, W przemysle mineralnym stosowane sa liczne sposoby otrzymywania cennych skladników (benzyny, oleju swietlnego, smarów i t cl) z ropy dobywanej jako produkt naturalny, albo tez sztucznie u- trzymywanej przez destylacje, prazenie lub droga uwodorniania produktów, zawie¬ rajacych wegiel Oleje, które przewaznie tworza mieszanine wiekszej ilosci roz¬ maitych weglowodorów, rozdziela sie przez czastkowa destylacje i oprócz tego w razie potrzeby sposobem chemicznym u- wolnione zostaje od szkodliwych zanie¬ czyszczen, np, przez plókanie w kwasie siarkowym, lugu sodowym i t, d. Destyla¬ cja czastkowa wedlug róznych tempera¬ tur wrzenia jest wlasciwie jedynie srod¬ kiem pomocniczym do otrzymywania po¬ szczególnych produktów, ten sam nalezy¬ ty wynik jednak moze byc równiez otrzy¬ many na calkowicie innych podstawach, np, przez rozdzielenie wedlug temperatur zaplonu, wisnosci i t. d.Wszystkie znane dotychczas metody destylacji i oczyszczania polaczone sa ze stratami, gdy poza chemicznym rozkladem nastepuje zazwyczaj zywiczenie i inne szkodliwe zjawiska.Powyzsze braki usuwa niniejszy wyna¬ lazek. Spostrzezono mianowicie, iz roz¬ maite weglowodory, oraz ich polaczenia wykazuja rózna rozpuszczalnosc w plyn-nym bezwodniku weglowym, na skutek czego tez mozliwem jest oleje mineralne lub produkty z olejów mineralnych roz- t£tó]|tófe wedlug 'potrzeby w wiekszym lub Em|?)sl^nl^stopfiiu. |posób fniniejszy daje sie zastosowac do naturalnej i do sztucznie otrzymywanej ropy, do mieszaniny olejów mineralnych, oraz do produktów z olejów mineralnych, które juz byly w jakikolwiek sposób trak¬ towane, np. poddane destylacj i czastkowej.Jako szczególna przewage nowego spo¬ sobu wymienic nalezy, iz stosowany on byc moze przy zwyklej temperaturze bez stasowania wyzszych temperatur, a trak¬ towane produkty wolne sa od wszelkich zanieczyszczen, gdyz srodek rozpuszczaja¬ cy usuwa sie samoczynnie i bez pozosta¬ losci.Poza tern spostrzezono, iz przy pomo¬ cy plynnego bezwodnika weglowego moz¬ na rozdzielac nietylko oleje, mieszaniny i produkty mineralne, lecz równiez mie¬ szaniny, zawierajace poza tern np. oleje tluszczowe, tluszcze, oraz inne weglowo¬ dory, lub tez inne produkty o zblizonych wlasnosciach fizycznych lub chemicznych.Zauwazono tez, ze poszczególne oleje tluszczowe, tluszcze, oleje: zywiczny, ter¬ pentynowy, ketonowy i estrowy przez plynny bezwodnik weglowy moga byc roz¬ dzielone na podgrupy, oraz wydzielone np. z fenolów, kwasów tluszczowych, barwników, zwiazków pachnacych i z tym podobnych.Okazuje sie, iz rozpuszczalnosc wy¬ mienionych cial zalezy nietylko od ich skladu chemicznego, lecz tez przy zasad¬ niczo jednakowej lub podobnej budowie od wielkosci czasteczki.Oczywiste jest, iz wydzielony w posta¬ ci gazu bezwodnik weglowy moze byc przy pomocy odpowiednich urzadzen znów za¬ mieniony w stan plynny i jako taki ponow¬ nie zastosowany, wobec czego przy niniej¬ szym sposobie mozna, zuzywajac stosun¬ kowo mala ilosc plynnego bezwodnika we¬ glowego, przerabiac wielkie ilosci olejów, produktów i mieszanin z olejów mineral¬ nych lub tez olejów tluszczowych i t. d.Przyklad I. 5 kg oleju parafinowego, wisnosc 2,2, poddane zostaje w naczyniu stalowem dzialaniu 25 kg plynnego bez¬ wodnika weglowego; roztwór oleju w bez¬ wodniku wydziela sie z pozostalosci oleju, a bezwodnik odparowywa. Otrzymano: 4580 g pozostalosci oleju o wisnosci 2,4 oraz 400 g rozpuszczonego w bezwodniku skladnika o wisnosci 1,6.Przyklad II. Wedlug przykladu I trak¬ tuje sie olej wrzecionowy o wisnosci 2,3.Otrzymuje sie pozostalosc oleju o wisno¬ sci 2,7 oraz rozpuszczona w bezwodniku weglowym czesc o wisnosci 1,5.Przyklad III. Wedlug przykladu I trak¬ tuje sie czysty olej maszynowy o wisnosci 5,2. Otrzymano olej o wysokiej wisnosci 5,9 oraz rozpuszczona w bezwodniku we¬ glowym czesc o wisnosci 2,2.Przyklad IV. 5 kg oleju swietlnego (50% nafty, 50% oleju rzepakowego) traktuje sie kilkakrotnie z 11—16 kg plyn¬ nego bezwodnika weglowego. Otrzymane zostaje 2,4 kg czystej nafty, oraz 2,5 kg czystego oleju rzepakowego.Przyklad V. 5 kg surowego oleju rze¬ pakowego poddane zostaje reakcji z 5 kg plynnego bezwodnika weglowego. Nieroz¬ puszczalna pozostalosc wydaje mniejszy zapach, niz produkt poczatkowy, a poza tern jest niezmieniona. Z plynnego zas bez¬ wodnika weglowego otrzymuje sie nie¬ znaczna ilosc wydajacego zapach oleju eterycznego.Przyklad VI. Surowa smola gazowa przy traktowaniu z potrójna masa plynne¬ go bezwodnika weglowego daje okolo 20— 30% oleju swietlnego. PL PL PL