PL238120B1

PL238120B1 - 1’-Palmitoilo-2’-(3,7,11,15-tetrametylo-3-winyloheksadekanoilo)- sn-glicero-3’-fosfocholina oraz sposób jej otrzymywania

Info

Publication number: PL238120B1
Application number: PL419067(22)20161011A
Authority: PL
Inventors: Anna Gliszczyńska; Natalia Niezgoda; Witold Gładkowski
Original assignee: Wrocław University Of Environmental And Life Sciences
Priority date: 2016-10-11
Filing date: 2016-10-11
Publication date: 2021-07-05
Also published as: PL419067A1

Abstract

Zgłoszenie dotyczy 1'-palmitoilo-2'-(3,7,11,15-tetrametylo-3-winyloheksadecylo)-sn-glicero-3'-fosfocholiny, o wzorze 1, przedstawionym na rysunku oraz sposobu jej otrzymywania na drodze estryfikacji 1-palmitoilo-sn-glicero-3-fosfocholiny kwasem 3,7,11,15-tetrametylo-3-winyloheksadekanowym z udziałem czynnika sprzęgającego, jakim jest N,N' dicykloheksylokarbodiimid oraz w obecności 4-dimetyloaminopirydyny w środowisku bezwodnego chlorku metylenu lub chloroformu. Fosfolipid ten może znaleźć zastosowanie w przemyśle farmaceutycznym jako prolek w terapii chorób nowotworowych.

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest 1 ’-palmitoilo-2’-(3,7,11,15-tetrametylo-3-winyloheksadekanoilo)-sn-glicero-3’-fosfocholina o wzorze 1, przedstawionym na rysunku.

Przedmiotem wynalazku jest także sposób otrzymywania 1 ’-palmitoilo-2’-(3,7,11,15-tetrametylo-3-winyloheksadekanoilo)-sn-glicero-3’-fosfocholiny o wzorze 1.

Z opisu zgłoszenia P.418655 znany jest sposób otrzymywania kwasu 3,7,11,15-tetrametylo-3-winyloheksadekanowego oraz jego aktywność antyproliferacyjna w stosunku do komórek nowotworowych białaczki linii MV4-11. Z opisu wynalazku P.418942 znany jest fosfolipid zawierający kwas 3,7,11,15-tetrametylo-3-winyloheksadekanowy wbudowany jednocześnie w pozycje sn-1 i sn-2. Nie jest znana w literaturze pochodna glicerofosfocholiny zawierająca w swojej strukturze cząsteczkę kwasu palmitynowego w pozycji sn-1 i cząsteczkę kwasu 3,7,11,15-tetrametylo-3-winyloheksadekanowego w pozycji sn-2.

Istotą wynalazku jest fosfolipidowa pochodna kwasu 3,7,11,15-tetrametylo-3-winyloheksadekanowego, którą jest 1’-palmitoilo-2’-(3,7,11,15-tetrametylo-3-winyloheksadekanoilo)-sn-glicero-3’-fosfocholina.

Istota sposobu, według wynalazku polega na tym, że do mieszaniny 1-palmitoilo-sn-glicero-3-fosfocholiny, kwasu 3,7,11,15-tetrametylo-3-winyloheksadekanowego i 4-dimetylo-aminopirydyny rozpuszczonych w rozpuszczalniku organicznym, dodaje się N,N'-dicykloheksylokarbodiimid rozpuszczony w rozpuszczalniku organicznym, po czym miesza się przez co najmniej 1 dobę. Następnie mieszaninę poreakcyjną odsącza się pod zmniejszonym ciśnieniem, a do przesączu dodaje się żywicę jonowymienną w formie H+ i miesza przez co najmniej 30 minut a żywicę jonowymienną odsącza się, natomiast rozpuszczalnik odparowuje się pod zmniejszonym ciśnieniem. Surowy produkt, którym jest 1’-palmitoilo-2’-(3,7,11,15-tetrametylo-3-winyloheksadekanoilo)-sn-glicero-3’-fosfocholina oczyszcza się za pomocą chromatografii kolumnowej na żelu krzemionkowym.

Korzystnie jest, gdy proces estryfikacji prowadzi się w temperaturze od 18 do 55°C.

Korzystnie jest, gdy jako rozpuszczalnik w reakcji estryfikacji stosuje się bezwodny chlorek metylenu lub bezwodny chloroform.

Zasadniczą zaletą wynalazku jest otrzymanie z dużą wydajnością i wysoką czystością 1’-palmitoilo-2’-(3,7,11,15-tetrametylo-3-winyloheksadekanoilo-sn-glicero-3’-fosfocholiny o wzorze 1.

Wynalazek jest bliżej objaśniony w przykładzie wykonania.

P r z y k ł a d 1

Do roztworu osuszonej 1-palmitoilo-sn-glicero-3-fosfocholiny (150 mg, 0.302 mmol) rozpuszczonej w bezwodnym chlorku metylenu (CH2CI2, 1 cm³) dodaje się kwas 3,7,11,15-tetrametylo-3-winyloheksadekanowy (205 mg, 0.604 mmol), 4-dimetyloaminopirydynę (DMAP) (74 mg, 0.604 mmol) rozpuszczoną w 3 cm³ bezwodnego chlorku metylenu oraz N,N'-dicykloheksylokarbodiimidu (DCC) (268 mg, 1.3 mmol) rozpuszczony w 5 cm³ bezwodnego chlorku metylenu. Zawiesinę miesza się intensywnie w temperaturze 40°C w atmosferze N2 przez 72 godziny. Po tym czasie mieszaninę poreakcyjną odsącza się pod zmniejszonym ciśnieniem na lejku Schotta, a do przesączu dodaje się żywicę jonowymienną w formie H+ i miesza przez 30 minut. Następnie żywicę jonowymienną odsącza się, a rozpuszczalnik odparowuje się pod zmniejszonym ciśnieniem. Surowy produkt oczyszcza się za pomocą chromatografii kolumnowej na żelu krzemionkowym stosując jako eluent mieszaninę rozpuszczalników CHCl3:MeOH:H2O, 65:25:4 (v/v/v). Otrzymuje się 205 mg (0.154 mmol) 1’-palmitoilo-2’-(3,7,11,15-tetrametylo-3-winyloheksadekanoilo)-sn-glicero-3’-fosfocholinę z wydajnością 51% w postaci mazistej substancji o czystości >99% (wg HPLC).

Dane spektroskopowe otrzymanego związku są następujące:

1H NMR (600 MHz, CDCI3/CD3OD 2:1 (v/v)), δ: 0.60-0.65 (m, 18H, CH3-20, CH3-20 (B), CH3-21 (A), CH3-21 (B), CH3(CH2)13CH2C(O) (A), CH^(CH2)i3CH2C(O) (B)), 0.63 (d, J = 6.6 Hz, 12H, CH3-16 (A), CH3-16 (B), CH3-22 (A), CH3-22 (B)), 0.88 (s, 6H, CH3-19 (A), CH3-19 (B)), 0.83-1.13 (four m, 88H, CH2-4 (A), CH2-4 (B), CH2-5 (A), CH2-5 (B), CH2-6 (A), CH2-6 (B), CH2-8 (A), CH2-8 (B), CH2-9 (A), CH2-9 (B), CH2-10 (A), CH2-10 (B), CH2-12 (A), CH2-12 (B), CH2-13 (A), CH2-13 (B), CH2-14 (A), CH2-14 (B), H-7 (A), H-7 (B), H-11 (A), H-11 (B), CH3(CH2)i2CH2CH2C(O) (A), CH3(CH)i2CH2CH2C(O) (B)), 1.29 (m, 2H, H-15 (A), H-15 (B)), 1.36-1.38 (m, 2H, CH3(CH2)i2CH2CH2C(O) (A), CH3(CH2)i2CH2CH2C(O) (B)), 2.06-2.15 (dwa m, 8H, CH2-2 (A), CH2-2 (B), CH3(CH2)i3CH2C(O) (A), CH3(CH2)i3CH2C(O) (B)), 2.99 (s, 18H, -N(CH3)3 (A), -N(CH3)3 (B)), 3.37-3.41 (m, 4H, CH2-3 (A), CH2-3 (B)), 3.75-3.77 (m, 4H, CH2-3' (A), CH2-3' (B)), 3.88-3.91 (m, 2H, jeden z CH2-1' (A), jeden z CH2-1' (B), 4.00-4.06 (m, 4H, CH2-a (A), CH2-a (B)), 4.16 (m, 2H, jeden z CH2-1' (A), jeden z CH2-1' (B)), 4.69-4.73 (dwa d, J= 18.0 Hz,

PL 238 120 B1

2H, jeden z CH2-I8 (A), jeden z CH2-I8 (B)), 4.76-4.79 (dwa d, J = 10.2 Hz, 2H, H, jeden z CH2-I8 (A), jeden z CH2-18 (B)), 4.97 (m, 2H, H-2' (A), H-2' (B)), 5.55 (m, 2H, H-17 (A), H-17 (B));

¹³C NMR (151 MHz, CDCI3/CD3OD 2:1 (v/v)), δ: 13.51, 13.53 (CH3(CH2)i3CH2C(O) (A),

CH3(CH2)13CH2C(O) (B)), 19.08, 19.14, 19.22, 22.07, 22.16 (C-20 (A), C-20 (B), C-21 (A), C-21 (B), (C-16 (A), C-16 (B), C-22 (A), C-22 (B), (C-19 (A), C-19 (B)), 21.11, 21.13, 22.25, 22.42, 22.44, 22.51, 24.06, 24.39, 24.40, 24.43, 24.47, 28.75, 28.90, 28.94, 29.10, 29.24, 29.28, 36.87, 36.98, 36.99, 37.04, 37.06, 37.28, 37.37, 38.83, 38.84, 38.91,38.93, 40.93 (C-4 (A), C-4 (B), C-5 (A), C-5 (B), C-6 (A), C-6 (B), C-8 (A), C-8 (B), C-9 (A), C-9 (B), C-10 (A), C-10 (B), C-12 (A), C-12 (B), C-13 (A), C-13 (B), C-14 (A), C-14 (B), CH3(CH2)12CH2CH2C(O) (A), CH3(CH2)i2CH2CH2C(O) (B), 27.56 (C-15 (A), C-15 (B)), 31.52, 32.37, 32.38 (C-7 (A), C-7 (B), C-11 (A), C-11 (B)), 33.69 (CH3(CH2)i3CH2C(O) (A), CH3(CH2)13CH2C(O) (B)), 38.97 (C-3 (A), C-3 (B)), 44.73, 44.79 (C-2 (A), C-2 (B)), 53.73 (-N(CH3)3 (A), -N(CH3)3 (B)), 58.81 (d, J = 4.2 Hz, C-α (A), C-a (B)), 62.42 (C-1' (A), C-1’ (B)), 63.34 (d, J = 5.3 Hz, C-3' (A), C-3' (B)), 66.03 (m, C-β (A), C-β (B)), 69.80 (d, J = 8.0 Hz, C-2'(A), C-2'(B)), 111.71 (C-18 (A), C-18 (B)), 145.02 (C-17 (A), C-17 (B)), 171.06 (C-1 (A), C-1 (B)), 173.59 (CH3(CH2)i3CH2C(O) (A), CH3(CH2)13CH2C(O) (B));

³¹P NMR (243 MHz, CDCI3/CD3OD 2:1 (v/v)), δ: -0.91;

(a, β) - oznacza sygnały pochodzące od choliny

P r z y k ł a d 2

Postępuje się tak jak w przykładzie 1 z tym, że jako rozpuszczalnik w reakcji estryfikacji stosuje się bezwodny chloroform. Otrzymuje się w ten sposób 1’-palmitoilo-2’-(3,7,11,15-tetrametylo-3-winyloheksadekanoilo)-sn-glicero-3’-fosfocholinę z wydajnością 50% w postaci mazistej substancji o czystości >98% (wg HPLC).

Claims

1. 1’-Palmitoilo-2’-(3,7,11,15-tetrametylo-3-winyloheksadekanoilo)-sn-glicero-3’-fosfocholina o wzorze 1.

2. Sposób otrzymywania 1’-palmitoilo-2’-(3,7,11,15-tetrametylo-3-winyloheksadekanoilo)-sn-glicero-3’-fosfocholiny, znamienny tym, że do mieszaniny 1-palmitoilo-sn-glicero-3-fosfocholiny, kwasu 3,7,11,15-tetrametylo-3-winyloheksadekanowego i 4-dimetylo-aminopirydyny rozpuszczonych w rozpuszczalniku organicznym, dodaje się N,N'-dicykloheksylokarbodiimid rozpuszczony w rozpuszczalniku organicznym, po czym miesza się przez co najmniej 1 dobę, a następnie mieszaninę poreakcyjną odsącza się pod zmniejszonym ciśnieniem, a do przesączu dodaje się żywicę jonowymienną w formie H+ i miesza przez co najmniej 30 minut a następnie żywicę jonowymienną odsącza się, a rozpuszczalnik odparowuje się pod zmniejszonym ciśnieniem i surowy produkt, którym jest 1’-palmitoilo-2’-(3,7,11,15-tetrametylo-3-winyloheksadekanoilo)-sn-glicero-3’-fosfocholina oczyszcza się za pomocą chromatografii kolumnowej na żelu krzemionkowym.

3. Sposób według zastrz. 2, znamienny tym, że proces estryfikacji prowadzi się w temperaturze od 18 do 55°C.

4. Sposób według zastrz. 2, znamienny tym, że jako rozpuszczalnik w reakcji estryfikacji stosuje się bezwodny chlorek metylenu.

5. Sposób według zastrz. 2, znamienny tym, że jako rozpuszczalnik w reakcji estryfikacji stosuje się bezwodny chloroform.