydajnością całkowitą około 3,6%. Mrozik i współpr., Tetrahedron Letters, 1982,23, 2377-78. W świetle niskiej wydajności sposobu znanego ze stanu techniki pożądane jest wynalezienie sposobu, pozwalającego na bardziej efektywne przekształcenie materiału wyjściowego w doramektynę.

Zatem celem wynalazku jest przekształcenie związku o wzorze (U) w doramektynę z wysoką wydajnością całkowitą. Dalszym celem wynalazku jest dostarczenie związków pośrednich użytecznych w tym sposobie.

Przedmiotem wynalazku są nowe związki pośrednie o wzorze (III)

177 039

(ΠΙ)

2 w którym R oznacza grupę (C2-Cskilkanoilową lub aryloksyacetylową, a R oznacza wodór lub aryloksytkAarbonyl.

Następnie przedmiotem wynalazku są nowe związki pośrednie o wzorze (IV):

(IV) w którym R¹ oznacza grupę (C2-C5)alkanoilową lub atyloksyacetyk>wą.

Szczególnie korzystnymi związkami według wynalazku są te związki o wzorze (III), w których r1 oznacza grupę (C2-C5)-alkanoilową, fenoksyacetylową lub (C1-C4)alkilofenoksyacetylową, aR2 oznacza wodór lub grupę (C1-C4)alkilofenoksytiokarbonylową. Szczególnie korzystnymi związkami w tej grupie są związki o wzorze (III), w którym R1 oznacza grupę acetylową lub fenoksyacetylową, a r2 oznacza wodór lub grupę a-toliloksytiokarbonylową.

Również szczególnie korzystnymi związkami według wynalazku są związki o wzorze (IV), w którym R1 oznacza grupę ^-Cs^kanoilową, fenoksyauetylową lub (C1-C4 )alkilofenoksyacetylową. Szczególnie korzystnymi związkami z tej grupy są związki o wzorze (IV), w którym R1 oznacza grupę acetylową lub fenoksyαuetylową.

Przedmiotem wynalazku jest następnie sposób otrzymywania związku o wzorze (I)

177 039

obejmujący kolejne etapy:

(a) reakcji związku o wzorze ()))

ze środkiem acylującym o wzorze (R4CO)2O lub r4(ZOX, gdzie R4 oznacza grupę aryloksymetylową, a X oznacza Cl lub Br, z utworzeniem związku o wzorze (II)), w którym Rioznacza grupę aryloksyacetylową a r2 oznacza H:

(b) reakcji wspomnianego związku o wzorze (III), w którym Ri oznacza grupę aryloksyacdnylową a R2oznacza H, ze związkiem o wzorze R³OC(=S)X, w którym R³ oznacza aryl, a X oznacza Cl lub Br, z utworzeniem związku o wzorze (III), w którym Ri oznacza grupę aryloksyacdtylową, a r2 oznacza grupę aryloksytiokarbonylową;

(c) reakcji wspomnianego związku o wzorze (III), w którym Ri oznacza grupę aryloksyacetylową a R2oznacza grupę ar^^l^^sytiokarbt^i^^^ową w obojętnym rozpuszczalniku w tempeeanurzd od około i50°C do około 200°C przez około 2 do 48 godzin w obecności węglanu wapnia przy ciągłym przepuszczaniu przez mieszaninę reakcyjną gazu obojętnego, z utworzeniem związku o wzorze (IV), w którym Ri oznacza grupę aayloksyacetylową; i (d) reakcji wspomnianego związku o wzorze (IV), w którym Ri oznacza grupę aaylokoyacetylową, z zasadą w rozpuszczalniku alkoholowym z utworzeniem związku o wzorze (I).

Szczególnie korzystnie w sposobie według wynalazku jako gaz obojętny stosuje się azot. Zwłaszcza korzystnie w tym szczególnie korzystnym sposobie jako zasadę stosuje się NH3, KOH, KCN, Na2CO3, NaHCO3 lub NaOAc. Jeszcze bardziej korzystnie w sposobie według wynalazku stosuje się szczególnie korzystne związki według wynalazku.

177 039

Przedmiotem wynalazku jest następnie sposób otrzymywania związku o wzorze (I), obejmujący kolejne etapy:

(a) reakcji związku o wzorze (II) ze środkiem acylującym o wzorze (R CO)2O lub R COX, gdzie R⁴ oznacza grupę (C1-C4)alkilową, a X oznacza Cl lub Br, z utworzeniem związku odpowiadającego wzorowi (III), w którym r1 oznacza grupę (C1-C4)alkanoilową, a R oznacza H;

(b) reakcji wspomnianego związku o wzorze (III), w którym R1 oznacza grupę (C1-C4)alkanoilową, a R oznacza H, ze związkiem o wzorze R³Oc(=S)X, w którym R³ oznacza aryl a X oznacza Cl lub Br, z utworzeniem związku o wzorze (III), w którym R1 oznacza grupę (C1-C4 ^lkanoilową, a R² oznacza grupę aryloksytiokarbonylową;

(c) reakcji wspomnianego związku o wzorze (III), w którym R1 oznacza grupę (C1-C4)alkanoilową, a R oznacza grupę aryloksytiokarbonylową w obojętnym rozpuszczalniku w temperaturze od około 150°C do około 200°C przez około 2 do 48 godzin w obecności węglanu wapnia przy ciągłym przepuszczaniu przez mieszaninę reakcyjną gazu obojętnego, z utworzeniem związku o wzorze (IV) w którym R1 oznacza grupę (C1-C4)alkanoilową; i (d) reakcji wspomnianego związku o wzorze (IV), w którym R1 oznacza grupę (C1-C4)alkanoilową, z wodorkiem litowo-glinowym, cyjanoborowodorkiem sodowym lub trietyloborowodorkiem litowym w rozpuszczalniku obojętnym z utworzeniem związku o wzorze (I).

Szczególnie korzystnie w sposobie według wynalazku jako gaz obojętny stosuje się azot. Jeszcze bardziej korzystnie w sposobie według wynalazku stosuje się szczególnie korzystne związki według wynalazku.

Przedmiotem wynalazku jest następnie sposób leczenia ssaków cierpiących na choroby posożytnicze, polegający na podawaniu wspomnianemu ssakowi efektywnej przeciwpasożytniczo ilości związku o wzorze (III) lub (IV).

Dokładny opis wynalazku

Związki według wynalazku otrzymuje się łatwo sposobem według wynalazku, opisanym szczegółowo poniżej.

Związkiem o wzorze (I) według wynalazku jest doramektyna, użyteczny środek przeciwpasożytnicIy i przeciwrobaczy; opisany w patencie USA nr 5089480. Doramektynę otrzymuje się ze związku według wynalazku o powyższym wzorze (IV) przez reakcję wspomnianego związku o powyższym wzorze (IV) z wodorkiem litowo-glinowym, cyjanoborowodorkiem sodowym lub tr^iet^^oborowodorkiem litowym lub przez zmydlenie estru, zależnie od rodzaju rozszczepianego estru.

W przypadku gdy R1 oznacza grupę (C2-C5 )alkanoilową, grupę (C2-C5 jalkanoiloksylową przekształca się w grupę hydroksylową przez reakcję wspomnianego związku o wzorze (IV), w którym R oznacza grupę (C2-C^slalkanoilową z wodorkiem litowo-glinowym, cyjanoborowodorkiem sodowym lub trietyloborowodorkiem litowym w rozpuszczalniku obojętnym, w temperaturze od około -100°C do około 0°C przez około 15 minut do około 24 godzin. Odpowiednie obojętne rozpuszczalniki dla tej reakcji będą zależeć od doboru środka redukującego i będą wybrane z takich rozpuszczalników jak eter dietylowy, dioksan, tetrahydrofuran, eter 2- metoksymetylony i 1,2-dimetoksyetan, ale bez ograniczenia do nich. Szczególnie odpowiednim środkiem redukującym dla tej reakcji jest trietyloborowodorek litowy, a szczególnie dobrym rozpuszczalnikiem jest tetrahydrofuran. Generalnie podczas mieszania reagenta z substratem i przez krótki czas potem, zwykle około 15 minut do 1 godziny, utrzymuje się temperaturę -78°C do -70°C. Krótko po wymieszaniu, zwykle w ciągu 15 minut do 1 godziny, pozwala się na powolne podnoszenie się temperatury do temperatury pokojowej. Reakcję przerywa się i produkt, związek o wzone (I), wydziela się za pomocą standardowych procedur znanych specjalistom.

W przypadku gdy R1 oznacza grupę aryloksyacetylową, grupę aryloksyacetyloksylową przekształca się w grupę hydroksylową przez reakcję wspomnianego związku o wzorze (IV), w którym R1 oznacza grupę aryl(tksyacetyloną z wodorotlenkiem metalu alkalicznego w roztworze alkoholowym w temperaturze około -75°C do około 0°C przez około 15 minut do około 24 godzin. Szczególnie korzystnie jako wodorotlenek metalu alkalicznego stosuje się wodorotlenek potasu, a jako rozpuszczalnik szczególnie korzystnie stosuje się metanol. Generalnie reakcję

177 039 prowadzi się w temperaturze około -35°C przez około jedną godzinę, po czym wydziela się związek o wzorze (I) stosując standardowe procedury znane specjaliście. Alternatywnie reakcję tę można prowadzić, zastępując wodorotlenek metalu alkalicznego amoniakiem. W przypadkach gdy w reakcji stosuje się amoniak, reakcję generalnie prowadzi się w temperaturze około -35°C do około 0°C przez około jedną godzinę do około 16 godzin. Reakcję korzystnie prowadzi się w metanolu w temperaturze -15°C przez około pięć do sześciu godzin. Produkt, związek o wzorze (I), wydziela się za pomocą standardowych procedur chemii organicznej, znanych specjalistom.

Związki o wzorze (IV) według wynalazku otrzymuje się łatwo sposobem według wynalazku przez reakcję związku o wzorze (III) według wynalazku w wysokowrzącym rozpuszczalniku, takim jak eter 2-metoksyetylowy lub eter 2-etoksyetylowy, ale bez ograniczenia do nich, w temperaturze około 150°C do ookoło000°C preez około 2oo 4 8 oddzin. W eeluzzysaania maksymalnej wydajności przez mieszaninę reakcyjną przepuszcza się w sposób ciągły gaz obojętny, taki jak azot lub argon. Szczególnie korzystnie reakcję prowadzi się w temperaturze 156°C-154°C w eterze 2-metoksyetylowym, przepuszczając w sposób ciągły azot, przez 12 godzin. Po zakończeniu reakcji produkt, związek o wzorze (IV), wydziela się stosując standardowe metody, znane specjalistom.

Związki według wynalazku o wzorze (III), w którym r2 oznacza grupę aryloksztioOarboaylową, otrzymuje się sposobem według wynalazku poprzez reakcję związku według wynalazku o wzorze (III), w którym r2 oznacza wodór, z halotionomrówczaaem o wzorze R^rOC(=S)X, w którym r3 ma znaczenie zdefiniowane powyżej, w obojętnym rozpuszczalniku w obecności wychwytywacza protonu, takiego jak pirydyna lub 4-dimetyloamiaopirydyna, przez około 30 minut do około 12 godzin. Do odpowiednich rozpuszczalników obojętnych należą octan etylu, 1,2-dimetoksyetan, eter 2-metoksymetylowy, eter 2-metoksyetylowy, eter

2-metoksyetylowy, rozpuszczalniki aromatyczne, takiejak toluen, ksylen i benzen, oraz rozpuszczalniki chlorowane, takie jak chloroform i chlorek metylenu. Korzystnymi rozpuszczalnikami do tej reakcji są octan etylu lub toluen. Korzystnie reakcję prowadzi się przez. 2 do 4 godzin. Mieszaninę reakcyjną ogrzewa się do temperatury od 40°C do około temperatury wrzenia rozpuszczalnika wybranego dla danej reakcji. Reakcję przerywa się, a produkt, związek o wzorze (III), w którym r2 oznacza grupę aryloksytiokarbknylkwą, wydziela się za pomocą standardowych metod.

Związki według wynalazku o wzorze (III), w którym R oznacza wodór, a R¹ grupę (C2-C5 )alkanoilową lub aryloksyacetylową otrzymuje się łatwo sposobem według wynalazku. Związek o wzorze (II) poddaje się reakcji ze środkiem acylującym w obojętnym rozpuszczalniku w obecności wychwytywacza protonu, takiego jak pirydyna, 4-dmletyloaminopirydyaa, piperydyna, pipolidyaa, trietyloamina, morfolina lub diieopropylketyloamina. ale bez ograniczenia do nich, w temperaturze około -75°C do około 0°C, przez około 5 minut do około 4 godzin. Odpowiednimi obojętnymi rozpusz.czalnikami dla tej reakcji są rozpuszczalniki aromatyczne, takie jak toluen, benzen lub ksylen lub rozpuszczalniki chlorowane, takie jak chlorek metylenu, chloroform lub 1,2-dichloroetan. Odpowiednimi środkami acylującymi są albo halogenki kwasowe, zwykle chlorki kwasowe, lub bezwodniki kwasowe. Gdy jako środek acylujący w tej reakcji stosuje się chlorek kwasowy, szczególnie korzystną aminą opganicznąjest pirydyna. Gdy jako środek acylujący w tej reakcji stosuje się bezwodnik kwasowy, szczególnie korzystną aminą organiczną jest trietyloamina. Generalnie preferowanymi dla tych reakcji rozpuszczalnikami, gdy jako środek acylujący stosuje się chlorek kwasowy lub bezwodnik kwasowy, są rozpuszczalniki chlorowane. Szczególnie korzystnie stosuje się chlorek metylenu. Po zakończeniu reakcji reakcję przerywa się produkt, związek o wzorze (III), w którym r2 oznacza wodór a R¹ grupę (C2-C5)alkanoilową lub aryloksyacetylową, wydziela się za pomocą standardowych procedur chemii organicznej.

Związek o wzorze (II) może być wyizolowany poprzez fermentację wytwarzającego awermektynę szczepu Streptomyces avermitilis, takiegojak ATCC 31267, 31271 lub 31272, jak opisano w patencie USA nr 5049440. Inne metody otrzymywania związku o wzorze (II) obejmują izolację z brzeczki fermentacyjnej Streptomyces avermitilis ATCC 53568 w sposób opisany przez Duttona i współpr. w Journal of Anti^otics, 44, 357-65 (1991).

177 039

Nowe związki (IH)-(IV) według wynalazku są użyteczne jako związki pośrednie w syntezie związku o wzorze (I), doramektyny, ze związku o wzorze (II).

Nowe związki (III)-(IV) według wynalazku są użyteczne także jako środki przeciwpasożytnicze. Użyteczność wspomnianych związków (OT)-(IV) jako środków przeciwpasożytniczych jest wykazana poprzez czynność wspomnianych związków w modelu króliczym in vivo, jak opisali Gration i współpr., Veterinary Parasitology, 2, 1992, 273-279.

Związki o wzorach (III) i (IV) są środkami przeciw pasożytniczymi o wysokiej czynności, szczególnie użytecznymi jako środki przeciwrobacze, środki przeciw pasożytom zewnętrznym, środki owadobójcze i środki

Związki o wzorach (III) i (IV) są skuteczne w leczeniu i zapobieganiu różnym stanom powodowanym przez pasożyty wewnętrzne, w tym w szczególności robaczycy, która jest najczęściej powodowana przez grupę robaków opisywanych jako nicienie, które mogą powodować poważne straty ekonomiczne w stadach świń, owiec, koni i bydła, jak również mogą dotykać zwierzęta domowe i drób. Doramektyna jest także skuteczna przeciwko innym nicieniom, które dotykają innych gatunków zwierząt, w tym na przykład Dirofilaria u psów i różne pasożyty, takie jak Ancylostoma, Necator, Ascaris, Strongyloides, Capillaraia, Trichuris, Enterobius i pasożyty występujące w krwi i innych tkankach i narządach, takie jak filarie i pozajelitowe stadia Strongyloides i Trichinella.

Związki o wzorach (III) i (IV) sąrównież wartościowe w leczeniu i zapobieganiu infekcjom pasożytów zewnętrznych, w tym w szczególności pasożytów zwierząt i ptaków z grupy stawonogów, takich jak kleszcze, roztocza, wszy, pchły, owady gryzące i wędrujące larwy dwuskrzydłe, które mogą atakować bydło i koniec.

Związki o wzorach (III) i (IV) są także środkami owadobójczymi, skutecznymi przeciwko szkodnikom domowym, takim jak karaluchy, mole odzieżowe, chrząszcze dywanowe i mucha domowa, jak również są skuteczne przeciwko owadom-szkodnikom zbożowym i szkodnikom roślin użytkowych, takim jak pająki roztocza, mszyce, gąsienice oraz przeciwko wędrownym prostoskrzydłym, takim jak szarańcza.

Związki o wzorach (III) i (IV) są podawane w postaci preparatu odpowiedniego do szczególnego przewidywanego zastosowania oraz do konkretnego gatunku leczonego zwierzęcia żywiciela oraz gatunku pasożyta lub owada. Przy stosowaniu jako środek przeciwrobaczy związek może być podawany doustnie w postaci kapsułki, bolusa, tabletki lub korzystnie płynu, lub alternatywnie, może być podawany poprzez wstrzykiwanie, polewanie lub w postaci implantu. Preparaty takie sporządza się w typowy sposób zgodnie ze standardową praktyką weterynaryjną. Tak więc kapsułki, bolusy lub tabletki mogą być sporządzane przez zmieszanie składnika czynnego z odpowiedniego subtelnie rozdrobnionym rozcieńczalnikiem lub nośnikiem, dodatkowo zawierającym środek rozsadzający i/lub środek wiążącym, taki jak skrobia, laktoza, talk, stearynian magnezu, etc. Preparat płynny może być sporządzony przez zdyspergowanie składnika czynnego w roztworze wodnym razem ze środkami dyspergującymi lub zwilżającymi, etc., a preparaty do iniekcji mogą być sporządzane w postaci jałowego roztworu, który może zawierać inne substancje, na przykład sole lub glukozę w ilości wystarczającej dla nadania roztworowi izotoniczności z krwią. Zawartość składnika czynnego w preparacie będzie się zmieniać zależnie od gatunku leczonego zwierzęcia gospodarza, ciężkości i rodzaju infekcji oraz ciężaru ciała gospodarza.

Generalnie dla podawania doustnego lub w postaci iniekcji wystarczająca będzie dawka od około 0,001 do 10 mg na kg ciężaru ciała zwierzęcia w dawce pojedynczej lub w dawkach podzielonych przez okres od 1 do 5 dni, ale oczywiście będą przypadki, gdy wskazane są dawki wyższe lub niższe i dawki te są także w zakresie wynalazku. Przy podawaniu doustnym w postaci iniekcji bardziej preferowaną dawką jest dawka około 0,02 mg do 2 mg na kg wagi ciała zwierzęcia, podana w pojedynczej dawce lub w dawkach podzielonych przez okres od 1 do 5 dni.

Alternatywnie związki mogą być podawane razem z paszą dla zwierząt i dla tego celu może być sporządzony skoncentrowany dodatek paszowy lub przedmieszka do mieszania z normalną paszą dla zwierząt.

177 039

Do stosowania jako środki owadobójcze i do zwalczania szkodników roślin uprawnych związki stosuje się w postaci spray’ów, pyłów, emulsji i podobnych, zgodnie ze standardową praktyką rolniczą.

Stosowane powyżej i w załączonych zastrzeżeniach określenie rozpuszczalnik obojętny donosi się do każdego rozpuszczalnika, który nie oddziaływuje z materiałami wyjściowymi, reagentami, związkami pośrednimi lub produktami w sposób, który wpływałby szkodliwie na wydajność żądanego produktu. Określenie 'gaz obojętny odnosi się do każdego gazu, który nie oddziaływuje z materiałami wyjściowymi, reagentami, związkami pośrednimi lub produktami w sposób, który wpływałby szkodliwie na wydajność żądanego produktu.

Stosowane powyżej i w załączonych zastrzeżeniach określenie aryl oznacza fenyl lub fenyl ewentualnie podstawiony jedną do trzech grup alkilowych (C1-C4), grup alkoksylowych (C1-C4) lub chlorowców.

Stosowane powyżej i w załączonych zastrzeżeniach określenie aryloksyl oznacza fenoksyl lub fenoksyl ewentualnie podstawiony jedną do trzech grup alkilowych (C1-C4), grup alkoksylowych (C1-C4) lub chlorowcem.

Wynalazek zostanie zilustrowany za pomocą poniższych przykładów. Jednakże należy rozumieć, że wynalazek nie jest ograniczony do szczególnych detali tych przykładów.

Przykład 1. Związek o wzorze (III), w którym R1 oznacza grupę fenoksyacetylową a r2 oznacza wodór.

Roztwór 20 g związku o wzorze (II) w 400 ml chlorku metylenu i 10 ml bezwodnej pirydyny pod azotem ochłodzono do -78°C i w^oplono w ciągu 10 minut 15,1 ml chlorku fenoksyacetylu. Mieszaninę reakcyjną utrzymywano w temperaturze -70°C do -78°C przez 1,5 godziny, po czym reakcję przerwano za pomocą 250 ml nasyconego roztworu wodorowęglanu sodu. Mieszaninę mieszano przez 1,5 godziny, oddzielono warstwę organiczną, ponownie ekstrahowano 250 ml nasyconego roztworu wodorowęglanu sodu i wysuszono nad bezwodnym MgSO4. Następnie rozpuszczalnik usunięto pod próżnią, otrzymując 25,7 g produktu tytułowego o czystości 97% w postaci brudno-białego osadu (wydajność 96%). Czas retencji w HPLC wyniósł 7,9 minut (Ultręsahere ODS 5 μ, 25 cm x 4,6 mm (Beckman); metanol :acetonitryl: woda 559:383:58; 1,5 ml/min; UV 245 nm).

Przykład 2. Związek o wzorze (III), w którym R1 oznacza grupę fenoksyauetylową, a r2 oznacza grupę p-toliloksytiokarbonylową.

Roztwór 10 g związku tytułowego z przykładu 1 w 100 ml toluenu i 30 ml bezwodnej pirydyny pod azotem ogrzano do 100°C i wtopiono w ciągu 5 minut 7,7 ml O-a-tolilochlorotionomrówczęnu. Mieszaninę reakcyjną utrzymywano w temperaturze 100±5°C przez 2 godziny do zakończenia reakcji, ochłodzono do około 50°C i usunięto rozpuszczalniki pod próżnią, otrzymując brązową pozostałość. Pozostałość rozpuszczono w 120 ml toluenu, roztwór ekstrahowano 120 ml wody i dwa razy po 100 ml nasyconego roztworu wodorowęglanu sodu. Oddzieloną warstwę organiczną zatężono do około 80 ml, odsączono i chromętografowano, stosując układ Prep-500 (Waters Associates), wyposażony w dwa wkłady z żelem krzemionkowym. Rozpuszczalnikiem eluującym była mieszanina 75:25 heksany:octan etylu. Frakcje zawierające produkt połączono i usunięto rozpuszczalnik pod próżnią, otrzymując 9,8 g produktu o czystości 95,7% w postaci jasnego brązowo-żóitego osadu (wydajność 83,2%). Czas retencji w HPLC wyniósł 15,2 minut (Ultrasphere ODS 5 μ, 25 cm x 4,6 mm (Beckman); metanol:acetonitryl:woda 559:383:58, 1,5 ml/min; UV 245 nm).

Przykład 3. 5,4-O-Difenoksyacetylodoramektyna(związek o wzorze IV, w którym R1 oznacza grupę fenzksyauetylzwą)

Do roztworu 8,5 g związku tytułowego z przykładu 2 w 90 ml eteru 2-metzksyetylowegz dodano 4,5 g węglanu wapnia. Następnie mieszaninę ogrzewano do 156-158°C, przepuszczając ciągle strumień azotu. Po 24 godzinach w 156-158°C analiza mieszaniny wykazała obecność 6,68 g produktu (wydajność 90%). Po odsączeniu mieszaniny usunięto rozpuszczalnik pod próżnią, otrzymując żółtą żywicę. Czas retencji w HPLC wyniósł 10,4 minuty (Ultrasphere ODS 5 μ 25 cm x 4,6 mm (Beckman); metanol:αuetznitryl:wodα 559:383:58; 1,5 ml/min; UV 245 nm).

177 039

Przykład 4. 5,4-O-Difenoksyacetylodoramektyna(związek o wzorze IV, w którym Ri oznacza grupę fenoksyacetylową)

Do roztworu 1 g związku tytułowego z przykładu 2 w 20 ml eteru 2-etoksyetylowego dodano 500 mg węglanu wapnia. Następnie mieszaninę ogrzewano do 185°C, przepuszczając ciągle strumień azotu. Po 5 godzinach w 185°C mieszaninę ochłodzono do temperatury pokojowej i odsączono. Analiza HPLC roztworu (Ultrasphere oDs 5 μ, 25 cm x 4,6 mm (Beckman); metan<^)l:acetonitryl:woda 559:383:58; 1,5 ml/min; UV 245 nm) wykazała obecność 796 mg produktu (wydajność 91%).

Przykład 5. Doramektyna (związek o wzorze (I)).

Roztwór 500 mg związku tytułowego z przykładu 3 w 1 ml eteru 2-metoksyetylowego i

3,5 ml metanolu ochłodzono do -35°C i wkroplono w ciągu 1 min 2,1 ml 2M metanolowego roztworu KOH. Mieszaninę utrzymywano w -35°C przy dobrym mieszaniu przez 1 godzinę do zakończenia reakcji, po czym dodano 252 mg lodowatego kwasu octowego, rozpuszczonego w 0,5 ml metanolu. Zaprzestano chłodzenia i wkroplono 2,2 ml wody w ciągu 1 godziny, po czym rozpoczęła się krystalizacja. Mieszano w temperaturze pokojowej przez 1 godzinę, kryształy odsączono, przemyto dwiema porcjami po 0,5 ml mieszaniny metanol:woda 7:3 i wysuszono w suszarce próżniowej. Po rekrystalizacji z mieszaniny metanol/woda otrzymano 272 mg produktu o czystości 93,8% (wydajność 70,6%). Czas retencji w HPLC wyniósł 6,5 minut (Ultrasphere ODS 5μ, 25 cm x 4,6 mm (Beckman); metanol:acetonitryl:woda 860:51:89; 1,5 ml/min; UV 245 nm).

Przykład 6. Doramektyna (związek o wzorze (I)).

Do roztworu 6,6 g związku tytułowego z przykładu 3 w 75 ml metanolu ochłodzonego do -15°C dodano 75 ml nasyconego metanolowego roztworu amoniaku. Mieszaninę utrzymywano w -15°C przez 5,5 godziny do zakończenia reakcji, po czym przedmuchiwano azotem przez 30 minut. Substancje lotne usunięto pod próżnią, uzyskany jasnożółty olej rozpuszczono w 45 ml metanolu i roztwór sklarowano przez odsączenie. Do roztworu wkroplono 5 ml wody, po czym rozpoczęła się krystalizacja. Mieszano w temperaturze pokojowej przez 2 godziny, po czym dodano 6,3 ml wody w ciągu 2,5 godziny. Mieszano jeszcze przez 1,5 godziny, po czym osad odsączono i przemyto dwiema porcjami po 2,5 ml mieszaniny metanol:woda (7:3). Suszono w suszarce próżniowej w temperaturze pokojowej przez 24 godziny, otrzymując 3,75 g produktu o czystości 87,7%% (wydajność <%%).

Przykład 7. Związek o wzorze (III), w którym R1 oznacza acetyl a r2 oznacza wodór.

Do roztworu 20 g związku o wzorze (II) w 100 ml chlorku metylenu pod azotem dodano

28,6 g tretyloaminy i 1,06 g 4-dimetyloaminopirydyny. Roztwór ochłodzono do temperatury -5°C do 0°C i wkroplono w ciągu 5 minut 14,5 g bezwodnika octowego. Mieszaninę utrzymywano przez 20 minut w 0°C do zakończenia reakcji, po czym reakcję przerwano za pomocą 200 ml nasyconego roztworu wodorowęglanu sodu. Warstwę organiczną ekstrahowano dwukrotnie nasyconym roztworem wodorowęglanu sodu, wysuszono (MgSO4) i usunięto rozpuszczalnik pod próżnią, otrzymując 22,2 g produktu o czystości 95% w postaci białego osadu (wydajność 96,7%). Czas retencji HPLC wyniósł 6,6 minuty ((Ultrasphere ODS 5 μ 25 cm x 4,6 mm (Beckman); metanol:acetonitryl:woda 902:36:62; 1,0 ml/min; uV 245).

Przykład 8. Związek o wzorze (III), w którym R1 oznacza acetyl, a r2 oznacza wodór.

Do roztworu 5 g związku o wzorze (II) w 100 ml toluenu pod azotem dodano 7,24 g trietyloaminy i 266 mg 4-dimetyloaminopirydyny. Roztwór ochłodzono do temperatury -15°C i wkroplono w ciągu 5 minut 3,58 g bezwodnika octowego. Mieszaninę mieszano przez 30 minut w temperaturze -10°C do -15°C do zakończenia reakcji, po czym reakcję przerwano za pomocą 50 ml nasyconego wodnego roztworu wodorowęglanu sodu i mieszano w temperaturze pokojowej przez 1 godzinę. Warstwę organiczną ekstrahowano dwukrotnie 50 ml nasyconego wodnego roztworu wodorowęglanu sodu i wysuszono przez częściowe oddestylowanie rozpuszczalnika przy użyciu aparatu Deana-Starka. Roztwór analizowano za pomocą HPLC ((Ultrasphere ODS 5 μ, 25 cm x 4,6 mm (Beckman); metanohacetonitrykwoda 902:36:62; 1,0 ml/min; UV 245 nm) stwierdzając, że zawiera on 5,27 g produktu (wydajność 96,5%).

i6 i77 039

2

Przykład 9. Związek o wzorze (III), w którym R oznacza acetyl, a R oznacza p-toliloksy ti okarbonyl.

Do roztworu 20 g związku tytułowego z przykładu 7 w 200 ml octanu etylu pod azotem dodano 60 ml bezwodnej pirydyny, a następnie 22,2 g O-p-tolilochlżrotionomeówczanu, po czym utworzył się żółty osad. Mieszaninę ogrzewano do wrzenia przy dobrym mieszaniu przez 2 godziny do zakończenia reakcji, po czym ochłodzOno do temperatury pokojowej. Substancje lotne usunięto pod próżnią, pozostałość rozdzielono między i50 ml octanu etylu i i50 ml wody i ekst.raaiowa.no w^s^tt^^ organńczną dwukrot.nie nasyconym wodnym rozzworemwodorowęglanu sodu i raz wodą. Warstwę octanową wysuszono (MgSO4) i usunięto rozpuszczalnik pod próżnią. Pozostałość rozpuszczono w 25 ml octanu etylu i 5 ml chlorku metylenu, roztwór oczyszczono przez odsączenie i cheomatografowanż przy użyciu układu Prcp^500 (Waters Astociatdt), wyposażonego w dwa wkłady z żelem krzemionkowym. Jako arzautkczalnik eluujący katnotowαno układ hektαny:octαn dtylu:chlżeek metylenu 70:25:5. Frakcje zawierające produkt połączono i usunięto rozpuszczalnik pod próżnią, otrzymując i9 g produktu (wydajność 82,6%) w postaci jaonożółnego osadu. Czas retencji HPLC wyniósł i7,i minuty (Ultrαtphdrd ODS 5 μ, 25 cm x 4,6 mm (Beckman); menαnokαcdtżniteyl:woda 902:36:62; i ,0 ml/min; UV 245 nm).

Przykład i0. 5,4-O-Diacdtylodorαmektynα (związek o wzorze IV, w którym Ri oznacza acetyl).

Zawiesinę 9,5 g węglanu wapnia ogrzewano do i56-i58°C przedmuchując ciągle strumieniem azotu. Do tej mieszaniny dodano i8,7 g związku tytułowego z przykładu 9 i kontynuowano ogrzewanie, midtzanid i przedmuchiwanie azotem przez 25 godzin. Po ochłodzeniu do 50°C midtkaninę przesączono i usunięto rozpuszczalnik pod próżnią. Pozostałość rozpuszczono w 55 ml chlorku metylenu, dodano 25 ml octanu etylu i 70 ml heksanów, roztwór przesączono i chromatografowano, stosując układ Prep-500 (Watdes Attociateo), wyposażony w dwa wkłady z żelem krzemionkowym. Jako rozpuszczalnik eluujący zastosowano układ heksany:octan etylu:chlorek metylenu 70:25:5. Frakcje zawierające produkt połączono i usunięto rozpuszczalnik pod próżnią, otrzymując i3,7 g produktu o czystości 87% (wydajność 74,8%) w postaci żółtego osadu. Czas retencji HPLC wyniósł ii,i minuty (Ultratpheee ODS 5 μ, 25 cm x 4,6 mm (Beckman); metαnol:acdtonitryl:wżna 902:36:62; i,0 ml/min; UV 245).

Przykład ii. 5,4-O-Diαcetylodoeamektyna (związek o wzorze IV, w którym Ri oznacza acetyl).

Do roztworu 504 mg związku tytułowego z przykładu 9 w 25 ml eteru 2-etoktyetylowdgo dodano 250 mg węglanu wapnia. Następnie midskaninę ogrzewano do i83-i85°C, dobrze mieszając i przedmuchując w sposób ciągły strumieniem azotu. Po i,5 godziny w i83-i85°C analiza mieszaniny wykazała obecność 364,4 mg produktu (wydajność 84,7%).

Przykład i2. Doramektyna (związek o wzorze (I)).

Do roztworu 7,3 g związku tytułowego z przykładu i0 w i45 ml bezwodnego teteahyneofuranu, ochłodzonego do -72°C, pod azotem, wkeoplono w ciągu 45 minut 59,5 ml i ,0M roztworu trietyloborowodorku litu w tetrahynrofuranid. Mieszaninę reakcyjną mieszano przez i godzinę w -72°C do -70°C, po czym powoli ogrzano do temperatury pokojowej do zakończenia reakcji. Następnie mieszaninę zgaszono za pomocą 75 ml wody i 75 ml chlorku metylenu i mieszano przez i godzinę. Warstwy eoznzidlono, warstwę wodną ekstrahowano 75 ml chlorku metylenu, a połączone warstwy organiczne przemyto dwukrotnie 75 ml nasyconego wodnego roztworu wodorowęglanu sodu. Rozpuszczalniki odparowano pod próżnią, pozostałość rozpuszczono w 54 ml metanolu i oczyszczono roztwór przez przesączenie. Do roztworu tego wkroplono w ciągu 20 minut 6,9 ml wody, po czym rozpoczęła się krystalizacja. Mieszaninę mieszano w temperaturze pokojowej przez i5 minut, po czym wkroplono w ciągu 30 minut 6,2 ml wody. Mieszaninę mieszano przez i8 godzin, osad odsączono, przemyto dwukrotnie porcjami po 2 ml mieszaniny metanokwoda 75:25 i wysuszono w suszarce próżniowej, otrzymując 4,27 g produktu o czystości 89,5% (wydajność 57,3%).

177 039

Przykład 13. Wpływ przedmuchiwania azotem na końcową reakcję eliminacji termicznej.

Do roztworu 5,3 g związku tytułowego z przykładu 2 w 55 ml eteru 2-metoksyetylowego dodano 2,5 g węglanu wapnia. Następnie mieszaninę ogrzewano do 157°C przy ciągłym przedmuchiwaniu strumieniem azotu poprzez bełkotkę. Po 30 godzinach w 154-157°C mieszaninę pozostawiono do ochłodzenia do temperatury pokojowej, odsączono i analizowano za pomocą HPLC (Ultrasphere ODS 5 μ, 25 cm x 4,6 mm (Beckman); metanol:acetonitryl:woda 559:383:58; 1,5 ml/min; UV 245 nm). Analiza wykazała obecność 3,93 g 5,4-O-difenoksyacetylo-doramektyny (wydajność 84,8%).

Przykład ten powtórzono w identycznych warunkach, łącznie z zastosowaniem tej samej partii związku tytułowego z przykładu 2, ale bez przedmuchiwania azotem. Wydajność produktu w tym przypadku wyniosła 47,5%, co wskazuje na korzystny wpływ przedmuchiwania azotem.

177 039

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 70 egz.

Cena 4,00 zł.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Przeeiwpasożytnicce związki ppśredniew syyteeie ddramektyyno wzorzz (II)):

(ΠΙ)

1 2 w którym R oznacza grupę (C2-C5)-alkanoilowz lub sryloksyacdtylżwz, a R oznacza wodór lub sryloksytioksabżnyl.
2. Związek według zastrz. 1, w którym Ri oznacza grupę (C2-Cs)alkanoilową, fenoksyacetylową lub (Cl-C4)slkilofenoksyacetylową, a R² oznacza wodór lub (Ci-C.4)alkilofenoksytiżkaebonyl.
3. Związek według zsytrk. 2, w którym Ri oznacza C6H5OCH2C(=O)-.
4. Związek według zsytez. 3, w którym r2 oznacza wodór.
5. Związek według zastrz. 3, w którym r2 oznacza p-CH3-C6H5O C(=S)-.
6. Związek według zasnO. 2, w którym Ri oznacza CH3C(=O)-.
7. Związek według zasnO. 6, w którym r2 oznacza wodór.
8. Związek według kastrk. 6, w którym r2 oznacza p-CH3-C6H5O C(=S)-.
9. Związek o wzorze IV:

w którym Ri oznacza grupę (C2-Cs)alkanoilową lub arylżksyacetylową.

177 039
10. Związek według zastrz. 9, w którym R¹ oznacza grupę (C2-C5 )alkanoiłową, fenoksyacetylową lub (C1-C4)alkilofenoksyacetylową.
11. Związek według zastrz. 10, w którym R1 oznacza CH3C(=O)-.
12. Związek według zastrz. 10, w którym R1 oznacza CóROCHkC^O)-.
13. Sposób otrzymywania związku o wzorze (I) (doramektyny) (I) znamienny tym, że obejmuje kolejne etapy:

(a) reakcji związku o wzorze (II) (II) ze środkiem acylującym o wzorze (R⁴CO)2O lub R⁴COX, gdzie R⁴ oznacza grupę aryloksymetylową, a x oznacza Cl lub Br, z utworzeniem związku o wzorze (III) (ΙΠ)

177 039

1 2 w którym R oznacza grupę aryloksyacetylową a R oznacza wodór;

(b) reakcji wspomnianego związku o wzorze (III), w którym R^l oznacza grupę aryloksyacetylową a R² oznacza wodór, ze związkiem o wzorze R³ OC(=S)X, w którym R³ oznacza aryl, a X oznacza Cl lub Br, z utworzeniem związku o wzorze (III), w którym R¹ oznacza grupę aryloksyacetylową, a R² oznacza grupę aryloksytiokarbonylową;

(c) reakcji wspomnianego związku o wzorze (III), w którym Ri oznacza grupę aryloksyacetylową a R²oznacza grupę aryloksytiokarbonylową w obojętnym rozpuszczalniku w temperaturze od około 150°C do około 200°C przez około 2 do 48 godzin w obecności węglanu wapnia przy ciągłym przepuszczaniu przez mieszaninę reakcyjną gazu obojętnego, z utworzeniem związku o wzorze (IV) (IV) w którym R¹ oznacza grupę aryloksyacetylową; i (d) reakcji wspomniaoego awiązku o wzorze (W), w którymR¹ oznacza nrupę aryloksracetylową, z zasadą w rozpuszczalniku alkoholowym z utworzeniem związku o wzorze (I).
14. Sposób według zastrz. 13, znamienny tym, że jako gaz obojętny stosuje się azot.
15. Sposób według zastrz. 14, znamienny tym, że jako zasadę stosuje się NH3, KOH, KCN, Ns2CO3, NsHCO3 lub NaOAc.
16. Sposób otrzymywania związku o wzorze (I)

OH m 039 znamienny tym, że obejmuje kolejne etapy:

(a) reakcji związku o wzorze (II) ze środkiem acylującym o wzorze (R⁴CO)2O lub R⁴COX, gdzie R⁴ oznacza grupę (Cr-C4)alkilową, a X oznacza Cl lub Br, z utworzeniem związku o wzorze (III) (ΠΙ)

1 2 w którym R oznacza grupę (C1-C4)alkanoilową, a R oznacza wodór;

(b) reakcji wspomnianego związku o wzorze (III), w którym r1 oznacza grupę (C1-C4)alkanoilową, a R² oznacza wodór, ze związkiem o wzorze R³OC(=S)X, w którym R³ oznacza aryl, a X oznacza Cl lub Br, z utworzeniem związku o wzorze (III), w którym R1 oznacza grupę (C1-C4)alkanoilową, a r2 oznacza grupę aryloksytiokarbonylową;

(c) reakcji wspomnianego związku o wzorze (III), w którym r1 oznacza grupę (C1-C4)alkanoilową, a r2 oznacza grupę aryloksytiokarbonylową w obojętnym rozpuszczalniku w temperaturze od około 150°C do około 200°C przez około 2 do 48 godzin w obecności węglanu wapnia przy ciągłym przepuszczaniu przez mieszaninę reakcyjną gazu obojętnego, z utworzeniem związku o wzorze (IV)

177 039 (IV) w którym R¹ oznacza grupę (Ci-C4)alkanoilową; i (d) reakcji wspomnianegn awigzku o wkuioe (IV), wktórymR¹ ymnacza grnpę (Ci-C4(a1kanoilową, z wodorkiem litowo-glinowom, cyjanoborowodorkiem sodowym lub trietyloborowodorkiem litowym w rozpuszczalniku obojętnym, z utworzeniem związku o wzorze (I).
17. Sposób według zastrz. 16, znamienny tym, że jako gaz obojętny stosuje się azot.
18. Sposób według zastrz. 17, znamienny tym, że poddaje się reakcji wspomniany związek o wzorze (IV), w którym Ri oznacza grupę (Ci-C4)alkanoilową, z trietyloborowodorkiem litowym.
19. Sposób według zastrz. 18, znamienny tym, że miesza się wspomniany związek o wzorze (IV), w którym R1 oznacza grupę (C1-C4)alkanoilową, ze wspomnianym trietyloborowodorkiem litowym w temperaturze -78°C do -70°C przez 15 minut do jednej godziny, po czym ustawia się temperaturę na temperaturę pokojową.
20. Sposób otrzymywania związku o wzorze IV:

(IV) w którym R1 oznacza grupę (C2-C5)alkanoilową lub arydoksyacetydową, znamienny tym, że poddaje się reakcji związek o wzorze (III)

177 039 (ΠΙ)

1 2 w którym R oznacza grupę (C2-C5)alkanoilową lub aryloksyacetylową, a R oznacza aryloksytiokarbonyl w obojętnym rozpuszczalniku, w temperaturze od około 150 do około 200^OC przez około 2 do 48 godzin w obecności węglanu wapnia przy ciągłym przedmuchiwaniu mieszaniny reakcyjnej gazem obojętnym.
21. Sposób według zastrz. 20, znamienny tym, że jako gaz obojętny stosuje się azot.