PL217383B1

PL217383B1 - Nowa fosfatydylocholina oraz sposób jej otrzymywania

Info

Publication number: PL217383B1
Application number: PL398019A
Authority: PL
Inventors: Natalia Niezgoga; Paweł Mituła; Czesław Wawrzeńczyk
Original assignee: Univ Przyrodniczy We Wrocławiu
Priority date: 2012-02-06
Filing date: 2012-02-06
Publication date: 2014-07-31
Also published as: PL398019A1

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest nowa fosfatydylocholina, o wzorze przedstawionym na rysunku, oraz sposób jej otrzymywania.

Związek ten może znaleźć zastosowanie, jako składnik suplementów diety o właściwościach wspomagających odchudzanie, a także jako prolek wspomagający terapię antynowotworową.

Fosfatydylocholina z izomerem sprzężonego kwasu linolowego jest połączeniem dwóch funkcjonalnych komponentów, jakim jest cholina oraz sprzężony kwas linolowy. Sprzężony kwas linolowy jest grupą izomerów kwasu oktadekadienowego. Z uwagi na możliwość wystąpienia wiązania podwójnego w konfiguracji Z lub E oraz jego pozycji wyróżnić można wiele izomerów, z których w największej ilości w pożywieniu występuje izomer 9Z,11E oraz izomer 7E,9Z (M. P. Yurawecz i inni, Lipids, 1998, 33, s.803; Y. Park i inni, Small Ruminant Res., 2001, 68, s.88). Przemysłowo otrzymywany sprzężony kwas linolowy jest przeważnie równomolową mieszaniną izomerów 9Z,11E oraz 10E,12Z z kilkuprocentowym udziałem izomerów 9Z,11Z; 10Z,12Z; 9E,11E i 10E,12E (M. J. T. Reaney i inni, U. S. Pat. No. 6420577).

W wyniku prowadzonych badań biologicznych in vitro oraz in vivo wykazano ich właściwości immunomodulacyjne (C. C. Miller i inni, Biochem. Biophys. Res. Comm., 1994, 198, s. 1107), przeciwnowotworowe (C. Liew i inni, Carcinogenesis, 1995, 16, s.3037), przeciwmiażdżycowe (Κ. N. Lee, Atherosclerosis, 1994, 108, s. 19), regulujące przyrost tkanki tłuszczowej i mięśniowej u zwierząt (Y. Park, Lipids, 1999, 34, s.235) i ludzi (Y. D. Halvorsen i inni, Obesity Res., 2000, 8, s.121). Podczas większości z tych badań stosowano mieszaninę izomerów sprzężonego kwasu linolowego. Wyższą cytotoksyczność wykazano jednak względem komórek nowotworowych raka wątroby (M. Yamasaki i inni, Cancer Letters, 2002, 188, s. 171), raka piersi (D. L. Amaru i inni, Lipids, 2009, s.449), raka okrężnicy (F. Beppu i inni, J. Nutr. Biochem., 2006, 18, s.830) i raka prostaty (J. D. Palombo i inni. Cancer Lett., 2002, 177, s.163) izomeru 10E,12Z niż izomeru 9Z,11E CLA - drugiego z głównych izomerów występujących w przemysłowo otrzymywanych preparatach sprzężonego kwasu linolowego.

Wprowadzenie kwasu 10E,12Z-oktadekadienowego do struktury fosfatydylocholiny jako cząsteczki o amfifilowym charakterze, posiadającej zdolności do łatwego przenikania przez błony biologiczne, może skutkować zwiększeniem przyswajalności sprzężonego kwasu linolowego oraz możliwością wykorzystania nowej fosfatydylocholiny w charakterze proleku.

Istotą wynalazku jest nowa fosfatydylocholina z izomerem kwasu 10E,12Z-oktadekadienowego w pozycjach sn-1 i sn-2, o wzorze przedstawionym na rysunku.

Sposób według wynalazku polega na tym, że izomer kwasu 10E,12Z-oktadekadienowego, korzystnie o czystości ponad 96%, poddaje się reakcji estryfikacji z kompleksem sn-glicero-3-fosfocholiny i chlorku kadmu, przy użyciu czynnika sprzęgającego jakim jest Ν,Ν'-dicykloheksylokarbodiimid oraz w obecności 4-dimetyloaminopirydyny, w środowisku bezwodnego chlorku metylenu.

Sposób, według wynalazku, objaśniony jest bliżej w przykładzie wykonania.

P r z y k ł a d.

Do osuszonego poprzez wielokrotne odparowanie mieszaniny benzen:chlorek metylenu (1:1, v/v) izomeru kwasu 10E,12Z-oktadekadienowego, o czystości (wg GC) 97%, i zawartości izomerów 9Z,11E; Z,Z i E,E odpowiednio 2,3%; 0,2% i 0,5% (1, 638 g, 5,84 mmol) otrzymanego zgodnie z opisaną metodą (N. Niezgoda i inni, Przemysł Chemiczny, 2011, 90, s. 957) umieszczonego w 100 mL kolbie okrągłodennej dodaje się kompleks chlorku kadmu z sn-glicero-3-fosfocholiną (GPCxCdCl2) w ilości 825 mg (1,46 mmol) oraz 4-dimetyloaminopirydynę (356 mg, 2,92 mmol) w 58 mL chlorku metylenu (CH2Cl2).

Następnie dodaje się N,N'-dicykloheksylokarbodiimidu (1,265 g, 6,13 mmol) rozpuszczonego w 14 mL bezwodnego CH2Cl2. Otrzymaną mieszaninę reakcyjną w postaci zawiesiny, miesza się intensywnie przez 72 h w temperaturze pokojowej i atmosferze azotu w szczelnie zamkniętej kolbie, zabezpieczonej przed dostępem światła. Po tym czasie mieszaninę reakcyjną odsącza się pod zmniejszonym ciśnieniem na lejku Shotta. Do przesączu dodaje się formę H⁺ żywicy jonowymiennej (DOWEX 50W X8) i miesza przez 30 minut. Żywicę jonowymienną odsącza się a rozpuszczalnik odparowuje się pod zmniejszonym ciśnieniem.

Otrzymany surowy produkt oczyszcza się za pomocą chromatografii kolumnowej na żelu krzemionkowym. Jako eluent stosuje się mieszaninę chloroform:metanol:woda, w stosunku 65:25:4 (v/v/v). Otrzymuje się 851 mg (1,09 mmol) fosfatydylocholiny z resztą kwasu 10E,12Z-oktadekadienowego w pozycji sn-1 i sn-2 (TLC: Rf= 0,41; eluent CHCl3:CH3OH:H2O 65:25:4 (v/v/v))

PL 217 383 B1

Wydajność otrzymanego produktu wynosi 75% wydajności teoretycznej. Czystość potwierdzona przy użyciu wysokosprawnej chromatografii cieczowej (HPLC) wyniosła >95% (Rt = 6,97 min). Warunki analizy: kolumna Betasil Diol-100; eluent: H2O z 1% kwasu mrówkowego i 1% trietyloaminy (A), heksan (B), 2-propanol (C) o przepływie 1,5 mL/min; temperatura 298 K; program (0 min - 3/57/5 (%A/%B/%C), 4 min - 10/40/50, 9 min - 10/40/50), 9,1 min - 3/40/57, 19 min-3/40/57).

Dane spektroskopowe otrzymanego związku są następujące:

¹H NMR (300 MHz, CDCl3) δ: 0,89 (t; J=6,9 Hz; 6H; 2x CH3-18); 1,21-1,44 (m; 32H; 2x CH2-(4 -8) i 2x CH2-(15-17)); 1,49-1,66 (m; 4H; 2x CH2-3); 2,00-2,20 (m; 8H; 2x CH2-9 i 2x CH2-14); 2,21-2,34 (m; 4H; 2x CH2-2); 2,28 (dd; J=14,4; 7,0 Hz; 4H; 2x CH2-2); 3,36 (s; 9H; N(CH3)3); 3,74-3,84 (m; 2H;

CH2-e); 3,84-4,00 (m; 2H; CH₂-3'); 4,12 (dd, J=12,00; 7,4 Hz; 1H; jeden z CH₂-1'); 4,25-2,35 (m; 2H; CH2-a); 4,39 (dd; J=12,0; 2,8 Hz; 1H; jeden z CH₂-1'); 5,19 (m; 1H; CH-2'); 5,30 (dt; J=11,0; 7,5 Hz; 1H; =CH-13); 5,64 (dt; J=15,0; 7,5 Hz; 1H; =CH-10); 5,93 (m; 1H, =CH-12); 6,29 (dd, J=15,0; 11 Hz; 1H; =CH-11).

¹³C NMR (75 MHz, CDCl3) δ: 14,03 (2x C-18); 22,53 (2x C-17); 24,84 (C-3); 24,94 (C-3); 27,80 (2x C-14); 29,00 - 29,59 (2x C-4-7); 29,39 (2x C-8); 29,44 (2x C-15); 31,45 (2x C-16); 32,88 (2x C-9); 34,10 (C-2); 34,29 (C-2); 54,39 (-N(CHa)s); 59,31 (C-α); 62,99 (C-1'); 63,38 (C-3'); 66,36 (C-β); 70,48 (C-2'); 125,66 (2x C-11); 128,56 (2x C-12); 130,12 (2x C-13); 134,49 (C-10); 173,17 (C-1); 173,51 (C-1) ³¹P NMR (121 MHz, CDCl3) δ: -0,15.

(') - oznacza sygnały pochodzące od części glicerolowej (α, β) - oznacza sygnały pochodzące od reszty choliny

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Nowa fosfatydylocholina z izomerem kwasu 1 0E, 1 2Z-oktadekadienowego w pozycjach sn-1 i sn-2, o wzorze przedstawionym na rysunku.
2. Sposób otrzymywania nowej fosfatydylocholiny z izomerem kwasu 1 0E,1 2Z-oktadekadienowego w pozycjach sn-1 i sn-2, o wzorze przedstawionym na rysunku, znamienny tym, że izomer kwasu 10E,12Z-oktadekadienowego poddaje się reakcji estryfikacji z kompleksem sn-glicero-3-fosfocholiny i chlorku kadmu, przy użyciu czynnika sprzęgającego jakim jest Ν,Ν'-dicykloheksylokarbodiimid oraz w obecności 4-dimetyloaminopirydyny, w środowisku bezwodnego chlorku metylenu.
3. Sposób otrzymywania nowej fosfatydylocholiny, według zastrz. 2, znamienny tym, że stosuje się kwas 10E,12Z-oktadekadienowy o czystości powyżej 96%.