PL211335B1 - Kompozycja kosmetyczna do mycia i pielęgnacji substancji keratynowych, jej zastosowanie i sposób traktowania substancji keratynowych - Google Patents

Description

(21) Numer zgłoszenia: 357038 ^{(51) Int.Cl.}

A61K 8/898 (2006.01) A61K 8/92 (2006.01) A61Q 5/12 (2006.01) (22) Data zgłoszenia: 08.11.2002

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej

(54) Kompozycja kosmetyczna do mycia i pielęgnacji substancji keratynowych, (54) jej zastosowanie i sposób traktowania substancji keratynowych
	(73) Uprawniony z patentu:
(30) Pierwszeństwo: 08.11.2001, FR, 0114476 08.11.2001, FR, 0114477	LOREAL, Paryż, FR (72) Twórca(y) wynalazku: JONATHAN GAWTREY, Boulogne, FR
(43) Zgłoszenie ogłoszono:	SERGE RESTLE, Saint-Prix, FR
19.05.2003 BUP 10/03	SANDRINE DECOSTER, Saint Gratien, FR PASCALE LAZZERI, Levallois Perret, FR
(45) O udzieleniu patentu ogłoszono:
31.05.2012 WUP 05/12	(74) Pełnomocnik: rzecz. pat. Jolanta Mitura

PL 211 335 B1

Opis wynalazku

Przedmiotem niniejszego wynalazku jest kompozycja kosmetyczna do mycia i pielęgnacji substancji keratynowych, zawierająca w środowisku kosmetycznie dopuszczalnym co najmniej jeden określony aminosilikon i co najmniej jeden środek kondycjonujący. Wynalazek dotyczy także zastosowania kompozycji oraz sposobu traktowania substancji keratynowych.

Wiadomo, że włosy, które były w różnym stopniu poddane działaniu czynników atmosferycznych (zniszczone i/lub osłabione) lub zabiegom mechanicznym lub chemicznym, takim jak farbowanie, odbarwianie i/lub trwałe ondulacje, są często trudne do rozczesania i układania oraz nie mają miękkości.

Zalecano już, w kompozycjach do mycia lub pielęgnacji substancji keratynowych, takich jak włosy, zastosowanie środków kondycjonujących, zwłaszcza polimerów kationowych lub silikonów, aby ułatwić rozczesywanie i nadać im miękkość i elastyczność. Jednak korzystnym efektom wspomnianym powyżej, w przypadku włosów suchych, towarzyszą także efekty kosmetyczne, oceniane jako niepożądane, a mianowicie włosy strąkowate (brak lekkości), brak gładkości (włos niejednorodny od korzenia do końca).

Ponadto, stosowanie w tym celu aminosilikonów przedstawia różne niedogodności. Z powodu silnego powinowactwa do włosów, niektóre z tych silikonów, w przypadku częstego stosowania, w znacznym stopniu osiadają na włosach i powodują niepożądane efekty, takie jak niemiłe wrażenie w dotyku, elektryzowanie się , szorstkość włosów i sklejanie się wpł ywają ce na ukł adanie fryzury. Te niedogodności uwydatniają się w przypadku włosów cienkich, którym brak energii i objętości.

W EP 0890355 ujawniono kompozycję do stosowania na wł osy w celu ich rozjaś nienia, zawierającą (a) sól guanidyniową (b) środek alkalizujący inny niż sól guanidyniowa oraz (c) silikon oraz środki kondycjonujące. Kompozycja uszkadza włosy w niewielkim stopniu i powoduje minimalnie podrażnienia skórę głowy.

W EP 1138317 ujawniono utrwalacz farby do włosów zawierający związek zdolny do tworzenia kompleksu z barwnikiem kwasowym, farbę do włosów z zastosowaniem tego utrwalacza oraz sposób barwienia włosów, prowadzący do przedłużonej trwałości uzyskanego koloru, przy minimalnym podrażnienia skóry głowy.

W US-A-4601902 ujawniono kompozycje kondycjonujące, które zawierają aminosilikon z co najmniej jedną grupą aminoetyloiminopropylową, poprawiające wygląd, miękkość i zdolność układania włosów.

Okazuje się jednak, że obecne kompozycje kosmetyczne zawierające środki kondycjonujące nie są całkowicie zadowalające.

Zgłaszający stwierdził, że kombinacja określonego aminosilikonu ze środkami kondycjonującymi umożliwia usunięcie wskazanych powyżej wad znanych kompozycji.

Po przeprowadzeniu dokładnych badań w tym zakresie. Zgłaszający nieoczekiwanie stwierdził, że kompozycja zawierająca co najmniej jeden aminosilikon, jak określony poniżej i co najmniej jeden środek kondycjonujący, umożliwia ograniczenie, a nawet usunięcie wad takich jak: brak połysku, gładkości i miękkości włosów, przy równoczesnym utrzymywaniu innych korzystnych własności kosmetycznych związanych z kompozycjami zawierającymi silikon.

Ta kombinacja nadaje poprawione właściwości kosmetyczne (lekkość, łatwość rozczesywania, objętość, gładkość i połysk), a ponadto efekty są trwałe i utrzymujące się w czasie.

Zgłaszający obecnie stwierdził, że utrzymywanie się własności kosmetycznych (zwłaszcza efektów kondycjonujących) jest ulepszone dzięki obecności określonego aminosilikonu.

Ponadto, kompozycje według wynalazku naniesione na skórę zwłaszcza w postaci pieniącej lub żelu pod prysznic, poprawiają miękkość skóry.

Kompozycje według wynalazku sprzyjają osadzaniu się środków kondycjonujących na substancjach keratynowych.

Tak więc, kompozycja kosmetyczna do mycia i pielęgnacji substancji keratynowych według wynalazku charakteryzuje się tym, że zawiera w środowisku kosmetycznie dopuszczalnym co najmniej jeden środek kondycjonujący i co najmniej jeden aminosilikon wybrany spośród aminosilikonów o wzorze (1):

PL 211 335 B1

w którym:

- m i n oznaczają takie liczby, których suma (n + m) jest w zakresie od 50 do 250,

- n oznacza liczbę od 49 do 249, a - m oznacza liczbę od 1 do 10,

- R1, R2, R3, takie same lub różne, oznaczają grupę hydroksylową lub alkoksylową C1-C4, przy czym co najmniej jedna z grup R1 do R3 oznacza grupę alkoksylową, lub o wzorze (2):

w którym:

- p i q oznaczają liczby, których suma (p + q) jest w zakresie od 50 do 350,

- p oznacza liczbę od 49 do 349, a

- q oznacza liczbę od 1 do 10,

- R1, R2, różne, oznaczają grupę hydroksylową lub alkoksylową C1-C4 i co najmniej jedna z grup R1 i R2 oznacza grupę alkoksylową, przy czym

- ś rodki kondycjonują ce są wybrane z grupy obejmują cej oleje syntetyczne, oleje mineralne, oleje roślinne, oleje fluorowe lub oleje perfluorowe, naturalne lub syntetyczne woski, związki typu ceramidów, estry kwasów karboksylowych, silikony inne niż silikony o wzorze (1) lub (2), polimery anionowe, polimery niejonowe, polimery kationowe i polimery amfoteryczne, białka kationowe, hydrolizaty białek kationowych i kationowe środki powierzchniowo czynne, a także mieszaniny tych różnych związków; a

- stężenie ś rodka kondycjonującego jest w zakresie 0,01-10% wagowych w stosunku do całkowitego ciężaru kompozycji;

- stężenie aminosilikon(y) o wzorze (1) lub (2) jest w zakresie 0,1-15% wagowych w stosunku do całkowitego ciężaru kompozycji.

Nowa kompozycja według wynalazku jest przydatna do kondycjonowania substancji keratynowych, poprawiania ich lekkości, miękkości, połysku i/lub łatwości rozczesywania i do ułatwienia układania substancji keratynowych. Ponadto, podczas mycia szamponem uzyskuje się poprawę utrzymywania się efektów kondycjonujących kompozycji.

Różne przedmioty wynalazku będą dalej opisane szczegółowo. Wszystkie znaczenia i definicje związków stosowane w niniejszym wynalazku, podane poniżej, są ważne dla wszystkich przedmiotów wynalazku.

PL 211 335 B1

Według wynalazku, określenie „substancje keratynowe” oznacza włosy, rzęsy, brwi, skórę, paznokcie, błony śluzowe lub skórę głowy, a zwłaszcza włosy.

Aminosilikony według wynalazku są wybrane spośród aminosilikonów o powyższych wzorach (1) lub (2).

We wzorze (1), korzystnie:

- m i n oznaczają liczby, których suma (n + m) jest w zakresie od 100 do 200,

- n oznacza liczbę w zakresie od 125 do 175, natomiast m oznacza liczbę w zakresie od 1 do 5;

Korzystnie grupą alkoksylową jest grupa metoksylowa.

W aminosilikonach o wzorze (1) stosunek molowy grupy hydroksylowej do grupy alkoksylowej jest korzystnie w zakresie od 0,2:1 do 0,4:1, korzystniej od 0,25:1 do 0,35:1, a najkorzystniej jest równy 0,3:1.

Aminosilikon o wzorze (1) ma średni wagowo ciężar cząsteczkowy korzystnie w zakresie od 2000 do 1000000, a bardziej korzystnie od 3500 do 200000.

We wzorze (2), korzystnie:

- p i q oznaczają liczby, których suma (p + q) jest w zakresie od 150 do 250,

- p oznacza liczbę w zakresie od 159 do 239, natomiast q oznacza liczbę od 1 do 5;

Korzystną grupą alkoksylową jest grupa metoksylowa.

W aminosilikonach o wzorze (2) stosunek molowy grupy hydroksylowej do grupy alkoksylowej jest korzystnie w zakresie od 1:0,8 do 1:1,1 bardziej korzystnie od 1:0,9 do 1:1, a najkorzystniej jest równy 1:0,95.

Aminosilikon o wzorze (2) ma średni wagowo ciężar cząsteczkowy korzystnie w zakresie od 2000 do 200000, bardziej korzystnie od 5000 do 100000, a najkorzystniej od 10000 do 50000.

Średni wagowo ciężar cząsteczkowy tych aminosilikonów mierzy się metodą chromatografii żelowej (GPC), w temperaturze pokojowej, ze wzorcem polistyrenowym. Stosuje się kolumny styragel.

Jako eluent stosuje się THF, a szybkość przepływu wynosi 1 ml/min. Wstrzykuje się 200 μΐ 0,5% wagowego roztworu silikonu w THF. Do detekcji stosuje się refraktometrię i promienie UV.

Produkty handlowe odpowiadające tym silikonom o wzorach (1) lub (2) mogą zawierać w swoich składach jeden lub kilka innych aminosilikonów, których budowa jest inna niż przedstawiona wzorami (1) i (2).

Produkt zawierający aminosilikony o wzorze (1) sprzedawany jest przez firmę Wacker pod nazwą Belsil® ADM 652.

Produkt zawierający aminosilikony o wzorze (2) sprzedawany jest przez firmę Wacker pod nazwą Fluid WR 1300®.

Gdy stosuje się te aminosilikony, szczególnie korzystne wykonanie obejmuje stosowanie ich w postaci emulsji olej w wodzie, która może zawierać jeden lub więcej środków powierzchniowo czynnych. Mogą być to środki o dowolnym charakterze, ale korzystnie są kationowe i/lub niejonowe.

Liczbowo średnia wielkość cząstek silikonu w emulsji wynosi na ogół od 3 do 500 nm.

Korzystnie, średnia wielkość cząstek mikroemulsji aminosilikonów o wzorze (2) jest w zakresie od 5 do 60 nm (włącznie), a bardziej korzystnie od 10 do 50 nm (włącznie).

Zgodnie z wynalazkiem można stosować mikroemulsje aminosilikonów o wzorze (2) sprzedawane pod nazwą Finish CT 96 E® lub SLM 28020® przez firmę Wacker.

Korzystnie wspomniany aminosilikon jest tak dobrany, że kąt kontaktu z wodą włosa potraktowanego kompozycją zawierającą 2% (substancji aktywnej) opisanego silikonu według wynalazku jest w zakresie od 90 do 180° (włącznie), a korzystnie od 90 do 130° (włącznie).

W celu zmierzenia kąta kontaktu, aminosilikon korzystnie rozpuszcza się lub dysperguje w rozpuszczalniku dla aminosilikonu lub dla emulsji aminosilikonu (zwłaszcza w heksametylodisiloksanie lub w wodzie w zależności od hydrofilowości silikonu).

Korzystnie, kompozycja zawierająca jeden lub więcej aminosilikonów o wzorze (1) lub (2) jest taka, że kąt kontaktu z wodą włosa potraktowanego tą kompozycją jest w zakresie od 90 do 180° (włącznie), a korzystnie od 90 do 130° (włącznie).

Pomiar kąta kontaktu polega na zanurzeniu włosa w wodzie destylowanej i ocenie siły wywieranej przez wodę na włos podczas zanurzania w wodzie destylowanej i podczas jego usuwania. Tak zmierzone siły są bezpośrednio związane z kątem kontaktu θ pomiędzy wodą i powierzchnią włosa. Uważa się, że włos jest hydrofilowy, gdy kąt θ jest w zakresie od 0 do 90°, a hydrofobowy, gdy kąt jest w zakresie od 90 do 180°.

PL 211 335 B1

Test przeprowadza się na kosmykach włosów naturalnych, które zostały odbarwione w tych samych warunkach, a następnie umyte.

Każdy 1 g kosmyk umieszcza się na szalce krystalizacyjnej o średnicy 75 mm, następnie równomiernie pokrywa się 5 ml testowanego związku. Kosmyk pozostawia się na 15 minut w temperaturze pokojowej, następnie spłukuje się przez 30 sekund. Wyciśnięty kosmyk pozostawia się na wolnym powietrzu aż do całkowitego wysuszenia.

Przy każdej ocenie analizuje się 10 włosów poddanych tym samym zabiegom. Każdą próbkę, przymocowaną do precyzyjnej mikrowagi zanurza się w naczyniu wypełnionym wodą destylowaną. Waga ta DCA („Dynamic Contact Angle Analyser”) firmy Cahn Instruments umożliwia pomiar siły (F) wywieranej przez wodę na włos.

Równocześnie obwód włosa (P) mierzy się za pomocą obserwacji pod mikroskopem.

Średnia siła zwilżalności na 10 włosach i przekrój poprzeczny badanych włosów umożliwiły uzyskanie kąta kontaktu włosa z wodą, według wzoru:

F = P*Πv*cosθ w którym F oznacza siłę zwilż alności wyrażoną w niutonach, P oznacza obwód włosa w metrach, Γίν oznacza napięcie międzyfazowe ciecz/para wodna w J/m², a θ oznacza kąt kontaktu.

Produkt SLM 28020® firmy Wacker, przy 12% stężeniu w wodzie (tzn. 2% aminosilikonu), daje kąt kontaktu 93° według testu wskazanego powyżej.

Produkt Belsil ADM 652 z firmy Wacker, przy 2% stężeniu w heksametylodisiloksanie (tzn. 2% aminosilikonu), daje kąt kontaktu 111° w opisanym powyżej teście.

Aminosilikon(y) o wzorze (1) lub (2) stosuje się w ilości w zakresie od 0,01 do 15% wagowych w stosunku do całkowitego ciężaru kompozycji. Korzystnie ilość ta jest w zakresie od 0,1 do 15% wagowych, a korzystniej od 0,5 do 10% wagowych.

W kontekście niniejszego wynalazku określenie „środek kondycjonujący” oznacza dowolny czynnik, którego funkcją jest poprawienie własności kosmetycznych substancji keratynowych takich jak włosy, zwłaszcza gładkości, miękkości, łatwości rozczesywania chwytu i własności elektrostatycznych.

Środki kondycjonujące mogą być rozpuszczalne lub nierozpuszczalne w wodzie.

Środki kondycjonujące, jak podano powyżej, są wybrane z grupy obejmującej oleje syntetyczne, takie jak poliolefiny, oleje mineralne, oleje roślinne, oleje fluorowane lub oleje perfluorowane, naturalne lub syntetyczne woski, związki typu ceramidów, estry kwasów karboksylowych, silikony inne niż o wzorze (1) lub (2), polimery anionowe, niejonowe, kationowe i amfoteryczne, białka kationowe, hydrolizaty białek kationowych i kationowe środki powierzchniowo czynne, zwykle stosowane w kompozycjach kosmetycznych lub dermatologicznych, a także mieszaniny tych różnych związków.

Nierozpuszczalne środki kondycjonujące mogą być stałe, ciekłe lub w postaci pasty w temperaturze pokojowej (25°C) i pod ciśnieniem atmosferycznym i mogą być zwłaszcza w postaci olejów, wosków lub żywic.

Nierozpuszczalne środki kondycjonujące są zwłaszcza zdyspergowane w kompozycjach w postaci cząstek zwykle o liczbowo średniej wielkości w zakresie od 2 nanometrów do 100 mikrometrów, a korzystnie od 30 nanometrów do 20 mikrometrów (mierzono granulometrem).

Nierozpuszczalne środki kondycjonujące są nierozpuszczalne w wodzie w stężeniu większym lub równym 0,1% wag. w 25°C,; tzn., że w tych warunkach nie tworzą makroskopowo izotropowego przezroczystego roztworu.

Jako syntetyczne oleje można zwłaszcza wymienić poliolefiny, szczególnie poli-a-olefiny, a w szczególności:

- typu uwodornionego lub nieuwodornionego polibutenu, a korzystnie uwodornionego lub nieuwodornionego poliizobutenu.

Korzystnie stosuje się oligomery izobutylenu o ciężarze cząsteczkowym poniżej 1000 i ich mieszaniny z poliizobutylenami o ciężarze cząsteczkowym powyżej 1000, a korzystnie w zakresie od

1000 do 15000.

Jako przykład poli-a-olefin, które można stosować w niniejszym wynalazku można wymienić konkretnie produkty sprzedawane pod nazwą Permethyl® 99 A, 101 A, 102 A, 104 A (n=16) i 106 A (n=38) przez firmę Presperse Inc. lub alternatywnie produkty sprzedawane pod nazwą Arlamol® HD (n=3) przez firmę ICI (n oznacza stopień polimeryzacji),

- typu uwodornionego lub nieuwodornionego polidecenu.

PL 211 335 B1 • Takie produkty sprzedawane są na przykład pod nazwami Ethylflo® przez firmę Ethyl Corp i Arlamol® PAO przez firmę ICI.

Oleje zwierzęce i roślinne korzystnie są wybrane z grupy obejmującej olej słonecznikowy, olej kukurydziany, olej sojowy, olej z awokado, olej z jojoba, olej z dyni, olej j z pestek winogron, olej sezamowy, olej z orzechów laskowych, olej rybi, trikaprokaprylan glicerolu albo oleje zwierzęce lub roślinne o wzorze R9COOR10, w którym R9 oznacza resztę wyższego kwasu tłuszczowego zawierającego od 7 do 29 atomów węgla, a R10 oznacza liniowy lub rozgałęziony łańcuch węglowodorowy zawierający od 3 do 30 atomów węgla, zwłaszcza alkilowy lub alkenylowy, na przykład olej purcelinowy lub ciekły wosk jojoba.

Można także stosować naturalne lub syntetyczne olejki eteryczne, takie jak olejek eukaliptusowy, lawendowy, wetiwerowy, kubebowy, cytrynowy, sandałowy, różany, rumiankowy, cząbrowy, muszkatołowy, cynamonowy, hyzopowy, kminkowy, pomarańczowy, geraniowy, jałowcowy i bergamotowy.

Woski są naturalnymi (zwierzęcymi lub roślinnymi) lub syntetycznymi substancjami, które są stałe w temperaturze pokojowej (20°-25°C). Są one nierozpuszczalne w wodzie, rozpuszczalne w olejach i mogą tworzyć powłokę odpychają c ą wodę .

Definicja wosków jest na przykład podana w P. D. Dorgan, Drug and Cosmetic Industry, grudzień 1983, str. 30-33.

Wosk(i) jest (są) wybrany(e) zwłaszcza spośród wosku Carnauba, wosku Candelila, wosku Alfa, wosku parafinowego, ozoketytu, wosków roślinnych, takich jak wosk z drzewa oliwnego, wosk ryżowy, uwodorniony wosk jojoba lub czyste woski kwiatowe, takie jak woski eteryczne, z kwiatów czarnej porzeczki sprzedawane przez firmę Bertin (Francja), wosków zwierzęcych, takich jak woski pszczele, modyfikowane woski pszczele (cerabelina); inne woski lub woskowe substancje wyjściowe, które można stosować zgodnie z wynalazkiem, stanowią zwłaszcza morskie woski, takie jak produkt sprzedawany przez firmę Sophim pod symbolem M82 i woski polietylenowe i poliolefinowe ogólnie.

Zgodnie z wynalazkiem związki typu ceramidów stanowią w szczególności naturalne lub syntetyczne ceramidy i/lub glikoceramidy i/lub pseudoceramidy i/lub neoceramidy. Związki typu ceramidów są opisane na przykład w zgłoszeniach patentowych DE 4424530, DE 4424533, DE 4402929, DE 4420736, WO 95/23807, WO 94/07844, EP-A-0 646572, WO 95/16-665, FR-2673179, EP-A-0227994, WO 94/07844, WO 94/24097 i WO 94/10131, których treść jest tu włączona przez odniesienie.

Szczególnie korzystne związki typu ceramidów obejmują na przykład:

2-N-linoleoiloaminooktadekano-1,3-diol,

2-N-oleoiloaminooktadekano-1,3-diol,

2-N-palmitoiloaminooktadekano-1,3-diol,

2-N-stearoiloaminooktadekano-1,3-diol,

2-N-behenoiloaminooktadekano-1,3-diol,

2-N-[2-hydroksypalmitoilo]aminooktadekano-1,3-diol,

2-N-stearoiloaminooktadekano-1,3,4-triol, a zwłaszcza N-stearoilofitosfingozyna,

2-N-palmitoiloaminoheksadekano-1,3-diol, bis(N-hydroksyetylo-N-cetylo)malonoamid, N-(2-hydroksyetylo)-N-(3-cetyloksy-2-hydroksypropylo) amid kwasu cetylowego. N-dokozanoilo-N-metylo-D-glukamina, lub mieszaniny tych związków.

Olejami fluorowanymi są na przykład perfluoropolietery opisane zwłaszcza w zgłoszeniu patentowym EP-A-486 135 i związki fluorowęglowodorowe opisane w szczególności w zgłoszeniu patentowym WO 93/11103.

Określenie „związki fluorowęglowodorowe” oznacza związki, których chemiczna struktura zawiera szkielet węglowy, w którym niektóre atomy wodoru zostały zastąpione atomami fluoru.

Oleje fluorowane mogą także stanowić związki fluorowęglowe, takie jak fluoroaminy, na przykład perfluorotributyloamina, fluorowęglowodory, na przykład perfluorodekahydronaftalen, estry i etery fluorowane.

Perfluoropolietery sprzedawane są na przykład pod nazwami handlowymi Fomblin przez firmę Montefluos i Krytox przez firmę Du Pont.

Wśród związków fluorowęglowodorowych można także wymienić zawierające fluor estry kwasów tłuszczowych, takie jak produkt sprzedawany pod nazwą Nofable FO przez firmę Nippon Oil.

PL 211 335 B1

Alkohole tłuszczowe mogą być wybrane spośród liniowych lub rozgałęzionych alkoholi tłuszczowych C8-C22, ewentualnie oksyakilenowanych 1-15 molami tlenku alkilenu lub poliglicerolowanych 1-6 molami glicerolu. Tlenkiem alkilenu korzystnie jest tlenek etylenu i/lub tlenek propylenu.

Estry kwasów karboksylowych są zwłaszcza estrami kwasów mono-, di-, tri- lub tetra-karboksylowych.

Estry kwasów monokarboksylowych są zwłaszcza monoestrami liniowych lub rozgałęzionych, nasyconych lub nienasyconych kwasów C1-C26 alifatycznych i liniowych lub rozgałęzionych, nasyconych lub nienasyconych alkoholi C1-C26 alifatycznych. Całkowita liczba atomów węgla w tych estrach jest większa lub równa 10.

Wśród monoestrów można wymienić behenian dihydroabietylu, behenian oktylododecylu, behenian izocetylu, mleczan cetylu, mleczan C12-C15 alkilowy, mleczan izostearylu, mleczan laurylu, mleczan linoleilu, mleczan oleilu, oktanian (izo)stearylu, oktanian izocetylu, oktanian oktylu, oktanian cetylu, oleinian decylu, izostearynian izocetylu, laurynian izocetylu, stearynian izocetylu, oktanian izodecylu, oleinian izodecylu, izononanian izononylu, palmitynian izostearylu, rycynooleinian metyloacetylu, stearynian mirystylu, izononanian oktylu, izononian 2-etyloheksylu, palmitynian oktylu, pelargonian oktylu, stearynian oktylu, erukanian oktylododecylu, erukanian oleilu, palmityniany etylu i izopropylu, palmitynian 2-etyloheksylu, palmitynian 2-oktylodecylu, mirystyniany alkilowe, takie jak mirystynian izopropylu, mirystynian butylu, mirystynian cetylu lub mirystynian 2-oktylododecylu, stearynian heksylu, stearynian butylu, stearynian izobutylu, jabłczan dioktylu, laurynian heksylu, laurynian 2-heksylodecylu.

Można także stosować estry kwasów C4-C22 di- lub trikarboksylowych i alkoholi C1-C22 oraz estry kwasów mono-, di- lub tri-karboksylowych i alkoholi C2-C26 di-, tri-, tetra- lub pentahydroksylowych.

Można w szczególności wymienić sebacynian dietylu, sebacynian diizopropylu, adypinian diizopropylu, adypinian di-n-propylu, adypinian dioktylu, adypinian diizostearylu, maleinian dioktylu, undecylenian glicerolu, stearynian oktylododecylostearoilu, monorycynooleinian pentaerytrytolu, tetraizononanian pentaerytrytolu, tetraizopelargonian pentaerytrytolu, tetraizostearynian pentaerytrytolu, tetraoktanian pentaerytrytolu, dikaprylan i kapronian glikolu propylenowego, erukanian tridecylu, cytrynian triizopropylu, cytrynian triizostearylu, trimleczan glicerolu, trioktanian glicerolu, cytrynian trioktylododecylu, cytrynian trioleilu.

Spośród estrów wymienionych powyżej korzystne są: palmityniany etylu i izopropylu, palmitynian 2-etyloheksylu, palmitynian 2-oktylodecylu, mirystyniany alkilowe, takie jak mirystynian izopropylu, mirystynian butylu, mirystynian cetylu lub mirystynian 2-oktylododecylu, stearynian heksylu, stearynian butylu, stearynian izobutylu, jabłczan dioktylu, laurynian heksylu, laurynian 2-heksylodecylu, izononanian izononylu i oktanian cetylu.

Inne silikony niż przedstawione wzorem (1) lub (2), które można stosować, zgodnie z wynalazkiem, stanowią w szczególności poliorganosiloksany, które są nierozpuszczalne w kompozycji i mogą mieć postać olejów, wosków, żywic lub gum.

Poliorganosiloksany są opisane szczegółowo w Walter Noll „Chemistry and Technology of Silicones” (1968) Academic Press. Silikony te mogą być lotne lub nielotne.

Lotne silikony są wybrane spośród związków o temperaturze wrzenia 60-260°C, a szczególnie spośród:

(i) cyklicznych zawierających 3-7, a korzystnie 4-5 atomów krzemu. Jest to na przykład oktametylocyklotetrasiloksan sprzedawany zwłaszcza pod nazwą „Volatile Silicone 7207” sprzedawany przez Union Carbide lub „Silbione 70045 V 2” przez sprzedawany Rhodia Chimie, dekametylocyklopentasiloksan sprzedawany zwłaszcza pod nazwą „Volatile Silicone 7158” sprzedawany przez Union Carbide lub „Silbione 70045 V 5” sprzedawany przez Rhodia Chimie, i ich mieszaniny.

Można także wymienić cyklokopolimery typu dimetylosiloksany/metyloalkilosiloksan, takie jak „Volatile Silicone FZ 3109” sprzedawany przez firmę Union Carbide o wzorze chemicznym:

PL 211 335 B1

Można także wymienić mieszaniny cyklicznych silikonów ze związkami krzemoorganicznymi, takie jak mieszanina oktametylocyklotetrasiloksanu i tetratrimetylosililopentaerytrytolu (50/50) i mieszanina oktametylocyklotetrasiloksanu i oksy-1,1'-bis(2,2,2',2',3,3'-heksatrimetylosililoksy)neopentanu;

(ii) liniowych lotnych silikonów zawierających 2-9 atomów krzemu o lepkości mniejszej lub równej 5*10^-6m²/s w 25°C. Przykładem jest dekametylotetrasiloksan sprzedawany zwłaszcza pod nazwą SH 200 przez firmę Toray Silicone. Silikony należące do tej kategorii są także opisane w artykule opublikowanym w Cosmetics and toiletries, Vol. 91, Jan. 76, str. 27-32, Todd & Byers „Volatile Silicone Fluids for Cosmetics”.

Szczególnie korzystnie stosuje się nielotne silikony, a zwłaszcza polialkilosiloksany, poliarylosiloksany, polialkiloarylosiloksany, gumy i żywice silikonowe, poliorganosiloksany modyfikowane organicznymi grupami funkcyjnymi.

Bardziej konkretnie, te silikony są wybrane z polialkiloiloksanów, wśród których można wymienić głównie polidimetylosiloksany zawierające grupy końcowe trimetylosililowe, o lepkości w zakresie od 5*10^-6 do 2,5 m²/s, w temperaturze 25°C, a korzystnie 1* 10^-5 - 1 m²/s.

Lepkość silikonów mierzy się, na przykład, w 25°C według normy ASTM 445 Załącznik C.

Wśród tych polialkilosiloksanów można wymienić, nieograniczająco, następujące produkty handlowe:

- oleje Silbione® serii 47 i 70 047 lub oleje Mirasil® sprzedawane przez Rhodia Chimie, takie jak na przykład olej 70 047 V 500 000;

- oleje serii Mirasil sprzedawane przez Rhodia Chimie;

- oleje serii 200 z firmy Dow Corning, takie jak zwł aszcza DC200 o lepkoś ci 60000 cSt (mm²/s);

- oleje Viscasil® z firmy General Electric i niektóre oleje serii SF (SF 96, SF 18) z General Electric.

Można także wymienić polidimetylosiloksany zawierające końcowe grupy dimetylosilanolowe (Dimethiconol według słownika CTFA), takie jak oleje serii 48 z firmy Rhodia Chimie.

W tej kategorii polialkilosiloksanów można także wymienić produkty sprzedawane pod nazwami Abil® Wax 9800 i 9801 przez firmę Goldschmidt, które są poli(C1-C20)alkilosiloksanami.

Polialkiloarylosiloksany są wybrane zwłaszcza spośród liniowych i/lub rozgałęzionych polidimetylometylofenylosiloksanów i polidimetylodifenylosiloksanów o lepkości od 1*10^-5 do 5* 10^-6 m²/s w 25°C.

Spośród tych polialkiloarylosiloksanów wymienić można przykładowo produkty sprzedawane pod następującymi nazwami: oleje Silbione serii 70 641 z firmy Rhodia Chimie;

oleje Rhodorsil serii 70 633 i 763 z firmy Rhodia Chimie;

olej Dow Corning 556 Cosmetic Grade Fluid z firmy Dow Corning;

silikony z serii PK z firmy Bayer, takie jak produkt PK 20; silikony z serii PN i PH z firmy Bayer, takie jak produkt PN 1000 i PH 1000;

niektóre oleje z serii SF z General Electric, takie jak SF 1023, SF 1154, SF 1250, SF 1265.

Gumy silikonowe, które można stosować zgodnie z wynalazkiem są to zwłaszcza polidiorganosiloksany o wysokim średnim liczbowo ciężarze cząsteczkowym w zakresie 200000-1000000, stosowane pojedynczo lub jako mieszanina w rozpuszczalniku. Rozpuszczalnik ten może być wybrany spośród lotnych silikonów, olejów polidimetylosiloksanowych (PDMS), olejów polifenylometylosiloksanowych (PPMS), izoparafin, poliizobutylenów, chlorku metylenu, pentanu, dodekanu i tridekanów lub ich mieszanin.

Można zwłaszcza wymienić następujące produkty: polidimetylosiloksan, polidimetylosiloksan/metylowinylosiloksan, polidimetylosiloksan/difenylosiloksan.

polidimetylosiloksan/fenylometylosiloksan, polidimetylosiloksan/difenylosiloksan/metylowinylosiloksan

Produkty, które szczególnie można stosować zgodnie z wynalazkiem stanowią mieszaniny, takie jak:

- mieszaniny utworzone z polidimetylosiloksanu hydroksylowanego na ko ń cu ła ń cucha, określanego wg słownika CTFA jako dimetikonol, i z cyklicznego polidimetylosiloksanu, określanego wg słownika CTFA jako cyklometikon, takie jak produkt Q2 1401 sprzedawany przez firmę Dow Corning;

PL 211 335 B1

- mieszaniny utworzone z gumy polidimetylosiloksanowej z cyklicznym silikonem, takie jak produkt SF 1214 Silicone Fluid firmy General Electric; produkt ten jest gumą SF 30 odpowiadającą dimetikonowi, o liczbowo ś rednim ciężarze czą steczkowym 500000, rozpuszczoną w oleju SF 1202 Silicone Fluic, odpowiadającym dekametylocyklopentasiloksanowi;

- mieszaniny dwóch PDMS o róż nych lepkoś ciach, a konkretnie gumy PDMS i oleju PDMS, takie jak produkt SF 1236 z General Electric. Produkt ten jest mieszaniną gumy SE 30 określonej powyżej o lepkości 20 m²/s i oleju SF 96 o lepkości 5*10^-6 m²/s. Produkt ten korzystnie zawiera 15% gumy SE 30 i 85% SF 96.

Żywice organopolisiloksanowe, które można stosować zgodnie z wynalazkiem, stanowią usieciowane układy siloksanowe zawierające następujące jednostki R2SiO2/2, R3SiO1/2, RSiO3/2 i SiO4/2, w których R oznacza grupę węglowodorową zwierającą 1-16 atomów węgla lub grupę fenylową. Wśród tych produktów szczególnie korzystne są te, w których R oznacza niższą grupę C1-C4 alkilową, zwłaszcza grupę metylową, lub grupę fenylową.

Spośród tych żywic wymienić można produkt sprzedawany pod nazwą Dow Corning 593 lub produkty pod nazwami Silicone Fluid SS 4230 i SS 4267 firmy General Electric, które są silikonami o strukturze dimetylo/trimetylosiloksanu.

Wymienić można także żywice typu siloksykrzemianów trimetylu sprzedawane pod nazwami X22-4914, X21-5034 i X21-5037 przez firmę Shin Etsu.

Silikony modyfikowane grupami organicznymi, które można stosować zgodnie z wynalazkiem, stanowią silikony określone powyżej i zawierające w swojej strukturze jedną lub więcej organicznych grup funkcyjnych połączonych przez grupę węglowodorową.

Spośród tych modyfikowanych silikonów innych niż przedstawione wzorem (1) lub (2) można wymienić poliorganosiloksany zawierające:

- grupy polietylenoksy i/lub polipropylenoksy ewentualnie zawierają ce grupy C6-C24 alkilowe, takie jak produkty znane jako kopoliol dimetikonu sprzedawany przez Dow Corning pod nazwą DC 1248 i kopoliol C12 alkilometikonu sprzedawany przez Dow Corning pod nazwą Q2 5200;

- podstawione lub niepodstawione grupy aminowe, takie jak produkty sprzedawane pod nazwą GP 4 Silicone Fluid i GP 7100 przez firmę Genesee lub produkty sprzedawane pod nazwą Q2 8220 i Dow Corning 929 lub 939 przez firmę Dow Corning; podstawionymi grupami aminowymi są zwł aszcza grupy C1-C4 aminoalkilowe;

- grupy tiolowe, takie jak produkty sprzedawane pod nazwami GP 72 A i GP 71 z Genesee;

- grupy alkoksylowane, takie jak produkt sprzedawany pod nazwą Silicone Copolimer F-755 przez firmę SWS Silicones i Abil Wax 2428, 2434 i 2440 przez firmę Goldschmidt;

- grupy hydroksylowane, takie jak poliorganosiloksany zawierające funkcyjne grupy hydroksyalkilowe, opisane we francuskim zgłoszeniu patentowym FR-A-85/16334;

- grupy acyloksyalkilowe, takie jak na przykł ad poliorganosiloksany opisane w patencie US nr 4 957 732;

- grupy anionowe typu karboksylowego, takie jak na przykład w produktach opisanych w patencie EP 186 507, z firmy Chisso Corporation lub typu alkilokarboksylowego, takie jak obecne w produkcie X-22-3701E z firmy Shin-Etsu; sulfonian 2-hydroksyalkilu; tiosiarczan 2-hydroksyalkilu, takie jak produkty sprzedawane przez firmę Goldschmidt pod nazwami Abil S201 i Abil S255;

- grupy hydroksyacyloaminowe, takie jak poliorganosiloksany opisane w zgłoszeniu patentowym EP 342 834; wymienić można na przykład produkt Q2-8413 z firmy Dow Corning.

Według wynalazku można także stosować silikony zawierające część polisiloksanową i część składającą się z łańcucha organicznego nie-silikonowego, przy czym jedna z tych dwóch części stanowi łańcuch główny polimeru, druga jest szczepiona na tym łańcuchu głównym. Takie polimery są opisane na przykład w zgłoszeniach patentowych EP-A-412 704, EP-A-412 707, EP-A-640 105, EP-A-582 152, WO 95/00578 i WO 93/23009 i w patentach US 4 693 935, 4 728 571 i 4 972 037. Te polimery są korzystnie polimerami anionowymi lub polimerami niejonowymi.

Takimi polimerami są na przykład kopolimery, które można otrzymać przez rodnikową polimeryzację wychodząc z mieszaniny monomerów składającej się z:

a) 50-90% wagowych akrylanu tert-butylu,

b) 0-40% wagowych kwasu akrylowego,

c) 5-40% wagowych makromeru silikonowego o wzorze (3)

PL 211 335 B1

w którym v oznacza liczbę w zakresie od 5 do 700;

przy czym procenty wagowe podane są w stosunku do całkowitego ciężaru monomerów.

Innymi przykładami szczepionych polimerów silikonowych są zwłaszcza polidimetylosiloksany (PDMS), na których są szczepione, poprzez łączącą jednostkę łańcuchową typu tiopropylenu, mieszane jednostki polimeru typu kwasu poli(met)akrylowego i polidimetylosiloksany (PDMS), na których są szczepione, poprzez łączącą jednostkę łańcuchową typu tiopropylenu, jednostki polimeru typu (met)akrylanupoliizobutylu.

Według wynalazku wszystkie silikony można stosować w postaci emulsji, nanoemulsji lub mikroemulsji.

Zgodnie z wynalazkiem, szczególnie korzystnymi silikonami są:

- nielotne silikony wybrane z rodziny polialkilosiloksanów zawierających końcowe grupy trimetylosililowe, takie jak oleje o lepkości 0,2-2,5 m²/s w 25°C, takie jak oleje serii DC200 z Dow Corning, zwłaszcza o lepkości 60000 cSt, oleje serii Silbione 70047 i 47, a zwłaszcza olej 70 047 V 500 000, sprzedawane przez firmę Rhodia Chimie, polialkilosiloksany zawierające końcowe grupy dimetylosilanolowe, takie jak dimetikonole lub polialkiloarylosiloksany, takie jak olej Silbione 70641 V 200 sprzedawany przez firmę Rhodia Chimie;

- ż ywica poliorganosiloksanowa sprzedawana pod nazwą Dow Corning 593;

- polisiloksany zawierają ce grupy aminowe, takie jak amodimetikony inne niż o wzorze (1) lub trimetylosililoamodimetikony.

Środki kondycjonujące, które są wymienione poniżej są zazwyczaj rozpuszczalne w wodzie, w szczególnoś ci są to polimery anionowe, niejonowe, kationowe, amfoteryczne, biał ka kationowe, hydrolizaty białek kationowych i kationowe środki powierzchniowo czynne, a także mieszaniny tych różnych związków.

Jako polimery anionowe zwykle stosuje się polimery zawierające grupy pochodzące od kwasu karboksylowego, sulfonowego lub fosforowego i korzystnie o średnim wagowo ciężarze cząsteczkowym w zakresie około 500 do 5000000, określonym na przykład metodą chromatografii żelowej.

Polimery anionowe mogą być wybrane z grupy obejmującej:

1) Polimery zawierające jednostki karboksylowe pochodzące od monomerów, które stanowią nienasycone kwasy mono-lub dikarboksylowe o wzorze (4):

^R’\ /(Α,νΟΟΟΗ

Γ-C' wzór (4) ^R3 w którym n oznacza liczbę całkowitą od 0 do 10, A1 oznacza grupę metylenową, ewentualnie przyłączoną do atomu węgla grupy nienasyconej lub do sąsiadującej grupy metylenowej, gdy n jest większe od 1, poprzez heteroatom, taki jak atom tlenu lub siarki R1 oznacza atom wodoru lub grupę fenylową lub benzylową, R2 oznacza atom wodoru lub niższą grupę alkilową lub grupę karboksylową, R3 oznacza atom wodoru, niższą grupę alkilową lub grupę -CH2-COOH, grupę fenylową lub benzylową.

W powyższym wzorze niższa grupa alkilowa korzystnie oznacza grupę zawierająca 1 do 4 atomów węgla, a zwłaszcza grupę metylową lub etylową.

Szczególnie korzystne anionowe polimery błonotwórcze zawierające grupy karboksylowe obejmują:

A) Homo- lub kopolimery kwasu akrylowego lub metakrylowego lub ich sole, a zwłaszcza produkty sprzedawane pod nazwami Versicol E lub K przez firmę Ciba i Ultrahold przez firmę BASF. Kopolimery kwasu akrylowego i akryloamidu sprzedawane w postaci soli sodowej pod nazwami Reten 421, 423 lub 425 przez firmę Hercules; sole sodowe polikwasów hydroksykarboksylowych.

PL 211 335 B1

B) Kopolimery kwasu akrylowego lub metakrylowego z monomerem monoetylenowym, takim jak etylen, styren, estry winylowe, estry kwasów akrylowego lub metakrylowego, ewentualnie szczepione na glikolu polialkilenowym, takim jak glikol polietylenowy i ewentualnie usieciowane.

Takie polimery są opisane we francuskim patencie nr 1 222 944 i w niemieckim zgłoszeniu patentowym 2 330 956; kopolimery tego typu, zawierające ewentualnie N-alkilowane i/lub hydroksyalkilowane jednostki akryloamidow w łańcuchu, jak opisane w zgłoszeniach patentowych Luksemburga nr 75370 i 75371 lub sprzedawane pod nazwą Quadramer przez firmę American Cyanamid. Można także wymienić kopolimery kwasu akrylowego i metakrylanu C1-C4 alkilowego i terpolimery winylopirolidonu, kwasu akrylowego i metakrylanu C1-C20 alkilowego, na przykład metakrylanu laurylu, takie jak produkt sprzedawany przez firmę ISP pod nazwą Acrylidone LM i terpolimery kwas metakrylowy/akrylan etylu/akrylan tert-butylu, takie jak produkt sprzedawany pod nazwą Luvimer 100 P przez firmę BASF.

C) Kopolimery pochodzące od kwasu krotonowego, takie jak kopolimery zawierające w łańcuchu jednostki octanu lub propionianu winylu, i ewentualnie innych monomerów, takich jak estry allilowe lub metallilowe, eter winylowy lub ester winylowy liniowego lub rozgałęzionego nasyconego kwasu karboksylowego z długim łańcuchem węglowodorowym, zawierającym co najmniej 5 atomów węgla, przy czym polimery te mogą być ewentualnie szczepione i usieciowane lub alternatywnie, ester allilowy lub metallilowy kwasu karboksylowego α-lub β-cyklicznego. Takie polimery są opisane między innymi we francuskich patentach nr nr 1 222 944, 1 580 545, 2 265 782, 2 265 781, 1 564 110 i 2 439 798. Do handlowych produktów wchodzących w zakres tej klasy należą żywice 28-29-30, 26-13-14 i 28-13-10 sprzedawane przez firmę National Starch.

D) Kopolimery pochodzące od C4-C8 mononienasyconych kwasów lub bezwodników karboksylowych wybrane z grupy obejmującej:

- kopolimery obejmujące (i) jeden lub więcej kwasów lub bezwodników: maleinowego, fumarowego lub itakonowego i (ii) co najmniej jeden monomer wybrany spośród estrów winylowych, eterów winylowych, halogenków winylowych, pochodnych fenylowinylowych, kwasu akrylowego i jego estrów, przy czym funkcyjne grupy bezwodnikowe tych kopolimerów ewentualnie są monoestryfikowane lub monoamidowane. Takie polimery są opisane w patentach US nr nr 2 047 398, 2 723 248 i 2 102 113 w patencie GB 839 805 i są to w szczególności polimery sprzedawane pod nazwami Gantrez AN lub ES przez firmę ISP.

- kopolimery obejmujące (i) jeden lub więcej bezwodników: maleinowego, cytrakonowego lub itakonowego i (ii) jeden lub więcej monomerów wybranych spośród estrów allilowych lub metallilowych ewentualnie zawierających w łańcuchu jedną lub więcej grup akryloamidowych, metakryloamidowych, α-olefinowych, estrów metakrylowych lub akrylowych, kwasu akrylowego lub metakrylowego lub winylopirolidonowych, przy czym funkcyjne grupy bezwodnikowe tych kopolimerów ewentualnie są monoestryfikowane lub monoamidowane. Takie polimery są opisane na przykład, we francuskich patentach

350 384 i 2 357 241 przez Zgłaszającego.

E) Poliakryloamidy zawierające grupy karboksylanowe.

2) Polimery zawierające grupy sulfonowe, którymi są polimery zawierające jednostki winylosulfonowe, styrenosulfonowe, naftalenosulfonowe lub akryloamidoalkilosulfonowe.

Polimery te można wybrać zwłaszcza z grupy obejmującej:

- sole kwasu poliwinylosulfonowego o średnim wagowo ciężarze cząsteczkowym w zakresie około 1000 do 100000, oraz kopolimery z nienasyconym komonomerem, takim jak kwas akrylowy lub metakrylowy i ich estry, akryloamid lub jego pochodne, etery winylowe i winylopirolidon;

- sole sodowe kwasu polistyrenosulfonowego, o średnim wagowo ciężarze cząsteczkowym około 500 000 i około 100 000, które są sprzedawane pod nazwami, odpowiednio, Flexan 500 i Flexan 130 przez National Starch. Związki te są opisane w patencie francuskim 2 198 719;

- sole kwasu poliakryloamidosulfonowego wymienione w patencie US 4128631, a zwłaszcza kwas poliakryloamidoetylopropanosulfonowy sprzedawany pod nazwą Cosmedia Polymer HSP przez firmę Cognis.

Według wynalazku, anionowe błonotwórcze polimery korzystnie są wybrane spośród kopolimerów kwasu akrylowego takich jak terpolimer kwas akrylowy/akrylan etylu/N-tert-butyloakryloamid sprzedawany pod nazwą Ultrahold Strong przez firmę BASF; kopolimerów pochodzących od kwasu krotonowego, takich jak terpolimery octan winylu/tert-butylobenzoesan winylu/kwas krotonowy i terpolimery kwas krotonowy/octan winylu/neododekanian winylu, sprzedawane pod nazwą Resin 28-29-30 przez firmę National Starch; polimerów pochodzących od kwasu lub bezwodnika maleinowego,

PL 211 335 B1 fumarowego lub itakonowego z estrami winylowymi, eterami winylowymi, halogenkami winylowymi, pochodnymi fenylowinylowymi i kwasem akrylowym i jego estrami, takich jak kopolimer eter metylowo-winylowy/monoestryfikowany bezwodnik maleinowy, sprzedawany pod nazwą Gantrez ES 425 przez firmę ISP, kopolimery kwasu metakrylowego i metakrylanu metylu sprzedawane pod nazwą Eudragit L przez firmę Rohm Pharma, kopolimer kwasu metakrylowego i akrylanu etylu, sprzedawany pod nazwą Luvimer MAEX lub MAE przez firmę BASF i kopolimer octan winylu/kwas krotonowy sprzedawany pod nazwą Luviset CA 66 przez firmę BASF i kopolimer octan winylu/kwas krotonowy szczepiony glikolem polietylenowym pod nazwą Aristoflex A z firmy BASF.

Anionowe polimery błonotwórcze, które są najkorzystniejsze, są wybrane spośród następujących: kopolimer eter metylowo-winylowy/monoestryfikowany bezwodnik maleinowy, sprzedawany pod nazwą Gantrez ES 425 przez firmę ISP, terpolimer kwas akrylowy/akrylan etylu/N-tert-butyloakryloamid, sprzedawany pod nazwą Ultrahold Strong przez firmę BASF, kopolimery kwasu metakrylowego i metakrylanu metylu, sprzedawane pod nazwą Eudragit L przez firmę Rohm Pharma, terpolimery octan winylu/tert-butylobenzoesan winylu/kwas krotonowy i terpolimery kwas krotonowy/octan winylu/neododekanian winylu, sprzedawane pod nazwą Resin 28-29-30 przez National Starch, kopolimer kwasu metakrylowego i akrylanu etylu, sprzedawany pod nazwą Luvimer MAEX lub MAE przez firmę BASF i terpolimer winylopirolidon/kwas akrylowy /metakrylan laurylu, sprzedawany pod nazwą Acrylidone LM przez firmę ISP.

Polimery amfoteryczne stosowane według niniejszego wynalazku mogą być wybrane spośród polimerów zawierających jednostki K i M rozmieszczone statystycznie w łańcuchu polimeru, w którym K oznacza jednostkę pochodzą c ą od monomeru zawierającego co najmniej jeden zasadowy atom azotu, a M oznacza jednostkę pochodzącą od kwasowego monomeru zawierającego jedną lub więcej grup karboksylowych lub sulfonowych lub alternatywnie K i M mogą oznaczać grupy pochodzące od monomerów obojnaczych, karboksybetainy lub sulfobetainy;

K i M mogą także oznaczać łańcuch polimeru kationowego zawierający pierwszorzędowe, drugorzędowe, trzeciorzędowe lub czwartorzędowe grupy aminowe, w którym co najmniej jedna z grup aminowych podstawiona jest grupą karboksylową lub sulfonową związaną przez grupę węglowodorową, lub alternatywnie K i M tworzą część łańcucha polimeru zawierającego jednostkę etyleno-α,β-dikarboksylową, w której jedna z grup karboksylowych została wytworzona w celu przereagowania z poliaminą zawierającą jedną lub więcej pierwszorzędowych lub drugorzędowych grup aminowych.

Szczególnie korzystne polimery amfoteryczne odpowiadające powyższej definicji wybrane są spośród następujących polimerów:

(1) Polimery wytworzone przez kopolimeryzację monomeru pochodzącego od związku winylowego z grupą karboksylową, takiego jak zwłaszcza kwas akrylowy, kwas metakrylowy, kwas maleinowy, kwas a-chloroakrylowy i monomeru zasadowego pochodzącego od podstawionego związku winylowego zawierającego co najmniej jeden atom zasadowy takiego jak zwłaszcza metakrylan i akrylan dialkiloaminoalkilowy, dialkiloaminoalkilometakryloamid i akryloamid. Związki te opisane są w patencie US nr 3836537. Można także wymienić kopolimer akrylan sodu/chlorek akryloamidopropylotrimetyloamoniowy, sprzedawany pod nazwą Polyguart KE 3033 przez firmę Cognis.

Związkiem winylowym może być także sól dialkilodialliloamoniowa, taka jak chlorek dimetylodialliloamoniowy. Kopolimery kwasu akrylowego i powyższego związku winylowego sprzedawane są pod nazwą MERQUAT 28 0, MERQUAT 2 95 i MERQUAT Plus 3330 przez firmę Nalco.

(2) Polimery zawierające jednostki pochodzące od:

a) co najmniej jednego monomeru wybranego spośród akryloamidów lub metakryloamidów podstawionych przy atomie azotu grupą alkilową,

b) co najmniej jednego komonomeru kwasowego zawierającego jeden lub więcej reaktywnych grup karboksylowych, i

c) co najmniej jednego komonomeru zasadowego, takiego jak estry kwasów akrylowego i metakrylowego zawierające pierwszorzędowe, drugorzędowe, trzeciorzędowe lub czwartorzędowe podstawniki aminowe i produkt czwartorzędowania metakrylanu dimetyloaminoetylu siarczanem dimetylu lub siarczanem dietylu.

N-podstawione akryloamidy lub metakryloamidy, które są szczególnie korzystne według wynalazku, zawierają w grupach alkilowych od 2 do 12 atomów węgla i są to konkretnie N-etyloakryloamid, N-tert-butyloakryloamid, N-tert-oktyloakryloamid, N-oktyloakryloamid, N-decyloakryloamid, N-dodecyloakryloamid, jak też odpowiednie metakryloamidy.

PL 211 335 B1

Komonomery kwasowe wybrane są konkretnie spośród kwasów akrylowego, metakrylowego, krotonowego, itakonowego, maleinowego, fumarowego, jak też monoestrów alkilowych zawierających od 1 do 4 atomów węgla kwasów lub bezwodników maleinowego lub fumarowego.

Korzystne komonomery zasadowe stanowią metakrylany aminoetylu, butyloaminoetylu, N,N'-dimetyloaminoetylu, N-tert-butyloaminoetylu. Szczególnie stosuje się kopolimery występujące w słowniku CTFA (4 Ed., 1991) pod nazwą kopolimer oktyloakryloamid/akrylan/metakrylan butyloaminoetylu, taki jak produkty sprzedawane pod nazwą Amphomer lub Lovocryl 47 przez firmę National Starch.

(3) Usieciowane i częściowo lub całkowicie alkilowane poliaminoamidy pochodzące od poliaminoamidów o ogólnym wzorze (5):

w którym R4 oznacza grupę dwuwartościową pochodząc ą od nasyconego kwasu dikarboksylowego, alifatycznego kwasu mono-lub dikarboksylowego, zawierającego podwójne wiązanie etylenowe, od estrów tych kwasów i niższego alkanolu o 1-6 atomach węgla lub od grupy uzyskanej w addycji dowolnego z wymienionych kwasów z bis(pierwszorzędową) lub bis(drugorzędową) aminą; Z oznacza grupę bis-pierwszorzędową, mono-lub bis-drugorzędową polialkilenopoliaminową, i korzystnie oznacza:

a) w ilości od 60 do 100% molowych, grupę o wzorze (6):

-NH—f-iCHJ — NH-l·— - ,_Cł i Jp wzori6) w którym x=2, a p=2 lub 3, lub alternatywnie x=3 i p=2, przy czym grupa ta pochodzi od dietylenotriaminy, trietylenotetraaminy lub dipropylenotriaminy;

b) w ilości od 0 do 40% molowych grupę o powyższym wzorze (6), w którym x=2, a p=1, i która pochodzi od etylenodiaminy, lub grupę o wzorze, która pochodzi od piperazyny:

/-\

-N N\_/

c) w ilości od 0 do 20% molowych grupę -NH-(CH2)6-NH-, która pochodzi heksametylenodiaminy, przy czym te poliaminoaminy są usieciowane przez addycję jednego difunkcyjnego środka sieciującego wybranego spośród epihalohydryn, diepoksydów, dibezwodników, pochodnych bis-nienasyconych, za pomocą 0,025 do 0,35 mola środka sieciującego na grupę aminową poliaminoamidu i alkilowane kwasem akrylowym, kwasem chlorooctowym lub alkanosultonem lub ich solami.

Nasycone kwasy karboksylowe wybrane są korzystnie spośród kwasów o 6-10 atomach węgla, takich jak kwas adypinowy, trimetylo-2,2,4-adypinowy i trimetylo-2,4,4-adypinowy, tereftalowy, kwasy zawierające podwójne wiązanie etylenowe, jak na przykład kwas akrylowy, metakrylowy, itakonowy.

Alkanosultony stosowane w alkilacji to korzystnie propanosulton lub butanosulton; sole środków alkilujących to korzystnie sole sodu lub potasu.

(4) Polimery zawierające jednostki obojnacze o wzorze (7):

w którym R5 oznacza nienasyconą grupę ulegając ą polimeryzacji, taką jak grupa akrylanowa, metakrylanowa, akryloamidowa lub metakryloamidowa, y i z oznaczają liczbę całkowitą od 1 do 3, R6 i R7 oznaczają atom wodoru, grupę metylową, etylową lub propylową, R8 i R9 oznaczają atom wodoru lub grupę alkilową tak, że suma atomów węgla w R8 i R9 nie przekracza 10.

Polimery zawierające takie jednostki mogą także zawierać jednostki pochodzące od monomerów nieobojnaczych, takich jak akrylan lub metakrylan dimetylu lub dietyloaminoetylu lub akrylany lub metakrylany alkilowe, akryloamidy lub metakryloamidy lub octan winylu.

Jako przykład można wymienić kopolimer metakrylan butylu/metakrylan dimetylokarboksymetylo-amonioetylu, taki jak produkt sprzedawany pod nazwą DIAFORMER Z301 przez firmę SANDOZ.

PL 211 335 B1 (5) Polimery pochodzące od chitozanu zawierające jednostki monomerowe odpowiadające następującym wzorom (8), (9) i (10).

jednostka (8) obecna jest w ilości w zakresie od 0 do 30%, jednostka (9) w ilości w zakresie od 5 do 50%, a jednostka (10) w iloś ci w zakresie od 30 do 90%, przy czym należ y rozumieć, że w jednostce (10) R10 oznacza grupę o poniższym wzorze:

R₁₂ R_n

1¹² 1^{13 R}n-C —(O)_q-CH — w którym q oznacza 0 lub 1;

jeśli q=0, R11, R12 i R13, takie same lub różne, oznaczają atom wodoru, resztę metylową, hydroksylową, acetoksylową lub aminową, resztę monoalkiloaminową lub resztę dialkiloaminową ewentualnie przerwaną jednym lub więcej atomami azotu i/lub ewentualnie podstawioną jedną lub więcej grupami aminową, hydroksylową, karboksylową, alkilotio lub sulfonową, resztą alkilotio, w której grupa alkilowa zawiera resztę aminową, przy czym co najmniej jedna z grup R11, R12 i R13 oznacza w tym przypadku atom wodoru;

lub gdy q=1, każde z R11, R12 i R13 oznacza atom wodoru, jak też sole wytworzone przez te związki z zasadami lub kwasami.

(6) Polimery pochodzące z N-karboksyalkilacji chitozanu, takie jak N-karboksymetylochitozan lub N-karboksybutylochitozan sprzedawany pod nazwą „Evalsan” przez firmę Jan Dekker.

(7) Polimery odpowiadające ogólnemu wzorowi (11), takie jak polimery opisane we francuskim patencie nr 1 400 366.

w którym R14 oznacza atom wodoru, grupę CH3O, CH3CH2O lub fenyl, R15 oznacza atom wodoru lub niższą grupę alkilową taką jak metyl, etyl, R16 oznacza atom wodoru lub niższą grupę alkilową taką jak metyl, etyl, R17 oznacza niższą grupę alkilową taką jak metyl, etyl lub grupę odpowiadającą wzorowi: -R18-N(R16)2,

R18 oznacza grupę -CH2-CH2-, -CH2-CH2-CH2- lub -CH2-CH(CH3)-,

R16 ma znaczenie jak wymienione powyżej,

PL 211 335 B1 jak też wyższe homologi tych grup zawierające do 6 atomów węgla, r ma takie znaczenie, że ciężar cząsteczkowy jest zawarty w zakresie od 500 do 6000000, a korzystnie od 1000 do 1000000.

(8) Polimery amfoteryczne typu -D-X-D-X- wybrane z grupy obejmującej:

a) Polimery wytworzone przez działanie kwasu chlorooctowego lub chlorooctanu sodu na związki zawierające co najmniej jedną jednostkę o wzorze (12):

-D-X-D-X- (wzór 12) w którym D oznacza grupę o poniż szym wzorze /—\

-Ν Ν\_/ a X oznacza symbol E lub E', które, takie same lub różne, oznaczają grupę dwuwartościową, która jest grupą alkilenową zawierającą łańcuch prosty lub rozgałęziony zawierający do 7 atomów węgla w łańcuchu głównym, niepodstawiony lub podstawiony grupami hydroksylowymi i który może zawierać także atomy tlenu, azotu i siarki, 1 do 3 pierścieni aromatycznych i/lub heterocyklicznych; przy czym atomy tlenu, azotu i siarki są obecne w postaci grup eterowej, tioeterowej, sulfoksydowej, sulfonowej, sulfoniowej, alkiloaminowej lub alkenyloaminowej, grup hydroksylowej, benzyloaminowej, tlenku aminy, czwartorzędowego amonium, amidowej, imidowej, alkoholowej, estrowej i/lub uretanowej;

b) Polimery o wzorze (13):

-D-X-D-X- (wzór 13) w którym D oznacza grupę o poniż szym wzorze:

/ \

-Ν Ν\_/ a X oznacza symbol E lub E' i co najmniej jeden raz E'; E ma znaczenie wskazane powyżej, a E' oznacza grupę dwuwartościową, która jest grupą alkilenową zawierającą łań cuch prosty lub rozgałęziony zawierający do 7 atomów węgla w łańcuchu głównym niepodstawionym lub podstawionym jedną lub więcej grupami hydroksylowymi i który może zawierać jeden lub więcej atomów azotu, przy czym atom azotu podstawiony jest łańcuchem alkilowym przerwanym ewentualnie atomem tlenu i zawierającym koniecznie jedną lub więcej funkcyjnych grup karboksylowych lub jedną lub więcej funkcyjnych grup hydroksylowych i betainizowany przez reakcję z kwasem chlorooctowym lub chlorooctanem sodu.

(9) Kopolimery eter (C1-C5)alklilowo-winylowy/bezwodnik maleinowy częściowo modyfikowane przez półamidowanie N,N-dialkiloaminoalkiloaminą, taką jak N,N-dimetyloaminopropyloamina lub przez półestryfikację N,N-dialkanoloaminą. Te kopolimery mogą także zawierać inne winylowe komonomery, takie jak winylokaprolaktam.

Polimery amfoteryczne, które są szczególnie korzystne według wynalazku, należą do rodziny (1).

Niejonowe polimery, które można stosować zgodnie z wynalazkiem, są wybrane na przykład, z grupy obejmują cej:

- homopolimery winylopirolidonu;

- kopolimery winylopirolidonu i octanu winylu;

- polialkilooksazoliny, takie jak polietylooksazoliny sprzedawane przez firmę Dow Chemical pod nazwami Peox 50 000, Peox 200 000 i Peox 500 000;

- homopolimery octanu winylu, takie jak produkt sprzedawany przez firmę Hoechst pod nazwą Appretan EM lub produkt sprzedawany pod nazwą Rhodopas A 012 przez firmę Rhodia Chimie;

- kopolimery octanu winylu i estru akrylowego, takie jak produkt sprzedawany pod nazw ą Rhodopas AD 310 przez firmę Rhodia Chimie;

- kopolimery octanu winylu i etylenu, takie jak produkt sprzedawany pod nazwą Appretan TV przez firmę Hoechst;

- kopolimery octanu winylu i estru maleinowego, na przykł ad maleinianu dibutylu, takie jak produkt sprzedawany pod nazwą Appretan MB Extra przez firmę Hoechst;

PL 211 335 B1

- kopolimery polietylenu i bezwodnika maleinowego;

- homopolimery akrylanu alkilowego i homopolimery metakrylanu alkilowego, takie jak produkt sprzedawany pod nazwą Micropearl RQ 750 przez firmę Matsumoto lub produkt sprzedawany pod nazwą Luhydran A 848 S przez firmę BASF;

- kopolimery estrów akrylowych, takie jak na przykład,

- kopolimery akrylanów alkilowych i metakrylanów alkilowych, takie jak produkty sprzedawane pod nazwami Primal AC-261 K i Eudragit NE 30 D przez firmę Rohm & Haas, pod nazwami Acronal 601, Luhydran LR 8833 lub 8845 przez firmę BASF lub pod nazwami Appretan N 9213 lub N 9212 przez firmę Hoechst;

- kopolimery akrylonitrylu i monomeru niejonowego wybranego na przykład z butadienu i (met)akrylanów alkilowych; można wymienić produkty sprzedawane pod nazwami Nipol LX 531 B przez firmę Nippon Zeon lub pod nazwą CJ 0601 B przez firmę Rohm & Haas;

- poliuretany, takie jak produkty sprzedawane pod nazwami Acrysol RM 1020 lub Acrysol RM 2020 przez firmę Rohm & Haas i produkty Uraflex XP 401 UZ i Uraflex XP 402 UZ firmy DSM Resins;

- kopolimery akrylanu alkilowego i uretanu, takie produkt sprzedawany przez firmę National Starch;

- poliamidy, takie jak produkt sprzedawany pod nazwą Estapor LO 11 przez firmę Rhodia Chimie;

- niemodyfikowane lub chemicznie modyfikowane niejonowe gumy guarowe.

Niemodyfikowane niejonowe gumy guarowe są na przykład produktami sprzedawanymi pod nazwą VIDOGUM® GH 175 przez firmę UNIPECTINE, i pod nazwą JAGUAR C przez firmę MEYHALL.

Niejonowe, modyfikowane gumy guarowe są korzystnie modyfikowane grupami hydroksyalkilowymi C1-C6. Jako przykład można podać grupy hydroksymetylowe, hydroksyetylowe, hydroksypropylowe i hydroksybutylowe.

Gumy guarowe są dobrze znane w stanie techniki i mogą na przykład być wytwarzane w reakcji odpowiednich tlenków alkenów, takich jak na przykład tlenki propylenu z gumą guarową, w celu otrzymania guarowej gumy modyfikowanej grupami hydroksypropylowymi.

Takie niejonowe gumy guarowe ewentualnie modyfikowane grupami hydroksyalkilowymi są na przykład sprzedawane pod nazwą handlową JAGUAR HP8, JAGUAR HP60 i JAGUAR HP120, JAGUAR DC 293 i JAGUAR HP 105 przez firmę MEYHALL lub pod nazwą GALACTASOL 4H4FD2 przez firmę AQUALON.

Grupy alkilowe w polimerach niejonowych zawierają 1-6 atomów węgla, jeśli nie podano inaczej.

Jako polimery można także stosować funkcjonalizowane lub niefunkcjonalizowane poliuretany.

Szczególnie korzystne poliuretany do zastosowania w niniejszym wynalazku są opisane w patentach EP 0751162, EP 0637600, FR 2743297 i EP 0648485, których właścicielem jest Zgłaszający, a także w patentach EP 0656021 lub WO 94/03510 firmy BASF i EP 0619111 firmy National Starch.

Środki kondycjonujące typu polimerów kationowych, które można stosować zgodnie z wynalazkiem, mogą być wybrane spośród środków znanych dotychczas jako środki poprawiające własności kosmetyczne włosów, traktowanych kompozycjami detergentowymi, tj. zwłaszcza środki opisane w zgłoszeniach patentowych EP-A-0 337 354 i we francuskich zgłoszeniach patentowych 2270846, 2383660, 2598611, 2470596 i 2 519 863.

Dla celów niniejszego wynalazku wyrażenie „polimer kationowy” oznacza każdy polimer, który zawiera grupy kationowe i/lub grupy, które są zdolne do jonizacji na grupy kationowe.

Korzystnie polimery kationowe są wybrane spośród polimerów, które zawierają jednostki z pierwszorzędowymi, drugorzędowymi, trzecio- i/lub czwartorzędowymi grupami aminowymi, które mogą albo stanowić część głównego łańcucha polimerowego, lub też mogą być podstawnikiem bocznym bezpośrednio połączonym z łańcuchem głównym.

Stosowane polimery kationowe mają zazwyczaj średni liczbowo ciężar cząsteczkowy zawarty w zakresie około 500 do 5*10⁶, a korzystnie w zakresie od około 10³ do około 3*10⁶.

Spośród polimerów kationowych można zwłaszcza wymienić polimery typu poliaminy, poliaminoamidu i czwartorzędowe polimery amoniowe. Są to znane produkty.

Polimery typu poliaminy, poliaminoamidu i czwartorzędowe polimery amoniowe, stosowane zgodnie z wynalazkiem, które szczególnie można podkreślić, opisane są we francuskich patentach nr 2505348 lub 2542997.

PL 211 335 B1

Spośród powyższych polimerów można wymienić:

(1) Homopolimery lub kopolimery pochodzące od estrów lub amidów akrylowych lub metakrylowych i zawierające co najmniej jedną z jednostek o następujących wzorach (14), (15), (16) lub (17):

w których

R1 i R2, takie same lub różne, oznaczają atom wodoru lub grupę alkilową zawierającą od 1 do 6 atomów węgla, a korzystnie grupę metylową lub grupę etylową;

R3, takie same lub różne, oznaczają atom wodoru lub grupę CH3;

A, takie same lub różne, oznaczają grupę alkilową, liniową lub rozgałęzioną, zawierającą 1-6 atomów węgla, korzystnie 2 lub 3 atomy węgla lub grupę hydroksyalkilową zawierającą 1-4 atomów węgla;

R4, R5, R6, takie same lub różne, oznaczają grupę alkilową zawierającą 1-18 atomów węgla lub grupę benzylową, a korzystnie grupę alkilową zawierającą 1-6 atomów węgla;

X oznacza anion pochodzą cy od kwasu nieorganicznego lub organicznego, taki jak anion metosiarczanowy lub halogenkowy, taki jak chlorkowy lub bromkowy.

Kopolimery z rodziny (1) mogą zawierać także jedną lub więcej jednostek pochodzących od komonomerów, które mogą być wybrane z rodziny akryloamidów, metakryloamidów, diacetonoakryloamidów, akryloamidów i metakryloamidów podstawionych na azocie niższymi grupami (C1-C4)alkilowymi, kwasów akrylowych lub metakrylowych, lub ich estrów, winylolaktamów, takich jak winylopirolidon lub winylokaprolaktam i estrów winylowych.

Tak więc spośród tych kopolimerów z rodziny (1) wymienić można:

- kopolimery akryloamidu i metakrylanu dimetyloaminoetylu czwartorzędowanego siarczanem dimetylu lub halogenkiem dimetylu, takie jak sprzedawany pod nazwą HERCOFLOC przez firmę HERCULES,

- kopolimery akryloamidu i chlorku metakryloiloksyetylotrimetyloamoniowego, opisane na przykład w zgłoszeniu patentowym EP-A-080976 i sprzedawane pod nazwą BINA QUAT P 100 przez firmę CIBA,

PL 211 335 B1

- kopolimery akryloamidu i metosiarczanu metakryloiloksyetylotrimetyloamoniowego sprzedawane pod nazwą RETEN przez firmę HERCULES,

- czwartorzędowane lub nieczwartorzędowane kopolimery winylopirolidon/akrylan lub metakrylan dialkiloaminoalkilowy, takie jak produkty sprzedawane pod nazwą „GAFQUAT” przez firmę ISP, jak na przykład „GAFQUAT® 734” lub „GAFQUAT® 755” lub też produkty znane jako „COPOLYMER 845, 958 i 937”. Polimery te opisane są dokładniej we francuskich patentach 2077143 i 2393573,

- terpolimery metakrylan dimetyloaminoetylu/winylokaprolaktam/winylopirolidon, takie jak produkt sprzedawany pod nazwą GAFFIX® VC 713 przez firmę ISP,

- kopolimery winylopirolidon/metakryloamidopropylodimetyloamina, sprzedawane szczególnie pod nazwą STYLEZE CC 10 przez firmę ISP, i czwartorzędowane kopolimery winylopirolidon/dimetyloaminopropylometakryloamid, takie jak produkt sprzedawany pod nazwą „GAFQUAT® HS 100” przez firmę ISP.

(2) Kationowe polisacharydy, zwłaszcza kationowe celulozy i kationowe gumy galaktomannanowe. Jako kationowe polisacharydy szczególnie wymienić można pochodne eterów celulozy zawierające czwartorzędowe grupy amoniowe, kationowe kopolimery celulozy lub pochodne celulozy szczepione rozpuszczalnym w wodzie czwartorzędowym monomerem amoniowym i kationowe gumy galaktomannanowe.

Pochodne eterów celulozy zawierające czwartorzędowe grupy amoniowe, opisane we francuskim patencie 1492597, a zwłaszcza polimery sprzedawane pod nazwą „JR” (JR 400, JR 125, JR 30M) lub „LR” (LR 400, LR 30M) przez firmę Amerchol. Polimery te są także zdefiniowane w słowniku CTFA jako czwartorzędowe pochodne amoniowe hydroksyetylocelulozy, poddanej reakcji ze związkiem epoksydowym podstawionym grupą trimetyloamoniową.

Kationowe kopolimery celulozy lub pochodne celulozy szczepione rozpuszczalnym w wodzie czwartorzędowym monomerem amoniowym, opisane są w szczególności w patencie US 4131576, takie jak hydroksyalkilocelulozy, jak np. hydroksymetylo-, hydroksyetylo- lub hydroksypropylocelulozy szczepione zwłaszcza solą metakryloiloetylotrimetyloamoniową, metakryloamidopropylotrimetyloamoniową lub dimetylodialliloamoniową.

Produktami handlowymi odpowiadającymi tej definicji są zwłaszcza produkty sprzedawane pod nazwą „Celquat® L 200” i „Celquat® H 100” przez firmę National Starch.

Kationowe gumy galaktomannanowe są opisane bardziej szczegółowo w patentach US 3589578 i US 4031307 takie jak gumy guarowe zawierające kationowe grupy trialkiloamoniowe. Stosuje się na przykład gumy guarowe modyfikowane solą (na przykład chlorkiem) 2,3-epoksypropylotrimetyloamoniową.

Takie produkty sprzedawane są zwłaszcza pod nazwą handlową Jaguar® C13 S, Jaguar® C 15, Jaguar® C 17 lub Jaguar® C 162 przez firmę Meyhall.

(3) Polimery zbudowane z jednostek piperazynylowych i dwuwartościowych grup alkilenowych lub hydroksyalkilenowych zawierających proste lub rozgałęzione łańcuchy, ewentualnie przerwane atomem tlenu, siarki, azotu lub pierścieniem aromatycznym lub heterocyklicznym, jak również produkty utleniania i/lub czwartorzędowania tych polimerów. Polimery te są w szczególności opisane we francuskich patentach 2162025 i 228061.

(4) Rozpuszczalne w wodzie poliaminoamidy wytworzone szczególnie przez polikondensację związku kwasowego z poliaminą; przy czym te poliaminoamidy mogą być usieciowane epihalohydryną, diepoksydem, dibezwodnikiem, dibezwodnikiem nienasyconym, pochodną bis-nienasyconą, bis-halogenohydryną, bis-azetydynium, bis-halogenoacylodiaminą, bis-halogenkiem alkilowym lub alternatywnie oligomerem wytworzonym przez reakcję związku difunkcyjnego, który jest reaktwny wobec bis-halogenohydryny, bis-azetydynium, bis-halogenoacylodiaminy, bis-halogenku alkilowego, epihalogenohydryny, diepoksydu lub pochodnej bis-nienasyconej, przy czym środek sieciujący stosuje się w ilości w zakresie od 0,025 do 0,35 mola na grupę aminową w poliaminoamidzie. Takie poliaminoamidy mogą być alkilowane lub, jeżeli zawierają jedną lub więcej trzeciorzędowych grup aminowych, mogą być czwartorzędowane. Takie polimery są opisane we francuskich patentach nr 2 252 840 i 2 368 508.

(5) Pochodne poliaminoamidów wytworzone w reakcji kondensacji polialkilenopoliamin z kwasami polikarboksylowymi, po której przeprowadza się alkilowanie środkami difunkcyjnymi. Przykładowo można wymienić polimery kwas adypinowy/dialkiloaminohydroksyalkilodialkilenotriamina, w których grupa alkilowa zawiera od 1 do 4 atomów węgla i korzystnie oznacza metyl, etyl lub propyl. Takie polimery są opisane w patencie francuskim nr 1 583 363.

PL 211 335 B1

Wśród tych pochodnych szczególnie można wymienić polimery kwas adypinowy/dimetyloaminohydroksypropyl/dietylenotriamina sprzedawane pod nazwą „Cartaretine F, F4 lub F8” przez firmę

Sandoz.

(6) Polimery wytworzone przez reakcję polialkilenopoliaminy zawierającej dwie pierwszorzędowe grupy aminowe i co najmniej jedną drugorzędową grupę aminową z kwasem dikarboksylowym wybranym spośród kwasu diglikolowego i nasyconych, alifatycznych kwasów dikarboksylowych zawierających 3 do 8 atomów węgla. Stosunek molowy polialkilenopoliaminy do kwasu dikarboksylowego jest w zakresie od 0,8:1 do 1,4:1. Wytworzony poliaminoamid poddaje się reakcji z epichlorohydryną w stosunku molowym epichlorohydryny do drugorzę dowych grup aminowych w poliaminoamidzie w zakresie od 0,5:1 do 1,8:1. Takie polimery są opisane w patentach US 3227615 i US 2961347.

Polimery tego typu są zwłaszcza sprzedawane pod nazwą „Hercosett® 57” przez firmę Hercules Inc. lub też pod nazwą „PD 170” lub „Delsette® 101” przez firmę Hercules w przypadku kopolimeru kwas adypinowy/epoksypropyl/dietylenotriamina.

(7) Cyklopolimery alkilodialliloaminy lub dialkilodialliloamoniowe, takie jak homopolimery lub kopolimery zawierające jako główny składnik łańcucha jednostki o wzorze (18) lub (19):

-(CH₂kJCH_zk •CR

C(R₁₂)-CH₂(CH₂)k wzór(18) ) ch₂ ch₂

N+ _Y_

Z \ ^Y / V

-fCR0t--CR„

I ^x CR

C{R,_?)-CH₂CH, wzór (19)

W których k i t są równe 0 lub 1, a suma k+t równa jest 1;

R12 oznacza atom wodoru lub grupę metylową;

R10 i R11 niezależnie oznaczają grupę alkilową zawierającą od 1 do 8 atomów węgla, grupę hydroksyalkilową, w której grupa alkilowa korzystnie zawiera 1 do 5 atomów węgla, niższą grupę amido(C1-C4)alkilową lub

R10 i R11 razem z atomem azotu, z którym są związane, mogą oznaczać grupy heterocykliczne, takie jak piperydylowa lub morfolinylowa,

Y^- oznacza anion taki jak bromek, chlorek, octan, boran, cytrynian, winian, wodorosiarczan, wodorosiarczyn, siarczan lub fosforan. Takie polimery są opisane w patencie francuskim nr 2080759 i w dodatkowym certyfikacie nr 2190406.

R10 i R11 korzystnie oznaczają niezależnie grupę alkilową zawierającą od 1 do 4 atomów węgla.

Spośród polimerów opisanych powyżej można wymienić zwłaszcza homopolimer chlorku dimetylodialliloamoniowego sprzedawany pod nazwą „Merquat® 100” przez firmę Nalco (i jego homologi o niskim wagowo średnim ciężarze cząsteczkowym) i kopolimery chlorku diallilodimetyloamoniowego i akryloamidu sprzedawane pod nazwą „Merquat® 550”.

(8) Polimer czwartorzędowy diamoniowy zawierający powtarzające się jednostki o wzorze (20): R_1S

Ν-'-Α.-'Ν·*»—B. wzór (20)

Μ- ^^χ· w którym R13, R14, R15 i R16, identyczne lub róż ne, oznaczają grupy alifatyczne, alicykliczne lub aryloalifatyczne zawierające od 1 do 20 atomów węgla lub niższe grupy hydroksyalkiloalifatyczne lub alternatywnie

R13, R14, R15 i R16 razem lub oddzielnie, tworzą z atomami azotu, z którymi są związane, heterocykle ewentualnie zawierające drugi heteroatom inny niż atom azotu lub alternatywnie.

R13, R14, R15 i R16 oznaczają liniową lub rozgałęzioną grupę C1-C6 alkilową, podstawioną grupą nitrylową, estrową, acylową lub amidową lub grupę -CO-O- R17-D lub -CO-NH- R17-D, w których R17 oznacza grupę alkilenową, a D oznacza czwartorzędową grupę amoniową;

PL 211 335 B1

A1 i B1 oznaczają grupy polimetylenowe zawierające od 2 do 20 atomów węgla, które mogą być liniowe lub rozgałęzione, nasycone lub nienasycone, i które mogą zawierać, związane lub włączone do głównego łańcucha, jeden lub więcej pierścieni aromatycznych lub jeden lub więcej atomów tlenu lub siarki lub grup sulfotlenkowych, sulfonowych, disulfidowych, aminowych, alkiloaminowych, hydroksylowych, czwartorzędowych amoniowych, ureidowych, amidowych lub estrowych, a

X^- oznacza anion pochodzący od kwasu nieorganicznego lub organicznego;

A1, R13 i R15 razem z dwoma atomami azotu, z którymi są związane, mogą tworzyć pierścień piperazynowy;

a ponadto, gdy A1 oznacza liniową lub rozgałęzioną, nasyconą lub nienasyconą grupę alkilenową lub hydroksyalkilenową,

B1 może także oznaczać grupę (CH2)n-CO-D-OC-(CH2)n-, w której n jest w zakresie 1-100, korzystnie 1-50, a D oznacza:

a) resztę glikolową o wzorze -O-Z-O, w którym Z oznacza liniową lub rozgałęzioną grupę węglowodorową lub grupę o jednym z następujących wzorów:

-(CH2-CH2-O)x-CH2-CH2-[CH2-CH(CH3)-O]y-CH2-CH(CH3)w których x i y oznaczają liczbę całkowitą od 1 do 4, która oznacza określony i jedyny stopień polimeryzacji lub dowolną liczbę od 1 do 4 oznaczającą średni stopień polimeryzacji;

b) resztę bis-drugorzędowej diaminy taką jak pochodna piperazyny;

c) resztę bis-pierwszorzędowej diaminy o wzorze:

-NH-Y-NH-, w którym Y oznacza liniową lub rozgałęzioną grupę węglowodorową lub grupę dwuwartościową -CH2-CH2-S-S-CH2-CH2-;

d) grupę ureilenową o wzorze -NH-CO-NH-.

Korzystnie X^- oznacza anion taki jak chlorek lub bromek. Takie polimery zwykle mają liczbowo średni ciężar cząsteczkowy w zakresie 1000-100000.

Polimery tego typu są w szczególności opisane we francuskich patentach nr nr 2320330, 2270846, 2316271, 2336434 i 2413907 i w patentach US 2273780, 2375853, 2388614, 2454547,

3206462, 2261002, 2271378, 3874870, 4001432, 3929990, 3966904, 4005193, 4025617, 4025627, 4025653, 4026945 i 4027020.

Można zwłaszcza stosować polimery, które składają się z powtarzających się jednostek o wzorze (21):

^R1 ^R3

w którym R1, R2, R3 i R4, identyczne lub różne, oznaczają grupę alkilową lub hydroksyalkilową zawierającą około 1-4 atomów węgla, n i p stanowią liczby całkowite w zakresie od około 2 do 20, a X^- oznacza anion pochodzący od kwasu nieorganicznego lub organicznego.

Jednym ze związków o wzorze (21), który jest szczególnie korzystny, jest związek, w którym R1, R2, R3 i R4 oznaczają grupę metylową n = 3, p = 6, a X = Cl, który zgodnie z nomenklaturą CTFA jest znany jako chlorek heksadimetryny.

(9) Polimery czwartorzędowe amoniowe zawierające jednostki o wzorze (22):

l” |” — N+-(CH₂)_r-NH-CO-(CH₇) -CO-NH-(CHJ -N+-A—

X- I ^{z q s} | ^Rig wzór (22) R ¹⁸ X- ^2t w którym:

R18, R19, R20 i R21, identyczne lub różne, oznaczają atom wodoru lub grupę metylową, etylową, propylową, β-hydroksyetylową, β-hydroksypropylową lub -CH₂-CH2(OCH₂CH2)pOH,

PL 211 335 B1 w której p oznacza 0 lub liczbę całkowitą od 1 do 6, pod warunkiem, że R18, R19, R20 i R21 nie oznaczają jednocześnie atomu wodoru, r i s, identyczne lub różne, oznaczają liczby całkowite od 1 do 6, q oznacza 0 lub liczbę całkowitą od 1 do 34, X^- oznacza anion, taki jak anion halogenkowy, A oznacza grupę dwuwartościową i korzystnie oznacza -CH2-CH2-O-CH2-CH2-.

Takie związki opisane są zwłaszcza w zgłoszeniu patentowym EP-A-122 324.

Spośród tych polimerów wymienić można produkty „Mirapol® A 15”, „Mirapol® AD1”, „Mirapol® AZ1” i „Mirapol® 175” sprzedawane przez firmę Miranol.

(10) Czwartorzędowe polimery winylopirolidonu i winyloimidazolu, takie jak na przykład produkty sprzedawane pod nazwą Luviquat® FC 905, FC 550 i FC 370 przez firmę BASF (11) Poliaminy takie jak Polyguart® H sprzedawany przez firmę Cognis, występujący w słowniku CTFA pod nazwą „POLYETHYLENEGLYCOL (15) TALLOW POLYAMINE”.

(12) Usieciowane polimery soli metakryloiloksy(C1-C4)alkilotri(C1-C4)alkiloamoniowej, takie jak polimery wytworzone przez homopolimeryzację metakrylanu dimetyloaminoetylu czwartorzędowanego chlorkiem metylu lub przez kopolimeryzację akryloamidu z metakrylanem dimetyloaminoetylu czwartorzędowanym chlorkiem metylu, przy czym po homo- lub kopolimeryzacji przeprowadza się sieciowanie związkiem zawierającym nienasycenie olefinowe, zwłaszcza metylenobisakryloamidem. Można zwłaszcza stosować usieciowany kopolimer akryloamid/chlorek metakryloiloksyetylotrimetyloamoniowy (20/80 wagowo) w postaci dyspersji zawierającej 50% wagowych kopolimeru w oleju mineralnym. Dyspersja ta sprzedawana jest pod nazwą „Salcare® SC 92” przez firmę Ciba. Można także stosować usieciowany homopolimer chlorku metakryloiloksyetylotrimetyloamoniowego w postaci dyspersji zawierających około 50% wagowych homopolimeru w oleju mineralnym lub w ciekłym estrze. Dyspersje te sprzedawane są pod nazwą „Salcare® SC 95” i „Salcare® SC 96” przez firmę Ciba.

Inne kationowe polimery, które można stosować w niniejszym wynalazku stanowią proteiny kationowe lub hydrolizaty protein kationowych, polialkilenoiminy, zwłaszcza polietylenoiminy, polimery zawierające jednostki winylopirydynowe lub winylopirydyniowe, kondensaty poliamin i epichlorohydryny, czwartorzędowe poliureileny i pochodne chityny.

Spośród wszystkich polimerów kationowych, które można stosować w kontekście niniejszego wynalazku, korzystnie stosuje się czwartorzędowe pochodne eterów celulozy, takie jak produkty sprzedawane pod nazwą „JR 400” przez firmę Amerchol, cyklopolimery kationowe, a zwłaszcza homopolimery lub kopolimery chlorku dimetylodialliloamoniowego sprzedawane pod nazwą „Merquat® 100”, „Merquat® 550” i „Merquat® S” przez firmę Nalco, czwartorzędowe polimery winylopirolidonu i winyloimidazolu i ich mieszaniny.

Kationowe białka lub hydrolizaty białek stanowią, zwłaszcza chemicznie modyfikowane polipeptydy zawierające czwartorzędowe grupy amoniowe albo na końcu łańcucha albo szczepione na nim. Ich ciężary cząsteczkowe mogą być w zakresie, na przykład, od 1500 do 10 000, a zwłaszcza około 2000 - 5000. Wśród tych związków można zwłaszcza wymienić

- hydrolizaty kolagenu zawierające grupy trietyloamoniowe, takie jak produkty sprzedawane pod nazwą Quat-Pro E przez firmę Maybrook i określone w słowniku CTFA jako „Triethonium Hydrolyzed Collagen Ethosulphate”;

- hydrolizaty kolagenu zawierające grupy trietyloamoniowe i trimetylostearyloamoniowe, takie jak produkty sprzedawane pod nazwą Quat-Pro S przez firmę Maybrook i określone w słowniku CTFA jako „Steartrimonium Hydrolyzed Collagen”;

- hydrolizaty białek zwierzęcych zawierające grupy trimetylobenzyloamoniowe, takie jak produkty sprzedawane pod nazwą Crotein® BTA przez firmę Croda i określone w słowniku CTFA jako „Benzyltrimonium hydrolyzed animal protein”;

- hydrolizaty białek zawierające, związane z łańcuchem polipeptydowym, czwartorzędowe grupy amoniowe zawierające co najmniej jedną grupę alkilową o 1-18 atomach węgla.

Wśród tych hydrolizatów białek można wymienić między innymi:

- Croquat® L, w którym czwartorzędowe grupy amoniowe zawierają grupę C12 alkilową;

- Croquat® M, w którym czwartorzędowe grupy amoniowe zawierają grupę C10-C18 alkilową;

- Croquat® S, w którym czwartorzędowe grupy amoniowe zawierają grupę C18 alkilową;

- Crotein Q, w którym czwartorzędowe grupy amoniowe zawierają co najmniej jedną grupę alkilową o 1-18 atomach węgla.

Te różne produkty są sprzedawane przez firmę Croda.

PL 211 335 B1

Inne czwartorzędowane białka lub hydrolizaty są, na przykład, przedstawione wzorem (23):

CH,

NH-A χθ _W2ór(23) wzór (23)

CH w którym X^- oznacza anion kwasu organicznego lub nieorganicznego, A oznacza resztę biał ka pochodzącą z hydrolizatów białka, zwłaszcza kolagenu, R5 oznacza grupę lipofilową zawierającą do 30 atomów węgla, a R6 oznacza grupę alkilenową o 1-6 atomach węgla. Można wymienić, na przykład, produkty sprzedawane przez firmę Inolex pod nazwą Lexein® QX 3000, określone w słowniku CTFA jako „Cocotrimonium Collagen Hydrolysate”.

Można także wymienić czwartorzędowane białka roślinne, takie jak białka pszenicy, kukurydzy lub soi. Czwartorzędowane białka pszenicy sprzedawane przez firmę Croda pod nazwami Hydrotriticum WQ lub QM, określone są w słowniku CTFA jako „Cocodimonium Hydrolysed Wheat Protein”; Hydrotriticum QL, określone w słowniku CTFA jako „Lauridimonium Hydrolysed Wheat Protein”; lub Hydrotriticum QS, określone w słowniku CTFA jako „Steardimonium Hydrolysed Wheat Protein”.

Kationowe środki powierzchniowo czynne są zwłaszcza wybrane spośród czwartorzędowych soli amoniowych, czwartorzędowych soli amoniowych imidazoliny, czwartorzędowych soli diamoniowych i czwartorzędowych soli amoniowych zawierających co najmniej jedną estrową grupę funkcyjną.

Kationowe środki powierzchniowo czynne mogą być wybrane z następujących:

A) czwartorzędowe sole amoniowe o wzorze ogólnym (24):

X wzór (24) w którym X^- oznacza anion wybrany z grupy obejmują cej aniony halogenkowe (chlorków, bromków lub jodków) lub (C2-C6) alkilosiarczanów, bardziej konkretnie metylosiarczanu, fosforanów, alkilolub alkiloarylosulfonianów, anionów pochodzących od kwasu organicznego, takich jak octanowy lub mleczanowy;

i) grupy R1 do R3, które mogą być takie same lub różne, oznaczają liniowe lub rozgałęzione grupy alifatyczne zawierające 1-4 atomów węgla lub grupy aromatyczne takie jak aryl lub alkiloaryl. Grupy alifatyczne mogą zawierać heteroatomy takie jak, zwłaszcza, tlen, azot, siarka lub fluorowce.

Grupy alifatyczne są wybrane spośród grup alkilowych, alkoksylowych i alkiloamidowych.

R4 oznacza liniową lub rozgałęzioną grupę alkilową zawierającą od 16 do 30 atomów węgla.

Kationowym środkiem powierzchniowo czynnym korzystnie jest sól behenylotrimetyloamoniowa (np. chlorek).

ii) grupy R1 i R2, które mogą być takie same lub różne, oznaczają liniową lub rozgałęzioną grupę alifatyczną zawierającą 1-4 atomów węgla lub grupę aromatyczną taką jak aryl lub alkiloaryl. Grupy alifatyczne mogą zawierać heteroatomy, takie jak tlen, azot, siarka lub fluorowce. Grupy alifatyczne są wybrane spośród grup alkilowych, alkoksylowych, alkiloamidowych i hydroksyalkilowych zawierających od około 1 do 4 atomów węgla.

R3 i R4, takie same lub różne, oznaczają liniową lub rozgałęzioną grupę alkilową zawierającą 12-30 atomów węgla i co najmniej jedną funkcyjną grupę estrową lub amidową.

R3 i R4 są wybrane, zwłaszcza, z grup (C12-C22) alkiloamido (C2-C6) alkilowych i (C12-C22) alkilooctanowych.

Kationowym środkiem powierzchniowo czynnym korzystnie jest sól stearoamidopropylodimetylo(octan mirystylu) amoniową (np. chlorek);

PL 211 335 B1

B) czwartorzędowe sole amoniowe imidazoliniowe takie jak, przykładowo, o wzorze (25):

w którym R5 oznacza grupę alkenylową lub alkilową zawierają c ą od 8 do 30 atomów wę gla, na przykład, pochodne kwasu tłuszczowego z łoju,

R6 oznacza atom wodoru, grupę C1-C4 alkilową lub grupę alkenylową lub alkilową zawierającą 8-30 atomów węgla,

R7 oznacza grupę C1-C4 alkilową,

R8 oznacza atom wodoru lub grupę C1-C4 alkilową, a X oznacza anion wybrany z grupy halogenków, fosforanów, octanów, mleczanów, alkilosiarczanów, alkilosulfonianów lub alkiloarylosulfonianów.

Korzystnie R5 i R6 oznaczają mieszaninę grup alkenylowych lub alkilowych zawierających od 12 do 21 atomów węgla, taką jak na przykład, pochodne kwasów tłuszczowych z łoju,

R7 oznacza metyl, a

R8 oznacza wodór.

Takimi produktami są na przykład, Quaternium-27 (CTFA 1997) lub Quaternium-83 (CTFA 1997), sprzedawane pod nazwami Rewoquat® W75, W90, W75PG i W75HPG przez firmę Witco,

B) czwartorzędowe sole diamoniowe o wzorze (26):

G R₁₂

I n

R_s N (C H₂)₃- N R₁₄ ^R11 ^Ri3

2X wzór (26) w którym R9 oznacza grupę alifatyczną zawierając ą od około 16 do 30 atomów węgla;

R10, R11, R12, R13 i R14, takie same lub różne, są wybrane spośród atomu wodoru i grup alkilowych zawierających grupę alkilową o 1-4 atomach węgla, X oznacza anion wybrany z grupy obejmującej halogenki, octany, fosforany, azotany i metylosiarczany. Takie czwartorzędowe sole diamoniowe obejmują zwłaszcza dichlorek propano(alkil z łoju)diamoniowy;

D) czwartorzędowe sole amoniowe zawierające co najmniej jedną estrową grupę funkcyjną, o wzorze (27):

<

w którym R15 jest wybrany spośród grup C1-C6 alkilowych i C1-C6 hydroksyalkilowych lub dihydroksyalkilowych;

R16 jest wybrany spośród:

- grupy

O

II

Ri-Γθ- liniowych lub rozgałęzionych, nasyconych lub nienasyconych C1-C22 węglowodorowych grup R20,

- atomu wodoru;

PL 211 335 B1

R18 jest wybrany spośród:

- grupy

O

II

FŁ^-C—

- liniowych lub rozgałęzionych, nasyconych lub nienasyconych C1-C6 węglowodorowych grup R22,

- atomu wodoru;

R17, R19 i R21, takie same lub różne, są wybrane spośród liniowych lub rozgałęzionych, nasyconych lub nienasyconych grup C7-C21 węglowodorowych;

n, p i r, takie same lub różne, oznaczają liczby całkowite w zakresie 2-6; y oznacza liczbę całkowitą w zakresie 1-10;

x i z, takie same lub różne, oznaczają liczby całkowite w zakresie 0-10;

X^- oznacza prosty lub złożony anion organiczny lub nieorganiczny;

pod warunkiem, że suma x + y + z wynosi 1 do 15, oraz gdy x = 0, wówczas R16 oznacza R20, a gdy z = 0, wówczas R18 oznacza R22.

Można też stosować szczególnie sole amoniowe o wzorze 27, w którym

R15 oznacza grupę metylową lub etylową; x i y są równe 1; z jest równe 0 lub 1; n, p i r są równe 2;

R16 jest wybrany spośród:

-grupy

O

II

Rig-C —

- grup metylowej, etylowej lub grup C14-C22 węglowodorowych

- atomu wodoru;

R17, R19 i R21, takie same lub różne, są wybrane spośród liniowych lub rozgałęzionych, nasyconych lub nienasyconych grup C7-C21 węglowodorowych;

R₁₈oznacza grupę

O

U

Rff C— lub atom wodoru.

Takie związki są sprzedawane, na przykład, pod nazwami Dehyguart® przez firmę Cognis, Noxamium® przez firmę Ceca i Rewoquat® WE 18 przez firmę Rewo-Witco.

Jako korzystne czwartorzędowe sole amoniowe można wymienić chlorek stearoamidopropylodimetylo(octan mirystylu)amoniowy, sprzedawany pod nazwą Ceraphyl® 70 przez firmę Van Dyk i Quaternium-27 lub Quaternium-83 sprzedawane przez firmę Witco.

Kationowe środki powierzchniowo czynne zalicza się do rozpuszczalnych środków kondycjonujących, ale w zależności od struktury chemicznej niektóre kationowe środki powierzchniowo czynne mogą być nierozpuszczalne w wodzie.

Według wynalazku środek (lub środki) powierzchniowo czynny stanowi od 0,001% do 10% wagowych, a zwłaszcza 0,1% do 3% wagowych całkowitego ciężaru kompozycji końcowej.

Zgodnie z jednym szczególnie korzystnym wykonaniem, kompozycje według wynalazku zawierają co najmniej jeden polimer kationowy i/lub co najmniej jeden silikon.

Kompozycje według wynalazku korzystnie zawierają także co najmniej jeden środek powierzchniowo czynny, zwykle w ilości około 0,1% - 60% wagowych, korzystnie 3% - 40%, a jeszcze bardziej korzystnie 5% - 30% w stosunku do całkowitego ciężaru kompozycji.

Taki środek powierzchniowo czynny może być wybrany spośród środków anionowych, amfoterycznych, niejonowych i kationowych lub ich mieszanin.

Następujące środki powierzchniowo czynne są szczególnie odpowiednie do realizacji niniejszego wynalazku:

(i) Anionowe środki powierzchniowo czynne

Charakter tych środków nie ma istotnego znaczenia w kontekście niniejszego wynalazku.

PL 211 335 B1

Jako przykład anionowych środków powierzchniowo czynnych, które można stosować same lub jako mieszaniny, w kontekście niniejszego wynalazku, wymienić można w szczególności (lista nieograniczająca) sole (szczególnie sole alkaliczne, a mianowicie sodu, sole amonu, sole amin, sole aminoalkoholi lub sole magnezu) następujących związków: alkilosiarczany, alkiloeterosiarczany, alkiloamidoeterosiarczany, alkiloarylopolieterosiarczany, siarczany monoglicerydów; alkilosulfoniany, alkilofosforany, alkiloamidosulfoniany, alkiloarylosulfoniany, α-olefinosulfoniany, parafinosulfoniany; alkilosulfobursztyniany, alkiloeterosulfobursztyniany, alkiloamidosulfobursztyniany; alkilosulfobursztyniany; alkilosulfooctany; alkiloeterofosforany; acylosarkozyniany; acyloizetioniany i N-acylotauryniany, przy czym grupa alkilowa lub acylowa we wszystkich tych związkach zawiera korzystnie od 8 do 24 atomów węgla, a grupa arylowa oznacza korzystnie grupę fenylową lub benzylową. Spośród anionowych środków powierzchniowo czynnych, które także można stosować, wymienić można sole kwasów tłuszczowych takie jak sole kwasów oleinowego, rycynolowego, palmitynowego, stearynowego, kwasy z oleju kokosowego lub uwodornione kwasy oleju kokosowego; acylomleczany, w których grupa acylowa zawiera od 8 do 20 atomów węgla. Można także stosować słabo anionowe środki powierzchniowo czynne, takie jak kwasy uronowe alkilo-D-galaktozydu i ich sole, polioksyalkilenowane kwasy (C6-C24) alkiloeterokarboksylowe, polioksyalkilenowane kwasy (C6-C24) alkiloaryloeterokarboksylowe, polioksyalkilenowane kwasy (C6-C24) alkiloamidoeterokarboksylowe i ich sole, szczególnie te, które zawierają od 2 do 50 grup tlenku etylenu i ich mieszaniny.

Spośród anionowych środków powierzchniowo czynnych korzystnie stosuje się według wynalazku sole alkilosiarczanów i alkiloeterosiarczanów i ich mieszaniny.

(ii) Niejonowe środki powierzchniowo czynne:

Niejonowe środki powierzchniowo czynne są także dobrze znanymi związkami (patrz szczególnie „Handbook of Surfactants ” M.R. PORTER, wydanie Blackie & Son (Glasgow and London), 1991, str. 116-178). Charakter tych środków nie ma istotnego znaczenia w kontekście niniejszego wynalazku. Tak więc mogą być one wybrane spośród (lista nieograniczająca) polietoksylowanych, polipropoksylowanych lub poliglicerynowanych alkoholi, polietoksylowanych, polipropoksylowanych lub poliglicerynowanych alfa-dioli, polietoksylowanych, polipropoksylowanych lub poliglicerynowanych alkilofenoli lub polietoksylowanych, polipropoksylowanych lub poliglicerynowanych kwasów tłuszczowych, zawierających łańcuch tłuszczowy na przykład o 8-18 atomach węgla i liczbie grup tlenku etylenu lub tlenku propylenu w zakresie od 2 do 50 i liczbie grup glicerynowych w zakresie od 2 do 30. Można także wymienić kopolimery tlenku etylenu i propylenu, kondensaty tlenku etylenu i propylenu z alkoholami tłuszczowymi; polietoksylowane amidy tłuszczowe zawierające korzystnie od 2 do 30 moli tlenku etylenu, poliglicerynowane amidy tłuszczowe zawierające średnio od 1 do 5 grup glicerynowych, a szczególnie od 1,5 do 4; polietoksylowane aminy tłuszczowe zawierające korzystnie od 2 do 30 moli tlenku etylenu; oksyetylenowane estry kwasów tłuszczowych sorbitanu zawierające od 2 do 30 moli tlenku etylenu; estry kwasów tłuszczowych sacharozy, estry kwasów tłuszczowych glikolu polietylenowego, alkilopoliglikozydy, pochodne N-alkiloglukaminy, tlenki aminy takie jak tlenki (C10-C14) alkiloaminy lub tlenki N-acyloaminopropylomorfoliny. Spośród niejonowych środków powierzchniowo czynnych alkilopoliglukozydy są szczególnie korzystne w kontekście niniejszego wynalazku.

(iii) Amfoteryczne środki powierzchniowo czynne:

Amfoterycznymi środkami powierzchniowo czynnymi, których charakter nie jest cechą istotną w kontekście niniejszego wynalazku, mogą być szczególnie (lista nie ograniczająca) alifatyczne pochodne drugorzędowej lub trzeciorzędowej aminy, w których grupa alifatyczna jest łańcuchem liniowym lub rozgałęzionym, zawierającym od 8 do 22 atomów węgla i zawiera co najmniej jedną zwiększającą rozpuszczalność grupę anionową (na przykład karboksylową, sulfonianową, siarczanową, fosforanową, fosfonową); można także wymienić (C8-C20) alkilobetainy, sulfobetainy, (C8-C20) alkiloamido (C1-C6) alkilobetainy lub (C8-C20) alkiloamido (C1-C6) alkilosulfobetainy.

Wśród pochodnych aminowych wymienić można produkty sprzedawane pod nazwą MIRANOL, takie jak opisane w patentach US 2 528 378 i US 2 781 354, o wzorach:

R2-CONHCH2CH2-N⁺(R3)(R4)(CH2COO^-) w którym:

R2 oznacza grupę alkilową kwasu R2-COOH, obecnego w hydrolizowanym oleju kokosowym, grupę heptylową, nonylową lub undecylową, R₃ oznacza grupę β-hydroksyetylową, R₄ oznacza grupę karboksymetylową; i

R2' -CONHCH2CH2-N(B)(C)

PL 211 335 B1 w którym:

B oznacza -CH2CH2OX', C oznacza -(CH2)z-Y', w którym z = 1 lub 2,

X' oznacza grupę -CH2CH2-COOH lub atom wodoru,

Y' oznacza -COOH lub grupę -CH2-CHOH-SO3H,

R2' oznacza grupę alkilową kwasu R9-COOH obecnego w oleju kokosowym lub w hydrolizowanym oleju lnianym, grupę alkilową, szczególnie C7, C9, C11 lub C13, grupę C17alkilową i jej postać izo lub nienasyconą grupę C17.

Związki te figurują w słowniku CTFA, wydanie 5, 1993, pod nazwą kokoamfodioctan disodowy, lauroamfodioctan disodowy, kapryloamfodioctan disodowy, kapryloamfodioctan disodowy, kokoamfodipropionian disodowy, lauroamfodipropionian disodowy, kapryloamfodipropionian disodowy, kapryloamfodipropionian disodowy, kwas lauroamfodipropionowy, kwas kokoamfodipropionowy.

Jako przykład wymienić można kokoamfodioctan sprzedawany pod nazwą Mirand® C2M przez firmę Rhodia Chimie.

(iv) Kationowe środki powierzchniowo czynne:

Kationowe środki powierzchniowo czynne mogą być wybrane z grupy obejmującej:

A) czwartorzędowe sole amoniowe o wzorze ogólnym (24):

+

X wzór (24)

w którym X^- oznacza anion wybrany z grupy halogenków (chlorki, bromki lub jodki) lub (C2-C6) alkilosiarczanów, zwłaszcza metylosiarczanu, fosforanów, alkilo- lub alkiloarylosulfonianów, anionów pochodzących od kwasu organicznego, takich jak octanowy lub mleczanowy, a

i) grupy R1 do R3, takie same lub różne, oznaczają liniową, lub rozgałęzioną grupę alifatyczną zawierającą 1-4 atomów węgla lub grupę aromatyczną taką jak aryl lub alkiloaryl. Grupy alifatyczne mogą zawierać heteroatomy, takie jak, zwłaszcza, tlen, azot, siarkę lub fluorowce.

Alifatyczne grupy są wybrane spośród grup alkilowych, alkoksylowych i alkiloamidowych.

R4 oznacza liniową lub rozgałęzioną grupę alkilową zawierającą 16-30 atomów węgla.

Kationowym środkiem powierzchniowo czynnym korzystnie jest sól (np. chlorek) behenylotrimetyloamoniowa.

ii) grupy R1 i R2 takie same lub różne, oznaczają liniową lub rozgałęzioną grupę alifatyczną zawierającą 1-4 atomów węgla lub grupę aromatyczną taką jak aryl lub alkiloaryl. Grupy alifatyczne mogą zawierać heteroatomy, takie jak, zwłaszcza, tlen, azot, siarkę lub fluorowce.

Alifatyczne grupy są wybrane spośród grup alkilowych, alkoksylowych, alkiloamidowych i hydroksyalkilowych, zawierających około 1-4 atomów węgla;

R3 i R4, takie same lub różne, oznaczają liniową lub rozgałęzioną grupę alkilową zawierającą 12-30 atomów węgla i co najmniej jedną funkcyjną grupę estrową lub amidową.

R3 i R4 są zwłaszcza wybrane spośród grup (C12-C22) alkiloamido (C2-C6) alkilowych i (C12-C22) alkilooctanowych.

Korzystnym kationowym środkiem powierzchniowo czynnym jest sól (np. chlorek) stearamidopropylodimetylo (octan mirystylu) amoniowa;

B) czwartorzędowe sole amoniowe imidazoliniowe, takie jak, na przykład o wzorze (25) :

“ R 1 ⁺

Ϊ⁶ CH₂-CH₂~M(R_S)-CG-R_s ^x wzór (25) \_/ R, w którym R5 oznacza grupę alkenylową lub alkilową zawierającą 8-30 atomów węgla, na przykład pochodne kwasów tłuszczowych z łoju,

R6 oznacza atom wodoru, grupę C1-C4 alkilowa lub grupę alkenylową lub alkilową zawierającą 8-30 atomów węgla,

R7 oznacza grupę C1-C4 alkilową,

PL 211 335 B1

R8 oznacza atom wodoru lub grupę C1-C4 alkilową, a X oznacza anion wybrany z halogenków, fosforanów, octanów, mleczanów, alkilosiarczanów, alkilosulfonianów lub alkiloarylosulfonianów.

Korzystnie R5 i R6 oznaczają mieszaninę grup alkenylowych lub alkilowych zawierających 12-21 atomów węgla, taką jak na przykład pochodne kwasu tłuszczowego z łoju,

R7 oznacza metyl, a R8 oznacza wodór.

Takim produktem jest, na przykład, Quaternium-27 (CTFA 1997) lub Quaternium-83 (CTFA 1997), które są sprzedawane pod nazwami Rewoquat® W75, W90, W75PG i W75HPG przez firmę Witco;

C) czwartorzędowe sole diamoniowe o wzorze (26):

w którym R9 oznacza grupę alifatyczną zawierającą około 16-30 atomów węgla,

R10, R11, R12, R13 i R14, takie same lub różne, są wybrane spośród atomu wodoru i grup alkilowych zawierających 1-4 atomów węgla, a

X oznacza anion, wybrany z grupy obejmują cej halogenki, octany, fosforany, azotany i metylosiarczany.

Takie: czwartorzędowe sole diamoniowe zwłaszcza obejmują dichlorek propano (alkil z łoju) diamoniowy;

C) czwartorzędowe sole amoniowe z co najmniej jedną estrową grupą funkcyjną, o wzorze (27):

w którym

R15 jest wybrany spośród grup C1-C4 alkilowych i C1-C6 hydroksyalkilowych lub dihydroksyalkilowych;

R16 jest wybrany spośród:

grupy

O

II ^Ri-cliniowych lub rozgałęzionych, nasyconych lub nie nasyconych C1-C22 węglowodorowych grup R20, atomu wodoru;

R18 jest wybrany spośród:

Grupy liniowych lub rozgałęzionych, nasyconych lub nienasyconych C1-C6 węglowodorowych grup R22, atomu wodoru;

R17, R19 i R21, takie same lub różne, są wybrane spośród liniowych lub rozgałęzionych, nasyconych lub nienasyconych grup C7-C21 węglowodorowych;

n, p i r, takie same lub różne, stanowią liczby całkowite 2-6; y stanowi liczbę cał kowitą 1-10; x i z, takie same lub różne, stanowią liczby całkowite 0-10;

X^- oznacza prosty lub złożony anion organiczny lub nieorganiczny;

PL 211 335 B1 pod warunkiem, że suma x + y + z jest w zakresie 1-15, a gdy x = 0, wówczas R16 oznacza R20, a gdy z = 0, wówczas R18 oznacza R22.

Stosuje się zwłaszcza sole amoniowe o wzorze 27, w którym

R15 oznacza metyl lub etyl; x i y = 1; z = 0 lub 1; n, p i r są równe 2; R16 jest wybrany z: grupy

O

II

Rljg-C —

- grup metylowej, etylowej lub C14-C22 węglowodorowe;; atomu wodoru;

R17, R19 i R21, takie same lub różne, są wybrane spośród liniowych lub rozgałęzionych, nasyconych lub nienasyconych grup C7-C21 węglowodorowych;

R₁₈oznacza grupę

O

II ^R2T^C~ lub atom wodoru.

Takie związki są sprzedawane, np. pod nazwami Dehyquart® przez firmę Cognis, Stepenquat® przez firmę Stepan, Noxamium® przez firmę Ceca i Rewoquat® WE 18 przez firmę Rewo-Witco.

Jako korzystne czwartorzędowe sole amoniowe można wymienić chlorek behenylotrimetyloamoniowy, a także chlorek stearamidopropylodimetylo (octan mirystylu) amoniowy, sprzedawanie pod nazwą Ceraphyl® 70 przez firmę Van Dyk i Quaternium-27 lub Quaternium-83 z firmy Witco.

Jako anionowe środki powierzchniowo czynne korzystnie stosuje się (C12-C14) alkilosiarczany sodu, trietanoloaminy lub amoniowy, (C12-C14) alkiloeterosiarczany sodu, trietanoloaminy lub amoniowy, oksyetylenowane 2,2 molami tlenku etylenu, kokoiloizetionian sodu i a-(C₁₂-C₁₆) olefinosulfonian sodu i ich mieszaniny z:

- amfoterycznym środkiem powierzchniowo czynnym, takim jak pochodne amin znane jako kokoamfodipropionian disodu lub kokoamfopropionian sodu, sprzedawane zwłaszcza przez firmę Rhodia Chimie pod nazwą handlową Miranol® C2M CONC w postaci wodnego roztworu zawierającego 38% substancji aktywnej lub pod nazwą handlową Miranol® C32; lub

- amfoterycznym środkiem powierzchniowo czynnym, takim jak alkilobetainy, zwłaszcza kokobetainy sprzedawane pod nazwą Dehyton® AB 30 w postaci wodnego roztworu zawierającego 32% substancji aktywnej przez firmę Cognis lub (C8-C20) alkiloamido (C1-C6) alkilobetainy, zwłaszcza Tegobetaine® F50, sprzedawana przez firmę Goldschmidt.

Kompozycja według wynalazku może także zawierać co najmniej jeden dodatek wybrany z grupy obejmującej zagęszczacze, środki przeciwłupieżowe lub środki przeciwłojotokowe, środki zapachowe, środki nadające wygląd perłowy, hydroksykwasy, elektrolity, środki konserwujące, filtry słoneczne silikonowe lub niesilikonowe, witaminy, prowitaminy takiej jak pantenol, polimery anionowe lub niejonowe, proteiny, hydrolizaty protein, kwas 18-metyloejkozanowy, jak też mieszaniny tych różnych związków, i każdy dodatek zazwyczaj stosowany w dziedzinie kosmetyki, który nie wpływa na zmianę właściwości kosmetycznych kompozycji według wynalazku.

Te dodatki obecne są w kompozycji według wynalazku w ilościach w zakresie 0-20% wagowych w stosunku do całkowitego ciężaru kompozycji. Specjalista może łatwo określić dokładną ilość każdego dodatku w zależności od jego charakteru i funkcji.

Kompozycje według wynalazku mogą być w szczególności stosowane do mycia lub pielęgnacji substancji keratynowych, takich jak włosy, skóra, rzęsy, brwi, paznokcie, usta, skóra głowy, a zwłaszcza włosy.

Kompozycje według wynalazku stanowią kompozycje myjącymi, takie jak szampony, żele pod prysznic i kąpiele pieniące. W tym wykonaniu wynalazku, kompozycje zawierają co najmniej jedną bazę myjącą, zazwyczaj wodną.

Środek lub środki powierzchniowo czynne tworzące bazę myjącą mogą być wybrane zarówno spośród środków samych jak i w mieszaninach, z grupy anionowych, amfoterycznych i niejonowych środków powierzchniowo czynnych, takich jak opisane powyżej.

Skład ilościowy i jakościowy bazy myjącej jest taki, że wystarcza do nadania kompozycji końcowej zadowalającej siły pieniącej i myjącej.

PL 211 335 B1

Baza myjąca według wynalazku może stanowić 4-50% wagowych, korzystnie 6-35% wagowych, a jeszcze bardziej korzystnie 8-25% wagowych ciężaru całkowitego kompozycji końcowej.

Kompozycje kosmetyczne według wynalazku są użyteczne do pielęgnacji substancji keratynowych, takich jak skóra lub włosy, przez nanoszenie na te substancje keratynowe kompozycji kosmetycznej, takiej jak określona powyżej, a następnie ewentualne przeprowadzenie spłukania wodą.

Stosowanie kompozycji według wynalazku umożliwia ułożenie, traktowanie, pielęgnację mycie lub demakijaż skóry, włosów albo każdej innej substancji keratynowej.

Kompozycje według wynalazku mogą także mieć postać kompozycji przeznaczonej do nakładania po myciu szamponem, do spłukiwania lub bez spłukiwania, kompozycji do trwałej ondulacji, do prostowania, do barwienia lub odbarwiania, lub leż postać kompozycji do spłukiwania, do nakładania przed lub po barwieniu, odbarwianiu, trwałej ondulacji, lub do prostowania włosów albo też do nakładania pomiędzy dwoma etapami trwałej ondulacji lub prostowania.

Gdy kompozycja jest ma postać środka kondycjonującego, który może być spłukiwany, korzystnie zawiera kationowy środek powierzchniowo czynny, którego stężenie jest zwykle w zakresie 0,1 -10% wagowych, a korzystnie 0,5-5% wagowych w stosunku do ciężaru całkowitego kompozycji.

Kompozycje według wynalazku mogą także mieć postać kompozycji myjących do skóry, a zwłaszcza roztworów lub żeli do kąpieli lub pod prysznic lub produktów do demakijażu.

Kompozycje według wynalazku mogą mieć postać wodnych lub wodno-alkoholowych lotionów do pielęgnacji skóry i/lub włosów.

Kompozycje według wynalazku mogą również mieć postać żelu, mleczka, kremu, emulsji, zagęszczonego lotionu lub pianki i mogą być stosowane do skóry, paznokci, rzęs, ust, a zwłaszcza do włosów.

Kompozycje można umieszczać w różnych opakowaniach, zwłaszcza w rozpylaczach, w butelkach z dozującą pompką lub w pojemnikach aerozolowych, dzięki czemu kompozycję można nanosić w postaci rozpylonej lub w postaci pianki. Takie formy opakowania są wskazane, na przykład, w celu uzyskania sprayu, lakieru lub pianki do pielęgnacji włosów.

W całym opisie i zastrzeżeniach przedstawione procenty są procentami wagowymi.

Wynalazek będzie zilustrowany dokładniej następującymi przykładami, których nie należy traktować jako ograniczenia.

W przykładach SA oznacza substancję aktywną.

P r z y k ł a d 1

Wytworzono szampon o poniższym składzie

Skład	SA(g)
Lauryloeterosiarczan sodu (70/30 C12/C14) z 2,2 molami tlenku etylenu, zawierający 70% SA	7
Kokoilobetaina	2,5
Distearynian glikolu etylenowego	1,5
Polidimetylosiloksan o wzorze (2) sprzedawany przez firmę Wacker pod nazwą SLM 28020	1,5
Polidimetylosiloksan o lepkości 60 000 cSt (DC200-60000 cSt z Dow Corning)	1
Hydroksyetyloceluloza czwartorzędowana chlorkiem 2,3-epoksypropylotrimetyloamoniowym, sprzedawana pod nazwą Ucare Polymer JR-400 przez firmę Amerchol	0,4
Polimer akrylowy w postaci emulsji sprzedawany pod nazwą Aqua SF1 przez Noveon	0,8
Środki konserwujące (w ilości uzupełniającej)
Środki regulujące pH	do pH 5,0
Woda demineralizowana (w ilości uzupełniającej)	100

Włosy umyte tym szamponem przez długi czas zachowały miękkość i gładkość.

Identyczne wyniki otrzymuje się zastępując 1,5 g polidimetylosiloksanu o wzorze (2) jako SA 1 g polidimetylosiloksanu o wzorze (1), sprzedawanym przez firmę Wacker pod nazwą Belsil ADM 652.

PL 211 335 B1

P r z y k ł a d 2

Wytworzono środek kondycjonujący do spłukiwania o poniższym składzie

Alkohol cetylowy	3,7 g
Alkohol mirystylowy	0,4 g
Hydroksyetyloceluloza (Natrosol 250 HHR z firmy Aqualon)	0,25 g
Mieszanina mirystynianu/palmitynianu/stearynianu mirystylu/cetylu/stearylu (Blanc de Baleine Vegetal z Laserson)	0,8 g
Chlorek cetylotrimetyloamoniowy jako wodny roztwór zawierający 25% SA (Dehyquart® A OR z Cognis)	2,5 g (0,62g SA)
Chlorek behenylotrimetyloamoniowy jako roztwór woda/izopropanol zawierający 80% SA (Genamin KDM-F z Clariant)	0,6 g (0,48g SA)
Polidimetylosiloksan o wzorze (2) sprzedawany przez firmę Wacker pod nazwą SLM 28020	5 g (0,85g SA)
Metosiarczan dipalmitoiloetylohydroksyetylometyloamoniowy/alkohol cetylowy/alkohol stearylowy (70/30 wagowo) (Dehyquart® F 30 z Cognis)	1 g
Kwas cytrynowy w ilości	do pH 3,5+0,5
Środki zapachowe, konserwujące	Qs
Woda dejonizowana (w ilości uzupełniającej)	100 g

Włosy, na które naniesiono tę kompozycję przez długi czas zachowały miękkość i gładkość. P r z y k ł a d 3

Wytworzono środek kondycjonujący do spłukiwania o poniższym składzie

Homopolimer chlorku metakrylanu etylotrimetyloamoniowego jako usieciowana odwrotna emulsja (Salcare SC 96 z firmy Ciba)	0,5 g
Hydroksypropylofosforan diskrobi kukurydzianej	3 g
Uwodorniony olej rycynowy oksyetylenowany (40 EO)	0,5 g
Polidimetylosiloksan o wzorze (2) sprzedawany przez firmę Wacker pod nazwą SLM 28020	2 g
Środki zapachowe	Qs
Środki konserwujące	Qs
Woda demineralizowana (w ilości uzupełniającej)	100 g

Włosy, na które naniesiono tę kompozycję przez długi czas zachowały miękkość i gładkość. P r z y k ł a d 4

Wytworzono środek kondycjonujący do spłukiwania o poniższym składzie

Polimer SMDI/glikolpolietylenowy zawierający końcowe grupy decylowe (Aculyn 4 4 z firmy Rohm&Haas)	1 g
Homopolimer chlorku metakrylanu etylotrimetyloamoniowego jako usieciowana odwrotna emulsja (Salcare SC 96 z firmy Ciba)	0,2 g
Uwodorniony olej rycynowy oksyetylenowany (40 EO)	0,5 g
Polidimetylosiloksan o wzorze (2) sprzedawany przez firmę Wacker pod nazwą SLM 28020	2 g
Środki zapachowe	qs
Środki konserwujące	qs
Woda demineralizowana (w ilości uzupełniającej)	100 g

PL 211 335 B1

Włosy, na które naniesiono tę kompozycję przez długi czas zachowały miękkość i gładkość.

P r z y k ł a d 5

Piankę pielęgnacyjną bez spłukiwania w postaci aerozolu wytworzono z 95 g kompozycji według przykładu 3 i 5 g propelenta izobutan/propan/butan (56/24/20) pod nazwą Propel 45 z firmy Repsol. Włosy, na które naniesiono tę piankę przez długi czas zachowały miękkość i gładkość.

Claims (37)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Kompozycja kosmetyczna do mycia i pielęgnacji substancji keratynowych, znamienna tym, że zawiera w środowisku kosmetycznie dopuszczalnym co najmniej jeden środek kondycjonujący i co najmniej jeden aminosilikon wybrany spośród aminosilikonów o poniższym wzorze (1) lub (2):

   w którym:

   - m i n oznaczają takie liczby, których suma (n+m) jest w zakresie od 50 do 250,

   - n oznacza liczbę w zakresie od 49 do 249, a

   - m oznacza liczbę w zakresie od 1 do 10,

   - R1, R2, R3, które są takie same lub różne, oznaczają grupę hydroksylową lub alkoksylową C1-C4 i co najmniej jedna z grup R1 do R3 oznacza grupę alkoksylową;

   w którym:

   - p i q oznaczają liczby, których suma (p+q) jest w zakresie od 50 do 350,

   - p oznacza liczbę w zakresie od 49 do 349, a

   - q oznacza liczbę w zakresie od 1 do 10,

   - R1, R2, które są róż ne, oznaczają grupę hydroksylową lub alkoksylową C1-C4 i co najmniej jedna z grup R1 i R2 oznacza grupę alkoksylową, przy czym:

   - środki kondycjonujące są wybrane z grupy obejmują cej oleje syntetyczne, oleje mineralne, oleje roślinne, oleje fluorowane lub oleje perfluorowane, naturalne lub syntetyczne woski, związki typu ceramidów, estry kwasów karboksylowych, silikony inne niż silikony o wzorze (1) lub o wzorze (2), polimery anionowe, polimery niejonowe, polimery kationowe i polimery amfoteryczne, białka kationowe, hydrolizaty białek kationowych i kationowe środki powierzchniowo czynne, a także mieszaniny tych różnych związków;

   PL 211 335 B1

   - stężenie środka kondycjonującego jest w zakresie 0,01-10% wagowych w stosunku do całkowitego ciężaru kompozycji.

   - stężenie aminosilikonu(ów) o wzorze (1) lub (2) jest w zakresie 0,1-15% wagowych w stosunku do całkowitego ciężaru kompozycji.
2. 2. Kompozycja według zastrz. 1, znamienna tym, że grupą (C1-C4) alkoksylową jest grupa metoksylowa.
3. 3. Kompozycja według zastrz. 1 albo 2, znamienna tym, że w aminosilikonach o wzorze (1) stosunek molowy grupy hydroksylowej do grupy alkoksylowej jest w zakresie od 0,2:1 do 0,4:1, korzystnie od 0,25:1 do 0,35:1, a korzystniej jest równy 0,3:1.
4. 4. Kompozycja według zastrz. 1-3, znamienna tym, że silikon o wzorze (1) ma wagowo średni ciężar cząsteczkowy w zakresie 2000-1000000, a korzystnie w zakresie 3500-200000.
5. 5. Kompozycja według zastrz. 1 albo 2, znamienna tym, że w aminosilikonach o wzorze (2) stosunek molowy grupy hydroksylowej do grupy alkoksylowej jest w zakresie od 1:0,8 do 1:1,1, korzystnie od 1:0,9 do 1:1, a korzystniej jest równy 1:0,95.
6. 6. Kompozycja według zastrz. 1 albo 2, albo 5, znamienna tym, że silikon o wzorze (2) ma wagowo średni ciężar cząsteczkowy w zakresie 2000-200000, korzystnie 5000-100000, a najkorzystniej 10000-50000.
7. 7. Kompozycja według zastrz. 1-6, znamienna tym, że aminosilikon jest w postaci emulsji olej w wodzie.
8. 8. Kompozycja według zastrz. 7, znamienna tym, że emulsja olej w wodzie zawiera jeden lub więcej kationowych i/lub niejonowych środków powierzchniowo czynnych.
9. 9. Kompozycja według zastrz. 7 albo 8, znamienna tym, że średnia liczbowo wielkość cząstek silikonu w emulsji jest w zakresie od 3 do 500 nm.
10. 10. Kompozycja według zastrz. 9, znamienna tym, że średnia liczbowo wielkość cząstek silikonu w emulsji jest w zakresie od 5 do 60 nm, a bardziej korzystnie od 10 do 50 nm.
11. 11. Kompozycja według zastrz. 1-10, znamienna tym, że olej lub oleje syntetyczne stanowią poliolefiny typu uwodornionego lub nieuwodornionego polibutenu lub typu uwodornionego lub nieuwodornionego polidecenu.
12. 12. Kompozycja według zastrz. 1-10, znamienna tym, że olej lub oleje roślinne są wybrane z grupy obejmującej olej słonecznikowy, olej kukurydziany, olej sojowy, olej z awokado, olej z jojoba, olej z dyni, olej z pestek winogron, olej sezamowy, olej z orzechów, olej rybi, trikaprokaprylan glicerolu lub oleje zwierzęce lub roślinne o wzorze R9COOR10, w którym R9 oznacza resztę wyższego kwasu tłuszczowego zawierającego od 7 do 29 atomów węgla, a R10 oznacza liniowy lub rozgałęziony łańcuch węglowodorowy zawierający od 3 do 30 atomów węgla, zwłaszcza alkilowy lub alkenylowy, naturalne lub syntetyczne olejki eteryczne takie jak olejek eukaliptusowy, lawendowy, wetiwerowy, olejek kubebowy, cytrynowy, olejek z drzewa sandałowego, różany, rumiankowy, olejek z cząbru, olejek muszkatołowy, cynamonowy, hyzopowy, kminkowy, pomarańczowy, olejek z geranium, olejek jałowcowy i bergamotowy.
13. 13. Kompozycja według zastrz. 1-12, znamienna tym, że wosk lub woski są wybrane spośród wosku Carnauba, wosku Candelila, wosku Alfa, wosku parafinowego, ozokerytu, wosków roślinnych, takich jak wosk z drzewa oliwnego, wosk ryżowy, uwodorniony wosk jojoba lub czyste woski kwiatowe, takie jak woski eteryczne, z kwiatów czarnej porzeczki, wosków zwierzęcych, takich jak woski pszczele, morskie woski, woski polietylenowe lub poliolefinowe.
14. 14. Kompozycja według zastrz. 1, znamienna tym, że związki typu ceramidów wybrane są z następującej grupy:

    2-N-linoleoiloaminooktadekano-1,3-diol,

    2-N-oleoiloaminooktadekano-1,3-diol,

    2-N-palmitoiloaminooktadekano-1,3-diol,

    2-N-stearoiloaminooktadekano-1,3-diol,

    2-N-behenoiloaminooktadekano-1,3-diol,

    2-N-[2-hydroksypalmitoilo]aminooktadekano-1,3-diol,

    2-N-stearoiloaminooktadekano-1,3,4-triol, a zwłaszcza N-stearoilofitosfingozyna,

    2-N-palmitoiloaminoheksadekano-1,3-diol, bis(N-hydroksyetylo-N-cetylo)malonoamid,

    N-(2-hydroksyetylo)-N-(3-cetyloksy-2-hydroksypropylo) amid kwasu cetylowego,

    N-dokozanoilo-N-metylo-D-glukamina, lub mieszaniny tych związków.

    PL 211 335 B1
15. 15. Kompozycja według zastrz. 1-14, znamienna tym, że estry kwasów karboksylowych są wybrane z grupy obejmującej palmitynian etylu, palmitynian izopropylu, palmitynian 2-etyloheksylu, palmitynian 2-oktylodecylu, mirystyniany alkilowe, takie jak mirystynian izopropylu, mirystynian butylu, mirystynian cetylu i mirystynian 2-oktylododecylu, stearynian heksylu, stearynian butylu, stearynian izobutylu, jabłczan dioktylu, laurynian heksylu, laurynian 2-heksylo-decylu, izononanian izononylu i oktanian cetylu.
16. 16. Kompozycja według zastrz. 1-15, znamienna tym, że silikony inne niż silikony o wzorach (1) lub (2) stanowią nielotne poliorganosiloksany, wybrane z grupy obejmującej polialkilosiloksany, poliarylosiloksany, polialkiloarylosiloksany, gumy i ż ywice silikonowe, poliorganosiloksany modyfikowane organicznymi grupami funkcyjnymi, jak też ich mieszaniny.
17. 17. Kompozycja według zastrz. 16, znamienna tym, że:

    (a) polialkilosiloksany są wybrane spośród

    - polidimetylosiloksanów zawierających grupy końcowe trimetylosililowe;

    - polidimetylosiloksanów zawierających grupy końcowe dimetylosilanolowe;

    - poli(C1-C20)alkilosiloksanów;

    (b) polialkiloarylosiloksany są wybrane spośród:

    - liniowych i/lub rozgałęzionych polidimetylometylofenylosiloksanów i polidimetylodifenylosiloksanów o lepkości w zakresie od 1*10^-5 do 5*10^-2 m²/s w 25°C;

    (c) gumy silikonowe są wybrane spośród:

    - polidiorganosiloksanów o średnim liczbowo ciężarze cząsteczkowym w zakresie 200000-1000000, stosowane pojedynczo lub jako mieszanina w rozpuszczalniku;

    (d) żywice są wybrane spośród żywic składających się z następujących jednostek:

    - R2SiO2/2, R3SiO1/2, RSiO3/2 i SiO4/2, w których R oznacza grupę węglowodorową zwierającą 1-16 atomów węgla lub grupę fenylową;

    (e) silikony modyfikowane grupami organicznymi są wybrane spośród silikonów zawierających w swojej strukturze jedną lub więcej organicznych grup funkcyjnych połączonych przez grupę węglowodorową.
18. 18. Kompozycja według zastrz. 17, znamienna tym, że gumy silikonowe stosowane pojedynczo lub jako mieszanina wybrane są z grupy obejmującej następujące związki:

    - polidimetylosiloksan,

    - polidimetylosiloksan/metylowinylosiloksan,

    - polidimetylosiloksan/difenylosiloksan,

    - polidimetylosiloksan/fenylometylosiloksan,

    - polidimetylosiloksan/difenylosiloksan/metylowinylosiloksan i następujące mieszaniny:

    - mieszaniny utworzone z polidimetylosiloksanu hydroksylowanego na końcu łańcucha i z cyklicznego polidimetylosiloksanu;

    - mieszaniny utworzone z gumy polidimetylosiloksanowej z cyklicznym silikonem; i

    - mieszaniny polidimetylosiloksanów o różnych lepkościach.
19. 19. Kompozycja według zastrz. 17, znamienna tym, że silikony modyfikowane grupami organicznymi wybrane są z grupy obejmującej poliorganosiloksany zawierające:

    a) grupy polietylenoksy i/lub polipropylenoksy;

    b) podstawione lub niepodstawione grupy aminowe;

    c) grupy tiolowe;

    d) grupy alkoksylowane;

    e) grupy hydroksyalkilowe;

    f) grupy acyloksyalkilowe;

    g) grupy alkilokarboksylowe;

    h) grupy 2-hydroksyalkilosulfonianowe;

    i) grupy 2-hydroksyalkilotiosulfonianowe;

    j) grupy hydroksyacyloaminowe.
20. 20. Kompozycja według zastrz. 17-19, znamienna tym, że silikony wybrane są spośród polialkilosiloksanów zawierających końcowe grupy trimetylosililowe, polialkilosiloksanów zawierających końcowe grupy dimetylosilanolowe, polialkiloarylosiloksanów, mieszanin dwóch polidimetylosiloksanów złożonych z gumy i oleju o różnych lepkościach, mieszanin organosiloksanów i silikonów cyklicznych, żywic organopolisiloksanowych.

    PL 211 335 B1

    R,
21. 21. Kompozycja według zastrz. 1, znamienna tym, że polimery anionowe mogą być wybrane spośród:

    - polimerów zawierających jednostki karboksylowe pochodzące od monomerów, które stanowią nienasycone kwasy mono- lub dikarboksylowe o wzorze (4) ^R'\ ^(Α,νΟΟΟΗ c=c wzór (4) ^R3 w którym n oznacza liczbę całkowitą od 0 do 10,

    A1 oznacza grupę metylenową, ewentualnie przyłączoną do atomu węgla grupy nienasyconej lub do sąsiadującej grupy metylenowej, gdy n jest większe od 1, poprzez heteroatom, taki jak atom tlenu lub siarki,

    R1 oznacza atom wodoru lub grupę fenylową lub grupę benzylową, R2 oznacza atom wodoru lub niższą grupę alkilową lub grupę karboksylową,

    R3 oznacza atom wodoru, niższą grupę alkilową lub grupę -CH2-COOH, grupę fenylową lub benzylową;

    - polimerów zawierających jednostki pochodzące od kwasu sulfonowego, takie jak jednostki winylosulfonowe, styrenosulfonowe, akryloamidoalkilosulfonowe.
22. 22. Kompozycja według zastrz. 1-21, znamienna tym, że polimer anionowy jest wybrany z grupy obejmującej:

    - kopolimery kwasu akrylowego, takie jak terpolimer kwas akrylowy/akrylan etylu/N-tert-butyloakryloamid;

    - kopolimery pochodzące od kwasu krotonowego, takie jak terpolimery octan winylu/tert-butylobenzoesan winylu/kwas krotonowy i terpolimery kwas krotonowy/octan winylu/neododekanian winylu;

    - polimery pochodzące od kwasów lub bezwodników maleinowych, fumarowych lub itakonowych z estrami winylowymi eterami winylowymi, halogenkami winylowymi, pochodnymi ferylowinylowymi, kwasem akrylowym i jego estrami, takie jak kopolimer eter metylowo-winylowy/monoestryfikowany bezwodnik maleinowy;

    - kopolimery kwasu metakrylowego i metakrylanu metylu;

    - kopolimery kwasu metakrylowego i akrylanu etylu;

    - kopolimery octan winylu/kwas krotonowy;

    - terpolimery octan winylu/kwas krotonowy/glikol polietylenowy.
23. 23. Kompozycja według zastrz. 1, znamienna tym, że polimer amfoteryczny jest wybrany spośród polimerów zawierających jednostki pochodzące od:

    a) co najmniej jednego monomeru wybranego spośród akryloamidów lub metakryloamidów podstawionych przy atomie azotu grupą alkilową,

    b) co najmniej jednego komonomeru kwasowego zawierającego jeden lub więcej reaktywnych grup karboksylowych, i

    c) co najmniej jednego komonomeru zasadowego, takiego jak estry kwasów akrylowego i metakrylowego zawierające pierwszorzędowe, drugorzędowe, trzeciorzędowe lub czwartorzędowe podstawniki aminowe i produkt czwartorzędowania metakrylanu dimetyloaminoetylu siarczanem dimetylu lub dietylu.
24. 24. Kompozycja według zastrz. 1, znamienna tym, że polimer niejonowy jest wybrany z grupy obejmującej:

    - polialkilooksazoliny;

    - homopolimery octanu winylu;

    - kopolimery octanu winylu i estru akrylowego;

    - kopolimery octanu winylu i etylenu;

    - kopolimery octanu winylu i estru maleinowego;

    - kopolimery polietylenu i bezwodnika maleinowego;

    - homopolimery akrylanu alkilowego i homopolimery metakrylanu alkilowego;

    - kopolimery estru akrylowego, takie jak na przykład, kopolimery akrylanów alkilowych i metakrylanów alkilowych;

    PL 211 335 B1

    - kopolimery akrylonitrylu i monomeru niejonowego wybranego na przykł ad spoś ród butadienu i (met)akrylanów alkilowych; i

    - kopolimery akrylanu alkilowego i uretanu.
25. 25. Kompozycja według zastrz. 1, znamienna tym, że polimery kationowe wybrane są spośród polimerów, które zawierają jednostki z pierwszorzędowymi, drugorzędowymi, trzecio- i/lub czwartorzędowymi grupami aminowymi, które mogą albo stanowić część głównego łańcucha polimerowego, lub też mogą być podstawnikiem bocznym bezpośrednio połączonym z łańcuchem głównym.
26. 26. Kompozycja według zastrz. 25, znamienna tym, że polimer kationowy wybrany jest spośród cyklopolimerów kationowych, polisacharydów kationowych, czwartorzędowych polimerów winylopirolidonu i winyloimidazolu i ich mieszanin.
27. 27. Kompozycja według zastrz. 26, znamienna tym, że cyklopolimer wybrany jest spośród homopolimerów chlorku dimetylodialliloamoniowego i kopolimerów chlorku diallilodimetyloamoniowego i akryloamidu.
28. 28. Kompozycja według zastrz. 26, znamienna tym, że polisacharydy kationowe wybrane są spośród hydroksyetyloceluloz, które zostały poddane reakcji ze związkiem epoksydowym podstawionym grupą trimetyloamoniową.
29. 29. Kompozycja według zastrz. 26, znamienna tym, że polisacharydy kationowe wybrane są spośród gum guarowych modyfikowanych solą 2,3-epoksypropylotrimetyloamoniową.
30. 30. Kompozycja według zastrz. 1, znamienna tym, że kationowe środki powierzchniowo czynne są wybrane z grupy obejmującej:

    A) czwartorzędowe sole amoniowe o wzorze ogólnym (24):

    r₃·^ r₄ wzór(24) w którym

    X^- oznacza anion wybrany z grupy halogenków (chlorki, bromki lub jodki) lub (C2-C6) alkilosiarczanów, zwłaszcza metylosiarczanu, fosforanów, alkilo- lub alkiloarylosulfonianów, anionów pochodzących od kwasu organicznego, takich jak anion octanowy lub mleczanowy;

    (i) R1 do R3, takie same lub różne, oznaczają liniową lub rozgałęzioną grupę alifatyczną zawierającą 1-4 atomów węgla lub grupę aromatyczną taką jak aryl lub alkiloaryl, przy czym grupy alifatyczne są wybrane spośród grup alkilowych, alkoksylowych i alkiloamidowych i mogą one zawierać heteroatomy, takie jak, w szczególności, tlen, azot, siarkę lub fluorowce; a

    R4 oznacza liniową lub rozgałęzioną grupę alkilową zawierającą 16-30 atomów węgla;

    (ii) R1 i R2 takie same lub różne, oznaczają liniową lub rozgałęzioną grupę alifatyczną zawierającą 1-4 atomów węgla lub grupę aromatyczną taką jak aryl lub alkiloaryl, przy czym grupy alifatyczne są wybrane spośród grup alkilowych, alkoksylowych, alkiloamidowych i hydroksyalkilowych, i mogą one zawierać heteroatomy, takie jak, w szczególności, tlen, azot, siarkę lub fluorowce; a

    R3 i R4, takie same lub różne, oznaczają liniową lub rozgałęzioną grupę alkilową zawierającą 12-30 atomów węgla i co najmniej jedną funkcyjną grupę estrową lub amidową;

    w szczególności R3 i R4 są wybrane spośród grup (C12-C22) alkiloamido (C2-C6) alkilowych i (C12-C22) alkilooctanowych;

    zaś korzystnym kationowym środkiem powierzchniowo czynnym jest sól amoniowa (np. chlorek) stearamidopropylodimetylooctan mirystylu);

    B) czwartorzędowe sole amoniowe imidazoliniowe, takie jak, na przykład o wzorze (25):

    w którym

    R5 oznacza grupę alkenylową lub alkilową zawierającą 8-30 atomów węgla, na przykład pochodne kwasów tłuszczowych z łoju;

    PL 211 335 B1

    R6 oznacza atom wodoru, grupę C1-C4 alkilową lub grupę alkenylową lub alkilową zawierającą 8-30 atomów węgla;

    R7 oznacza grupę C1-C4 alkilową, R8 oznacza atom wodoru lub grupę C1-C4 alkilową; a

    X oznacza anion wybrany z halogenków, fosforanów, octanów, mleczanów, alkilosiarczanów, alkilosulfonianów lub alkiloarylosulfonianów;

    zaś korzystnie R5 i R6 oznaczają mieszaninę grup alkenylowych lub alkilowych zawierających 12-21 atomów węgla, taką jak na przykład pochodne kwasu tłuszczowego z łoju, R7 oznacza metyl, a R8 oznacza wodór;

    C) czwartorzędowe sole diamoniowe o wzorze (26):

    w którym

    R9 oznacza grupę alifatyczną zawierającą około 16-30 atomów węgla;

    R10, R11, R12, R13 i R14, takie same lub różne, są wybrane spośród atomu wodoru i grup alkilowych zawierających 1-4 atomów węgla; a

    X oznacza anion, wybrany z grupy obejmują cej halogenki, octany, fosforany, azotany i metylosiarczany, przy czym czwartorzędowe sole diamoniowe obejmują zwłaszcza dichlorek propano (alkil z łoju) diamoniowy;

    D) czwartorzędowe sole amoniowe z co najmniej jedną estrową grupą funkcyjną, o wzorze (27):

    w którym

    R15 jest wybrany spośród grup C1-C4 alkilowych i C1-C6 hydroksyalkilowych lub dihydroksyalkilowych;

    R16 jest wybrany spośród:

    -grupy

    O

    JI

    Rj^-C—

    -liniowych lub rozgałęzionych, nasyconych lub nienasyconych C1-C22 węglowodorowych grup R20, -atomu wodoru;

    R18 jest wybrany spośród:

    -grupy

    O

    JI

    R₂1 C

    -liniowych lub rozgałęzionych, nasyconych lub nienasyconych C1-C6 węglowodorowych grup R22, -atomu wodoru;

    R17, R19 i R21, takie same lub różne, są wybrane spośród

    -liniowych lub rozgałęzionych, nasyconych lub nienasyconych grup C7-C21 węglowodorowych,

    - n, p i r, takie same lub różne, oznaczają liczby całkowite w zakresie od 2 do 6;

    - y oznacza liczbę całkowitą w zakresie od 1-10;

    - x i z, takie same lub różne, oznaczają liczby całkowite w zakresie od 0 do 10;

    X^- oznacza prosty lub złożony anion organiczny lub nieorganiczny;

    PL 211 335 B1 pod warunkiem, że suma x + y + z jest w zakresie od 1 do 15; gdy x = 0, wówczas R16 oznacza R20; a gdy z = 0, wówczas R18 oznacza R22.
31. 31. Kompozycja według zastrz. 1-30, znamienna tym, że zawiera co najmniej jeden polimer kationowy i/lub co najmniej jeden silikon.
32. 32. Kompozycja według zastrz. 1-31, znamienna tym, że zawiera także co najmniej jeden środek powierzchniowo czynny wybrany spośród anionowych, niejonowych, amfoterycznych, kationowych środków powierzchniowo czynnych i ich mieszanin.
33. 33. Kompozycja według zastrz. 32, znamienna tym, że stężenie środka powierzchniowo czynnego jest w zakresie 0,1-60% wagowych, korzystnie 3-40% wagowych, a jeszcze bardziej korzystnie

    5-30% wagowych w stosunku do całkowitego ciężaru kompozycji.
34. 34. Kompozycja według zastrz. 1-33, znamienna tym, że zawiera ponadto co najmniej jeden dodatek wybrany z grupy obejmującej zagęszczacze, środki przeciwłupieżowe lub środki przeciwłojotokowe, środki zapachowe, środki nadające wygląd perłowy, hydroksykwasy, elektrolity, środki konserwujące, filtry słoneczne silikonowe lub niesilikonowe, witaminy, prowitaminy, takie jak pantenol, polimery anionowe lub niejonowe, proteiny, hydrolizaty protein, kwas 18-metyloejkozanowy, jak też mieszaniny tych różnych związków.
35. 35. Kompozycja według zastrz. 1-34, znamienna tym, że ma postać szamponu, kompozycji do nakładania po myciu szamponem, kompozycji do trwałej ondulacji, prostowania, barwienia lub odbarwiania włosów, oraz kompozycji do spłukiwania przeznaczonej do nakładania pomiędzy dwoma etapami trwałej ondulacji lub prostowania, jak również kompozycji myjącej do ciała.
36. 36. Zastosowanie kompozycji jak określona w zastrz. 1-35 do mycia lub pielęgnacji substancji keratynowych.
37. 37. Sposób traktowania substancji keratynowych, takich jak włosy, znamienny tym, że na opisane substancje keratynowe nanosi się kompozycję kosmetyczną określoną w zastrz. 1-35, a następnie ewentualnie spłukuje się wodą.