PL190143B1 - Zastosowania gotowej do użycia dyspergowalnej w wodzie kompozycji pigmentowej oraz gotowa do użytkudyspergowalna w wodzie kompozycja pigmentowa - Google Patents

Abstract

1. Zastosowanie gotowej do uzycia dyspergowalnej w wodzie kompozycji pigmentowej zawierajacej ponad 10% wagowych wody i obejmujacej dyspersje nierozpuszczalnego w wo- dzie i/lub hydrofobowego pigmentu naturalnego w postaci drobinek o srednim rozmiarze co najwyzej 10 mikrometrów, które sa zdyspergowane w nieobecnosci substancji powierzch- niowo czynnej w fazie wodnej obejmujacej hydrokoloid w ilosci co najmniej 1% wagowego w odniesieniu do ciezaru pigmentu, do wytwarzania produktu jadalnego przez zdyspergowanie kompozycji w fazie wodnej tego produktu. 9. Zastosowanie gotowej do uzycia dyspergowalnej w wodzie kompozycji pigmentowej, która zawiera ponad 10% wagowych wody, obejmujacej dyspersje nierozpuszczalnego w wodzie i/lub hydrofobowego pigmentu naturalnego w postaci drobinek o srednim rozmiarze co najwyzej 10 mikrometrów, które sa zdyspergowane w nieobecnosci substancji powierzch- niowo czynnej w fazie wodnej obejmujacej hydrokoloid w ilosci co najmniej 1% wagowego w odniesieniu do ciezaru pigmentu, do wytwarzania produktu farmaceutycznego. 16. Gotowa do uzytku, dyspergowalna w wodzie kompozycja pigmentowa w postaci pa- sty, zelu lub cieczy,' znamienna tym, ze obejmuje dyspersje nierozpuszczalnego w wodzie i/lub hydrofobowego pigmentu naturalnego w postaci drobinek wybranych z grupy obejmujacej kropelki pigmentu oleozywicznego lub kropelki roztworu pigmentu o srednim rozmiarze wy- noszacym co najwyzej 10 mikrometrów, które sa zdyspergowane w nieobecnosci substancji powierzchniowo czynnej w fazie wodnej zawierajacej hydrokoloid w ilosci co najmniej 1% wagowego w odniesieniu do ciezaru pigmentu, przy czym kompozycja zawiera ponad 10% wagowych wody. PL

Description

Przedmiotem wynalazku są zastosowania gotowej do użycia dyspergowalnej w wodzie kompozycji pigmentowej oraz gotowa do użytku dyspergowalna w wodzie kompozycja pigmentowa, która ma postać pasty, zelu lub cieczy i jest używana do barwienia środków żywnościowych i produktów farmaceutycznych.

Środki barwiące stanowią powszechnie stosowane dodatki wykorzystywane przy produkcji artykułów spożywczych i farmaceutyków. Dostępne w handlu w szerokim zakresie są takie środki barwiące, które umożliwiają w przypadku gdy potrzebny jest pewien szczególny odcień barwy, dobranie pojedynczego środka posiadającego wymaganą barwę lub mieszaniny środków barwiących, które zastosowane w odpowiedniej kombinacji nadają produktowi wymagane zabarwienie.

Handlowe środki barwiące mogą być substancjami syntetycznymi, które zwykle określa się mianem barwników lub barwników azowych, lub też środki takie mogą być pigmentami pochodzenia naturalnego, np. dostępnymi w formie materiału roślinnego zawierającego dany pigment, względnie w postaci samych mniej lub bardziej oczyszczonych pigmentów wyekstrahowanych z roślin, zwierząt lub mikroorganizmó w.

Niekiedy środki barwiące, stosowane do środków spożywczych lub farmaceutyków, dostarczane są w postaci substancji syntetycznych, czyli sztucznych, mających taki sam skład chemiczny jak pigmenty pochodzenia naturalnego. Ten rodzaj środków barwiących określa się również w technologii mianem środków barwiących „identycznych z naturalnymi”. Jednak w kontekście tego wynalazku określenie „pigment naturalny” jest stosowane wyłącznie do określenia pigmentów, które pochodzą ze źródła naturalnego.

Naturalne pigmenty do celów spożywczych lub farmaceutycznych mogą być rozpuszczalne w wodzie lub też mogą być praktycznie nierozpuszczalne, albo tylko nieznacznie rozpuszczalne w wodzie, czyli obejmują też pigmenty hydrofobowe. Rozpuszczalny w wodzie pigment naturalny jako taki może być stosowany jedynie do barwienia produktu posiadającego fazę wodną w trakcie i/lub po zakończeniu procesu wytwarzania. Analogicznie zastosowanie naturalnego pigmentu hydrofobowego jako takiego wymaga w produkcie barwionym obecności fazy lipidowej, w której dany pigment jest rozpuszczalny. Niektóre naturalne pigmenty hydrofobowe, takie jak kurkumina, są nierozpuszczalne w wodzie przy pH obojętnym lub niższym, natomiast są rozpuszczalne w wodnych środowiskach alkalicznych.

Może jednak zaistnieć potrzeba uzyskania koloru takiego konkretnego nierozpuszczalnego w wodzie i/lub hydrofobowego pigmentu naturalnego lub mieszaniny takich pigmentów, w produkcie spożywczym lub w produkcie farmaceutycznym, w którym nie występuje faza, w której pigment ten jest łatwo rozpuszczalny. Istnieje zatem przemysłowe zapotrzebowanie

190 143 na środki barwiące zawierające nierozpuszczalne w wodzie i/lub hydrofobowe pigmenty naturalne w postaci kompozycji, które mieszają się z wodą.

W EP-B1-0 498 824 (odpowiadającym publikacji WO 91/06292) opisano sposób wytwarzania ciała stałego o właściwościach hydrofobowo/aerofilowych, zawierającego naturalny środek barwiący w postaci mikrokapsułkowanego proszku, dyspergowalnego w wodzie, uzyskanego metodą suszenia rozpyłowego zawiesiny tego ciała stałego. Produktem przejściowym w procesie wytwarzania tej stałej kompozycji jest wodna hydrokoloidalna zawiesina zawierająca cząstki hydrofobowego środka barwiącego, którą w następnym etapie poddaje się rozdrabnianiu i suszeniu rozpyłowemu, aby otrzymać środek barwiący.

Dyspergujące w wodzie, handlowe preparaty naturalnych pigmentów hydrofobowych i/lub nierozpuszczalnych w wodzie, takich jak kurkuma, są dostępne na przykład w firmie Overseal Foods Ltd., Derbyshire, Anglia, pod nazwą handlową miChroma™. Firma dostarcza te produkty w postaci zawiesiny w glikolu propylenowym i syropie glukozowym, przy czym producent objaśnia w karcie charakterystyki materiałowej, że produkty te plamią odzież i skórę. Producent ten dostarcza również środków barwiących hydrofobowych dyspergujących w wodzie, które zawierają luteinę, naturalny karoten lub paprykę w postaci emulsji typu olej-w-wodzie, których dyspergowalność w wodzie osiąga się przez dodanie emulgatorów (produktów Em-Seal™).

W przemyśle farmaceutycznym i w przemyśle spożywczym stosuje się powszechnie środki barwiące do barwienia powłok cukrowych, na przykład na wyrobach cukierniczych, drażetkach, tabletkach, pigułkach, gumach i granulkach. Obecnie większość dostępnych w tym celu środków barwiących opiera się na barwnikach syntetycznych, na przykład w postaci laków do celów spożywczych, które są pigmentami otrzymanymi przez strącanie i absorpcję barwnika na podkładzie nierozpuszczalnym, takim jak uwodniony tlenek glinu. Kompozycje powłokowe obejmujące takie laki są dostępne w szerokim zakresie. Obecnie powszechnie stosuje się dyspersje na bazie glikolu propylenowego do wprowadzania takich barwników do roztworów, które stosuje się do cienkowarstwowego powlekania tabletek farmaceutycznych. W aktualnym stanie techniki uważa się, że glikol propylenowy wywiera niekorzystny wpływ na czas trwania procesu i na fizyczne właściwości uzyskiwanej powłoki.

W DE 2 820 981 opisano nierozpuszczalny w wodzie proszek do celów spożywczych, przeznaczony do powlekania tabletek farmaceutycznych, składający się z celulozy lub skrobi lub ich pochodnych, który jest zabarwiony naturalnym pigmentem, takim jak kurkumina, oriana lub ekstrakt ze skórek winogron.

Opisana w WO 92/11002 błonotwórcza kompozycja do użycia przy powlekaniu tabletek i kapsułek składa się z cząstek sproszkowanego pigmentu oraz rozpuszczalnego lub dyspergowalnego w wodzie, błonotwórczego polimeru do celów spożywczych i wody w ilości około 1-30% wagowych. Kompozycję tę opisano jako wilgotną mieszankę proszkową; wytwarza się ją przez zmieszanie suchych składników, a następnie dodanie wody, którą napyla się na otrzymaną mieszaninę.

Znane powszechnie trudności stosowania rozpuszczalnych lub dyspergowalnych w wodzie kompozycji środków barwiących związane są z tendencją tych środków do migrowania z jednego segmentu produktu spożywczego łub produktu farmaceutycznego do innego segmentu tego produktu, w którym zabarwienie jest niepożądane. Zjawisko to jest również określane jako „puszczanie barwnika” („bleeding”).

Dlatego szczególnie pożądane są takie preparaty rozpuszczalnych lub dyspergowalnych w wodzie pigmentów naturalnych, które w procesie wytwarzania nie migrują i nie przemieszczają się w produkcie końcowym podczas magazynowania lub w trakcie czynności manipulacyjnych, ani też nie schodzą przy dotknięciu.

Inne problemy lub niedogodności, które występują w przypadku znanych, mieszających się z wodą, naturalnych środków barwiących obejmują niską odporność na działanie światła, ciepła, zmiany odcienia barwy spowodowane przez katalizator i tlen oraz słabe zdolności krycia w przypadku stosowania do powlekania.

Jest więc oczywistym, że nie proszkowe, dyspergowalne w wodzie kompozycje barwiące zawierające nierozpuszczalne w wodzie i/lub hydrofobowe pigmenty naturalne, które są oparte na wodnych dyspersjach tych pigmentów i nie zawierają potencjalnie niepożądanych

190 143 dodatków obejmujących substancje powierzchniowo czynne lub glikol propylenowy, które są bardziej odporne na degradację aniżeli znane produkty, które mogą być stosowane przy wytwarzaniu zarówno produktów spożywczych, jak i produktów farmaceutycznych, które nie migrują i nie przejawiają wspomnianych wyżej niedogodności, nie zostały dotychczas udostępnione do stosowania w przemyśle.

Nieoczekiwanie okazało się, że warunki takie spełnia gotowa do użytku, dyspergowalna w wodzie kompozycja pigmentowa w postaci pasty, żelu lub cieczy według wynalazku, która obejmuje dyspersję nierozpuszczalnego w wodzie i/lub hydrofobowego pigmentu naturalnego w postaci drobinek wybranych z grupy obejmującej kropelki pigmentu oleożywicznego lub kropelki roztworu pigmentu o średnim rozmiarze wynoszącym co najwyżej 10 mikrometrów, które są zdyspergowane w nieobecności substancji powierzchniowo czynnej w fazie wodnej zawierającej hydrokoloid w ilości co najmniej 1% wagowego w odniesieniu do ciężaru pigmentu, przy czym kompozycja zawiera ponad 10%o wagowych wody.

W zakres wynalazku wchodzi tez zastosowanie gotowej do użycia dyspergowalnej w wodzie kompozycji pigmentowej, zawierającej ponad 10%o wagowych wody i obejmującej dyspersję nierozpuszczalnego w wodzie i/lub hydrofobowego pigmentu naturalnego w postaci drobinek o średnim rozmiarze co najwyżej 10 mikrometrów, które są zdyspergowane w nieobecności substancji powierzchniowo czynnej w fazie wodnej obejmującej hydrokoloid w ilości co najmniej 1%> wagowego w odniesieniu do ciężaru pigmentu, do wytwarzania produktu jadalnego przez zdyspergowanie kompozycji w fazie wodnej tego produktu oraz do wytwarzania tego produktu farmaceutycznego.

Poniżej przedstawiono korzyści uzyskane w przypadku zastosowania kompozycji pigmentowej według wynalazku:

- ich stosowanie nie stwarza problemów z pyleniem, które występuje w przypadku produktów proszkowych,

- ich wytwarzanie nie wymaga węzła suszenia, co sprawia, że koszty wytwarzania są niższe i że pigmenty nie ulegają degradacji pod wpływem ciepła i tlenu,

- mogą być dostarczane z taką zawartością wody i o takiej konsystencji, która jest dostosowana do konkretnego zastosowania, na przykład konsystencja może obejmować zakres od skoncentrowanych past do produktów o niskiej lepkości,

- nie powodują problemów związanych z migracją,

- nie zawierają dodatków niepożądanych,

- odznaczają się szerszym zakresem możliwości dozowania,

- odznaczają się wyższą trwałością chemiczną,

- nadają pożądane zmętnienie lub refleks mediom, które z natury są klarowne.

Stosowane tu określenie „nierozpuszczalny w wodzie i/lub hydrofobowy” oznacza, że użyty we wskazanych ilościach pigment jest nierozpuszczalny, lub tylko bardzo nieznacznie rozpuszczalny w wodzie i że w środowiskach wodnych pigment ten występuje jako oddzielna faza i/lub odznacza się tak wysokim stopniem hydrofobowości, że nie daje się jednorodnie rozproszyć lub zawiesić w wodzie bez użycia znacznych naprężeń ścinających i/lub dodatku substancji powierzchniowo czynnych, takich jak środki emulgujące. Większość takich pigmentów rozpuszcza się natomiast w substancjach lipidowych. Związki hydrofobowe mogą być także aerofilowe.

W kontekście tego wynalazku określenie „substancja powierzchniowo czynna” stosowane jest wymiennie z określeniem „surfaktant” i obejmuje związki, które określa się ogólnym mianem związków powierzchniowo czynnych anionowych, kationowych, niejonowych, amfoterycznych i obojnaczych. Przegląd takich powierzchniowo czynnych substancji podaje na przykład I. Smith, Blackie Academic & Professional 1991, str. 169-201. Zgodnie z podaną tu definicją określenie „substancja powierzchniowo czynna” nie obejmuje hydrokoloidów, o czym wspomniano niżej. Należy rozumieć, że wyrażenie „w nieobecności substancji powierzchniowo czynnych” nie wyklucza obecności środka powierzchniowo czynnego użytego w ilościach tak niewielkich, ze w zasadzie nie powoduje on aktywności powierzchniowej.

Pigmentem naturalnym może być każda substancja barwiąca pochodzenia naturalnego, nierozpuszczalna w wodzie i/lub hydrofobowa, dopuszczalna do celów spożywczych lub farmaceutycznych. Pigment może być w zasadniczo czystej postaci, albo może być zawarty

190 143 w materiale, w którym występuje on w sposób naturalny, takim jak materiał roślinny lub zwierzęcy, ewentualnie w połączeniu z nośnikiem dopuszczalnym do celów spożywczych i/lub farmaceutycznych. Najczęściej stosowane naturalne pigmenty hydrofobowe obejmują karotenoidy i jego pochodne, kurkuminę, pigmenty porfirynowe wraz z chlorofilem oraz sadzę z substancji roślinnych.

Karotenoidy, które zawierają żółte, pomarańczowe lub czerwone barwniki są szeroko rozpowszechnione w naturze; ich znaczącym źródłem są rośliny obejmujące trawy, krzewy oriany, gatunki cytrusowe, paprykę (Capsicum arrnum), kwiaty szafranu siewnego (Crocus sativus) kwiaty nagietka, algi morskie, drożdże i niektóre zwierzęta. Karotenoidy można podzielić na następujące klasy: węglowodory karoteinowe, ksantofile i apokarotenoidy. Typowymi przykładami karotenoidów są biksyna, beta-karoten, apokarotenale, kantaksantyna, szafran, krocyna, kapsantyna i kapsorubina, które występują w oleożywicy z papryki, luteina, astaksantyna, rubiksantyna, wiolaksantyna, rodoksantyna, likopen oraz ich pochodne.

Dalsze nierozpuszczalne w wodzie i/lub hydrofobowe pigmenty naturalne, które są użyteczne w niniejszym wynalazku obejmują kurkuminę, która jest głównym pigmentem kurkumy, barwny ekstrakt oleożywicy z korzenia kurkumy (Curcuma lorga), sadzę z substancji roślinnych, którą otrzymuje się przez całkowite zwęglenie materiału roślinnego i roztarcie otrzymanego węgla na miałki proszek oraz pigmenty porfirytowe, takie jak rozpuszczalne w oleju chlorofile oparte zasadniczo na fetofitynie a lub b oraz ich epimerach i izomerach.

Według wynalazku, te naturalne pigmenty są zawarte w przedstawionych wyżej kompozycjach w formie drobinek o średnim rozmiarze nie przekraczającym 10 mikrometrów. Pigment ma korzystnie postać drobinek o średnim rozmiarze co najwyżej 5 mikrometrów, korzystnie najwyżej 2 mikrometry, a jeszcze korzystniej najwyżej 1 mikrometr. Uważa się, że zdolność pigmentu do nadawania atrakcyjnego odcienia barwy i efektywnego barwienia, na przykład gdy kompozycja jest użyta w kompozycjach do powlekania, wzrasta wraz ze zmniejszaniem rozmiarów drobinek pigmentu.

Cząstki pigmentu są kropelkami pigmentu oleożywicznego, przykładowo oleożywicy papryki lub oleożywicy kurkumy, bądź też pigment wprowadza się do dyspersji wodnej w postaci kropelek roztworu lub dyspersji, takiej jak emulsja pigmentu, na przykład w oleju roślinnym do celów spożywczych lub w oleju roślinnym do celów farmaceutycznych. Dyspersja taka może dodatkowo zawierać środek emulgujący do celów spożywczych, obejmujący przykładowo lecytynę lub emulgator monoglicerydowy'.

Jak wyżej wspomniano drobinki zawierające pigment naturalny są zdyspergowane w fazie wodnej obejmującej hydrokoloid, przy czym dyspersję taką wytwarza się bez dodatku substancji powierzchniowo czynnych, takich jak środek emulgujący lub surfaktant. Hydrokoloidy odpowiednie dla celów niniejszego wynalazku obejmują białka zwierzęce lub roślinne, takie jak żelatyna, które można wydobyć z ssaków lub ryb, białka mleka lub soi, wycieki (produkty wypacania), takie jak guma arabska, żywica tragakantowa i inne żywice, takie jak żywica guarowa, żywica z mączki chleba świętojańskiego lub żywica ksantanowa, agar-agar, alginiany, karagen, furceleran, pektyna, mąki zbożowe i skrobie, pochodne skrobi, celuloza mikrokrystaliczna, pochodne celulozy, takie jak karboksymetyloceluloza, dekstran i syntetyczne hydrokoloidy obejmujące przykładowo poliwinylopirolidon. Obecnie stosowane hydrokoloidy obejmują korzystnie żelatynę i gumę arabską. Hydrokoloid może również stanowić mieszaninę hydrokoloidów.

Uważa się, że hydrokoloid działa jak koloid ochronny, który zapobiega skupianiu się drobinek pigmentu oraz zapewnia zwilżalność i aktywność dyspergującą.

Hydrokoloid jest stosowany w ilości co najmniej 1% wagowego w odniesieniu do ciężaru pigmentu, np. w przedziale 2-80% wagowych. W korzystnych wykonaniach wynalazku ilość hydrokoloidu zawarta jest w przedziale 3-60% wagowych, takim jak 5-50% wagowych, z tym że ilość hydrokoloidu może być na przykład mniejsza niż 10%o wagowych w odniesieniu do ciężaru pigmentu. W innych korzystnych wykonaniach wynalazku ilość hydrokoloidu wynosi więcej niż 100% wagowych do ciężaru pigmentu, a nawet więcej niż 200% wagowych i na przykład więcej niz 300% wagowych w odniesieniu do ciężaru pigmentu.

190 143

Ilość pigmentu można również obliczać w odniesieniu do kompozycji. Wówczas ilość hydrokoloidu stanowi korzystnie 1-50% wagowych kompozycji, korzystnie 5-40% wagowych, np. 10-25% wagowych.

Według wynalazku kompozycja zawiera ponad 10%o wagowych wody. Jedną z zalet kompozycji według wynalazku jest możliwość dostarczenia kompozycji z zawartością wody mieszczącą się w szerokim zakresie, co pozwala na dostosowanie jej do specjalnych życzeń odbiorcy'. Kompozycja o niskiej zawartości wody ma postać lepkiej pasty. W zależności od rodzaju użytego pigmentu naturalnego kompozycja o zawartości wody w zakresie powyżej 10% do 40% wagowych ma charakterystycznie postać pasty, żelu lub lepkiej cieczy. Gdy zawartość wody rośnie powyżej tego zakresu konsystencja kompozycji wykazuje coraz mniejszą lepkość i w końcu kompozycja przechodzi w ciecz. Z punktu widzenia użytkownika wydaje się, że stężona kompozycja o konsystencji pasty jest wygodna, ponieważ jest łatwa do transportowania i magazynowania, a ponadto w takim koncentracie naturalny pigment jest dobrze chroniony przed działaniem światła i reakcjami utlenienia. Stężoną kompozycję według wynalazku można rozcieńczać wodą, aż do uzyskania pożądanego stężenia pigmentu.

Ilości pigmentu naturalnego w kompozycji według wynalazku dobiera się odpowiednio do danego rodzaju pigmentu i szczególnego zamierzonego zastosowania kompozycji, w związku z czym zawartość pigmentu brana jest pod uwagę w szerokim zakresie wartości, jak np. 0,5-90% wagowych w przeliczeniu na dyspersję, z tym, że przewiduje się również możliwość użycia zawartości powyżej tego zakresu. W korzystnej realizacji wynalazku ilość pigmentu zawarta jest w przedziale 1-50% wagowych, a bardziej korzystnie w przedziale 5-40% wagowych. W przeliczeniu na fazę zdyspergowaną użyteczna ilość pigmentu zawarta jest w przedziale 10 do 30% wagowych, włącznie z zawartością około 20% wagowych w przeliczeniu na dyspersję. W szczególnych wykonaniach wynalazku naturalny pigment wchodzący w skład kompozycji obejmuje mieszaninę dwóch lub więcej pigmentów.

Faza wodna kompozycji według wynalazku, która zgodnie z wynalazkiem jest stosowana do wytwarzania produktu jadalnego i farmaceutycznego, może obejmować jako dalszy składnik węglowodan lub alkohol cukrowy lub mieszaninę tych substancji. Węglowodan jest korzystnie wybierany z grupy obejmującej monosacharyd, disacharyd lub oligosacharyd, wśród których przykładowo można wymienić glukozę, laktozę, fruktozę, sacharozę. Jako alkohol cukrowy może być wybrany np. sorbit, mannit, dulcyt lub adonit. Ilość alkoholu cukrowego zawarta jest korzystnie w przedziale 0-95% wagowych w przeliczeniu na dyspersję, np. 5-50% wagowych, obejmującym zakres 10-30% wagowych.

Kompozycja według wynalazku, która zgodnie z wynalazkiem jest stosowana do wytwarzania produktu farmaceutycznego, stanowi kompozycję powłokową obejmującą powyższą dyspersję niemieszalnego z wodą i/lub hydrofobowego pigmentu naturalnego i co najmniej jednego jeszcze składnika, który normalnie stosowany jest w kompozycji do wytwarzania barwnych powłoczek, np. na tabletkach, drażetkach, pigułkach lub kapsułkach. Ten dalszy składnik można wybrać spomiędzy dodatkowych cukrów, aby uzyskać konsystencję syropu, środków uplastyczniających, takich jak glikol propylenowy, żywic pokrywających cienką warstwą, środków stabilizujących, dodatkowych środków barwiących, takich jak CaCC>3 lub ditlenek tytanu, lub niższch alkoholi. Kompozycja ta może być także kompozycją przeznaczoną do celów dekoracyjnych, jak np. kompozycja wybłyszczająca lub kompozycja do napisów..

Zgodnie z wynalazkiem, kompozycja opisana powyżej jest użyteczna jako środek barwiący dla produktów spozywczych. Każdy środek spożywczy zawierający fazę wodną, w której kompozycja jest dyspergowalna może być zabarwiany. Na przykład kompozycja nadaje się do barwienia ciekłych produktów żywnościowych, obejmujących napoje bezalkoholowe, napoje gazowane i produkty mleczne. Te ostatnie obejmują nie tylko słodkie produkty mleczne, lecz także zakwaszane produkty mleczne, jak np. jogurt.

Interesującym zastosowaniem według wynalazku jest zastosowanie kompozycji do zabarwiania produktów jadalnych otrzymywanych metodą wytłaczania, jak np. jadalna osłonka dla wyrobu żywnościowego, takiego jak np. produkt wędliniarski. Typowym przykładem takich osłonek są osłonki kolagenowe używane jako „skórki” na kiełbasy. Do mieszaniny wodnej, która ma być wytłaczana lub wylewana, dodaje się odpowiednią ilość kompozycji barwiącej tak, że w powstającej osłonce jadalnej zawarte są pigmenty barwne.

190 143

Stwierdzono, że w przeciwieństwie do znanych środków barwiących do celów spożywczych pigmenty naturalne wprowadzane do wytłaczanych w powyższy sposób osłonek jadalnych, nie wykazują tendencji do migrowania do będących z nimi w kontakcie produktów żywnościowych, a zwłaszcza, że pigmenty takie nie ulegają uwolnieniu do wody w trakcie gotowania produktu.

Inne przykłady produktów wytłaczanych, w których kompozycje pigmentowe według wynalazku znajdują użyteczne zastosowanie obejmują zbożowe płatki śniadaniowe, ciast(k)a, chleb, kanapki, słodycze, chlebki, chrupki, preparowane ziarna zbóż. Fakt, że kompozycje nie zawierają żadnych lipidów ani substancji powierzchniowo czynnych, okazał się szczególnie przydatny przy wytwarzaniu produktów ekspandowanych, otrzymywanych w procesach wytłaczania, ponieważ w procesach tych w obecności lipidów i/lub substancji powierzchniowo czynnych dodanych do mieszaniny wytłaczanej ekspansja jest niższa.

Dalszym korzystnym zastosowaniem kompozycji jest barwienie wyrobów cukierniczych obejmujących przykładowo cukierki, kwaśne dropsy i galaretki, ponieważ pigmenty zawarte w kompozycjach według wynalazku są odporne na działanie kwasów.

Niektóre produkty spożywcze, np. napoje bezalkoholowe, soki, zupy i sosy są wytwarzane jako produkty początkowo ciekłe, które następnie poddaje się odwodnieniu w celu otrzymania produktu przesuszonego, trwałego podczas magazynowania, o zawartości wody zwykle nie przekraczającej 10% wagowych. Kompozycje według wynalazku są także użyteczne do zabarwiania tych produktów w taki sposób, że zabarwianie ich po etapie wtórnego uwodnienia pozwala otrzymać w zasadzie tę samą moc i odcień zabarwienia, jakie miały wyjściowe ciekłe produkty żywnościowe.

Jak już wspomniano wyżej, w przemyśle spożywczym występują niedogodności związane z faktem, że środki barwiące stosowane w produktach żywnościowych wykazują tendencję do migrowania w obrębie produktu jadalnego lub też do otoczenia tego produktu. W technologii zjawisko to określa się mianem „puszczania barwnika” („bleeding”). Zagadnienie to jest szczególnie kłopotliwe w przypadku produktów żywnościowych, które zawierają liczne, oddzielne segmenty lub warstwy, przy czym środek barwiący nie jest dodawany do wszystkich segmentów, lecz tylko do jednego lub kilku wybranych segmentów. Tak więc, w przemyśle tym wysoce pożądane są środki barwiące, które w takich produktach nie migrują. Stwierdzono, że pigmenty zawarte w kompozycjach według wynalazku utrzymują się w sposób trwały w obrębie segmentów, do których zostały wprowadzone i nie przemieszczają się do sąsiednich, niezabarwionych segmentów.

Typowym przykładem takich produktów żywnościowych uwarstwionych lub segmentowanych są desery, które ewentualnie mogą być zakwaszone, obejmujące co najmniej jedną warstwę nadzienia owocowego, do którego wprowadzono środek barwiący oraz jedną lub więcej warstw innych składników,, również zawierających fazę wodną, do których nie dodano środka barwiącego. Innym przykładem takiego produktu jest ciast(k)o warstwowe. Przemieszczanie się środka barwiącego do warstw nie zabarwionych daje w rezultacie wysoce niepożądany wygląd tych produktów uwarstwionych. Jak pokażą podane niżej przykłady, kompozycje według wynalazku mogą być zastosowane w takich produktach nie powodując efektów „puszczania barwnika”. Dalszym jeszcze przykładem produktu, w którym korzystne jest uniknięcie migracji pigmentów jest śniadaniowy produkt zbożowy przeznaczony do spożywania wraz z mlekiem.

Wyeliminowanie przemieszczania się pigmentów ma również podstawowe znaczenie w przypadku produktów jadalnych obejmujących powierzchniową warstwę dekoracyjną zawierającą zdyspergowany środek barwiący. Migracja wprowadzonego pigmentu z warstwy dekoracyjnej do warstwy podłoża jest zdecydowanie niepożądana. Typowymi przykładami produktów dekorowanych na powierzchni są produkty mięsne, takie jak surimi i inne delikatesy, które można dekorować żelem (emulsyjnym na bazie wody) barwionym kompozycją pigmentową w stadium cieczy, a następnie nakładanym na produkt i pozostawionym do zastygnięcia. Dalszymi przykładami produktów dekorowanych na powierzchni są wyroby piekarnicze mające polewę cukrową (lukier) na powierzchni lub zabarwione elementy dekoracyjne. Wprowadzone do takich warstw lub elementów dekoracyjnych pigmenty zawarte w kompozycjach według wynalazku nie wykazują migracji z tych warstw lub elementów.

190 143

Szczególnym rodzajem przeznaczonych do spożycia wielowarstwowych produktów są drażetki, w których na rdzeń składnika spożywczego nakłada się jedną lub więcej warstw powlekających, zwykle zawierających cukier. Przykładami takich rdzeni, które się powleka są guma do żucia, granulki cukrowe, tabletki cukrowe i czekolada. Z reguły barwienie takich rdzeni spożywczych przeprowadza się w jednym lub kilku etapach procesu na panwiach/blachach, gdzie rdzenie te są pokrywane syropem cukrowym zawierającym środek barwiący. Normalnie dla uzyskania zadowalającego pokrycia kolorem nieodzowne jest zastosowanie kilku warstw pokrywających. W przypadku znanych środków barwiących opartych na lakach rozpuszczalnych w wodzie lub dyspergowalnych, często wymagane jest użycie 20 lub więcej warstw powlekających. Stwierdzono, że kompozycje według wynalazku nadają się bardzo dobrze do użycia w takich powłokach i że przy zastosowaniu mniej niż 20 warstw, np. 2-15 warstw, można uzyskać drażetki o zadowalającym zabarwieniu. Ponadto stwierdzono, że naturalne pigmenty zawarte w tych kompozycjach zastosowanych w powłokach kryjących nie barwią palców przy dotykaniu ani tkanki śluzowej przy ssaniu drażetek. Wysoce atrakcyjną cechą kompozycji według wynalazku jest ich użyteczność jako środków barwiących przy wytwarzaniu środków farmaceutycznych. Na przykład, kompozycje te mogą być stosowane do barwienia środków farmaceutycznych obejmujących liczne, oddzielne segmenty, zasadniczo w ten sam sposób i z wykorzystaniem tych samych zalet jak opisano wyżej dla segmentowanych produktów spożywczych. W szczególności kompozycje według wynalazku są użyteczne do barwienia kompozycji do konwencjonalnego powlekania tabletek, pigułek lub granulek zawierających substancje farmaceutycznie aktywne.

Do takich celów powlekania, dyspergowalną w wodzie kompozycję według wynalazku wprowadza się zwykle do zawiesiny syropu cukrowego, np. stosując sacharozę. Zawartość substancji stałej w syropie do powlekania mieści się zwykle w przedziale 60-80% wagowych. Ilość kompozycji zawierającej pigmenty naturalne, dodawanej do syropu powlekającego mieści się na ogół w przedziale (l/2)-50% wagowych w przeliczeniu na ciężar syropu. Zabarwiona w ten sposób mieszanina powlekająca może dodatkowo zawierać jeszcze inne składniki, takie jak środki stabilizujące, konserwujące, modyfikujące lepkość oraz plastyfikatory.

Rdzenie farmaceutyczne powleka się wielokrotnie przy zastosowaniu konwencjonalnego procesu panwiowego, przy czym liczba wymaganych kolejnych powlekań zależy od rodzaju użytego pigmentu i pożądanego wyglądu produktu końcowego. Natomiast przy użyciu kompozycji według wynalazku atrakcyjne zabarwienie uzyskuje się już po nałożeniu stosunkowo niewielu warstw powlekających. Normalnie potrzeba mniej niż 20 warstw, w większości przypadków wystarcza 5-15 warstw.

Oprócz powyższych zastosowań, kompozycje według wynalazku uważa się za użyteczne także do barwienia ciekłych produktów farmaceutycznych, takich jak roztwory, zawiesiny lub dyspersje posiadające fazę ciekłą.

Gotowe do użycia dyspergowalne w wodzie kompozycje pigmentowe według wynalazku, których zastosowanie jest także przedmiotem wynalazku, wytwarza się następującą metodą.

W pierwszym etapie tej metody sporządza się dyspersję nierozpuszczalnego w wodzie i/lub hydrofobowego pigmentu naturalnego przez rozdrobnienie tego pigmentu w fazie wodnej. Ten etap rozdrabniania przeprowadza się bez dodatku substancji powierzchniowo czynnych, takich jak emulgatory, jednak w obecności hydrokoloidu, który stosuje się w podanej wyżej ilości i rodzaju. Rozdrobnienie można wykonać stosując znane sposoby, które pozwalają rozdrobnić ciało stałe lub olej na oddzielne cząstki o rozmiarze nie przekraczającym 10 mikrometrów. Niekiedy korzystne jest rozdrabnianie pigmentu aż do uzyskania cząstek o średnim rozmiarze nie przekraczającym 5 mikrometrów, korzystniej 2 mikrometrów, a jeszcze korzystniej 1 mikrometra.

Stosowne operacje rozdrabniania obejmują mielenie i homogenizację, jak opisano szczegółowo w przytoczonych niżej przykładach. W korzystnej realizacji wynalazku ilość hydrokoloidu wynosi mniej niż 10% wagowych w przeliczeniu na ciężar pigmentu.

Etap rozdrabniania można powtórzyć raz lub więcej razy aż do uzyskania cząstek o wymaganym rozmiarze. Operację dyspergowania można przeprowadzić stosując co najmniej dwa etapy, przy czym pierwszy etap obejmuje mielenie w fazie wodnej zawierającej mniej niż

190 143

10% wagowych hydrokoloidu, po którym przeprowadza się dalszą homogenizację uzyskanej dyspersji, ewentualnie z dodatkiem jeszcze pewnej ilości hydrokoloidu.

Jak wspomiano, pigmenty naturalne mogą być dostępne w postaci cząstek ciał stałych albo w postaci oleożywicy, takich jak np. oleożywica paprykowa. Pigment taki jak pigment oleożywiczny może być użyty w postaci dyspersji w oleju do celów spożywczych lub farmaceutycznych, takim jak olej roślinny.

Metoda powyższa obejmuje również wytwarzanie dyspersji pigmentowej, w której stosuje się mieszaninę nierozpuszczalnych w wodzie i/lub hydrofobowych pigmentów naturalnych. W ten sposób, stosując kombinację dwóch lub więcej pigmentów o różnych barwach można uzyskać kompozycje pigmentowe o szczególnie atrakcyjnym odcieniu kolorystycznym.

Wspomniano już, że metoda może obejmować dodanie węglowodanu do fazy wodnej przed lub po etapie rozdrabniania, lub też obejmować dodanie co najmniej jednego dodatkowego składnika do dyspersji nierozpuszczalnego w wodzie i/lub hydrofobowego pigmentu naturalnego. Takie dodatkowe składniki można wybrać np. spośród przeciwutleniaczy, środków stabilizujących, plastyfikatorów, środków modyfikujących lepkość, alkoholi, żywic i środków konserwujących.

Przykład I. Otrzymywanie kompozycji na bazie oleożywicy paprykowej

Do 16,5 kg wody zdemineralizowanej o temperaturze około 65°C wprowadzono powoli 8,0 kg żelatyny (w przeliczeniu na suchą masę) i mieszano aż do całkowitego rozpuszczenia się żelatyny. Następnie dodano 15,0 kg sacharozy i mieszaninę mieszano przy użyciu mieszalnika aż do całkowitego rozpuszczenia się cukru. Do powyższego roztworu wprowadzono 10,6 kg oleożywicy paprykowej uprzednio podgrzanej do temperatury 40-45°C i mieszaninę mieszano przy użyciu wysokoobrotowego mieszalnika z głowicą homogenizującą, przy czym homogenizację prowadzono przez około 30 minut przy maksymalnej szybkości. Mieszanie kontynuowano przy wysokiej szybkości mieszadła (przez około 20 minut) aż do momentu uzyskania całkowicie jednorodnej mieszaniny. Następnie podwyższono temperaturę do około 70°C i mieszanie kontynuowano przez około 10 minut przy niskiej szybkości mieszadła uzyskując homogeniczną, kompozycję pigmentową dyspergowalną w wodzie. Zawartość wody w kompozycji wyniosła około 33% wagowych.

Instrukcja robocza 1. Wytwarzanie kompozycji na bazie oleożywicy paprykowej o różnych zawartościach wody

Kompozycje o różnych zawartościach wody można wytworzyć przy zastosowaniu metody opisanej w przykładzie I i użyciu następujących składników (w kilogramach):

	Zawartość wody	Żelatyna	Woda zdemineralizowana	Sacharoza
A	25%	8,0	12,5	19,0
B	30%	10,0	15,0	14,5
C	33%	12,0	16,5	11,0
D	40%	15,0	20,0	4,4

Utrzymując zawartość pigmentu na stałym poziomie 10,6 kg w każdej z powyższych czterech kompozycji uzyskano następujące zawartości żelatyny w przeliczeniu na ciężar pigmentu: A: 75%, B: 94%, C: 113% i D: 142%, odpowiednio.

Instrukcja robocza 2. Wytwarzanie kompozycji na bazie oleożywicy chlorofilowej

Kompozycje na bazie oleożywicy paprykowej można wytwarzać przy zastosowaniu metody i składników podanych w przykładzie I i w instrukcji roboczej 1, z tym, że w miejsce oleożywicy paprykowej stosuje się oleożywicę chlorofilową w tej samej ilości.

Przykład II. Wytwarzanie kompozycji na bazie oleożywicy paprykowej z zastosowaniem homogenizacji pod wysokim ciśnieniem

Do 15,0 kg wody zdemineralizowancj o temperaturze około 65°C dodano powoli 8,0 kg żelatyny (w przeliczeniu na suchą masę) i mieszano aż do całkowitego rozpuszczenia się żelatyny. Następnie dodano 16,5 kg sacharozy i mieszaninę mieszano do całkowitego rozpuszczę190 143 nia się cukru. Do powyższej mieszaniny dodano 10,6 kg oleożywicy paprykowej uprzednio podgrzanej do temperatury 40-45°C i mieszaninę mieszano przy użyciu wysokoobrotowego mieszalnika z głowicą homogenizującą i mieszaninę homogenizowano/mieszano przez krótki okres czasu w warunkach wysokiej szybkości obrotów. Produkt przepuszczono przez homogenizator pod wysokim ciśnieniem (12000-30000 psi = 82,7-206,8 MPa) i otrzymano jednorodną kompozycję pigmentową, dyspergowalną w wodzie. Zawartość wody w otrzymanej kompozycji wyniosła około 30% wagowych.

Przykład III. Wytwarzanie kompozycji na bazie biksyny

Do 16,5 kg wody zdemineralizowanej o temperaturze około 65°C dodano powoli 8,0 kg żelatyny (w przeliczeniu na suchą masę) i mieszano aż do całkowitego rozpuszczenia się żelatyny. Następnie dodano 15,0 kg sacharozy i mieszaninę mieszano przy użyciu mieszalnika aż do całkowitego rozpuszczenia się cukru. Do powyższego roztworu wprowadzono 10,5 kg proszku biksyny mieszając przy użyciu mieszalnika mechanicznego. Mieszanie kontynuowano aż do momentu uzyskania całkowicie jednorodnej mieszaniny.

Mieszaninę mielono stosując odpowiedni młyn aż do uzyskania stabilnej dyspersji pigmentu. Zmielony produkt podgrzano, łagodnie mieszając, do temperatury około 75°C i utrzymywano w tej temperaturze przez około 10 minut. Zawartość wody w otrzymanej kompozycji wyniosła około 33%o wagowych.

Instrukcja robocza 3. Wytwarzanie kompozycji na bazie biksyny o różnych zawartościach wody

Kompozycje na bazie biksyny o różnych zawartościach wody, żelatyny i sacharozy można wytworzyć przy zastosowaniu metody opisanej w przykładzie III i użyciu następujących składników (w kilogramach):

	Zawartość wody	Żelatyna	Woda zdemineralizowana	Sacharoza
A	25%	8,0	12,5	19,0
B	30%	10,0	15,0	14,5
C	33%	12,0	16,5	11,0
D	40%	15,0	20,0	3,4

Wytworzone kompozycje mają następujące zawartości żelatyny w przeliczeniu na ciężar pigmentu: A: 76%0, B: 95%, C: 114% i D: 142%, odpowiednio.

Przykład IV. Otrzymywanie kompozycji na bazie kurkumy

Kompozycję na bazie kurkumy otrzymano przy zastosowaniu tej samej metody i tych samych ilości składników, jak podano w przykładzie III, z tym, że w miejsce proszku biksyny użyto proszku kurkumy w tej samej ilości.

Instrukcja robocza 4. Wytwarzanie kompozycji na bazie kurkumy przy użyciu gumy arabskiej jako hydrokoloidu

Kompozycję tę można wytwarzać stosując metody i składniki opisane w przykładzie IV, z tym, że w miejsce żelatyny stosuje się gumę arabską w tej samej ilości.

Przykład V. Porównawcze studium migracji w kwaśnym deserze zabarwionym kompozycją pigmentową według wynalazku i środkami barwiącymi użytymi dla porównania

Przecier jabłkowy zmieszano z niżej podaną ilością środków barwiących; otrzymaną mieszaniną napełniono do połowy 25-mililitrowe pojemniki szklane, a ich górną połowę dopełniono jogurtem. Pojemniki trzymano w temperaturze 5°C i badano migrację barwnika do warstwy jogurtu po upływie 4,7, 11 i 28 dni.

Wszystkie środki barwiące użyte jako materiały odniesienia były produktami firmy Chr. Hansen A/S, Horsholm, Dania. Zbadano następujące środki (dawki: gramy środka barwiącego/gram miazgi jabłecznej):

- T-PT8-WS: kurkuma rozpuszczona w polisorbacie 80 (0,068),

- P-50,0000-WS: oleożywica paprykowa rozpuszczona w polisorbacie 80 (0,067),

190 143

- Kompozycja na bazie oleożywicy paprykowej z przykładu I (0,131),

- Kompozycja na bazie biksyny z przykładu III (0,029),

- Kompozycja na bazie kurkumy z przykładu IV (0,092).

Tabela 5.1.

Migracja (w cm) kompozycji badanych i środków barwiących użytych dla porównania

	Dni
	1	4	7	1 I	28
Kompozycja biksynowa, testowana		0	0	0
Kompozycja kurkumowa, dla porównania	0,5
Kompozycja kurkumowa, testowana	0
Kompozycja paprykowa, porównawczo	0,5
Kompozycja paprykowa, testowana	0

Powyższe wyniki dowodzą wyraźnie, że w przypadku kompozycji według wynalazku zawierającej naturalne pigmenty migracja nie wystąpiła, natomiast w przypadku materiałów odniesienia zawierających odpowiednie pigmenty w roztworze, migracja wystąpiła w znacznym stopniu.

Przykład VI. Powlekanie wyrobów cukierniczych przy zastosowaniu syropów zawierających kompozycje na bazie naturalnych pigmentów

Syrop powlekający sporządzono przez zmieszanie 3,5 kg sacharozy z 1,5 kg wody i ogrzanie mieszaniny do 80°C z ustawicznym mieszaniem przy użyciu mieszadła śmigłowego. Syrop schłodzono do temperatury 50°C, po czym dodano 270 g kompozycji według wynalazku zawierającej naturalne pigmenty w ilości około 20%. W ten sposób otrzymano dwa barwne syropy powlekające, zawierające kompozycje pigmentowe: jedną na bazie kurkumy, drugą na bazie biksyny. Stężenie naturalnych pigmentów w syropach wynosiło około 0,4% w przeliczeniu na suchą masę syropu. Dla zbadania zdolności barwiącej syropów powlekających użyto 4-5 kg rdzeni cukierniczych o średnicy 17 mm z powłoką cukrową zawierającą TiCb. W obydwaj doświadczeniach otrzymano zadowalające zabarwienie drażetek stosując zaledwie 3-4 warstwy barwiącego syropu, natomiast mocne i ciemne zabarwienie otrzymano po nałożeniu 10 warstw powłoki. Doświadczenie to dowodzi, że kompozycje na bazie naturalnych pigmentów ulegały bardzo dobrej dyspersji bez użycia mieszalnika wysokoobrotowego. Zdolność barwienia była wysoka w tym sensie, że zadowalające zabarwienie uzyskiwano już po nałożeniu 3-4 warstw bez stosowania gumy arabskiej jako dodatku, która jest często używana jako składnik syropów powlekających dla zwiększenia przyczepności środka barwiącego. Przy spożyciu zabarwionych drażetek nie zaobserwowano zabarwienia zębów, ust lub rąk.

Przykład VII. Zachowanie się kompozycji pigmentowych w napojach bezalkoholowych

Sporządzono koncentrat napoju bezalkoholowego o następującym składzie:

Sacharoza	430,0 g
Benzoesan sodu, do celów spozywczych	0,7 g
Sól potasowa kwasu sorbowego, do celów spozywczych	0,9 g
Kwas askorbinowy	0,1 g
Jednowodny kwas cytrynowy, do celów spozywczych	8,6 g
Woda zdemmeralizowana uzupełniono	do 1000,0 g

190 143

Przed użyciem koncentrat rozcieńczono wodą zdemineralizowana w stosunku 1:4. Otrzymany rozcieńczony napój bezalkoholowy miał pH = 3,0 ± 0,2.

Do rozcieńczonego napoju dodano kompozycje pigmentowe z przykładów I, III i IV [paprykową (Test-Paprika), orianową (Test-Annatto) i kurkumową (Test-Turmeric)] o następujących stężeniach pigmentów: 10 jednostek, 20 ppm i 28 ppm, odpowiednio.

Jako materiały odniesienia wprowadzono do środowiska napoju bezalkoholowego następujące środki barwiące, zawierające odpowiednie pigmenty:

- P-50,00-WS, oleożywica paprykowa w polisorbacie 80 (10 jednostek),

- A-720-WS-AP, norbiksyna w glikolu propylenowym, polisorbacie, Ca(OH)2 i wodzie (20 ppm),

- T-PT8-WS, kurkuma w polisorbacie 80 (30 ppm).

Zmierzono wartości L*a*b* stosując przyrząd Minolta Tristimulus CT-210 wyposażony w lampę D65 i kuwetę o długości drogi świetlnej 1 cm.

Pomiary przeprowadzono po rozpuszczeniu/zdyspergowaniu środków barwiących i po przechowywaniu przez okres 8 tygodni odpowiednio na świetle i w ciemności.

Symbol AE wyraża różnicę parametrów barwy.

Wyniki oznaczeń zestawiono w poniższej tabeli.

Tabela 7.1.

Przezroczystość ośrodka napoju bezalkoholowego i wartość ΔΕ w dniu 0 i po upływie 8 tygodni

		Wartość AE
Środek barwiący	Przezroczystość	W świetle dziennym	W ciemności
Test-Paprika	roztwór mętny	45	17
P-50,000-WS	przezroczysty	43	35
Test-Annatto	roztwór mętny	13	5
A-720-WS-AP	przezroczysty	48	35
Test-Turmeric	roztwór mętny	4	->
T-PT8-WS	przezroczysty	94	•Ί Π

Wyniki powyższe dowodzą, ze w porównaniu ze środkami barwiącymi stosowanymi jako materiały odniesienia, kompozycje według wynalazku odznaczają się wysoką stabilnością. Ponadto dyspergowalne w wodzie kompozycje według wynalazku nadały środowisku napoju bezalkoholowego mętność, natomiast próbki napojów bezalkoholowych porównawczych pozostały przezroczyste. Mętność napoju bezalkoholowego stanowi wysoce pożądaną cechę barwionego napoju bezalkoholowego.

Przykład VIII. Odporność kompozycji pigmentowej na bazie kurkumy na działanie światła

Sporządzono glazurę cukrową składającą się z 300 g cukru lodowatego i 30 g wody. Do mieszaniny tej dodano kompozycje według wynalazku o zawartości 40 ppm i 80 ppm kurkumy (Test-Turmeric). Do glazury dodano jako materiał odniesienia T-PT8-WS (kurkuma solubilizowana w polisorbacie) o stężeniach pigmentu 10, 20 i 40 ppm. Badano stabilność pigmentu w obydwu kompozycjach, oznaczając nasycenie barwy przy dziennym świetle natychmiast po dodaniu pigmentu i po upływie 1 dnia.

190 143

Wyniki zestawiono w poniższej tabeli.

Tabela 7.1.

Trwałość koloru wyrażona zmianami nasycenia barwy przy przechowywaniu na świetle dziennym w ciągu 1 dnia

		Nasycenie barwy
Kompozycja	Pigment, ppm	Początkowe	Po 1 dniu
Test-Turmeric	80	46	47
Test-Turmeric	40	36	η π 33
T-PT8-WS	80	74	58
T-PT8-WS	40	68	47
T-PT8-WS	20	58	36
T-PT8-WS	10	47	26

Powyższe wyniki dowodzą jasno, że kompozycje pigmentowe według wynalazku odznaczają się zdecydowanie wyższą trwałością na świetle dziennym w porównaniu z kompozycjami użytymi jako materiał odniesienia.

Przykład IX. Wytwarzanie kompozycji na bazie biksyny w procesie dwuetapowego dyspergowania biksyny

Do 16,0 kg wody zdemineralizowanej o temperaturze około 65°C wprowadzono powoli 1,0 kg żelatyny (w przeliczeniu na suchą masę) i mieszano aż do całkowitego rozpuszczenia się żelatyny. Następnie dodano 15,5 kg sacharozy i mieszaninę mieszano przy użyciu mieszalnika aż do całkowitego rozpuszczenia się cukru. Do powyższej mieszaniny wprowadzono 10,5 kg biksyny, mieszając przy użyciu mieszadła mechanicznego. Mieszanie kontynuowano aż do momentu uzyskania całkowicie jednorodnej mieszaniny. Ziarna mieszaniny mielono przy zastosowaniu odpowiedniego młyna aż do uzyskania trwałej dyspersji pigmentu. Zawiesinę zmielonego produktu ogrzewano, łagodnie mieszając, do około 70°C, po czym dodano 7.0 kg żelatyny i mieszano aż do całkowitego rozpuszczenia. Temperaturę utrzymywano na poziomie 70°C przez około 10 minut. Zawartość wody w otrzymanej kompozycji wyniosła około 32% wagowych.

Departament Wydawnictw UP RP Nakład 50 egz Cena 4,00 zł

Claims (16)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Zastosowanie gotowej do użycia dyspergowalnej w wodzie kompozycji pigmentowej zawierającej ponad 10% wagowych wody i obejmującej dyspersję nierozpuszczalnego w wodzie i/lub hydrofobowego pigmentu naturalnego w postaci drobinek o średnim rozmiarze co najwyżej 10 mikrometrów, które są zdyspergowane w nieobecności substancji powierzchniowo czynnej w fazie wodnej obejmującej hydrokoloid w ilości co najmniej 1%o wagowego w odniesieniu do ciężaru pigmentu, do wytwarzania produktu jadalnego przez zdyspergowanie kompozycji w fazie wodnej tego produktu.
2. 2. Zastosowanie według zastrz. 1, znamienne tym, że produkt jadalny obejmuje liczne oddzielne segmenty i gdy kompozycja jest zdyspergowana w obrębie jednego lub więcej wybranych segmentów, wówczas kompozycja znajdująca się w jednym segmencie zasadniczo nie migruje do innych segmentów.
3. 3. Zastosowanie według zastrz. 1 albo 2, znamienne tym, że produkt jadalny wytwarza się przez wytłaczanie.
4. 4. Zastosowanie według zastrz. 1, znamienne tym, że dyspergowalna w wodzie kompozycja zawiera naturalny pigment, który jest wybrany z grupy obejmującej karotenoid i jego pochodne, kurkuminę, pigment porfirynowy oraz sadzę z substancji roślinnych.
5. 5. Zastosowanie według zastrz. 1, znamienne tym, że dyspergowalna w wodzie kompozycja zawiera drobinki pigmentu, wybrane z grupy obejmującej kropelki pigmentu oleożywicznego, kropelki dyspersji pigmentu i kropelki emulsji pigmentu.
6. 6. Zastosowanie według zastrz. 5, znamienne tym, że dyspergowalna w wodzie kompozycja zawiera hydrokoloid, który jest wybrany z grupy obejmującej białko, agar, alginian, karagen, furceleran, pektynę, skrobię, pochodne skrobi, celulozę mikrokrystaliczną, pochodną celulozy, dekstran i hydrokoloid syntetyczny.
7. 7. Zastosowanie według zastrz. 1, znamienne tym, że faza wodna zawiera węglowodan i/lub alkohol cukrowy.
8. 8. Zastosowanie według zastrz. 1, znamienne tym, że hydrokoloid jest wybrany z grupy obejmującej białko, polisacharyd oraz żywicę wybraną z grupy obejmującej żywicę guarową, żywicę z chleba świętojańskiego, żywicę ksantanową, żywicę tragakantową i gumę arabską..
9. 9. Zastosowanie gotowej do użycia dyspergowalnej w wodzie kompozycji pigmentowej, która zawiera ponad 10% wagowych wody, obejmującej dyspersję nierozpuszczalnego w wodzie i/lub hydrofobowego pigmentu naturalnego w postaci drobinek o średnim rozmiarze co najwyżej 10 mikrometrów, które są zdyspergowane w nieobecności substancji powierzchniowo czynnej w fazie wodnej obejmującej hydrokoloid w ilości co najmniej 1% wagowego w odniesieniu do ciężaru pigmentu, do wytwarzania produktu farmaceutycznego.
10. 10. Zastosowanie według zastrz. 9, znamienne tym, że produkt farmaceutyczny obejmuje liczne oddzielne segmenty i gdy kompozycja jest zdyspergowana w obrębie jednego lub więcej wybranych segmentów, wówczas kompozycja znajdująca się w jednym segmencie zasadniczo nie migruje do innych segmentów.,
11. 11. Zastosowanie według zastrz. 9, znamienne tym, że dyspergowalna w wodzie kompozycja zawiera naturalny pigment, który jest wybrany z grupy obejmującej karotenoid i jego pochodne, kurkuminę, pigment porfirynowy oraz sadzę z substancji roślinnych.
12. 12. Zastosowanie według zastrz. 9, znamienne tym, że dyspergowalna w wodzie kompozycja zawiera drobinki pigmentu, wybrane z grupy obejmującej kropelki pigmentu oleożywicznego, kropelki dyspersji pigmentu i kropelki emulsji pigmentu.
13. 13. Zastosowanie według zastrz. 12, znamienne tym, że dyspergowalna w wodzie kompozycja zawiera hydrokoloid, który jest wybrany z grupy obejmującej białko, agar, alginian,

    190 143 karagen, furceleran, pektynę, skrobię, pochodne skrobi, celulozę mikrokrystaliczną, pochodną celulozy, dekstran i hydrokoloid syntetyczny.
14. 14. Zastosowanie według zastrz. 9, znamienne tym, że faza wodna zawiera węglowodan i/lub alkohol cukrowy.
15. 15. Zastosowanie według zastrz. 9, znamienne tym, że dyspergowalną w wodzie kompozycję stanowi kompozycja powłokowa obejmująca kompozycję określoną w zastrz. 1 oraz co najmniej jeden inny składnik wybrany z grupy obejmującej syrop, środek zmiękczający, żywicę pokrywającą cienką warstwą, środek stabilizujący, dodatkowy środek barwiący i niższy alkohol.
16. 16. Gotowa do użytku, dyspergowalna w wodzie kompozycja pigmentowa w postaci pasty, żelu lub cieczy, znamienna tym, że obejmuje dyspersję nierozpuszczalnego w wodzie i/lub hydrofobowego pigmentu naturalnego w postaci drobinek wybranych z grupy obejmującej kropelki pigmentu oleożywicznego lub kropelki roztworu pigmentu o średnim rozmiarze wynoszącym co najwyżej 10 mikrometrów, które są zdyspergowane w nieobecności substancji powierzchniowo czynnej w fazie wodnej zawierającej hydrokoloid w ilości co najmniej 1% wagowego w odniesieniu do ciężaru pigmentu, przy czym kompozycja zawiera ponad 10% wagowych wody.