Wynalazek niniejszy dotyczy urzadzen hamulcowych, dzialajacych sprezonem po¬ wietrzem i zaopatrzonych w zawór roz- rzadozy, sluzacy do regulowania doplywu powietrza do cylindra hamulcowego oraz odplywu jego z tego cylindra w zalezaosci od cisnienia, panujacego w przewodzie glównym, przyczem wynalazek dotyczy w szczególnosci ulepszonej postaci zaworu stopniowo zwalniajacego, który moze byc szybko dolaczony do dowolnego zaworu roz- rzadczego bez potrzeby wprowadzania ja¬ kichkolwiek zmian w konstrukcji lub tez w sposobie dzialania tego zaworu.Wspomniany zawór stopniowo zwalnia¬ jacy posiada mechanizm, poddany pewnym zrównowazonym cisnieniom, w rodzaju np. cisnienia w komorze regulujacej, wspól¬ dzialajacego z cisnieniem w zbiorniku po¬ mocniczym i w cylindrze hamulcowym w celu regulowania odplywu powietrza z cy¬ lindra hamulcowego podczas stopniowego zwalniania, przyczem powyzsze cisnienia dzialaja przewaznie na przepony lub inne ruchome czesci, które uruchomiaja specjal¬ ny zawór regulujacy. Chociaz tego rodzaju zawory stopniowo zwalniajace sa wysoce praktyczne, tern nie mniej powodowaly one dotychczas pewne opóznienie przy koóco- wem opróznieniu cylindra hamulcowego.Glownem zadaniem niniejszego wynalazku j est usuniecie powyzszej wady przy zacho-wamur wtóystikich korzysci stopniowego zwalniania, polegajacego na opróznieniu cy¬ lindra hamulcowejjo ito zaleznosci od stop¬ nia zwiekszenia* vcisnienia w przewodzie glównym po uskutecznieniu poprzedzajace¬ go hamowania.Zgodnie z glównem zadaniem wynalaz¬ ku urzadzenie do ostatecznego oprózniania cylindra hamulcowego dziala niezaleznie od stopniowego zwalniania, w jednej zas z po¬ staci wykonania wynalazku to ostateczne o- próznianie cylindra hamulcowego uskutecz¬ nia sie zapomoca dalszego dzialania urza¬ dzenia zaworu stopniowo zwalniajacego.W urzadzeniu wedlug wynalazku pola¬ czenie pomiedzy zbiornikiem pomocniczym i zaworem rozrzadczym jest przeprowadzo¬ ne w ten sposób, ze daje sie regulowac za¬ pomoca jednostronnego zaworu wypustowe- go, pozwalajacego na swobodny odplyw po¬ wietrza ze zbiornika pomocniczego do cy¬ lindra hamulcowego przez zawór rozrzad- czy, lecz niepozwalajacego na przeplyw po¬ wietrza w kierunku odwrotnym, przyczem ponowne napelnianie zbiornika pomocni¬ czego uskutecznia sie przez oddzielny kanal, przez który przeplyw powietrza jest regu¬ lowany zapomoca zaworu stopniowo zwal¬ niajacego.Inne cechy wynalazku dotycza sposobu osadzenia i wzajemnego rozmieszczenia wzgledem siebie zaworu rozrzadczego oraz zaworu stopniowo zwalniajacego.Przedmiot wynalazku tytulem przykla¬ du jest uwidoczniony na rysunku. Fig. 1 przedstawia schematycznie przekrój zawo¬ ru stopniowo zwalniajacego, polaczonego z szyfekodzialajacym zaworem rozrzadczym, fig. 2— odmiane urzadzenia podobnej kon¬ strukcji, fig. 3 — inna odmiane wykonania zaworu stopniowo zwalniajacego, fig. 4 — odmiane znanego zaworu zwrotnego, stoso¬ wanego w urzadzeniach hamulcowych i uru¬ chomianego badz bezposrednio sprezonem powietrzem, badz tez posrednio powie¬ trzem, przeplywajacem ze zbiornika po¬ mocniczego przez zawór rozrzadczy, fig. 5 przedstawia jeszcze inna odmiane wykona¬ nia zaworu stopniowo zwalniajacego oraz wyjasnia inne cechy wynalazku.Jak przedstawia fig. 1, zawór stopniowo zwalniajacy posiada zbiornik regulujacy /, zaopatrzony w ucha 2, sluzace do przymo¬ cowania zbiornika do ramy pojazdu. Do jed¬ nego boku zbiornika 1 przymocowany jest zawór rozrzadczy 3, do przeciwleglego zas — zawór stopniowo zwalniajacy 4. Poziome przepony, oznaczone cyframi 5, 6, 7, dziela kadlub zaworu 4 na trzy komory. Najwyzej polozona konaoara 8 jest stale polaczona z cylindrem hamulcowym 9 zapomoca prze¬ wodu 10 i kanalu 11, znajdujacego sie w ka¬ dlubie zaworu 4 i w sciance zbiornika regu¬ lujacego 1. W srodkowej komorze 12 znaj¬ duje sie suwak zaworowy 13, zaopatrzony w górne i dolne wydrazenia 14, 15, przesu¬ wajacy sie po gladzi suwakowej 16. Srodko¬ wa komora 12 jest stale polaczona ze zbior¬ nikiem pomocniczym 17 oraz laczy sie rów¬ niez zapomoca jednostronnego zaworu wy- pustowego 18, zaopatrzonego w slaba spre¬ zyne regulujaca 19 z przewodem 20, prze¬ chodzacym przez kadlub zbiornika regulu¬ jacego 1 i prowadzacym do komory 21 su¬ waka zaworu rozrzadczego 3.Komora najnizsza czyli regulujaca 22 jest stale polaczona zapomoca kanalu 23 ze zbiornikiem regulujacym 1. Podstawe ko¬ mory 22 tworzy przepona 7, polaczona z bezposrednio nad nia znajdujaca sie prze¬ pona 6 zapomoca waskiej skrzynki 24, któ¬ rej podstawa jest przymocowana do prze¬ pony 7, a czesc górna do przepony 6, od¬ dzielajacej komore 12 od komory reguluja¬ cej 22.Skrzynka 24 jest zapomoca przepony poziomej 2fJ podzielona na komory, górna 25 i dolna 26, przyczem górna komora 25 jest polaczona ze srodkowa komora 12 za¬ pomoca otworów 28, podczas gdy dolna ko¬ mora 26 jest polaczona z atmosfera zapo¬ moca otworu 29. — 2 —Suwak 13 jest sztywno osadzony pomie¬ dzy górna przepona 5 i przepona 27, wsku¬ tek czego suwak 13 mozna przesuwac pio¬ nowo zapomoca przepon 5 i 27, przyczem przepona 27 moze wspóldzialac ze srodko¬ wa i dolna przepona 6, 7.Gladz suwakowa 16 jest zaopatrzona w cztery umieszczone nad soba otwory, z któ¬ rych otwór 30 laczy sie bezposrednio z at¬ mosfera, otwór 31 — zapomoca kanalu 32 w kadlubie zaworu 4 i w sciance zbiornika regulujacego / z otworem wylotowym 33 za¬ woru rozrzadczego 3, otwór 34 laczy sie ze zbiornikiem regulujacym / zapomoca kana¬ lu 23, otwór zas 35 prowadzi do przewodu 20.Srodkowa komora 12 w kadlubie zaworu 4 laczy sie z prowadzacym do zbiornika re¬ gulujacego 1 kanalem 23 zapomoca jedno¬ stronnego zaworu wypustowego 36.Dzialanie powyzej opisanego urzadzenia hamulcowego jesl nastepujace.Przy napelnianiu urzadzenia sprezonem powietrzem z przewodu glównego 37 powie¬ trze przeplywa zapomoca zwyklego rowka 38 do komory 21, stad przez przewód 20 do otworu 35. Srodkowa zatem komora 12 i zbiornik pomocniczy 17 sa napelniane po¬ wietrzem, które przez zawór wypustowy 36 przechodzi równiez do zbiornika regulujace¬ go /, do komory 22 i do górnej komory 25 skrzynki 24.Przepony sa tak uksztaltowane, ze pod¬ czas napelniania urzadzenia zajmuja swe najwyzsze polozenie, wskutek czego suwak 13 zajmuje równiez najwyzsze polozenie, w którem dolne wydrazenie 15 laczy otwór wylotowy 30 z otworem 31, podczas gdy o- twór 34 ii otwór 35 pozostaja odsloniete.Wskutek tego zbiornik pomocniczy 17, zbiornik regulujacy 1, komora 21 zaworu rozrzadczego, srodkowa komora 12 i komo¬ ra 22 sa napelnione powietrzem o cisnieniu, panujacem w przewodzie glównym, w ko¬ morze zas 8 panuje cisnienie atmosferyczne.Gdy w celu hamowania cisnienie w prze¬ wodzie glównym zmniejsza sie, wówczas su¬ wak zaworu rozrzadczego 3 dziala w zwy¬ kly sposób, przykrywajac otwór wylotowy 33 i odslaniajac kanalik w samym suwaku dla przeplywu powietrza ze zbiornika po¬ mocniczego 17 do cylindra hamulcowego 9.Skoro tylko cisnienie w tym cylindrze zacz¬ nie wzrastac, jak równiez dzieki spadkowi cisnienia w zbiorniku pomocniczym, suwak 13 opuszcza sie pod dzialaniem przepon 5, 27, przyczem wielkosc przesuniecia suwaka odpowiada wielkosci wygiecia przepony 27 w skrzynce 24. Wskutek tego przerywa sie polaczenie pomiedzy otworami 30, 31 i su¬ wak 13 przykrywa otwór 34, wylaczajac w ten sposób zbiornik regulujacy 1.W razie potrzeby stopniowego zwalnia¬ nia hamulców zwieksza sie w zwykly sposób cisnienie w przewodzie glównym do zada¬ nej wysokosci przez uruchomienie kurka maszynisty. Sprezone powietrze przeplywa do zbiornika pomocniczego 17 -przez otwór 35 i srodkowa komore 12, powodujac wzrost cisnienia w komorze 12, a tern samem i na srodkowej przeponie 6, co wraz z dzialaja- cem zgóry na najwyzsza przepone 5 cisnie¬ niem, panujacem w cylindrze hamulcowym, powoduje opuszczanie sie przepon oraz skrzynki 24 i suwaka 13. To opuszczanie sie odbywa sie pomimo przeciwdzialania ci¬ snienia w komorze regulujacej 1, dzialaja¬ cego na dolna powierzchnie przepony 6 oraz przeciwdzialania cisnienia na spodnia czesc przepony 5.Powyzej opisane opuszczanie sie suwaka 13 wytwarza polaczenie otworu 31 z otwo¬ rem 30 za posrednictwem górnego wydraze¬ nia 14, wskutek czego powietrze uchodzi z cylindra hamulcowego 9 przez otwór wylo¬ towy 33 w zaworze rozrzadczym, polaczony z otworem wylotowym 30, przez otwór 31; jednoczesnie suwak 13 przykrywa otwór 35, wskutek czego przerywa sie doplyw powie¬ trza do srodkowej komory 12 i do zbiorni¬ ka pomocniczego 17. Uchodzenie powietrza z cylindra hamulcowego 9 wywola oczywi- — 3 -scie zmniejszenie cisnienia w komorze 8, wskutek czego suwak 13 bedzie usilowal podnosic sie, odkrywajac otwór 35 i umozli¬ wiajac dalszy doplyw powietrza do zbiorni¬ ka pomocniczego 17.W tych warunkach uchodzenie powietrza z cylindra hamulcowego 9 i jego doplyw do zbiornika pomocniczego 17 uskutecznia sie zapomoca stosunkowo malych kolejnych podnoszen lub opuszczen suwaka zaworo¬ wego 13, dzieki czemu cisnienie w cylindrze hamulcowym odpowiada stopniowi uprzed¬ niego zwiekszenia cisnienia w przewodzie glównym.W ten sposób zapomoca kolejnego zwiekszania cisnienia w przewodzie glów¬ nym powietrze stopniowo wyplywa z cy¬ lindra hamulcowego 9 dopóty, dopóki ci¬ snienie w tym cylindrze nie spadnie do zgó- ry wyznaczonej wysokosci; przytem ci¬ snienie w zbiorniku pomocniczym, dziala¬ jace na spodnia powierzchnie najwyzej po¬ lozonej przepony 5, stara sie przesunac su¬ wak 13 w najwyzsze polozenie, jakie moze on zajmowac, dalszy zas ruch w tym kie¬ runku spowoduje przesuniecie przepony 27 w najwyzsze polozenie, jakie ta przepona moze zajmowac w skrzynce 24.Nalezy zaznaczyc, ze to dodatkowe podnoszenie sie suwaka 13 zapewnia zupel¬ ne opróznienie cylindra hamulcowego 9, skoro tylko cisnienie w nim spadnie do o* kreslonej wysokosci.Zbiornik regulujacy i zawór stopniowo zwalniajacy nie wymagaja wspólnego osa¬ dzenia w sposób, opisany powyzej, lecz w przypadkach, gdy zawór rozrzadczy jest umieszczany oddzielnie, niezbedne jest zao¬ patrzenie urzadzenia w specjalne przewo¬ dy, prowadzace do zaworu stopniowo zwal¬ niajacego, do otworu wylotowego zaworu rozrzadczego oraz odgalezienia przewodu od cylindra hamulcowego.W odmianie wykonania urzadzenia, przedstawionej na fig. 2, suwak zaworowy 13 jest zaopatrzony w otwory 39, 40, od¬ powiadajace otworom 31, 34 w gladzi su¬ wakowej 16, oraz w otwór 41 i w wydra¬ zenie 42, odpowiadajace otworowi 30 w gladzi suwakowej 16. Na suwaku zaworo¬ wym 13 .umieszczony jest pomocniczy su¬ wak 43, zaopatrzony w wydrazenie 44, przyczem ten pomocniczy suwak jest prze¬ suwany wzgledem suwaka 13 wskutek wy¬ ginania sie przepon 5, 27.Dzialanie tego urzadzenia jest nastepu¬ jace.W polozeniu zwolnienia hamulców wszystkie przepony zajmuja swe najwyz¬ sze polozenia, jak to przedstawiono na fi¬ gurze, wskutek czego otwór 40 w suwaku 13 pokrywa sie dokladnie z otworem 34, otwór 35 zas zostaje odsloniety. Wobec te¬ go srodkowa komora 12 i zbiornik regulu¬ jacy 1 maja polaczenie z komora 21 zawo¬ ru rozrzadczego.Gdy wskutek zmniejszenia cisnienia w przewodzie glównym sprezone powietrze przeplywa do cylindra hamulcowego 9 ze zbiornika pomocniczego 17 przez zawór rozrzadczy 3, wówczas cisnienie w cylin¬ drze hamulcowym oraz w komorze 8, dzia¬ lajace w kierunku odwrotnym do kierunku zmniejszonego cisnienia w komorze 12, zmusza do opuszczania sie przepony 5 i 27.Wskutek tego dodatkowy suwak zawo¬ rowy 43 opuszcza sie wzdluz suwaka za¬ worowego 13, w wyniku czego suwak 43 przykrywa otwór 40, wylaczajac zbiornik regulujacy 1.Nastepujace potem stopniowe opróznia¬ nie cylindra hamulcowego 9 uskutecznia sie w ten sam sposób, jak to bylo opisane w zwiazku z przykladem wykonania, przed¬ stawionym na fig. 1, przyczem suwaki 13, 43 wskutek dzialania przepon 5, 6 i 27 prze- suwaja sie jako zespól wzdluz gladzi 16.Skoro tylko opróznianie cylindra hamul¬ cowego dobiega konca, przepona 27 podno¬ si sie w skrzynce 24, wskutek czego ustala sie polaczenie pomiedzy srodkowa komo¬ ra 12 i zbiornikiem regulujacym 1 w czasie - 4 -ostatniego okresu oprózniania cylindra ha¬ mulcowego 9.Z odmiany wykonania urzadzenia, przedstawionej na fig. 3, widac, ze zawór rozrzadczy 3 i zawór stopniowo zwalniaja¬ cy 4 sa przymocowane do przeciwleglych boków wspornika 45, zaopatrzonego w ka¬ naly, laczace zawory 3 i 4. W koncu kadlu¬ ba zaworu rozrzadczego 3 znajduje sie o- twór 46, kanal 47, prowadzacy do otworu 48, oraz kanal 49, który prowadzi do szyb- kodzialajacego zaworu rozrzadczego 50.Kanaly 46, 47 i 49 sa juz przewidziane w zwyklych zaworach rozrzadczych, nalezy wiec zaopatrzyc zawór rozrzadczy jedynie w kanal dodatkowy 59, biegnacy od konca kadluba zaworu do otworu wylotowego 33 tegoz zaworu.Zawór stopniowo zwalniajacy zawiera tak samo, jak zawór, przedstawiony na fig. 1 i 2, kadlub podzielony zapomoca prze¬ pon na pewna ilosc komór.Znajdujaca sie najwyzej komora 8 la¬ czy sie kanalem 11 z kanalem 51 wewnatrz wspornika 45, prowadzacym do kanalów 47 i 49 oraz do przewodu 10, polaczonego z cylindrem hamulcowym 9.Dolna komora 26 skrzynki 24 ma pola¬ czenie z atmosfera przez kanal 52 i kanal 53, komora 22 zas laczy sie zapomoca ka* nalu 54 ze zbiornikiem regulujacym 1, u- mieszczonym pod zaworem stopniowego zwalniania. Ruch przepony 27 w skrzynce 24 jest ograniczony sciankami skrzynki, podczas gdy podnoszenie sie skrzynki 24 w kadlubie zaworu 4 jest ograniczone wyste¬ pami 55, a opuszczanie sie skrzynki 24 — górna scianka 56 zbiornika regulujacego /.Suwak 13 jest zaopatrzony w górne i dolne wydrazenia 14, 15 oraz w otwór 57.Kanal 20, prowadzacy z kanalu 35, laczy sie zapomoca kanalu 58 we wsporniku 45 z otworem 46, prowadzacym do komory za¬ worowej 21; kanal 32, prowadzacy z kana¬ lu 31, laczy sie zapomoca kanalu 60 we wsporniku 45 z kanalem 59.Dzialanie urzadzenia jest nastepujace.Przy odhamowaniu, gdy urzadzenie jest napelniane powietrzem, czesci zaworu stopniowo zwalniajacego zajmuja poloze¬ nie, przedstawione na fig. 3, przyczem sprezone powietrze przeplywa z komory 12 do zbiornika pomocniczego 17 i przez o- twór 57, kanal 34 i kanal 23 wchodzi do komory 22, nastepnie zas przez kanal 54 — do zbiornika regulujacego /.W tych warunkach cylinder hamulcowy 9 laczy sie z atmosfera zapomoca przewo¬ du 10, kanalu 47, otworu 48, otworu wylo¬ towego 33, kanalów 59, 60, 32, 31 oraz wy¬ drazenia 15 i otworu wylotowego 30.Gdy podczas hamowania zmniejsza sie cisnienie w przewodzie glównym, wówczas powietrze z komory zaworowej 21 zaworu rozrzadczego 3 wchodzi do cylindra hamul¬ cowego 9, przeplywajac przez otwór 48, kanal 47 i przewód 10. Wskutek tego za¬ wór 18 otwiera sie, a powietrze przeplywa ze zbiornika pomocniczego 17 do komory zaworowej 21. Cisnienie, osiagniete w cylin¬ drze hamulcowym 9, zostaje przekazane komorze 8 przez kanaly 51 i 11, a w miare tego, jak cisnienie w komorze 8 zwieksza sie, przepony 5 i 27 opuszczaja sie, dopó¬ ki spód drazka 61 nie zetknie sie z podsta¬ wa skrzynki 24.Poniewaz srednica przepony 5 jest tyl¬ ko cokolwiek wieksza, niz srednica przepo¬ ny 27, przeto wspomniane powyzej opu¬ szczanie sie tych przepon bedzie mialo miejsce przy stosunkowo nisktem cisnieniu w cylindrze hamulcowym.Temu opuszczaniu sie drazka 61 towa¬ rzyszy odpowiednie opuszczanie sie suwaka 13, pociagajace za soba przesuniecie sie wydrazenia 15 wzgledem otworu 30 i ka¬ nalu 31, wskutek czego przerwane zostaje polaczenie z atmosfera otworu wylotowe¬ go 33 zaworu rozrzadczego. Kanal 34, pro¬ wadzacy do komory 22, zostaje zamkniety przez suwak 13, podczas gdy otwór 57 w suwaku pokryje sie z kanalem 35, wskutek — 5 -czego podczas hamowania istnieje polacze¬ nie pomiedzy komora zaworowa 21 i komo¬ ra 12.Nastepujace potem zwalnianie hamul¬ ców uskutecznia sie zapomoca ponownego zwiekszania cisnienia w przewodzie glów¬ nym do normalnej wysokosci, co pociaga za soba przesuniecie tloka zaworu rozrzad- czego w polozenie zwalniania, przedstawio¬ ne na fig. 3, Powietrze zatem przeplywa z komory zaworowej 21 do komory 12 zaworu stop¬ niowo zwalniajacego przez otwór 46, kana¬ ly 58 i 20 oraz przez kanal 35 i otwór 57.Z komory 12 powietrze przeplywa do zbiornika pomocniczego 17, podnoszac w tym zbiorniku cisnienie do wysokosci zwiek¬ szonego cisnienia w przewodzie glównym.Zwiekszone cisnienie w komorze 12, dzia¬ lajac na wieksza przepone 6 i mniejsza przepone 5, powoduje opuszczanie sie przepony 6, wywolujace opuszczanie sie skrzynki 24 i suwaka 13, przyczem ruch ten powstaje pomimo przeciwdzialania cisnie¬ nia w komorze 22.W dalszym ciagu wydrazenie 14 pokry¬ wa sie z otworem 30 i kanalem 31, wsku¬ tek czego nastepuje opróznienie cylindra hamulcowego za posrednictwem otworu wylotowego 33 zaworu rozrzadczego, kana¬ lów 59, 60, 32 i 31, wydrazenia 14 i otworu wylotowego 30. Jednoczesnie przerywa sie polaczenie pomiedzy komora zaworowa 21 i zbiornikiem pomocniczym 17 przez kanal 35.Osiagniete w ten sposób zmniejszenie cisnienia w cylindrze hamulcowym zostaje przekazane komorze 8 i powoduje podno¬ szenie sie przepony 5 Oraz dalsze opróznia¬ nie cylindra hamulcowego, przyczem to podnoszenie sie umozliwia ustalenie pola¬ czenia otworu 57 z kanalem 35.Jest zatem widoczne, ze w przypadku zbyt szybkiego zmniejszenia icishienia w cy¬ lindrze hamulcowym suwak 13 podniesie sie, chyba ze cisnienie w komorze 12, dzie¬ ki ponownemu napelnieniu zbiornika po¬ mocniczego 17, odpowiednio sie zwiekszy.W ten sposób dokladnie reguluje sie opróznianie cylindra hamulcowego 9 odpo¬ wiednio do ponownego napelniania zbiorni¬ ka pomocniczego 17, wskutek czego cisnie¬ nie, utrzymywane w cylindrze hamulco¬ wym podczas zwalniania hamulców, jest proporcjonalne do wielkosci cisnienia, po¬ nownie zwiekszonego w przewodzie glów¬ nym.Poniewaz powierzchnia przepony 27 jest cokolwiek mniejsza od powierzchni prze¬ pony 5, cisnienie powietrza w ibiorniku po¬ mocniczym, dzialajace na te przepony, podnosi suwak 13, skoro róznica cisnien, wywieranych w komorze 12 na obie prze¬ pony 5 i 27, przewyzsza cisnienie w komo¬ rze 8, dzialajace na górna powierzchnie przepony 5.W odmianie wykonania urzadzenia ha¬ mulcowego, przedstawionego na fig. 4, ka¬ nal 51 we wsporniku 45, prowadzacy do o- tworu 48 w zaworze rozrzadczym 3, laczy sie przewodem 62 z zaworem zwrotnym 63, polaczonym z cylindrem hamulcowym 9 zapomoca przewodu 64. Zawór 63 laczy sie równiez zapomoca przewodu 65 z kurkiem maszynisty, przyczem kadlub zaworu 63 zawiera zwykly grzybek zaworowy 66, za¬ pomoca którego przerywa sie polaczenie pomiedzy przewodem 64 i, przewodem 65 lub pomiedzy przewodem 64 i przewodem 62, w zaleznosci od tego, czy hamowanie odbywa sie bezposrednio wskutek przeply¬ wu sprezonego powietrza przewodem 65, czy tez posrednio dzieki przeplywowi po¬ wietrza ze zbiornika pomocniczego 17 przez zawór rozrzadczy. W pierwszym przypadku zawór rozrzadczy 3 odlacza sie od cylin¬ dra hamulcowego 9 zapomoca szybko dzia¬ lajacego zaworu 50, którego grzybek jest zaopatrzony w podatna uszczelke 67.Poza tern dzialanie urzadzenia, przed¬ stawionego na fig. 4, jest takie samo, jak o- — 6 —pisane powyzej dzialanie urzadzenia, przed¬ stawionego na fig. 3.W odmianie wykonania urzadzenia, przedstawionej na fig. 5, zawór rozrzadczy 3 posiada zwykly tlok 72, przesuwajacy sie. w komorze tlokowej 73 i uruchomiajacy su¬ wak 74, umieszczony w komorze zaworowej 21. Komora tlokowa 73 laczy sie z przewo¬ dem glównym 37, a zawór rozrzadczy re¬ guluje doplyw powietrza z komory zawo¬ rowej 21 do otworu 48 w gladzi suwakowej, który zapomoca kanalu 49 i przewodu 10 jest polaczony z cylindrem hamulcowym 9.Zawór stopniowo zwalniajacy 4, osa¬ dzony na jednym z konców zaworu roz- rzadczego 3, posiada kadlub, podzielony na trzy komory zapomoca wiekszej przepony 82 i mniejszej przepony 83. Komora 84, u- mieszczona nad przepona 82, znajduje sie w stalem polaczeniu ze zbiornikiem reguluja¬ cym /, podczas gdy srodkowa komora 86 pomiedzy przeponami 82 i 83 stale jest po¬ laczona ze zbiornikiem pomocniczym 17.Dolna komora 88 laczy sie zapomoca kana¬ lu 89 w kadlubie zaworu stopniowo zwal¬ niajacego 4 z kanalem 59 w kadlubie zawo¬ ru rozrzadczego, prowadzacym do otworu wylotowego 33 w zaworze rozrzadczym.Na górnej przeponie 82 jest osadzona skrzynka 92, przyczem przepona 82 prze¬ chodzi wewnatrz skrzynki 92 i jest zaopa¬ trzona w pierscieniowy grzybek 93, umie¬ szczony na przeponie i stykajacy sie z u- szczelka 94, osadzona na podstawie skrzyn¬ ki 92. Skrzynka ta jest przymocowana do drazka 95, przechodzacego przez dolna przepone 83 i do niej przymocowanego, czesc drazka 95, wystajaca pod przepona 83, jest zaopatrzona w grzybek 96, naciska¬ ny zapomoca sprezyny, przyczem grzybek ten moze osiadac na uszczelce 97\ otaczaja¬ cej otwór 98 w podstawie dolnej komory 88.Srodkowa czesc przepony 82 dzieli wne¬ trze skrzynki 92 na górna komore 99, la¬ czaca sie z komora 84, prowadzaca do zbiornika regulujacego 1 i na dolna komore 100, laczaca sie z komora 86. Komora 86 laczy sie z kanalem 101, prowadzacym do komory zaworowej 21 zaworu rozrzadcze¬ go, przyczem polaczenie to jest regulowa¬ ne zapomoca jednostronnego zaworu wypu- stowego 102, który moze byc utrzymywany w polozeniu zamkniecia zapomoca slabej sprezyny 103. Zawór 102 jest zaopatrzony w wystajacy do góry trzpien 104, który w jpewnych warunkach moze stykac sie, jak to przedstawiono na fig. 5, z podstawa skrzynki 92, wskutek czego zawór 102 jest utrzymywany w polozeniu otwarcia.Zawór do ostatecznego oprózniania cy¬ lindra hamulcowego 9 posiada kadlub 105 z umieszczonym w nim tlokiem 106, nor¬ malnie zajmujacym polozenie, przedsta¬ wione na rysunku, w którem to polozeniu utrzymuje go sprezyna 107. Tlok 106 uru¬ chomia suwak zaworowy 108, zaopatrzony w wydrazenie 109 i mogacy przesuwac sie w komorze zaworowej 110, laczacej sie za¬ pomoca kanalu 111 ze zbiornikiem regulu¬ jacym 1. Suwak 108 przesuwa sie po gladzi 112 zaopatrzonej w otwór 113% laczacy sie zapomoca kanalu 114 z kanalem 1Q1 i otwo¬ rem 115, który ze swej strony laczy sie za posrednictwem kanalu 116 z komora 86.Gladz suwakowa 112 posiada otwór 117, laczacy sie z kanalem 118, przeprowadzo¬ nym z lewej strony tloka 106 do komory 88, oraz otwór 119, prowadzacy do otworu wy¬ lotowego 120.W kanale 121 z prawej strony tloka 106 umieszczony jest zawór 122 o pódwójnem gniezdzie, którego grzybek jest utrzymy¬ wany normalnie w przedstawionem na ry¬ sunku polozeniu zapomoca sprezyny 123.W tych warunkach kanal 121 laczy sie z at¬ mosfera zapomoca otworu wylotowego 124, przyczem polaczenie pomiedzy kanalami 121 i 49 jest przerwane.Dzialanie urzadzenia jest nastepujace.Na fig. 5 rózne czesci urzadzenia sa przedstawione w polozeniu, jakie zajmuja po zwolnieniu hamulców i podczas poiiow- — 7 —nego napelniania zbiornika pomocniczego 17 powietrzem z przewodu glównego. Po¬ wietrze dostaje sie z przewodu glównego 37 do komory zaworowej 21, przeplywajac przez komore tlokowa 73 i rowek 38. Z ko¬ mory zaworowej 21 powietrze przeplywa przez kanal 101 i przez otwarty zawór 102, wchodzac do komory 86 i stad do zbiornika pomocniczego 17. Sprezone powietrze prze¬ plywa równiez do zbiornika pomocniczego 17 z kanalu 101 przez kanal 114, otwór 113, komore zaworowa 110, otwór 115 i prowa¬ dzacy do komory 86 kanal 116; do zbiorni¬ ka regulujacego / powietrze przeplywa z komory zaworowej 110 przez kanal 111.Cylinder hamulcowy 9 laczy sie z atmosfe¬ ra zapomoca przewodu 10, kanalu 49, otwo¬ ru wylotowego 33 zaworu rozrzadczego, ka¬ nalów 59 i 89 oraz komory 88 i otwo¬ ru 98.Wnetrze kadluba 105, polozone na lewo od tloka 106, laczy sie z atmosfera przez kanal 118, otwór 117, wydrazenie 109, o- twór 119 oraz otwór 120, a równiez zapo¬ moca kanalu 118, komory 88 i otworu 98.Skoro tylko cisnienie w zbiorniku po¬ mocniczym 17 zostanie doprowadzone do swej normalnej wysokosci, cisnienie to, pa¬ nujace równiez w komorze 86 i dzialajace na przepone 82, wywoluje niewielkie pod¬ noszenie sie dwóch przepon 82, 83, drazka 95 i skrzynki 92, umozliwiajac zamkniecie sie zaworu 102 pod dzialaniem sprezyny 103.Przy zmniejszaniu cisnienia w przewo¬ dzie glównym podczas hatoowania tlok za¬ woru rozrzadczego przesuwa sie w prawo, przerywajac w ten sposób polaczenie po¬ miedzy otworem 48 i otworem wylotowym 33, oraz ustalajac zapomoca suwaka 74 po¬ laczenie pomiedzy komora zaworowa 21 i otworem 48, prowadzacym do cylindra ha¬ mulcowego* Wskutek tego powietrze przeplywa z komory zaworowej 21 do cylindra hamul¬ cowego 9 przez kanal 49 i przewód 10.Dzieki zmniejszaniu cisnienia w komorze zaworowej 21 otwiera sie zawór 102, u- mozliwiajac doplyw powietrza ze zbiornika pomocniczego 17 do cylindra hamulcowego 9 poprzez komore 86.Cisnienie, panujace w cylindrze hamul¬ cowym i dzialajace na grzybek zaworu 122, przesuwa go wdól, wskutek czego przerywa sie polaczenie pomiedzy prawa strona wne¬ trza kadluba 105 i atmosfera oraz nastepu¬ je polaczenie pomiedzy kanalami 49 i 121.Powietrze zatem o cisnieniu, panujacem w cylindrze hamulcowym, dziala na prawa strone tloka 106, który przesuwa sie w lewo, pociagajac ze soba suwak 108. Wskutek te¬ go wydrazenie 109 przestaje laczyc otwory 117 i 119, otwory zas 113 i 115, prowadza¬ ce odpowiednio do kanalu 101 i do komory 86, zostaja przykryte przez suwak 108. W ten sposób zostaje przerwane polaczenie pomiedzy zbiornikiem pomocniczym 17 i zbiornikiem regulujacym 1.Wobec zmniejszenia cisnienia w zbiorni¬ ku pomocniczym 17 wskutek przeplywu po¬ wietrza do cylindra hamulcowego 9 cisnie¬ nie w zbiorniku regulujacym, panujace rów¬ niez w komorze 84 i dzialajace na górna powierzchnie przepony 82, przewyzsza ci¬ snienie, panujace w komorze 86 i powodu¬ je opuszczanie sie przepon 82, 83, które po¬ ciagaja za soba drazek 95, wskutek czego grzybek 96 opada na uszczelke 97 i w ten sposób przerywa polaczenie pomiedzy ko¬ mora 88 i atmosfera. To opuszczanie sie przepon wywoluje zetkniecie sie skrzynki 92 z trzpieniem grzybka zaworu 102 i po¬ woduje otwarcie tego zaworu.Czesci urzadzenia pozostaja w powy¬ zej opisanem polozeniu dopóty, dopóki ci¬ snienie w przewodzie glównym nie zostanie odpowiednio podwyzszone w celu przepro¬ wadzenia czesciowego lub stopniowego zwalniania hamulców. Gdy to nastapi, tlok 72 zaworu rozrzadczego i suwak 74 powra¬ caja do przedstawionego na rysunku polo¬ zenia i ponownie zostaje ustalone polacze- - 8 -nic pomiedzy otworem 48 i otworem wylo¬ towym 33 zaworu rozrzadczego.Wskutek tego powietrze przeplywa z cylindra hamulcowego 9 do komory 88, przechodzac przez przewód 10, kanal 49 otwory 48 i 33 oraz przez kanaly 59 i 89.Jednoczesnie powietrze przeplywa z prze¬ wodu glównego 37 do zbiornika pomocni¬ czego 17, przechodzac przez komore zawo¬ rowa 21 i kanal 101, przyczem polaczone dzialania cisnienia, panujacego w cylindrze hamulcowym oraz w komorze 88, i zwiek¬ szajace sie cisnienie w zbiorniku pomocni¬ czym oraz w komorze 86 powoduja podno¬ szenie sie przepon 82, 83 oraz grzybka 96.Powietrze zatem bedzie odplywalo z cy¬ lindra hamulcowego 9 do atmosfery, prze¬ chodzac przez kanaly 59, 89, komore 88 i przez otwór 98, dopóki cisnienie w cylin¬ drze hamulcowym nie zostanie dostatecznie zmniejszone, aby umozliwic ponowne osa¬ dzenie grzybka 96 na uszczelce 97 i wsku¬ tek tego przerwac odplyw powietrza z cy¬ lindra hamulcowego 9.Poniewaz podnoszenie sie i opadanie grzybka 96 na uszczelke 97 zalezy od sto¬ sunku cisnienia w cylindrze hamulcowym do wznawianego cisnienia w zbiorniku po¬ mocniczym, przeto stopniowanie zwalniania hamulców jest dokladnie regulowane i za¬ lezy od doprowadzania cisnienia powietrza w przewodzie glównym do jego normalnej wartosci.Stopniowe opróznianie cylindra hamul¬ cowego 9 przeprowadza sie w opisany po¬ wyzej sposób, dopóki po zmniejszeniu ci¬ snienia w tym cylindrze do okreslonej zgó- ry wartosci, zaleznej od sily napiecia spre¬ zyny 107, nacisk wywierany przez te spre¬ zyne nie przewyzszy cisnienia w cylindrze hamulcowym, dzialajacego na prawa stro¬ ne tloka 106 i nie przesunie tego tloka w polozenie, przedstawione na fig. 5. Gdy to nastapi, powietrze, zawarte w cylindrze ha¬ mulcowym 9, bedzie ostatecznie wydalone do atmosfery niezaleznie od polozenia grzybka 96, przeplywajac przez komore 88, kanal 118, otwór 117, wydrazenie 109, o- twór 119 i otwór wylotowy 120.Jest zatem widoczne, ze ostateczne o- próznianie cylindra hamulcowego uskutecz¬ nia sie w tej odmianie wykonania urzadze¬ nia wtedy, kiedy cisnienie w cylindrze ha¬ mulcowym osiagnie zgóry wyznaczona war¬ tosc.Niezaleznie od polozenia suwaka 108, gdy cisnienie w zbiorniku regulujacym 1 i w polaczonej z nim komorze 84 spadnie poni¬ zej cisnienia, panujacego w komorze 86, wówczas srodkowa czesc przepony 82 w skrzynce 92 bedzie podnosila sie oraz be¬ dzie podnosila grzybek 93, unoszac go z u- szczelki 94 i umozliwiajac wskutek tego po¬ nowne napelnienie zbiornika regulujacego 1 powietrzem, przeplywajacem ze zbiornika pomocniczego 17, przyczem grzybek 93 i wspóldzialajaca z nim uszczelka 94 stano¬ wia samoczynny jednostronny zawór wy- pustowy.Przedstawione na fig. 5 urzadzenie za¬ woru stopniowo zwalniajacego moze byc z latwoscia zastosowane do dowolnego za¬ woru rozrzadczego po zaopatrzeniu kadlu¬ ba tego zaworu w dodatkowy kanal 59, pro¬ wadzacy do otwofu wylotowego 33 w za¬ worze rozrzadczym.Wynalazek oczywiscie nie ogranicza sie do powyzej opisanych przykladów urza¬ dzen hamulcowych, w których moga byc poczynione pewne zmiany konstrukcyjne, nie wykraczajace jednak poza zakres ni¬ niejszego wynalazku. PL