PL228425B1 - 1’-(3,7,11-Trimetylo-3-winylododeka-6,10-dienylo)-2’-palmitoilosn- glicero-3’-fosfocholina oraz sposób jej otrzymywania - Google Patents

Description

(12)OPIS PATENTOWY ₍i₉₎PL ₍n)228425 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 419201 (®1) Int.CI.

C07F 9/10 (2006.01) C07C 67/04 (2006.01) A61P 35/00 (2006.01) (22) Data zgłoszenia: 21.10.2016 r-(3,7,11-Trimetylo-3-winylododeka-6,10-dienylo)-2^,-palmitoilo-sn-glicero-3^,-fosfocholina oraz sposób jej otrzymywania (73) Uprawniony z patentu:

UNIWERSYTET PRZYRODNICZY WE WROCŁAWIU, Wrocław, PL (43) Zgłoszenie ogłoszono:

27.02.2017 BUP 05/17 (45) O udzieleniu patentu ogłoszono:

30.03.2018 WUP 03/18 (72) Twórca(y) wynalazku:

ANNA GLISZCZYŃSKA, Wrocław, PL NATALIA NIEZGODA, Wrocław, PL WITOLD GŁADKOWSKI, Wrocław, PL (74) Pełnomocnik:

rzecz, pat. Anna Olszewska m

CM 'St oo

CM

CM

Ω.

PL 228 425 B1

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest 1’-(3,7,11-trimetylo-3-winylododeka-6,10-dienylo)-2’-palmitoilo-sn-glicero-3’-fosfocholina, o wzorze 1, przedstawionym na rysunku oraz sposób jej otrzymywania.

Wynalazek może znaleźć zastosowanie w przemyśle farmaceutycznym, chemicznym oraz jako środek w terapii chorób nowotworowych.

Z opisu zgłoszenia P. 418653 znana jest pochodna fosfolipidowa zawierająca cząsteczki kwasu 3,7,11-trimetylo-3-winylododeka-6,10-dienowego jednocześnie w pozycji sn-1 i sn-2 fosfatydylocholiny. Znana jest również heteropodstawiona fosfatydylocholina, która posiada w pozycji sn-1 cząsteczkę kwasu palmitynowego i kwas 3,7,11-trimetylo-3-winylododeka-6,10-dienowy w pozycji sn-2, znana z opisu zgłoszenia P. 418943 oraz 2-lizofosfatydylocholina zawierająca kwas 3,7,11-trimetylo-3-winylododeka-6,10-dienowy w pozycji sn-1 znana z opisu zgłoszenia P. 419069.

Nie jest znana fosfatydylocholina zawierająca cząsteczkę kwasu 3,7,11-trimetylo-3-winylododeka-6,10-dienowego w pozycji sn-1 i cząsteczkę kwasu palmitynowego w pozycji sn-2.

Istotą wynalazku jest 1'-(3,7,11 -trimetylo-3-winylododeka-6,10-dienylo)-2’-palmitoilo-sn-glicero-3'-fosfocholina, przedstawiona na rysunku oraz sposób jej otrzymywania.

Istotą sposobu otrzymywania fosfolipidu z cząsteczką kwasu 3,7,11-trimetylo-3-winylododeka-6,10-dienowego, którym jest 1’-(3,7,11-trimetylo-3-winylododeka-6,10-dienylo)-2’-palmitoilo-sn-glicero-3'-fosfocholina, jest to, że kwas palmitynowy poddaje się reakcji estryfikacji z 1'-(3,7,11-trimetylo-3-winylododeka-6,10-dienylo)-2’-hydroksy-sn-glicero-3’-fosfocholiną w obecności 4-dimetyloaminopirydyny z udziałem WW-dicykloheksylokarbodiimidu jako czynnika sprzęgającego. Reakcję prowadzi się w środowisku bezwodnego chlorku metylenu przez co najmniej 24 godziny, a następnie wydziela powstały produkt.

Korzystnie jest, gdy proces estryfikacji prowadzi się w temperaturze od 18 do 55°C.

Sposób, według wynalazku, objaśniony jest bliżej na przykładzie wykonania.

P r z y k ł a d 1

Do 71 mg (0,14 mmol) osuszonej 1’-(3,7,11-trimetylo-3-winylododeka-6,10-dienylo)-2’-hydroksysn-glicero-3'-fosfocholiny rozpuszczonej w bezwodnym chlorku metylenu (CH2CI2, 1 cm³) dodaje się 144 mg (0,56 mmol) kwasu palmitynowego rozpuszczonego w 3 cm³ bezwodnego chlorku metylenu,

4-dimetyloaminopirydynę (DMAP) (34 mg, 0,28 mmol) rozpuszczoną w 3 cm³ bezwodnego chlorku metylenu oraz W,W-dicykloheksylokarbodiimid (DCC) (120 mg, 0,58 mmol) również rozpuszczony w bezwodnym chlorku metylenu (CH2CI2, 3 cm³). Zawiesinę miesza się intensywnie w temperaturze 40°C w atmosferze N2 przez 72 godziny. Po tym czasie mieszaninę poreakcyjną odsącza się pod zmniejszonym ciśnieniem na lejku Schotta, a do przesączu dodaje się żywicę jonowymienną formie H + i miesza przez 30 minut. Następnie żywicę jonowymienną odsącza się, a rozpuszczalnik odparowuje pod zmniejszonym ciśnieniem. Surowy produkt oczyszcza się za pomocą chromatografii kolumnowej na żelu krzemionkowym stosując jako eluent mieszaninę rozpuszczalników CHCb:MeOH:H2O, 65:25:4 (v/v/v).

Otrzymuje się 67 mg (0,09 mmol) 1’-(3,7,11-trimetylo-3-winylododeka-6,10-dienylo)-2’-palmitoilo-sn-glicero-3'-fosfocholinę, z wydajnością 64% w postaci mazistej substancji.

Czystość potwierdzona przy użyciu wysokosprawnej chromatografii cieczowej (HPLC) wynosiła >99%.

Dane spektroskopowe otrzymanego związku są następujące:

¹H NMR (600 MHz, CDCI3/CD3OD 2:1 (v/v)), δ: 0.64 (t, J = 6.6 Hz, 6H, CH3(CH2)13CH2C(O) (A), CH3(CH2)13CH2C(O) (B)), 0.89 (s, 6H, CH3-15 (A), CH3-15 (B)), 1.02-1.05 (m, 48H, CH3(CH2)12CH2CH2C(O) (A), CH3(CH2)12CH2CH2C(O) (B)), 1.16-1.19 (m, 4H, CH2-4 (A), CH2-4 (B)), 1.34, 1.43 (dwa s, 12H, CH3-12 (A), CH3-12 (B), CH3-17 (A), CH3-17 (B)), 1.35-1.40 (m, 4H, CH3(CH2)12CH2CH2C(O) (A), CH3(CH2)12CH2CH2C(O) (B)) 1.36 (s, 6H, CH3-16 (A), CH3-16 (B)), 1.66-1.73 (dwa m, 8H, CH2-5 (A), CH2-5 (B), CH2-8 (A), CH2-8 (B)), 1.80-1.83 (m, 4H, CH2-9 (A), CH2-9 (B)), 2.06-2.14 (m, 4H, CH2-2 (A), CH2-2 (B)), 2.09 (t, J = 7.8 Hz, 4H, CH3(CH2)13CH2C(O) (A), CH3(CH2)13CH2C(O) (B)), 2.99 (s, 18H, -N(CH3)3 (A), -N(CH3)3 (B)), 3.37-3.40 (szeroki s, 4H, CH2-3 (A), CH2-3 (B)), 3.76-3.78 (m, 4H, CH2-3' (A), CH2-3' (B)), 3.88-3.91 (dd, J = 12.0, 6.6 Hz, 2H, jeden z CH2-1' (A), jeden z CH2-1' (B)), 4.00-4.05 (szeroki s, 4H, CH2-a (A), CH2-a (B)), 4.15 (m, 2H, jeden z CH2-1' (A), jeden z CH2-1' (B)), 4.72 (d, J = 17.4, 2H, jeden z CH2-14 (A), jeden z CH2-14 (B)), 4.79 (d, J = 10.8 Hz, 2H, jeden z CH2-14 (A), jeden z CH2-14 (B)), 4.83-4.85 (m, 4H, H-6 (A), H-6 (B), H-10 (A), H-10 (B)), 4.95-4.98 (m, 2H, H-2' (A), H-2' (B)), 5.56 (dd, J = 17.4, 10.8 Hz, 2H, H-13 (A), H-13 (B));

PL 228 425 B1 ¹³C NMR (151 MHz, CDCI3/CD3OD 2:1 (v/v)) δ: 13.58 (CH3(CH2)i3CH2C(O) (A), CH3(CH2)i3CH2C(O) (B)), 15.41, 25.15 ((C-12 (A), C-12 (B), C-17 (A), C-17 (B)), 17.13 (C-16 (A), C-16 (B)), 22.30 (CH3CH2(CH2)12CH2C(O) (A), CH3CH2(CH2)12CH2C(O) (B)), 22.37 (C-5 (A), C-5 (B)), 22.50, 22.52 (C-15 (A), C-15 (B)), 24.51 (CH3(CH₂)12CH2CH2C(O) (A), CH3(CH₂)12CH2CH2C(O) (B)), 26.33 (C-9 (A), C-9 (B)), 28.77, 28.97, 28.98, 29.15, 29.28, 29.30, 29.32, 31.56 (CH3CH2(CH2)nCH2CH2C(O) (A), CH3CH2(CH2)11CH2CH2C(O) (B)), 33.87 CH3(CH₂)13CH₂C(O) (A), CH3(CH₂)13CH₂C(O) (B)), 38.84 (C-3 (A), C-3 (B)), 39.34 (C-8 (A), C-8 (B)), 40.49, 40.51 (C-4 (A), C-4 (B)), 44.55, 44.58 (C-2 (A), C-2 (B)), 53.79 (t, J = 3.6 Hz, -N(CH3)3 (A), -N(CH3)3 (B)), 58.78 (d, J = 4.9 Hz, C-α (A), C-a (B)), 62.12 (C-1' (A), C-1' (B)), 63.42 (d, J = 5.1 Hz, C-3' (A), C-3' (B)) 66.10 (m, C-β (A), C-β (B)), 70.02 (d, J = 7.7 Hz, C-2' (A)), 70.03 (d, J = 8.0 Hz, C-2' (B)), 111.94 (C-14 (A), C-14 (B)), 123.79 (C-10 (A), C-10 (B)), 123.93 (C-6 (A), C-6 (B)), 130.94 (C-11 (A), C-11 (B)), 134.79 (C-7 (A), C-7 (B)), 144.84 (C-13 (A), C-13 (B)), 171.43 (C-1 (A), C-1 (B)), 173.22 (CH3(CH₂)13CH₂C (O) (A), CH3(CH₂)13CH₂C (O) (B));

³¹P NMR (243 MHz, CDCI3/CD3OD 2:1 (v/v)) δ: - 0.82;

(a, β) - oznacza sygnały pochodzące od choliny.

Claims (3)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. 1'-(3,7,11-Trimetylo-3-winylododeka-6,10-dienylo)-2’-palmitoilo-sn-glicero-3’-fosfocholina, o wzorze 1 przedstawionym na rysunku.
2. 2. Sposób otrzymywania fosfolipidowej pochodnej kwasu 3,7,11-trimetylo-3-winylododeka-6,10-dienowego, znamienny tym, że kwas palmitynowy rozpuszczony w bezwodnym chlorku metylenu poddaje się reakcji estryfikacji z 1’-(3,7,11-trimetylo-3-winylododeka-6,10-dienylo)-2’-hydroksy-sn-glicero-3’-fosfocholiny w obecności 4-dimetyloaminopirydyny, z udziałem czynnika sprzęgającego jakim jest H,W-dicykloheksylokarbodiimid, przy czym reakcję prowadzi się w środowisku bezwodnego chlorku metylenu, a zawiesinę miesza się przez co najmniej jedną dobę, następnie wydziela się powstałą 1’-(3,7,11-trimetylo-3-winylododeka-6,10-dienylo)-2’-palmitoilo-sn-glicero-3’-fosfocholinę.
3. 3. Sposób według zastrz. 2, znamienny tym, że proces estryfikacji prowadzi się w temperaturze od 18 do 55°C.