PL186260B1

PL186260B1 - Środek grzybobójczy

Info

Publication number: PL186260B1
Application number: PL96324625A
Authority: PL
Inventors: Ray M. Geddens; Marsha J. Martin
Original assignee: Du Pont
Priority date: 1995-07-12
Filing date: 1996-07-03
Publication date: 2003-12-31
Also published as: PL324625A1; HU229710B1; BR9609565A; CZ296513B6; DE69616340T2; IL122894A0; US5948805A; HUP9901686A3; PT841851E; EP0841851B1; CN1094311C; IL122894A; KR19990028883A; NZ312566A; CZ8698A3; RU2176450C2; HUP9901686A2; EP0841851A1; TW352329B; AU6453596A

Abstract

1. Srodek grzybobójczy zawierajacy grzybobójczo skuteczna ilosc mieszaniny sub- stancji czynnych i odpowiednie do stosowania w rolnictwie substancje pomocnicze, zna- mienny tym, ze jako substancje czynne zawiera (a) 5-metylo-5-(4-fenoksyfenylo)-3- -fenyloamino-2,4-oksazolidynon lub jego odpowiednie do stosowania w rolnictwie sole, i (b) cymoksanil lub jego odpowiednie do stosowania w rolnictwie sole, oraz jako substan- cje pomocnicze zawiera (c) srodek zmniejszajacy pienienie lub ciekly rozcienczalnik, który stanowi keton, przy czym stosunek wagowy skladnika (a) do skladnika (b) wynosi od 17:1 do 1:100. PL PL PL PL PL PL PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest środek grzybobójczy.

W WO 90/12791 ujawniono pewne związki oksazolidynonowe jako środki grzybobójcze, w tym 5-metylo-5-(4-fenoksyfenylo)-3-fenylo-amino-2,4-oksazolidynon o wzorze I

186 260

W opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3954992 ujawniono cymoksanil jako środek grzybobójczy. Cymoksanil, związek o wzorze CHsCIL-NH-CfOj-NHC(=O)-C(CN)=NOCH3, jest dostępnym w handlu środkiem grzybobójczym w postaci preparatu o nazwie handlowej Curzate® do zwalczania zarazy ziemniaczanej i mączniaka rzekomego drogą nanoszenia na liście, zwłaszcza do układowego i skutecznie leczącego rośliny zwalczania zarazy ziemniaczanej i mączniaka rzekomego winorośli. Cymoksanil znany jest również pod swoją chemiczną nazwą jako 2-cyjano-N-[(etyloamino)karbonylo]-2-(metoksyimino)acetamid.

Synergistyczne mieszaniny cymoksanilu i oksazolidenylo-acetamidów, takich jak oksadiksyl, ujawniono w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 4507310. W opisach tych nie ujawniono i nie zasugerowano synergistycznych kompozycji zawierających oksazolidynon i cymoksanil.

Ze strony rolników istnieje stałe zapotrzebowanie na środki grzybobójcze skutecznie zwalczające choroby roślin. Choroby roślin są bardzo destrukcyjne, trudne do zwalczania, a czynniki chorobotwórcze szybko nabywają odporności na dostępne w handlu środki grzybobójcze. Mieszaniny pestycydów często stosuje się w celu ułatwienia zwalczania choroby, poszerzenia zakresu zwalczanych chorób oraz zahamowania rozwoju odporności. Wiadomo, że zalety mieszaniny konkretnych pestycydów mogą często zmieniać się w zależności od takich czynników jak dana roślina i zwalczana choroba roślin oraz warunki stosowania.

Nieoczekiwanie okazało się, że mieszaniny 5-metylo-5-(4-fenoksyfenylo)-3-fenyloamino-2,4-oksazolidynonu i cymoksanilu umożliwiają zwalczanie pewnych chorób roślin, w sposób zasadniczo i nieoczekiwanie skuteczniejszy niż w przypadku zwykłego addytywnego zwalczania zapewnianego przez te składniki.

Zatem wynalazek dotyczy środka grzybobójczego zawierającego grzybobójczo skuteczną ilość mieszaniny substancji czynnych, i odpowiednie do stosowania w rolnictwie substancje pomocnicze, którego cechą jest to, że jako substancje czynne zawiera (a) 5-metylo-5-(4-fenoksyfenylo)-3-fenyloamino-2,4-oksazolidynon lub jego odpowiednie do stosowania w rolnictwie sole, i (b) cymoksanil lub jego odpowiednie do stosowania w rolnictwie sole, oraz jako substancje pomocnicze zawiera (c) środek zmniejszający pienienie lub ciekły rozcieńczalnik, który stanowi keton, przy czym stosunek wagowy składnika (a) do składnika (b) wynosi od 17:1 do 1:100.

Korzystnie środek według wynalazku jako substancję pomocniczą zawiera środek zmniejszający pienienie.

Korzystniej środek według wynalazku zawiera ponadto co najmniej jeden składnik pomocniczy wybrany spośród środka powierzchniowo czynnego, stałego rozcieńczalnika i ciekłego rozcieńczalnika.

Korzystnie środek według wynalazku jako substancję pomocniczą zawiera ciekły rozpuszczalnik, który stanowi keton.

Korzystnie w środku według wynalazku stosunek wagowy składnika (a) do składnika (b) wynosi od 8:1 do 1:25, korzystniej od 4:1 do 1:10, zaś najkorzystniej od 3:2 do 1:3.

Korzystnie środek według wynalazku ma postać dyspergowalnego lub rozpuszczalnego w wodzie granulatu, tabletki lub proszku, który zawiera 5-90% wag. składnika (a) i (b),

186 260

0-94% wag. rozcieńczalnika, oraz 1-15% wag. środka powierzchniowo czynnego, przy sumie wynoszącej 100% wag.

Korzystnie środek według wynalazku ma postać zawiesiny, emulsji, roztworu lub koncentratu do emulgowania, który zawiera 5-50% wag. składnika (a) i (b), 40-95% wag. rozcieńczalnika, oraz 0-15% wag. środka powierzchniowo czynnego, przy sumie wynoszącej 100% wag.

Korzystnie środek według wynalazku ma postać pyłu, który zawiera 1-25% wag. składnika (a) i (b), 70-99,9% wag. rozcieńczalnika, oraz 0-5% wag. środka powierzchniowo czynnego, przy sumie wynoszącej 100% wag.

Korzystnie środek według wynalazku ma postać granulatu lub pastylki, który zawiera 0,01-99% wag. składnika (a) i (b), 5-99,99% wag. rozcieńczalnika, oraz 0-15% wag. środka powierzchniowo czynnego, przy sumie wynoszącej 100% wag.

Korzystnie środek według wynalazku ma postać wysoce stężonej kompozycji, która zawiera 90-99% wag. składnika (a) i (b), 0-10% wag. rozcieńczalnika, oraz 0-2% wag. środka powierzchniowo czynnego, przy sumie wynoszącej 100% wag.

W środkach według wynalazku związek (a) i związek (b) zazwyczaj stosuje się w ilościach zapewniających skuteczne zwalczanie choroby wywołanej przez grzyby, skuteczniejsze od addylywnego zwalczania tej choroby zapewnianego przez związek (a) i związek (b) zastosowane niezależnie.

5-Metylo-5-(4-fenoksyfenylo)-3-fenyloamino-2,4-oksazolidynon może istnieć w postaci enancjomerów. Fachowiec będzie wiedział, że jeden enancjomer może być bardziej aktywny i/lub może wykazywać korzystne działanie, po wzbogaceniu względem drugiego enancjomeru lub po oddzieleniu od drugiego enancjomeru. Ponadto fachowiec będzie wiedział jak rozdzielać, wzbogacać i/lub selektywnie wytwarzać takie enancjomery. Zakresem wynalazku są objęte także środki stanowiące mieszaniny poszczególnych enancjomerów lub optycznie czynnych mieszanin oksazolidynonu o wzorze I, a także ich odpowiednich do stosowania w rolnictwie soli z cymoksanilem lub jego odpowiednimi do stosowania w rolnictwie solami.

Cymoksanil można wytwarzać sposobami ujawnionymi w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3954992.

5-Metylo-5-(4-fenoksyfenylo)-3-fenyloamino-2,4-oksazolidynon można wytwarzać w sposób przedstawiony na schemacie 1, na którym R⁶ oznacza C]-C4-alkil, a Y oznacza 1-imidazolil lub 1,2,4-triazolil. Sposób ten został opisany w publikacji WO 94/11359.

Schemat 1

kwas

I

IV

186 260

Poniżej opisano odpowiednie warunki reakcji prowadzącej do wytworzenia związków o wzorze I. W przypadku reakcji przekształcania estrów o wzorze II w związki o wzorze IV jako odpowiednie rozpuszczalniki stosuje się obojętne rozpuszczalniki organiczne. Do korzystnych rozpuszczalników należą chlorek metylenu, chloroform, tetrachlorek węgla, heksany, tetrahydrofuran, eter t-butylowo-metylowy, dioksany, chlorobenzen, o-dichloro-benzen (ODCB), toluen, ksyleny i ich odpowiednie mieszaniny. Najkorzystniejszymi rozpuszczalnikami reakcji są chlorobenzen, ODCB, toluen lub ksyleny. Temperatura reakcji może zmieniać się od około 10 do około 75°C. Korzystna jest temperatura od około 40 do około 60°C. Odpowiednie ciśnienie reakcji wynosi od około 1,0 x 10⁵ do około 5,1 x 10⁵ Pa, przy czym korzystne ciśnienie wynosi 1 x 105 Pa. C_Zas reakcji wynosi zazwyczaj 1-24 godzin, korzystnie

3-6 godzin. Odpowiedni stosunek związku o wzorze III do związku o wzorze II wynosi od około 1:1 do 2:1, korzystnie od około 1:1 do 1,8:1. Do odpowiednich zasad w tej reakcji należą trialkiloaminy, imidazol, pirydyna, pikoliny i inne podstawione pochodne pirydyny.

W przypadku reakcji przekształcania związków o wzorze IV w związek o wzorze I do odpowiednich rozpuszczalników należą te same rozpuszczalniki, które zostały wymienione powyżej w odniesieniu do kondensacji związków o wzorach II i III. Do korzystnych rozpuszczalników należą rozpuszczalniki, które zostały wymienione powyżej jako korzystne rozpuszczalniki. Temperatura reakcji wynosi od około 0 do około 75°C. Korzystna temperatura wynosi od około 10 do około 50°C. Odpowiednie ciśnienie reakcji wynosi od około 1,0 x 105do około 5,1 x 105 Pa, przy czym korzystne ciśnienie wynosi 1 x 105 Pa. Czas reakcji wynosi zazwyczaj od 1 do 24 godzin, korzystnie 2-6 godzin. Odpowiednie kwasy katalizujące reakcję stanowią kwasy alkilo- i arylokarboksylowe, halogenki trialkiloamoniowe i ich mieszaniny. Do korzystnych kwasów należą kwas octowy i chlorek trietyloamoniowy. Najkorzystniejszym kwasem jest chlorek trietyloamoniowy. Odpowiedni stosunek fenylohydrazyny do związku o wzorze IV wynosi od około 2:1 do 1:1, korzystnie od około 1,6:1 do 1,1:1.

Środek karbonylujący o wzorze III można dodać jako czysty związek, roztwór czystego związku w obojętnym rozpuszczalniku, albo też można go wytworzyć in situ w obecności estru o wzorze II. Korzystny sposób obejmuje wytwarzanie środka karbonylującego in situ.

Sposoby wytwarzania związków o wzorze III, w tym sposoby in situ, z fosgenu, lub ze związków równoważnych fosgenowi, takich jak difosgen (chloromrówczan trichlorometylu) lub trifosgen [węglan bis(trichlorometylu)] i imidazolu lub triazolu są znane np. z Org. Syntheses. Coli. tom 5, 201 (1973). W przypadku reakcji, w których wydziela się HCl, zachodzi konieczność stosowania zasady jako akceptora kwasu. Do odpowiednich zasad należą trialkiloamina lub imidazol albo ich mieszaniny. Korzystną zasadą jest trietyloamina. l,l'-l«urbonyloditriazol, związek o wzorze III, w którym Y oznacza 1,^,4-triazolil, można również wytworzyć działając na sól triazolu z metalem alkalicznym, korzystnie na sól potasową, fosgenem, lub ze związkiem stanowiącym równoważnik fosgenu, w rozpuszczalniku. Katalizatory przenoszenia międzyfazowego korzystnie dodaje się do mieszaniny reakcyjnej, gdy sól triazolu wykazuje niską rozpuszczalność w stosowanym rozpuszczalniku. Tak np. katalizatory przenoszenia międzyfazowego są korzystne w przypadku, gdy stosuje się ksyleny lub toluen. Odpowiednie są dowolne znane fachowcom katalizatory przenoszenia międzyfazowego. Korzystne są halogenki tetraalkiloamoniowe. Sól triazolu wytwarza się działając na triazol odpowiednią zasadą, taką jak wodorotlenek sodowy lub etanolan sodowy. Korzystnie stosunek zasady metalu alkalicznego do triazolu do fosgenu wynosi 0,5:1,0:0,6.

Zasada jest także niezbędna jako katalizator reakcji kondensacji związków o wzorach II i III. Do odpowiednich katalizatorów zasadowych należą trialkiloaminy, imidazol, pirydyna, pikoliny i inne podstawione pirydyny. Gdy stosuje się 1,1'-karbonylodiimidazol, związek o wzorze III, w którym Y oznacza 1-imidazolil, imidazol uwolniony w reakcji ze związkiem o wzorze II służy jako katalizator. Gdy stosuje się 1,1'-karbonyloditriazol korzystną zasadą jest pirydyna, pikolina lub mieszanina izomerów pikoliny.

Związki o wzorze IV można wyodrębniać i oczyszczać lub działać na nie in situ fenylohydrazyną i kwasem, z wytworzeniem 2,4-oksazolidynodionu o wzorze I. Korzystny sposób obejmuje działanie na związek o wzorze IV fenylohydrazyną, in situ. Po zakończeniu reakcji

186 260 wytwarzania karbaminianu o wzorze IV nadmiar środka karbonylującego można rozłożyć poprzez dodanie wody.

Estry kwasów 2-hydroksykarboksylowych o wzorze II można wytworzyć różnymi sposobami opisanymi w literaturze.

Estry te można wytworzyć z odpowiednich kwasów 2-hydroksykarboksylowych drogą estryfikacji, w sposób dobrze znany fachowcom. Kwasy 2-hydroksykarboksylowe można wytworzyć z metyloketonów poprzez wytworzenie cyjanohydryn, a następnie ich hydrolizę, sposób ten jest również dobrze znany fachowcom. Patrz np. Org. Syntheses. Coli. tom 4, 58 (1968), gdzie opisano wytwarzanie kwasu atromlekowego z acetofenonu.

Estry kwasów 2-hydroksykarboksylowych o wzorze II można także wytworzyć z użyciem cyjanohydryn ketonów działając na nie alkoholami w obecności HC1 z wytworzeniem chlorowodorków iminoeteru, które następnie hydrolizuje się.

Trzeci znany sposób wytwarzania kwasów i estrów 2-hydroksykarboksylowych obejmuje działanie na 2-ketokwasy lub 2-ketoestry nukleofilowymi odczynnikami metaloorganicznymi, takimi jak odczynniki Grignarda oraz odczynniki alkilo- i arylolitowe. Tak np. R. G. Salomon i inni ujawnili sposób wytwarzania pewnych estrów o wzorze II polegający na dodawaniu arylowych odczynników Grignarda do estrów, pirogronianów (J. Org. Chem. (1982), 47, 4692). Podobnie pewne kwasy 2-hydroksykarboksylowe można wytworzyć drogą regioselektywnej addycyjnej i nukleofilowej arylowego odczynnika metaloorganicznego do soli z metalem, np. soli sodowej, kwasu pirogronowego.

Jeszcze inny znany sposób wytwarzania pewnych 2-arylo-2-hydroksyestrów i kwasów obejmuje acylowanie pierścieni aromatycznych zaktywowanymi związkami karbonylowymi w obecności kwasów protonowych lub kwasów Lewisa. Do aromatycznych substratów, które mogą ulegać reakcji tego typu, należą benzen, eter difenylowy i inne związki aromatyczne, wystarczająco reaktywne, aby ulegać reakcjom typu Friedla-Craftsa. W przypadku monopodstawionych pochodnych benzenu acylowanie przebiega preferencyjnie, choć nie wyłącznie, w pozycji para względem miejsca przyłączenia podstawnika. Patrz np. Org. Syntheses, Coli. tom 3, 326 (1955), Salomon i inni, J. Org. Chem., (1982), 47, 4692 oraz opis patentowy Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 4922010.

Do związków karbonylowych znanych z tego, że mogą ulegać takiej reakcji, należą estry · i kwasy pirogronianowe, estry i kwasy glioksalanowe oraz diestry oksomalonianowe. W reakcjach acylowania jako kwasy można stosować kwasy o charakterze protonowym, takie jak, np. mieszanina kwasu octowego i fosforowego, albo kwas Lewisa, taki jak chlorek glinu, czterochlorek cyny, czterochlorek tytanu i inne kwasy Lewisa znane z tego, że w ich obecności przebiegają reakcje typu Friedla-Craftsa. Kwas można stosować w ilości katalitycznej lub w nadmiarze. W pewnych przypadkach kwas może reagować destrukcyjnie z Substratem karbonylowym, toteż konieczne jest wówczas stosowanie nadmiaru związku karbonylowego.

Ze strony rolników istnieje stałe zapotrzebowanie na fungicydy skutecznie zwalczające grzyby na roślinach, zwłaszcza z klasy Oomycetes, takie jak Phytophthora spp. i Plasmopara spp. Mieszaniny fungicydów często stosuje się w celu ułatwienia zwalczania choroby i opóźnienia pojawienia się odporności. Mieszaniny fungicydów mogą zapewnić znacznie skuteczniejsze zwalczanie choroby od możliwego do przewidzenia na podstawie aktywności poszczególnych składników. Taki synergizm określono jako „współdziałanie dwóch składników mieszaniny, tak że efekt całkowity jest większy lub trwa dłużej niż suma efektów dwóch (lub więcej) składników zastosowanych niezależnie” (patrz P. M. L, Tames, Neth. J. Plant Pathology, (1964), 70, 73-80). Stwierdzono, że środki zawierające związek o wzorze I i cymoksanil wykazują działanie synergistyczne.

Występowanie działania synergistycznego pomiędzy dwiema substancjami czynnymi ustala się za pomocą równania Colby'ego (patrz S. R. Colby, w Calculating Synergistic and Antagonistic Responses of Herbicide Combinations, Weed, (1967), 15, 20-22):

w którym:

p oznacza przewidywaną aktywność mieszaniny

186 260

A oznacza aktywność grzybobójczą, wyrażoną jako procentowe zwalczenie, jednego składnika zastosowanego osobno w dawce x

B oznacza aktywność grzybobójczą, wyrażoną jako procentowe zwalczenie, drugiego składnika zastosowanego osobno w dawce y

Wykorzystując metody Colby'ego występowanie oddziaływania synergistycznego pomiędzy dwiema substancjami czynnymi ustala się wyliczając najpierw przewidywaną aktywność p mieszaniny na podstawie aktywności dwóch składników stosowanych osobno. Jeśli p jest mniejsze od efektu ustalonego doświadczalnie, występuje synergizm. Równanie pozwala oszacować p, aktywność grzybobójczą mieszaniny A w dawce x i B w dawce y, gdy ich działanie jest ściśle addytywne i nie występuje ich wzajemne oddziaływanie.

Realizując wynalazek porównuje się aktywność grzybobójczą wykazywaną przez środek zawierający sam związek o wzorze I i sam cymoksanil ze środkiem zawierającym związek o wzorze I i cymoksanil. Na podstawie opisu synergizmu opracowanego przez Colby'ego środki według wynalazku uważa się za synergistyczne. W szczególności środki zawierające (a) co najmniej jeden związek wybrany spośród 5-nKrtyk)-5-(4-fenoksyfenylo)-3-fenylo-amino-2,4oksazolidynonu i jego odpowiednich do stosowania w rolnictwie soli, (b) co najmniej jeden związek wybrany spośród 2-cyjano-N-[(etyloamino)karbonylo]-2-(metoksy-imino)acetamidu i jego odpowiednich do stosowania w rolnictwie soli oraz (c) co najmniej jeden składnik wybrany spośród środka powierzchniowo czynnego, stałego rozcieńczalnika i ciekłego rozcieńczalnika, przy czym stosunek wagowy składnika (a) do składnika (b) wynosi od około 17:1 do około 1:100, mogą być synergistyczne. Ponadto osobne środki zawierające składniki (a) i (b) można zmieszać ewentualnie z rozcieńczalnikiem przed naniesieniem na chronione uprawy. Stosunek wagowy składnika (a) do składnika (b) wynosi korzystnie od około 8:1 do około 1:25, a korzystniej od około 4:1 do około 1:10. Szczególną uwagę należy zwrócić nas środki, w których stosunek wagowy składnika (a) do składnika (b) wynosi od około 3:2 do około 1:3. Przedmiotowe środki znajdują zastosowanie w ulepszonym sposobie zwalczania grzybów, zwłaszcza grzybów z klasy Oomycetes, takich jak Phytophthora spp. i Plasmopara spp., w uprawach, zwłaszcza ziemniaków, winorośli i pomidorów.

Związek o wzorze I i cymoksanil można formułować dwoma sposobami:

Związek o wzorze I i cymoksanil można formułować osobno i nanosić osobno lub równocześnie w odpowiednim stosunku wagowym, np. jako mieszaninę sporządzaną w zbiorniku; albo

Związek o wzorze I i cymoksanil można formułować wspólnie w podanych stosunkach wagowych.

Środek grzybobójczy według wynalazku zawiera skuteczną ilość określonej powyżej mieszaniny związku o wzorze I i cymoksanilu jako substancji czynnych oraz co najmniej jeden składnik wybrany spośród środka powierzchniowo czynnego, stałego rozcieńczalnika i ciekłego rozcieńczalnika. Środek według wynalazku zazwyczaj stosuje się w postaci preparatu zawierającego odpowiedni do stosowania w rolnictwie nośnik obejmujący ciekły lub stały rozcieńczalnik i/lub środek powierzchniowo czynny, przy czym skład preparatu jest odpowiedni dla właściwości fizycznych substancji czynnych, sposobu stosowania i czynników środowiskowych, takich jak typ gleby, wilgotność i temperatura. Do użytecznych preparatów należą ciecze, takie jak roztwory, w tym koncentraty do emulgowania, zawiesiny, emulsje, w tym mikroemulsje i/lub zawiesino-emulsje, itp., które dodatkowo mogą być zagęszczone tak, że tworzą żele. Do użytecznych preparatów należą również preparaty stałe, takie jak pyły, proszki, granulaty, pastylki, tabletki, folie itp., które mogą nadawać się do dyspergowania w wodzie, jako preparaty „zwilżalne” lub mogą być rozpuszczalne w wodzie. Substancje czynne mogą być (mikro)kapsułkowane, będąc dodatkowo w postaci zawiesiny lub stałego preparatu; alternatywnie cały preparat substancji czynnych może być kapsułkowany lub „powlekany”. Dzięki kapsułkowaniu można regulować lub opóźniać uwalnianie substancji czynnych. Preparaty do opryskiwania mogą być wypełnione odpowiednimi środkami i mogą być stosowane w dawkach od około 1 do kilkuset litrów/hektar. Środki o dużym stężeniu stosuje się przede wszystkim jako półprodukty do dalszego formułowania.

186 260

Preparaty będą zazwyczaj zawierać skuteczne ilości substancji czynnych, rozcieńczalnik i środek powierzchniowo czynny w następujących przybliżonych ilościach, w sumie stanowiących 100% wagowych.

Tabela 1.

Korzystne postacie środków według wynalazku.

	% wagowy
	Substancje czynne	Rozcieńczalnik	Środek powierzchniowo czynny
Granulaty, tabletki i proszki dyspergowalne lub rozpuszczalne w wodzie	5-90	0-94	1-15
Zawiesiny, emulsje, roztwory (w tym koncentraty do emulgowania)	5-50	40-95	0-15
	1-25	70-99	0-5
Granulaty i pastylki	0,01-99	5-99,99	0-15
Środki wysoce stężone	90-99	0-10	0-2

Typowe stałe rozcieńczalniki opisano w pracy Watkinsa i innych, Handbook of Insecticide Dust Diluents and Carriers, 2 wyd., Dorland Books, Caldwell, New Jersey. Typowe ciekłe rozcieńczalniki opisano w pracy Marsdena, Solvent Guide, 2 wyd., Interscience, New York, 1950. W McCutcheoris Detergents and Emulsifiers Annual, Allured Publ. Corp., Ridgewood, New Jersey, natomiast w pracy Siselya i Wooda, Encyclopedia of Surface Active Agents, Chemical Publ. Co., Inc., New York, 1964, zestawiono środki powierzchniowo czynne i ich zalecane zastosowania. Wszystkie preparaty mogą zawierać niewielkie ilości dodatków zmniejszających pienienie się, zbrylanie, korozję, wzrost drobnoustrojów itp., albo środki zagęszczające w celu zwiększenia lepkości.

Do środków powierzchniowo czynnych należą np. polietoksylowane alkohole, polietoksylowane alkilofenole, polietoksylowane estry sorbitanu z kwasami tłuszczowymi, sulfobursztyniany dialkilu, alkilosiarczany, alkilobenzenosulfoniany, związki krzemoorganiczne, N,Ndialkilotauryniany, ligninosulfoniany, kondensaty naftalenosulfonianów z formaldehydem, polikarboksylany oraz blokowe kopolimery polioksyetylen/polioksypropylen. Do stałych rozcieńczalników należą np. iły, takie jak bentonit, montmorylonit, atapulgit i kaolin, skrobia, cukier, krzemionka, talk, ziemia okrzemkowa, mocznik, węglan wapniowy, węglan i wodorowęglan sodowy oraz siarczan sodowy. Do ciekłych rozcieńczalników należą np. woda, N,N-dimetyloformamid, dimetylosulfotlenek, N-alkilopirolidon, glikol etylenowy, glikol polipropylenowy, parafiny, alkilobenzeny, alkilonaftaleny, oliwa, olej rycynowy, olej lniany, olej tungowy, olej sezamowy, olej kukurydziany, olej arachidowy, olej bawełniany, olej sojowy, olej rzepakowy i olej kokosowy, estry kwasów tłuszczowych, ketony, takie jak cykloheksanon, 2-heptanon, izoforon i 4-hydroksy-4-metylo-2-pentanon, oraz alkohole, takie jak metanol, cykloheksanol, dekanol i alkohol tetrahydrofurfurylowy.

Roztwory, w tym koncentraty do emulgowania, można wytworzyć po prostu przez zmieszanie składników. Pyły i proszki można wytworzyć przez homogenizację oraz, zazwyczaj, rozdrabnianie, np. w młynie młotkowym lub młynie strumieniowym. Zawiesiny wytwarza się zazwyczaj przez mielenie na mokro, patrz np. opis patentowy Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3060084. Granulaty i pastylki można wytwarzać przez natryskiwanie substancji czynnych na uformowane granulowane nośniki lub technikami aglomeracji. Patrz Browning, „Agglomeration”, Chemical Engineering, 4 grudnia 1967, str. 147-148, Perry's Chemical Engineer's Handbook, 4 wyd., McGraw-Hill, New York, 1963, str. 8-57 i następne oraz publikacja WO 91/13546. Pastylki można wytwarzać w sposób ujawniony w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 4172714. Granulaty dyspergowalne w wodzie i rozpuszczalne w wodzie można wytwarzać w sposób ujawniony w opisach patentowych Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 4144050 i 3920442 oraz w DE 3246493. Tabletki można wytwarzać w sposób ujawniony w opisach patentowych Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 5180587, 5232701 i 5208030. Folie można wytwarzać w sposób

186 260 ujawniony w brytyjskim opisie patentowym nr 2095558 i w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3299566.

Więcej informacji odnośnie sposobu formułowania można znaleźć w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3235361, od kol. 6 wiersz 16 do kol. 7, wiersz 19 i przykłady 10-41; w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3309192, od kol. 5, wiersz 43 do kol. 7, wiersz 62, oraz przykłady 8, 12, 15, 39, 41, 52, 53, 58, 132, 138-140, 162-164, 166, 167 i 169-182; w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 2891855, od kol. 3, wiersz 66 do kol. 5, wiersz 17 i przykłady 1-4; Klingman, Weed Control as a Science, John Wiley and Sons, Inc., New York, 1961, str. 81-96; oraz Hance i inni, Weed Control Handbook, 8 wyd., Blackwell Scientific Publications, Oxford, 1989.

Środki według wynalazku są użyteczne jako środki do zwalczania chorób roślin.

Środki według wynalazku znajdują zastosowanie do zwalczania chorób roślin wywoływanych przez grzybowe patogeny roślin. Zgodnie ze sposobem zwalczania na roślinę, która ma być chroniona, albo na nasiona lub siewki rośliny, która ma być chroniona, działa się skuteczną ilością środka grzybobójczego zawierającego związek o wzorze I i cymoksanil. Można także stosować środek grzybobójczy zawierający tylko jedną substancję spośród związku o wzorze I i cymoksanilu, a następnie zastosować drugi środek. Można również osobne środki zawierające związek o wzorze I lub cymoksanil łączyć jako fizyczną mieszaninę przed stosowaniem, np. przez zmieszanie w zbiorniku, a następnie równoczesne zastosowanie. W każdym przypadku pożądane jest stosowanie związku o wzorze I i cymoksanilu w ilościach zapewniających skuteczne zwalczanie choroby grzybowej, skuteczniejsze od addytywnego zwalczania choroby grzybowej zapewnianego przez związek o wzorze I i cymoksanil stosowane pojedynczo. Środki według wynalazku zapewniają zwalczanie chorób wywoływanych przez wiele różnych grzybowych patogenów roślin z klas Basidiomycete, Ascomycete, Deuteromycete, a zwłaszcza z klasy Oomycete. Są one skuteczne w zwalczaniu wielu różnych chorób roślin, zwłaszcza atakujących liście patogenów na roślinach ozdobnych, warzywach, roślinach polowych, zbożach i roślinach owocowych, zwłaszcza patogenów ziemniaka, pomidora i winorośli. Do patogenów tych należą Plasmopara viticola, Phytophthora infestans, Peronospora tabacina, Pseudoperonospora cubensis, Pythium aphanidermatum, Alternaria brassicae, Septoria nodorum, Septoria trUci, Cercosporidium personatum, Cercospora arachidicola, Pseudocercosporella herpotrichoides, Cercospora beticola, Botrytis cinerea, Monilinia fructicola, Pyricularia oryzae, Podosphaera leucotricha, Venturia inaegualis, Erysiphe graminis, Uncinula necatur, Puccinia recondita, Puccinia graminis, Hemileia vastatrix, Puccinia striiformis, Puccinia arachidis, Rhizoctonia solani, Sphaerotheca fuliginea, Fusarium oxysporum, yerticillium dahliae, Pythium aphanidermatum, Phytophthora megasperma, Sclerotinia Sclerotium rolfsii, Erysiphe polygoni, Pyrenophora teres, Gaeumannomyces graminis, Rynchosporium secalis, Fusarium roseum, Bremia lactucae oraz inne rodzaje i gatunki ściśle spokrewnione z tymi patogenami. Należy zwrócić przede wszystkim uwagę na ich zastosowanie do zwalczania Phytophthora infestans będącego patogenem odgrywającym rolę w różnych chorobach grzybowych (np. zaraza ziemniaczana i zaraza ziemniaczana pomidora). Należy również zwrócić przede wszystkim uwagę na ich zastosowanie do zwalczania Plasmopara viticola będącego patogenem odgrywającym rolę w takich chorobach grzybowych jak mączniak rzekomy winorośli.

Choroby roślin wywoływane przez grzybowe patogeny roślin zwalcza się nanosząc na roślinę lub jej część, która ma być chroniona, albo na nasiona lub siewki rośliny, która ma być chroniona:

1) skuteczną ilość środka grzybobójczego zawierającego (a) związek o wzorze I określony powyżej lub jego odpowiednią do stosowania w rolnictwie sól, (b) cymoksanil lub jego odpowiednią do stosowania w rolnictwie sól i (c) co najmniej jeden składnik wybrany spośród środka powierzchniowo czynnego, stałego rozcieńczalnika i ciekłego rozcieńczalnika;

(2) skutecznu ilość pierwszego srogka zawierającego (a) związek o wzorze I okrcślony powyżej lub jego odpowiednią do stosowania w rolnictwie sól i (c1) co najmniej jeden składnik wybrany spośród środka powierzchniowo czynnego, stałego rozaieńcząlnina i ciekłego rkzcieńaząinina; oraz (ii) skuteczną ilość drugiego środka zawierającego (b) cym^saml lub jego odpowiednią do stosowania w rolnictwie sól i (c2) co najmniej jeden składnik wybrany

186 260 spośród środka powierzchniowo czynnego, stałego rozcieńczalnika i ciekłego rozcieńczalnika, przy czym środki, pierwszy i drugi, stosuje się kolejno w dowolnej kolejności; albo (3) skuteczną, ilość fizycznej mieszaniny pieryszego śrogka i drogiego śrogka, określonych powyżej.

Środki według wynalazku można również mieszać z jednym lub większą liczbą innych insektycydów, fungicydów, nematocyków, bakteriocydów, akagycyków, semiochemikalii, repelentów, środków wabiących, feromonów, środków pobudzających spożywanie lub innych związków biologicznie czynnych, z wytworzeniem wieloskładnikkwegk pestycydu zapewniającego jeszcze szerszy zakres ochrony upraw rolnych. Do przykładowych środków ochrony roślin, z którymi można formułować środki według wynalazku, należą insektycydy, takie jak abamektyna, acefat, metyloaeinfkz, befentryna, buprofezyna, karhofuran, chloropiryfos, metylochlkropiryfos, cyflutryna, P-cyflutryna, deltametryna, kiafentiuroć, ^azy^n, diflubenzuron, kimotkat, esfenwalerat, fenprkpatgyna, fenwalogate, fipronil, flucytrynat, taufluwalinat, fonofos, imikaklopgyd, izofenfos, malation, metaldehyd, metamidofos, motykation, metomyl, metopren, metoksychlor, monokrotofos, oksamyl, paration, metyloparation, pegmotryna, forat, fosalon, fosmet, fosfamidon, pirymikarb, profenofos, rotenon, sulprofos, tebufonkeyk, teflutryna, terbufos, tetrachlkrwićfoz, Ι^ϊ-ρι^ tralometryna, trichlorfon i tgiflumurkć; fungicydy, takie jak αzkksystrobma (ICIA5504), benomyl, blastycydyna-S, ciecz bordos-a (trójeazadowy siarczan miedzi), bromukonazkl, kaptafol, kaptan, karbendazym, chloroneb, chlorotalonil, tlenochlorek miedzi, sole miedzi, cyprokonazol, cyprodynil (CGA 219417), dϊ-lkmozynα, di-teran, kϊfenkkonaekle, dimetomorf, dmikonazkl, dinikonazkl-M, dodma, odifenofoz, epoksykknaekl (BAS 480F), fenarymol, fenbukknaekl, impe-tonil, fonpgopidyna, fećprkpimogf, flukwećkonaeol, flutolanil, flutriafol, folpet, fosetyl glinu, furalaksyl, heksakonazol, ipkonazol, iprobenfos, iprodion, izoprotiolpn, kasugamycina, metylokgozoksym (BAS 490F), mankozeb, maneb, mepronil, metalaksyl, metkkonazkl, miklobutpnil, nekasoeynα (metaneprzoniać żelazowy), oksakikzyl, poćkknαzol, pencykuron, probenaekl, prochlOTaz, propikonazol, piryfenoks, piro-wilon, siarka, tebukknaekl, totrpkonaekl, tiabenkαeol, motylotiofaćat, tiram, triαkimefon, treadimenkl, tricyklaekl, tritikonazol, unikonazol, wplidamycyna i wenklozolina; nematocydy, takie jak aldoksykarb i fenamifos; bαkterikcyky, takie jak streptomycyna; akarycydy, takie jak amitraz, chinometionat, chlkgkboćeylat, cybeksatyna, dikofol, dionochlog, fenazakwina, tlenek fenbutacyny, fenprkpatryća, fenpiroksymat, hoksytiaeokz, propargit, pirydaben i tebufenpirpd; oraz środki biologiczne, takie jak Bacillus thuringiensis, ó-endoto-syna Bacillus thuringiensis, bakulowirus i entomkpatogemczćo bakterie, wirusy i grzyby.

W pewnych przypadkach mieszaniny z innymi fungicydami o podobnym ea-rozie zwalczania lecz o innym sposobie keipłαćep będą szczególnie odpowiednie do regulowania odporności.

Korzystne z uwagi na lepsze zwalczanie chorób roślin wywoływanych przez grzybowe patogeny roślin, np. mniejsze stosowane dawki lub szerszy ea-gos zwalczania patogenów roślin, lub regulowanie odporności, są mieszaniny środków według wynalazku z fungicydami wybranymi z grupy obejmującej azoksystrobinę (ICLA5504), sole miedzi (obejmujące ciecz bordoską i tlenochlorek miedzi), fosetyl glinu, motylo-geeo-sym (BAS 490F), metala-syl, o-zαdiksyl, maćkozob z fosetylem glinu i solami miedzi. Szczególnie korzystne mieszaniny dwóch fϋa|śiϊ^;y<^<^w według wynalazku z dodatkowym fungicydem są wybrane z grupy: azoksystrobma (ICIA5504) oraz mieszanina cymoksanilu i związku I; sole miedzi oraz mieszanina cymo-sanilu i związ-u I; fosetyl glinu oraz mieszanina cymoksanilu i związku I; motylokrezo-sym (BAS 490F) oraz mieszanina cymo-sanilu i związku I; metalaksyl oraz mieszanina cymoksamlu i związku I; oksakϊ-syl oraz mieszanina cymo-sanilu i związku I; p także man-ozeb oraz mieszanina cymoksanilu i związ-u I.

Choroby roślin zazwyczaj zwalcza się nanosząc skuteczną ilość środka według wynalazku, przed lub po infekcji, na te części roślin, -tóre mają być chronione, np. np korzenie, łodygi, liście, owoce, nasiona, bulwy lub cebulki, albo w ośrodku (glebie lub piasku), w którym rosną chronione rośliny. Środek można także stosować na nasiona, aby chronić nasiona i siew-i.

Na dawki nanoszenia środka może wpływać wiele czynników środowiskowych, tak że należy je ustalać w kkćkretnych warunkach stosowania. Liście można zazwyczaj chronić stosując środek w dawce odpowiadającej łącznej ilości substancji czynnych wynoszącej od poniżej

186 260 g/ha do 5000 g/ha. Łączne ilość -nb-tangi czynnych to całkowita mn-n -ub-tancji czynnych. Nn-iona i -iewki możnn znzwucznj chronić -to-ując środek w dnwce odpowindnjocej od 0,1 do 10 g -ub-tnncji czynnych/kg na-ion. Środki według wunnlnzeu korzy-tnie nano-i -ię nn liście w dnwce odpkwiadnjocgj 1-400 g/hn związku o wzorze I i 4-240 g/hn cymkk-aπilu jnko -ub-tancji czynnych.

Przykład 1 ilu-truje wytwarzanie 5-metylo-5-(4-fgnoe-y-f'eπylo)-3-ίgπyloamiπo-2,4-ke-azolidyπkdikπu (związku o wzorze I), przykłady 2- 7- ilu-trują -uπergi-tuczπe mie-zaniny 5-s^etylo-5-(4-fgnok-yίeπylo)-3-feπyl(jamincj-2,4-oksazolidyπodioπu (związku I) i cymok-anilu, zaś przykłady 8-11 ilu-trują korzy-tne po-tacie środków według wynalazku.

Przykłady 2-7 do-tarczają doświadczalnych dowodów potwierdzających występowanie -yπeegizmu pomiędzy związkiem o wzorze I i cymoe-nπilem w zwalczaniu zarazy ziemniaczanej ziemniaka i pomidora wywoływanej przez Phytophthora infestans oraz mączninka rzekomego winorośli wywoływanego przez Plasmopara viticola. Jednakże ochrona poprzez zwalczanie patogenów zapewniana przez takie środki nie ogranicza -ię do tych gatunków. Należy jednak podkreślić, że -uπgryizm wykazany w poniż-zych przykładach nie był pow-zgchπig ob-erwowany we w-zy-tkich warunkach (iπtgπ-uwπu dg-zcz lub -płueiwaπig), względnie w przypadku w-zu-teich chorób roślin.

Przykład 1. Wytwarzanie 5-mgtblo-5-(4-fenoksyfenylo)-3-fgπblkamiπk-2,4-oe-azolidynodionu (związku I)

Mie-zaninę 14,3 g 2-(4-feπok-ufeπylo)kctaπu etylu (34 g mieszaπiπy zawierającej 14,3 g

2-(4-feπoe-yfeπylk)kctaπu etylu i 19,7 g eteru difgπulkwego), 9,7 g 1,1'-karboπylodiimid-aoklu i 1(00 ml chlorłki metylenu mieszano w 25°C 19 godzin. Po dodaniu wody (0,30 ml) mieszanie kontynuowano przez 15 minut. Na-tępnie dodano 5 ml kwa-u octowego i 7,4 g fenylohydrazyny. Po mie-zaniu w 25°C przez 24 godziny dodano 100 ml wody. pH obniżono do 2 za pomocą kwa-u -olnego i war-twę wodną u-unięto. Po przemyciu war-twy chlorku metylenu 50 ml wody rozpuszczalπik u-unięto pod zmπigj-zkπym ciśnieniem. Olei-tą pozo-tałość zmig-zaπo ze 150 ml hek-nnu i 15 ml octanu etylu, ogrzano do 65°C, ochłodzono do 20°C i przg-ączkπo. O-ad przemyto 100 ml migszaπiπy 20 ml octanu etylu i 80 ml hek-nnu, po czym wy-u-zono. Otrzymano tytułowy produkt (15,2 g) o temperaturze topnienia 137-139°C.

Przykład 2. S^ergi-tyczna mie-zanina 5-mgtulo-5-(4-feπke-ufeπylo)-3-feπylknmiπo-2,4-ok-nzklidynodikπu (związku I) i cbmke-aπilu

Mie-zaπiπb do badań przygotowano w -po-ób nn-tępujący. Do 182,5 mg 20% mikroemul-ji zawierającej związek I (36,5 mg -ub-tnncji czynnej) dodano 32 ml wody de-tylowanej i uzy-kano roztwór pod-tawowy związku I. 20% mikroemul-ję związku I uzy-kano przez zmieszaπig 20% związku I, 40% N-metblkpirklidyπoπu i 40% preparatu Micro-tep H303 (w-zy-tkie udziały procentowe podano wagowo). Micro-tep H303 to mig-znπen emulgatorów do-tępna ze Stepan Co., NortOfield, IL 60093. Cymok-nnil znsto-owaπk jako do-tępny w handlu 50% pek-zek zawie-mowy (PZ), preparat Curzaitc^®. Roztwór pod-tawowy przygotowano dodając 32 ml wody dg-tulownπej do 73 mg preparatu w po-taci pro-zku znwie-inowego (36,5 mg -ub-tancji czynnej). Na-tępnie roztwory pod-tawowe rozcieńczono wodą de-tylownną i nanie-iono przez opry-kiwanie. Przygotowane rozcieńczone roztwory w celu uzy-knnia odpowiednich dawek nano-zenin przed-tawiono w tabeli 2.

Tabela 2

Dawka(g -c/ha)®	Roztwór pod-tawowy (ml)	Woda dg8tulkwaπa (mi)
8	0,5	59,5
35	2	58
70	4	46
140	8	52
280	16	44

(1) g czynnej/ha

186 260

Przy stosowaniu pojedynczych składników całkowita objętość cieczy do oprysku była równa objętości roztworu podstawowego oraz objętości wody destylowanej dodawanej w celu uzyskania pożądanej dawki. W przypadku równoczesnego stosowania związku I i cymoksanilu odpowiednio rozcieńczone roztwory podstawowe zawierające związek I i cymoksanil łączono i nanoszono przez opryskiwanie.

Ziemniaki (Solanum tuberosum „Superior”) wyhodowane z hodowli tkankowej zasadzono w 4-calowych (10,16 cm) doniczkach i pozostawiono w szklarni. W 5-6 tygodni po zasadzeniu wybrano równomierne rośliny o wysokości 6-8 cali (15,24-20,32 cm). Rośliny opryskano samym cymoksanilem w dawkach 8, 35 i 140 g sc/ha lub związkiem I w dawkach 8, 35 i 140 g sc/ha, albo też mieszaninami cymoksanilu i związku I we wszystkich kombinacjach dawek. Po opryskaniu rośliny pozostawiono w szklarni przez 6 dni. Następnie rośliny zarażono aerozolową zawiesiną zoospor P. infestans (2 x 10⁴ zoospor/ml) w wodzie dejonizowanej. Rośliny natychmiast umieszczono w komorze wilgotnościowej (>98% wilgotności względnej) na 24 godziny, aby zapewnić warunki środowiskowe do zajścia infekcji, po czym, po 24-godzinnym okresie przejściowym w oświetlonej komorze wzrostu rośliny ponownie umieszczono w szklarni. Chorobę oceniano w 6 dni po zarażeniu rejestrując procent powierzchni liści ze zmianami patologicznymi typowymi dla P. infestans na podstawowych 4 w pełni rozwiniętych liściach prawdziwych. W każdym teście stosowano 3 powtórzenia. Średnie procentowe zwalczenie choroby podano w tabeli 3. Testy, w których stopień zwalczenia jest wyższy od wartości addytywnej, zaznaczono gwiazdkami.

Tabela 3.

Synergistyczne działanie mieszaniny związku I z cymoksanilem na zarazę ziemniaczaną

%	Dawka (g sc/ha) d)	Procentowe zwalczenie choroby
		Doświadczalne	Oczekiwane
		Test 1	Test 2	średnio	Test 1	Test 2	średnio
cymoksanil	8	0	20	0	-	-	-
cymoksanil	35	0	25	12,5	-	-	-
cymoksanil	140	41	51	46	-	-	-
związek I	8	69	77	73	-	-	-
związek I	35	87	98	92,5	-	-	-
związek I	140	90	98	94	-	-	-
cymoksanil+I	8+8	*77	*95	*86	69	82	76
cymoksanil+I	8+35	*98	98	*98	87	98	93
cymoksanil+I.	8+140	*95	*99	*97	90	98	95
cymoksanil+I	35+8	*75	74	74,5	69	83	76
cymoksanil+1	35+35	*91	98	*94,5	87	99	93
cymoksanil+I	35+140	*98	*100	*99	90	99	95
cymoksanil+I	140+8	*95	86	*90,5	82	89	85
cymoksanil+I	140+35	*98	*100	*99	92	99	96
cymoksanil+I	140+140	*98	98	*98	94	99	97

(1) g substancji czynnej/ha (2) rzeczywiste zaobserwowane zwalczenie (3) zwalczenie oczekiwane wyliczone z równania Colby'ego

Przykład 3. Synergistyczna mieszanina 5-metylo-5-(4-fenoksyfenylo)-3-fenyloamino-2,4-oksazolidynodionu (związku I) i cymoksanilu

186 260

Mieszaniny do badań przygotowano w sposób następujący; Roztwór podstawowy związku I przygotowano z 1825 mg 2% koncentratu do emulgowania (KE) zawierającego związek I (36,5 mg substancji czynnej) w sposób opisany w przykładzie 2. 2% KE związku I otrzymano przez rozpuszczenie 25,51 g związku I w mieszaninie rozpuszczalników zawierającej 37,5 g preparatu Atlox® 3453, 37,5 g preparatu Atlox® 3404, 62,5 g n-butanolu i 1112,5 g acetofenonu. Atlox® 3453 i Atlox® 3494 są dostępne z ICI Americas, Inc., New Murphy Road and Concord Pike, Wil-mington, Delaware 19807. Roztwór podstawowy cymoksanilu otrzymano z 50% PZ Curzate® w sposób podobny jak w przykładzie 2. Następnie roztwory podstawowe rozcieńczono wodą destylowaną w sposób opisany w przykładzie 2 tak, aby uzyskać dawki 70 g sc/ha, 140 g sc/ha i 280 sc/ha. Takie rozcieńczone roztwory naniesiono na badane rośliny przez opryskiwanie w sposób opisany w przykładzie 2.

Przygotowane powyżej preparaty zbadano w następujący sposób. Warunki badań były identyczne jak w przykładzie 2, z tym, że (i) dawki cymoksanilu wynosiły 70 i 140 g sc/ha, (ii) dawki związku I wynosiły 140 i 260 g sc/ha oraz (iii) rośliny pozostawiano w szklarni przez 2 dni po opryskaniu, po czym je zarażano. Średnie procentowe zwalczenie choroby podano w tabeli 4. Testy, w których stopień zwalczenia jest wyższy od wartości addytywnej, zaznaczono gwiazdkami.

Tabela 4.

Związek	Dawka (g sc/ha)⁽¹⁾	Procentowe zwalczenie choroby
		Doświadczalne^²·¹	Oczekiwane⁽³⁾
cymoksanil	70	14	-
cymoksanil	140	56	-
związek I	140	62	-
związek I	280	71	-
cymoksanil +1	70+140	*81	67
cymoksanil +1	70+280	*89	83
cymoksanil +1	140+140	*77	75
cymoksanil +1	140+280	*91	87

(1) g substancji czynnej/ha (2) rzeczywiste zaobserwowane zwalczenie (3) zwalczenie oczekiwane wyliczone z równania Colby’ego

Przykład 4. Synergistyczna mieszanina 5-metylo-5-(4-fenoksyfenylo)-3-fenyloamino-2,4-oksazolidynodionu (związku I) i cymoksanilu

2% KE związku I przygotowano w sposób opisany w przykładzie 3. Roztwory podstawowe i rozcieńczone związku I i cymoksanilu otrzymano w sposób opisany w przykładzie 3. Rozcieńczone roztwory naniesiono następnie na badane rośliny przez opryskiwanie w sposób opisany w przykładzie 2.

Ziemniaki (Solanum tuberosum „Superior”) wyhodowane z hodowli tkankowej zasadzono w 10,16 cm doniczkach i pozostawiono w szklarni. W 5-6 tygodni po zasadzeniu wybrano równomierne rośliny o wysokości 15,24-20,32 cm. Rośliny opryskano samym cymoksanilem w dawkach 70 i 140 g sc/ha lub związkiem I w dawkach 140 i 280 g sc/ha, albo też mieszaninami cymoksanilu i związku I we wszystkich kombinacjach dawek. Po opryskaniu rośliny pozostawiono w szklarni przez 6 dni. Następnie rośliny zarażono aerozolową zawiesiną zoospor P. infestans (2 x 10⁴ zoospor/ml) w wodzie dejonizowanej. Rośliny natychmiast umieszczono w komorze wilgotnościowej (>98% wilgotności względnej) na 24 godziny, aby zapewnić warunki środowiskowe do zajścia infekcji. Po okresie przetrzymywania w warunkach wilgotnych rośliny opryskano po raz drugi z zastosowaniem takich samych dawek jak poprzednio. Po wysuszeniu rośliny poddano 24-godzinnemu okresowi przejściowym w oświetlonej komorze wzrostu, a następnie ponownie umieszczono w szklarni. Chorobę

186 260 oceniano w 6 dni po zarażeniu rejestrując procent powierzchni liści ze zmianami patologicznymi typowymi dla P. infestans na podstawowych 4 w pełni rozwiniętych liściach prawdziwych. _r

W każdym teście stosowano 3 powtórzenia. Średnie procentowe zwalczenie choroby podano w tabeli 5. Testy, w których stopień zwalczenia jest wyższy od wartości addytywnej, zaznaczono gwiazdkami.

Tab e 1 a 5.

Związek	Dawka (g sc/ha/)⁽1	Procentowe zwalczenie choroby
		Doświadczalne⁽²⁾	Oczekiwane⁽³⁾
cymoksanil	70	65	-
cymoksanil	140	91	-
związek I	140	62	-
Związek I	280	80	-
cymoksanil +1	70+140	*92	86
cymoksanil +1	70+280	*99	93
cymoksanil +1	140+140	*99	96
140+140	140+280	*100	98

Przykład 5. Synergistyczna mieszanina 5-metylo-5-(4-fenoksyfenylo)-3-fenyloamino-2,4-oksazolidynodionu (związku I) i cymoksanilu

Test ten przeprowadzono stosując mieszaniny związku I i cymoksanilu, które przygotowano przez rozpuszczenie każdego ze związków w acetonie, a następnie rozcieńczenie każdego roztworu wodą zawierającą niejonowy środek powierzchniowo czynny, uzyskując ostatecznie roztwór podstawowy zawierający substancję czynną w mieszaninie 1:1 aceton:woda, zawierającej 0,02% objętościowych niejonowego środka powierzchniowo czynnego. Roztwory rozcieńczone otrzymano w sposób podobny do opisanego w przykładzie 2. Rozcieńczone roztwory naniesiono następnie na badane rośliny przez opryskiwanie w sposób opisany w przykładzie 2.

Po opryskaniu rośliny ponownie umieszczono w szklarni. W 1 dzień po opryskaniu rośliny przeniesiono do komory wilgotnościowej o wilgotności względnej >98% na 8 godzin, a następnie umieszczono je w oświetlonej komorze wzrostu (20°C) na 16 godzin. Cykl ten powtórzono w 2 dniu po opryskaniu. W 3 dniu po opryskaniu rośliny ponownie umieszczono w szklarni i pozostawiono przez 3 dni przed zarażeniem.

Następnie rośliny zarażono aerozolową zawiesiną zoospor P. infestans (2 x 10⁴ zoospor/ml) w wodzie dejonizowanej . Rośliny natychmiast umieszczono w komorze wilgotnościowej (>98% wilgotności względnej) na 24 godziny, aby zapewnić warunki środowiskowe do zajścia infekcji, po czym, po 24-godzinnym okresie przejściowym w oświetlonej komorze wzrostu rośliny ponownie umieszczono w szklarni. Chorobę oceniano w 6 dni po zarażeniu rejestrując procent powierzchni liści ze zmianami patologicznymi typowymi dla P. infestans na podstawowych 4 w pełni rozwiniętych liściach prawdziwych. Każdy zabieg powtórzono 5 razy dla każdego testu. Test wykonywano dwukrotnie, a procentowe zwalczenie choroby podane w tabeli 6 to wartości średnie z obydwu testów. Testy, w których stopień zwalczenia jest wyższy od wartości addytywnej, zaznaczono gwiazdkami.

186 260

Tabela 6.

Związek	Dawka (g sc/ha)¹ ¹’	Procentowe zwalczenie choroby
		Doświadczalne^	Oczekiwane*³)
cymoksanil	100	38	-
cymoksanil	250	47	-
cymoksanil	625	41	-
związek I	15	59	-
związek I	30	66	-
związek I	60	91	-
związek I	120	94	-
cymoksanil +1	100+15	48	75
cymoksanil +1	100+30	*80	79
cymoksanil +1	100+60	*98	94
cymoksanil +1	100+120	96	96
cymoksanil +1	250+15	45	78
cymoksanil +1	250+30	*84	82
cymoksanil +1	250+60	*97	95
cymoksanil +1	250+120	95	97
cymoksanil +1	625+15	68	76
cymoksanil +1	625+30	*96	80
cymoksanil +1	625+60	*100	95
cymoksanil +1	625+120	*99	96

Przykład 6. Synergistyczna mieszanina 5-metylo-5-(4-fenoksyfenylo)-3-fenyloamino-2,4-oksazolidynodionu (związku I) i cymoksanilu

Siewki winorośli (Vitis vinifera „Chardonnay”) hodowano w 5 cm kwadratowych doniczkach z tworzywa sztucznego utrzymując je w komorze wzrostu w 27°C z 16-godzinnym okresem naświetlania. Gdy rośliny osiągnęły wysokość 5-10 cm, równomierne rośliny wybrano do badań. Rośliny opryskano samym cymoksanilem w dawce 7,8, 31,3, 125 i 500 g sc/ha, samym związkiem I w dawce 0,31, 1,25, 5 i 20 g sc/ha lub mieszaninami cymoksanilu i związku I we wszystkich kombinacjach. Po opryskaniu rośliny umieszczono ponownie w komorze wzrostu. W 1 dzień po opryskaniu rośliny przeniesiono do komory wilgotnościowej o wilgotności względnej >98% na 16 godzin, a następnie ponownie umieszczono w komorze wzrostu na 8 godzin. Cykl ten powtarzano w 2, 4 i 5 dniu po oprysku. W 6 dniu po oprysku rośliny ponownie wstawiono do komory wzrostu i trzymano przez 1 dzień przed zarażeniem.

186 260

Następnie rośliny zarażono aerozolową zawiesiną zoospor Plasmopara viticola (2,5x10⁴ zoospor/ml) w wodzie dejonizowanej. Rośliny natychmiast umieszczono w komorze wilgotnościowej na 24 godziny, aby zapewnić warunki środowiskowe do zajścia infekcji. Z kolei rośliny umieszczono ponownie w komorze wzrostu na 6 dni, po czym wstawiono je na 24 godziny do komory wilgotnościowej, aby wywołać zarodnikowanie. Ostrość choroby oceniano rejestrując procent powierzchni liści ze zmianami patologicznymi typowymi dla P. viticola oraz zarodnikowanie na 3 podstawowych w pełni rozwiniętych liściach prawdziwych każdej rośliny. W każdym teście stosowano 5 powtórzeń. Średnie procentowe zwalczenie choroby [((% choroby w grupie kontrolnej)-(% choroby w grupie opryskiwanej)/(% choroby w grupie kontrolnej) x 100] podano w tabeli 7. Testy, w których stopień zwalczenia jest wyższy od wartości addytywnej, zaznaczono gwiazdkami.

Tabela 7.

Synergistyczne działanie mieszaniny związku I z cymoksanilem na mączniaka rzekomego winorośli

Związek	Dawka (g sc/ha)⁽1	Doświadczalne^)	Oczekiwane⁽³⁾
cymoksanil	7,8	2	-
cymoksanil	31,3	3	-
cymoksanil	125	28	-
cymoksanil	500	99	-
Związek I	0,31	20	-
Związek I	1,25	18	-
Związek I	5	71	-
Związek I	20	99	-
cymoksanil +1	7,8 + 0,31	4	22
cymoksanil +1	7,8+1,25	15	20
cymoksanil +1	7,8 + 5	*77	72
cymoksanil +1	7,8+20	99	99
cymoksanil +1	31,3+031	2	22
cymoksanil +1	31,3 + 1,25	16	20
cymoksanil +1	31,3 + 5	64	72
cymoksanil +1	31,3+20	98	99
cymoksanil +1	125+0,31	34	47
cymoksanil +1	125 + 1,25	*87	41
cymoksanil +1	122+5	*96	79
cymoksanil +1	125+20	99	99
cymoksanil +1	500 + 0,31	*100	99
cymoksanil +1	500+1,25	100	100
cymoksanil +1	500 + 5	100	100
cymoksanil +1	500 + 20	99	100

Przykład 7. Synergistyczna mieszanina 5-metylo-5-(4-fenoksyfenylo)-3-fenyloamino-2,4-oksazolidynodionu (związku I) i cymoksanilu

Mieszaniny do badań przygotowano w następujący sposób: 1 część koncentratu zawiesinowego o stężeniu 200 g/litr (20% KZ) zawierającego związek I rozcieńczono 2000 czę186 260 ściami wody destylowanej uzyskując roztwór do badań o stężeniu związku I 100 ppm. Koncentrat zawiesinowy związku I o stężeniu 200 g/litr przygotowano ze związku I (204,08 g, 98%), środka Supermontaline SLT 70 (4,00 g), glikolu monopropylenowego (50,00 g), środka Rhodorsil 454 (2,00 g), kwasu octowego (33,67 g, 80%), trihydratu octanu sodowego (62,00 g), preparatu Bronopol (1,00 g), środka Attagel 50 (10,00 g), wody (509,25 g), preparatu Emcol® 4100 (50,00 g), preparatu Culminal MHPC50 (1,00 g) i preparatu Atplus (200,00 g) wytwarzając zawiesinę przez połączenie związku I, Supermontaline SLT 70, glikolu monopropylenowego, połowy Rhodosilu 454, kwasu octowego, trihydratu octanu sodowego, Bronopolu, Attagelu 50, podstawowej części wody, Emcol® 440, Culminalu MPHC50 i Atplusu 469 (w postaci 5% wodnego roztworu w części wody), stosując mieszanie; zawiesinę miesza się przez 1 godzinę, po czym miele się na mokro w młynie Dynomill; komora mielenia wypełniona była w 85-87% (objętościowych) kuleczkami szklanymi o średnicy w zakresie 0,5-0,75 mm, obwodową prędkość tarcz młynka nastawiono na 14 m/s, a zawiesinę wprowadzano do młynka z szybkością 40 ml/minutę, przy czym trzeba ją było przepuścić dwukrotnie, aby uzyskać pożądaną wielkość cząstek (średnią wielkość cząstek poniżej 1 (im); resztę Rhodorsilu 454, Atplus 469 i resztę wody dodano kolejno w trakcie mieszania, po czym mieszanie kontynuowano przez 1/2 godziny. Cymoksanil zastosowano w postaci dostępnego w handlu 50% proszku zawiesinowego (PZ) Curzate®. 1 Część 50% PZ cymoksanilu rozcieńczono 5000 częściami wody destylowanej uzyskując roztwór roboczy cymoksanilu o stężeniu 100 ppm. Porcję 100 g/litr + 100 g/litr koncentratu zawiesinowego (10%+10% KZ) zawierającego związek I i cymoksanil rozcieńczono 1000 częściami i 2000 częściami wody destylowanej uzyskując roztwory robocze związku I i cymoksanilu odpowiednio o stężeniach 100+100 ppm i 50+50 ppm. Koncentrat zawiesinowy 100 g/litr +100 g/litr (0%+10% KZ) związku I i cymoksanilu wytworzono ze związku I (102,04 g, 98%), cymoksanilu (104,17 g, 96%), preparatu Supermontaline SLT 70 (2,00 g), glikolu monopropylenowego (50,00 g), preparatu Rhodorsil 454 (2,00 g), kwasu octowego (26,73 g, 80%), trójhydratu octanu sodowego (16,37 g), preparatu Bronopol (1,00 g), preparatu Attagel 50 (2,50 g), preparatu Reax 85 (25,00 g), preparatu Morwet D425 (12,5 g), Aerosilu 200 (2,50 g), preparatu Kelzan® S (0,10 g), preparatu Brij 78 (200,00 g) i wody (552,66 g) wytwarzając zawiesinę przez dodanie podstawowej części związku I i ogrzanie do 60°C; dodanie Brij 78, kwasu octowego i trihydratu octanu sodowego w trakcie mieszania oraz odczekanie do momentu, aż cały Brij 78 rozpuści się; Supermontaline SLT 70, glikol mono-propylenowy, połowę Rhodorsilu, Bronopol, Attagel 50, Reax 85, Morwet D425, Aerosil 200, resztę związku I i cymoksanil dodaje się do mieszanej zawiesiny chłodzonej do temperatury pokojowej; zawiesinę miesza się przez 1 godzinę, po czym miele się ją na mokro w młynku Dynomill; komora mielenia wypełniona była w 85-87% (objętościowych) kuleczkami szklanymi o średnicy w zakresie 0,5-0,75 mm, obwodową prędkość tarcz młynka nastawiono na 14 m/s, a zawiesinę wprowadzano do młynka z szybkością 40 ml/minutę, przy czym trzeba ją było przepuścić dwukrotnie, aby uzyskać pożądaną wielkość cząstek (średnią wielkość cząstek poniżej 1 (im); drugą połowę Rhodorsilu 454 i Kelzan® S (w postaci 2% wodnego roztworu przygotowanego w reszcie wody) dodaje się do mieszanej roztartej zawiesiny, po czym zawiesinę miesza się przez 1/2 godziny.

Pomidory (odmiana Houryu) hodowano w szklarni. W teście zastosowano 5 powtórzeń (w każdym powtórzeniu stosowano jedną roślinę w doniczce). Badane roztwory naniesiono w dawce 100 ml/doniczkę (co odpowiadało 3000 litrom/ha; badane roztwory o stężeniu 100 i 50 ppm zapewniały odpowiednio dawki stosowania równoważne 300 i 150 g/ha). Rośliny opryskano następnego dnia zawiesiną zoospor Phytophthora infestans, czynnika wywołującego zarazę ziemniaczaną pomidora. Zarażenie wykonano za pomocą małego rozpylacza osadzając inokulum na 8 liściach każdej rośliny. Po zarażeniu doniczki trzymano w oświetlanym inkubatorze w 23°C przy wilgotności względnej 100% przez 2 dni. Następnego dnia oceniono wszystkie 8 zarażonych liści każdej rośliny rejestrując zmiany patologiczne spowodowane przez P. infestans. Średnie procentowe zwalczenie choroby podano w tabeli 8. Testy, w których stopień zwalczenia jest wyższy od wartości addytywnej, zaznaczono gwiazdkami.

186 260

Tabela 8.

Związek	Dawka (g sc/ha)⁰*	Procentowe zwalczenie choroby
		Doświadczalne²	Oczekiwane⁰*
cymoksanil (50/PZ)	300	93	-
związek I (20/ KZ)	300	74	-
cymoksanil + I KZ)	3H+3H	*100	98
cymoksanil +1 (10/+10/ KZ)	150+150	* 100(4)	-

(1) g substancji czynnej/ha (2) rzeczywiste zaobserwowane zwalczenie (3) zwalczenie oczekiwane wyliczone z równania Colby'ego (4) 300 g sc/ha mieszaniny 1:1 zapewnia skuteczniejsze zwalczanie niż 300 g sc/ha każdego ze składników stosowanych osobno.

W poniższych przykładach 8-11 wszystkie udziały procentowe wyrażono wagowo.

Wszystkie preparaty wytworzono w znany sposób.

Przykład 8. Środek w postaci proszku zawiesinowego 5-metylo-5-(4-fenoksyfenylo)-3-fenyloamino-2,4-oksazolidynon 27,9% cymoksanil 37,1% eter dodecylofenolu z glikolem polietylenowym 2,0% ligninosulfonian sodowy 4,0% glinokrzemian sodowy 6,0% montmorylonit (kalcynowany) 23,00/

Przykład 9

Środek w postaci granulatu

5-metylo-5-(4-fenoksyfenylo)-3-fenyloamino-2,4-oksazolidynon 5,0% cymoksanil 5,00/ atapulgit w postaci granulatu (mała zawartość części lotnych,

0,71/0,30 mm; sita U.S.S. nr 25-50) 90,0%

Przykład 10. Środek w postaci wytłaczanych pastylek 5-metylo-5-(4-fenoksyfenylo)-3-fenyloamino-2,4-oksazolidynon 11,77/ cymoksanil 113% bezwodny siarczan sodowy 11,0% surowy ligninosulfonian sodowy 5,0 alkilonaftalenosulfonian sodowy 1,0% bentonit wapniowo/magnezowy 59,0%

Przykład 11. Środek w postaci koncentratu do emulgowania 5-metylo-5-(4-fenoksyfenylo)-3-fenyloamino-2,4-oksazolidynon 110,0ο cymoksanil H,0% mieszanka rozpuszczalnych w olejach sulfonianów i eterów polioksyetylenowych 11,0% izoforon 77,0%

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 50 egz.

Cena 4,00 zł.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Środek grzybobójczy zawierający grzybobójczo skuteczną ilość mieszaniny substancji czynnych i odpowiednie do stosowania w rolnictwie substancje pomocnicze, znamienny tym, że jako substancje czynne zawiera (a) 5-metylo-5-(4-fenoksyfenylo)-3-fenyloamino-2,4oksazolidynon lub jego odpowiednie do stosowania w rolnictwie sole, i (b) cymoksanil lub jego odpowiednie do stosowania w rolnictwie sole, oraz jako substancje pomocnicze zawiera (c) środek zmniejszający pienienie lub ciekły rozcieńczalnik, który stanowi keton, przy czym stosunek wagowy składnika (a) do składnika (b) wynosi od 17:1 do 1:100.
2. Środek według zastrz. 1, znamienny tym, że jako substancję pomocniczą zawiera środek zmniejszający pienienie.
3. Środek według zastrz. 2, znamienny tym, że ponadto zawiera co najmniej jeden składnik pomocniczy wybrany spośród środka powierzchniowo czynnego, stałego rozcieńczalnika i ciekłego rozcieńczalnika.
4. Środek według zastrz. 1, znamienny tym, że jako substancję pomocniczą zawiera ciekły rozpuszczalnik, który stanowi keton.
5. Środek według zastrz. 1, znamienny tym, że stosunek wagowy składnika (a) do składnika (b) wynosi od 8:1 do 1:25.
6. Środek według zastrz. 5, znamienny tym, że stosunek wagowy składnika (a) do składnika (b) wynosi od 4:1 do 1:10.
7. Środek według zastrz. 6, znamienny tym, że stosunek wagowy składnika (a) do składnika (b) wynosi od 3:2 do 1:3.
8. Środek według zastrz. 1 albo 2, albo 3, albo 4, albo 5, albo 6, albo 7, znamienny tym, że ma postać dyspergowalnego lub rozpuszczalnego w wodzie granulatu, tabletki lub proszku, zawierającego 5-90% wag. składnika (a) i (b), 0-94% wag. rozcieńczalnika, oraz 1-15% wag. środka powierzchniowo czynnego, przy sumie wynoszącej 100% wag.
9. Środek według zastrz. 1 albo 2, albo 3, albo 4, albo 5, albo 6, albo 7, znamienny tym, że ma postać zawiesiny, emulsji, roztworu lub koncentratu do emulgowania, zawierają cego 5-50% wag. składnika (a) i (b), 40-95% wag. rozcieńczalnika, oraz 0-15% wag. środka powierzchniowo czynnego, przy sumie wynoszącej 100% wag.
10. Środek według zastrz. 1 albo 2, albo 3, albo 4, albo 5, albo 6, albo 7, znamienny tym, że ma postać pyłu, zawierającego 1-25% wag. składnika (a) i (b), 70-99,9% wag. rozcieńczalnika, oraz 0-5% wag. środka powierzchniowo czynnego, przy sumie wynoszącej 100% wag.
11. Środek według zastrz. 1 albo 2, albo 3, albo 4, albo 5, albo 6, albo 7, znamienny tym, że ma postać granulatu lub pastylki, zawierającej 0,01-99% wag. składnika (a) i (b), 5-99,99% wag. rozcieńczalnika, oraz 0-15% wag. środka powierzchniowo czynnego, przy sumie wynoszącej 100% wag.
12. Środek według zastrz. 1 albo 2, albo 3, albo 4, albo 5, albo 6, albo 7, znamienny tym, że ma postać wysoce stężonej kompozycji, zawierającej 90-99% wag. składnika (a) i (b), 0-10% wag. rozcieńczalnika, oraz 0-2% wag. środka powierzchniowo czynnego, przy sumie wynoszącej 100% wag.