Przedmiotem wynalazku jest srodek chwastobój¬ czy zwlaszcza do zwalczania miatly zbozowej (Ape- ra spica venti), który jako siubotainicje czynna za¬ wiera mieszainiine znanych substancji chwastobój- czyoh.Miotla zbozowa jest uciazliwym chwastem, sil¬ nie zachwaszczajacym uprawy zbóz, a zwlaszcza pszenicy i zyta oraz rzepaku.Sposród znanych substancji chwastobójczych, sto¬ sowanych w mniejszym lub wiekszym zakresie do chemicznego zwalczania miotly zbozowej nalezy wymienic: metabenzotiazuron /N-metylo-N-2-ben- zotiazolilo/N^metylomocznik/, terbutryne /2-tiome- tylo-4-III irced-foutyloamimio-6-e1;yloamdno-1,3,5 toa- zyine/, nditrofein /2,4 diwuchloirofenyio-4,-n:itanofenyloe- ter/, cliltaratokuroai /N-/3-chIolro-4-metylofealyilo/-NN, dwumetylomoeznik) i inne. Dla uzyskania zado¬ walajacego zwalczania miotly zbozowej metabenzo¬ tiazuron nalezy stosowac w stosunkowo wysokich f dawkach substancji czynnej — 2,1 do 2,8 kg/ha, co czasami prowadzi do niepozadanego wplywu na¬ stepczego ma wrazliwe kultury uprawne przycho¬ dzace na dane pole w ramach rotacji plodozmia- nowej. Terbutryne dla zwalczania miotly zbozo¬ wej nalezy stosowac w dawkach 1,5 do 2,5 kg/ha substancji czynnej, przy czym czesto obserwowane jest niekorzystne dzialanie uboczne na rosline uprawna. Linuron /N-/3,4-dwuchlorofenylo/-N'-me- tctay-N^etyikwiioic^iniiik/ niaitomdiaisit nie jesit zalecamy dio stosowania jako herbicyd idla zwalczania mio- tly zbozowej, a prowadzone w (kraju próby jego sto¬ sowania dla zwalczania tego chiwaiatu nie rolkuja sitosowania w praktyce dla zwalczania miotly zbo¬ zowej, gdyz tylko czesciowo zmniejsza on stopien zachwaszczenia i obserwowane jest uboczne dzia¬ lanie tego srodka np.: w postaci zmniejszonej mrozoodpornosci pszenlicy.Dotychczasowe mieszaniny, takie na przyklad jak metoksuron /N,-/3-chloro-4-metoksyfenylo^N,N dwu- metylomoczriik/ z symazyna /2-chloro-4,6-bisetyloa- mino-l,3,5-triazyna/, terbutryna z symazyna, nitro- fen z linuironem, niltirofein z nebaironiem /N-!buitylo-N7 /S^-dwuchlorofenyloZ-N-metylomocznik^ i nitrofen z symazyna stosowane sa w wyzszych dawkach, wy¬ kazuja nie w pelni zadawalajace wyniki w zwalcza¬ niu miotly zbozowej wzglednie wywieraja niekorzy¬ stny wplyw uboczny na rosline uprawna (np. nitro¬ fen z symazyna w dlawce co najmniej 2,3 kg/ha substancji czynnej).Przedmiotem wynalazku jest srodek chwasto¬ bójczy zawierajacy jako substancje czynna miesza¬ nine trzech znanych substancji chemicznych: li- nuron /N-/3,4-dwuchlorofenylo/-N'metoksy-N-mety- lomocznik/, metabenzotiazuron /N-metylo-N-/2-ben- zotiazoliolo/N-metylomocznik/ i terbutryne /2-tio- metylo-4-III rzed-boiityloamino 6 etyloamimo-1,3,5- -triazyna/ przy udziale procentów wagowych po¬ szczególnych skladników czynny cfy w mieszaninie od 5 do 90%, ewentualnie ze zwykle uzywanymi 93 637OS 687 4 nosnikami, wypelniaczami i srodkami pomocniczy¬ mi.Srodek wedlug wynalazku nieoczekiwanie dobrze zwalcza miotle zbozowa, przy dawkach 0,75 kg/ha do 1 kg/ha substancji czynnej, czyli w dawkach nizszych jakie sa powszechnie zalecane w odnie¬ sieniu do innych, najlepszych znanych herbicydów przydatnych do zwalczania tego uciazliwego chwa¬ stu i jest dobrze tolerowany przez odchwaszczane touflitury uprawne, takiie jak zyto, pszenica, kuku¬ rydza.Nieoczekiwanie stwierdzono, ze srodek wedlug wynalazku wykazuje wzmozone dzialanie chwa¬ stobójcze mieszaniny w stosunku do dzialania po¬ szczególnych jej skladników zalecanych do zwal¬ czania miotly zbozowej. Pozwala to na stosowanie niskich dawek srodka, a przez to przyczynia sie do mniejszego skazenia srodowiska gleby obcymi zwiazkami chemicznymi.Dalsza zaleta srodka wedlug wynalazku jest jego przydatnosc do przedwschodowego i powschodowe- go zwalczania miotly zbozowej, co pozwala nie tyMco ma zabieg [profilaktyczny, ale równiez ma za¬ bieg interwencyjny. Skutecznosc srodka wedlug wynalazku w zwalczaniu miotly zbozowej okreslo¬ na w warunkach doswiadczen szklarniowych przed- stawiono w ponizszych tabelach w skali bonita¬ cyjnej od 0 do 4. Skutecznosci dobrej odpowiada 4 (saaconiteowo 96—100°/o zniiszjazomeij miotly zbozo¬ wej), islkuiteczinosci sredniej odpowiada 3 (saacuin- kowo okolo 76^95% zniszczonej miotly zbozowej), skutecznosci slabej — 2 (szacunkowo 51—75Vo zniszczonej miotly zbozowej), skutecznosci bardzo slabej — (szacunkowo 26—50tyo zniszczonej miotly zbozowej).Praktycznemu brakowi skutecznosci odpowiada O. Podane wartosci sa wielkosciami srednimi z poszczególnych powtórzen z róznych doswiadczen.Srednie wyniki (porównywalne w ramach poszcze¬ gólnych doswiadczen) uzyskane w omawianych doswiadczeniach wskazuja na dobra skutecznosc w zwalczaniu miotly zbozowej preparatem wedlug wynalazku. Wykazano wzmozone dzialanie fitocy- dalne mieszaniny trójskladnikowej w stosunku do srodków jednoskladnikowych i do mieszaniny dwu¬ skladnikowej. W dawkach potrzebnych dla zwal¬ czania miotly zbozowej srodek chwastobójczy wed¬ lug wynalazku jest dobrze tolerowany przez takie rosliny uprawne jak pszenica i zyto.Srodek wedlug wymiaiLazku nie nadaje sie do zwalczania miotly w rzepaku. Gotowe srodki chwastobójcze wedlug wynalazku do stosowania w rolnictwie otrzymuje sie przez wymieszanie li- nuronu, metabenzotiazuronu i terbutryny z sub¬ stancjami pomocniczymi.Preparaty w postaci proszku zawiesinowego otrzy¬ muje sie przez wymieszanie skladników w typo¬ wych mieszalnikach, a nastepnie zmikronizowanie uzyskanej mieszaniny w typowych urzadzeniach mielacych takich jak mlyny palcowe lub strumie¬ niowe. Preparaty w formie granulowanej otrzy¬ muje sie przez wymieszanie substancji czynnych z nosnikiem, a nastepnie zapastowanie mieszani¬ ny z wodnym roztworem srodków wiazacych oraz zgranulowanie otrzymanej pasty przy pomocy gra- nulatorów tarczowych lub oscylacyjnych i wysu¬ szenie granul w suszarniach do zawartosci wody nie wiekszej od 0,5°/o.Preparaty w formie roztworów do emulgowa¬ nia i drobnokroplistego opryskiwania otrzymuje sie przez rozpuszczenie substancji aktywnych oraz srodków powierzchniowo^czynnych w mieszaninie rozpuszczalników: rozpuszczanie przebiega w zbiór- Tablica 1 Dzialanie fitocydalne na miotle zbozowa srodka wg wynalazku Lp. 1. 2« 3. 1. 2. 3.Substancja czynna Metabenzotiazuron Terbutryna Mieszanina linuronu z metabenzotiazuronem i terbutryna w ilosciach % wagowych 34,8; 43,5 1 21,7 Metabenzotiazuron Metabenzotiazuron i terbutryna w ilosciach % wagowych 66,7; 33,3 Mieszanina linuronu z metabenzotiazuronem i terbutryna w ilosciach % wagowych 34,8; 43,5 i 21,7 Dawka substancji czynnej w kg/ha 2,1 1,5 1 0,5 0,5 0,5 Skutecznosc w zwalczaniu niiotly zbo¬ zowej Wynik sredni w skali 0—4 zabieg przedwschodowy 3,7 4 4 2 2,7 3,0 zabieg powschodowy 4 4 4 U 2,7 3,3 li X c; 50 55 60 6593 637 Tablica 2 Dzialanie fitocydalne srodka wg wynalazku na miotle zbozowa Lp. 1. 1 2 3. 1 4l . 6. ¦ 7. ' 1. 1 2* 1 3* 4. 1 5* Substancja czynna Linuron Metabenzotiazuron Terbutryna Linuron i metabenzotiazuron w ilosciach % wagowych 44,5 i 55,5 Linuron i terbutryna w ilosciach % wagowych 61,5 i 38,5 \ Metabenzotiazuron i terbutryna w ilosciach % wagowych 66,7 i 33,3 Mieszanina linuronu z metabenzotiazuronem i terbutryna w ilosciach % wagowych i 34,8; 43,5 i 21,7 Linuron Metabenzotiazuron Terbutryna Metabenzotiazuron i terbutryna w ilosciach % wagowych 50 i 50 Mieszanina linuronu z metabenzotiazuronem 1 i terbutryna w ilosciach % wagowych 40; | 30 i 30 Dawka substancji czynnej w kg/ha 0,18 0,22 0,11 0,39 0,28 0,33 0,50 0:80 2,10 1,50 0,60 | 1 Skutecznosc w zwalczaniu miotly 1 zbozowej.Wynik sredni w skali 0—4 zabieg przedwschodowy | 1,3 1,3 1 1 2,3 0,7 N 1,3 2,7 3 3,3 1 3,7 2 1 3,7 zabieg powschodowy | 0,3 0,3 1 0 1 1,7 0 2,3 3 1 ¦ ' 1 1 2,3 I 3,7 1 1,3 1 3,7 1 Srednie wyniki (porófwnywiaiLne w iraniach poszczególnych doswiadczen) Tablica 3 Dzialanie uboczne srodka wedlug wynalazku na pszenice Pszenica 1 (odmiany) i Dana Kaukaz Luna Mironowskaja Grana Reakcja pszenicy na srodek chwastobójczy wedlugwynalazku Wynik sredni w skali 0—4 przedwschodowo w dawce 2 kg/ha o o o o o powschodowo w dawce 1,5 kg/ha | 0 1 0 0 0 40 kolowe alkoholi tluszczowych o nazwie handlowej OleinoL Jako srodki wiazace dla form granulowanych stosuje sie skrobie w postaci maczki skrobiowej lub skrobii rozpuszczalnej, klej stolarski z kosci 45 oraz zywice formaldehydowe o nazwach handlo¬ wych Formol-S.Srodek chwastobójczy wedlug wynalazku spo¬ rzadzac mozna w formie proszków zawiesinowych, nikach wyposazonych w plaszcz grzejny oraz spraw¬ ne mieszadlo.Jako substancje pomocnicze stosuje sie srodki powierzchniowo-czynne, anionoczynne takie jak sole kwasów alkilowych, alkiloarylosulfonowych, ligninosulfonowych o nazwie handlowej Kmtam lub naftelanosulfonowych o nazwie handlowej Ne- kalina S a takze metylotauryny o nazwie handlo¬ wej Sapogen T, oraz niejonowe, na przyklad al- kilofenole zawierajace grupy .oksyetylenowe o naz¬ wie handlowej Rokafenol N-8 albo etery poligli- 50 55 60 65 Tablica 4 Dzialanie uboczne srodka wedlug wynalazku na zyto Roslina uprawna Zyto Reakcja zyta na srodek chwastobójczy wedlug wynalazku Wynik sredni w skali 0—4 2 kg/ha preparatu 0 4 kg/ha preparatu | 0,7 Skala oceny dzialania ubocznego: 0 brak jakichkolwiek oznak dzialania ubocznego = ledwie widoczone plamki poparze- niowe na wierz¬ cholku lisci.93 637 8 roztworów do emulgowania, roztworów do drob- nokroplistego opryskiwania lub granulatów.Przyklad I — Preparat w formie proszku zawiesinowego otrzymuje sie przez zmieszanie w typowych urzadzeniach do mieszania, a nastepnie zmielenie w mlynie palcowym lub strumieniowym 18 kg linuronu technicznego 97%, 23 kg metaben- zotiazuronu technicznego 95%, 11,5 kg terbutryny technicznej 95%, 6 kg lugów posulfitowych (su¬ chych). 1 k/g nekialiny S i 40,5 kg kaolinu.Przyklad II — Preparat w formie granula¬ tów otazynruije sie przez wymieszanie subtelnie rozdrobnionych w mlynie strumieniowym: 4,2 kg linuronu technicznego 97%, 3,16 kg metabenzotia- zuronu technicznego 95%, 3,16 kg terbutryny tech¬ nicznej 95%, 2 kg winakolu i 87,52 kg ziemi krze¬ mionkowej po 'Wyimies^aindu wiszysitikiich skladników dozuje sie podczas dalszego mieszania 15 1 wody i miesza az do wyrobienia pasty, która nastepnie granuluje sie przy pomocy granulatora tarczowe¬ go lub oscylacyjnego; tak trzymane granule suszy le sie na tacach w suszarni owiewowej az do utraty wody do 0,5%.Przyklad III — Preparat w postaci roztworu do drobnokroplistego opryskiwania otrzymuje sie przez zmieszanie 7,2 kg linuronu technicznego 77%, ,2 kg metabenzotiazuronu technicznego 95%, 4,4 kg terbutryny technicznej 96%, 1,2 kg Rokafenolu N-8 i 82 kg mieszaniny rozpuszczalników: cyklo- heksanonu i solwentnafty w stosunku 2:3. PL