Przedmiotem wynalazku jest sposób okreslenia ilosci jonoforu w karmie zwierzecej, zwlaszcza monenzyny.Powszechnie stosowane praktyke jest wprowadzanie pewnych dodatków do karmy zwie¬ rzecej, które to dodatki zawieraja skladniki przyczyniajece sie do wzrostu jakosci odzywczej karmy lub potegujece wzrost zwierzet. Oednym z takich dodatków do karmy jest monenzyna, produkt szeroko wykorzystywany w karmie bydla i ptactwa, przedstawio¬ ny w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki Pólnocnej nr 3 501 568. Inne do¬ datki o podobnych wlasciwosciach, okreslane generalnie jako jonofory, zawieraje na przyklad narazyne i salinomycyne.Celem wynalazku jest wyeliminowanie niedogodnosci w okreslaniu zawartosci tego rodzaju dodatków w karmie zwierzecej w trakcie jej wytwarzania oraz w warunkach jej praktycznego stosowania.W sposobie wedlug wynalazku dla oceny ilosci jonoforu zawartej w karmie zwierze¬ cej miesza sie karme z alkoholowym rozpuszczalnikiem, dodaje kwas majecy wartosc pKa nizsze od 4, oraz wytwarzajecy zabarwienie aryloaldehydu, oba te dodatki stosuje sie w stalej postaci dla uzyskania roztworu o temperaturze wystarczajacej do wywolania barwnej reakcji, a nastepnie porównuje sie uzyskane barwe z barwe wzorca. Korzystne jest stosowanie stalych skladników testu, zwlaszcza kwasu w stalej postaci, które stanowi praktycznie udoskonalenie metody badania. Przykladowo 9tosuje sie wywolujece zabarwienie aryloaldehydy zawierajece waniline etylowaniline, 2,4-dwumetoksybenzal- dehyd, 3,4-dwumetoksybenzaldehyd, 2,4,5-trójmetoksybenzaldehyd, 4-dwumetyloaminoben- zaldehyd, aldehyd cynamonowy, a najkorzystniejszym aldehydem Jest wanilina.2 136 678 Zastosowanie cieklych skladników, takich jak na przyklad roztwór waniliny i cie¬ klego kwasu, wymaga katalizowania reakcji waniliny z jonoforem i w rezultacie prowa¬ dzi do znacznych niedogodnosci w przypadku koniecznosci dokonania szybkiej oceny w warunkach praktycznych^. Sposób wedlug wynalazku moze byc równiez stosowany do po¬ twierdzenia braku jonoforu w karmie zwierzecej, co je9t przydatne w sytuacji gdy kar¬ ma przeznaczona jest dla zwierzet takich jak konie, które reaguje niekorzystnie na jonofory.Sposób wedlug wynalazku ma zastosowanie do okreslania ilosci jonoforów takich jak na przyklad narazyna i salinomycyna, a zwlaszcza monenzyna. Stalymi kwasami, które mo¬ zna uzyc w tym sposobie se na przyklad kwas amidosulfinowy, amidosulfonian hydroksylo¬ aminy, kwas 5-sulfosalicylowy i kwas p-toluenosulfonowy, a najkorzystniejszym jest kwas 5-sulfosalicylowy. Korzystnym rozpuszczalnikiem do zmieszania z karme zwierzece Jest na przyklad etanol, który mozna stosowac zarówno indywidualnie jak i w postaci wodnego roztworu alkoholowego, zawierajecego dostateczne ilosc alkoholu dla efektyw¬ nej ekstrakcji jonoforowego skladnika.Barwe uzyskane w wyniku reakcji jonoforu dodatniej waniliny znajdujecego sie w karmie z aryloaldehydem i kwasem ocenia sie przez porównanie z wzorcem, którym mo¬ ze byc na przyklad zabarwiony roztwór wytworzony przez zmieszanie znanej ilosci jo¬ noforu z aldehydem 1 kwasem lub tez przez uzycie kalibrowanej skali kolorów, W celu uzyskania zabarwienia konieczne jest zapewnienie odpowiedniej temperatury procesu, która korzystnie zawiera sie w zakresie od 50 do 70°C. Odbywa sie to przez zanurzenie pojemnika zawierajecego roztwór w ogrzanej lazni wodnej.W praktyce korzystnie stosuje sie dekantacje roztworu powstalego ze zmieszania karmy z alkoholowym rozpuszczalnikiem, a nastepnie przez zmieszanie cieczy sklarowa¬ nej z nad osadu z aldehydem i kwasem na odpowiednim nosniku, takim jak krazek z ma¬ terialu filtracyjnego lub korzystniej, z tabletkowanym aryloaldehydem i kwasem. Po¬ niewaz kwasowe i aryloaldehydowe skladniki moge stwarzac trudnosci przy formowaniu ich lecznle w stale postac, korzystne jest stosowanie oddzielnych tabletek, z któ¬ rych kazda zawiera jeden skladnik. Zarówno staly kwas Jak i aryloaldehyd mozna latwo wytwarzac w formie tabletek. W przypadku cieklego aldehydowego materialu, aldehyd moze byc absorbowany na odpowiednim nosniku, latwym do formowania w tabletki. Korzy¬ stnie sposób wedlug wynalazku obejmuje nastepujece po sobie kolejne etapy procesu, w których naprzód miesza sie karme zwierzece zawierajecej wanilino-dodatni jonofor z alkoholowym rozpuszczalnikiem i poddaje dekantacji czesci cieczy sklarowanej nad roztworem, nastepnie sie dodaje jedne lub kilka tabletek zawierajecych staly kwas, posiadajecy pKa ponizej 4, oraz Jedne lub kilka tabletek zawierajecych waniline, do zdekantowanej cieczy, w temperaturze wystarczajacej do wywolania barwnej reakcji, oraz porównuje sie tak powstale barwe z wzorcem dobranym odpowiednio do ilosci i objetosci stosowanego badanego materialu.Ilosc karmy zwierzecej, objetosc roztworu i inne wielkosci uzywanej próbki musze byc starannie i odpowiednio dobrane w zaleznosci od uzytego wzorca. Praktycznie, wy¬ magana ilosc karmy winna korzystnie zawierac sie w granicach 3, 4 lub 5j gdyz take mozna na przyklad umiescic w pojemniku w rodzaju butelki czy rurki do okreslonych oznaczen. Do ilosci tej dodaje sie nastepnie rozpuszczalnik w objetosci na przyklad 8 do 12 ml. Mieszanine te ogrzewa sie przez okres jednej do dwóch minut. Okreslone ilosc sklarowanej cieczy, na przyklad 1,5 do 2,5 ml dekantuje sie do drugiego pojem¬ nika, do którego dodaje sie tabletki kwasu 1 aryloaldehydu, na ogól po jednej kazdego z dwóch skladników. Tabletki zawieraje odpowiednie ilosc kwasowego katalizatora lub tez wanillnowego tak, ze powoduje zachodzenie barwnej reakcji, i powstale barwe mozna porównac ze standardowym barwnym wzorcem lub z kalibrowane skale barw. Stosuje sie korzystnie nadmiar kwasu i waniliny, wiec na przyklad na tabletke kwasu stosuje sie 40 do 60 mg i waniliny 40 do 60 mg. Standardowy barwny roztwór mozna przygotowac przez zmieszanie tabletki zewierajecej na przyklad okreslone ilosc jonoforu, dodat¬ niej waniliny, take jak 1000, 200 lub 300 ncg z okreslone iloscie rozpuszczalnika.136 878 3 Oak podano poprzednio, test musi byc prowadzony w temperaturze wystarczajecej do wywolania barwnej reakcji pomiedzy skladnikami. Stwierdzono, ze optymalne temperature Jest 60°C i ze najbardziej dogodnym jest ogrzewanie po dodaniu eryloaldehydu i kwasu do alkoholowego roztworu. Alternatywnie Jednak roztwór moze byc najpierw ogrzany do 60°C a dopiero potem zmieszany z karme zwierzece lub ogrzany tuz przed dodaniem kwa¬ su i aldehydu.Stosowane tabletki moge byc wykonywane w sposób konwencjonalny, w którym staly kwas czy aldehyd miesza sie w odpowiedniej proporcji z wypelniaczem i srodkiem powie¬ rzchniowo czynnym. Typowy przyklad takich tabletek przedstawia sie nastepujeco: ta* b 1 e t k a 1: kwas 5-sulfosalicylowy 50 mg9 stearynian magnezu 0,25 mg, Aerosil 0,25 mg; tabletka 2: wanilina 50 mg, stearynian magnezu 0,25 mg, Aerosil 0,25 mg.W sposobie wedlug wynalazku stosuje sie zestaw obejmujecy zbiornik ekstrakcyjny, korzystnie wyskalowane odpowiednio do ilosci karmy podlegajecej ekstrakcji, objetosci dodawanego rozpuszczalnika i ilosci cieczy podlegajecej dekantacji, zbiornik do obser¬ wacji barwy zdekantowanej cieczy, zbiornik z rozpuszczalnikiem, tabletki zawierajece standardowe ilosci stalego kwasu i eryloaldehydu wytwarzajecego barwne reakcje, oraz skale barw lub Jedne bedz kilka tabletek zawierajecych standardowe ilosc dodatniej waniliny Jonoforu.Przedmiot wynalazku przedstawiono w przykladzie wykonania.Przyklad I. Standardowy roztwór barwny przygotowano najpierw przez zmie¬ szanie tabletki zawierajecej 100 mg monenzyny z 2 ml metanolu. Do roztworu znajduje* cegp sie w probówce dodano 50 mg kwasu 5-sulfosalicylowego orez 50 mg waniliny, w po¬ staci oddzielnych tabletek, a probówke z te mieszanin? utrzymywano w 60°C przez zanu¬ rzenie tej probówki w lazni wodnej. Po rozpuezczeniu komponentów wystepilo czerwone zabarwienie.W celu porównania z roztworem standardowym, w kolbie ekstrakcyjnej umieszczono 5 g karmy bydlecej zawierajecej 50 czesci na milion monenzyny, dodano 10 ml etanolu i po wytrzesnieciu mieszaniny, porównano barwe powierzchniowej warstwy uzyskane w wy¬ niku reakcji. Czesc 3 ml klarownej cieczy odlano do probówki 1 dodano do niej 50 mg kwasu sulfosalicylowego i 50 mg waniliny w formie oddzielnych tabletek. Probówke za¬ nurzono w lazni wodnej o 60°C i utrzymywano w tej temperaturze az do rozpuszczenia sie obu tabletek. Mieszanina zabarwila sie na czerwono 1 po porównaniu zabarwienia z barwnym roztworem standardowym, stwierdzono, ze barwa Jest mniej intensywna. Z po¬ wyzszego wyciegnec mozna nastepujece dwa wnioski /a/ ze karma zawiera jonofor oraz /b/ ze jonofor wystepuje w ilosci ponizej 100 czesci na milion.Zastrzezenia patentowe 1* Sposób okreslenia ilosci jonoforu w karmie zwierzecej, zwlaszcza monenzyny, zwiekszajacego Jej wlasnosci odzywcze lub przyspieszajacego wzrost karmionych nia zwierzat, znamienny tym, ze miesza sie karme z alkoholowym rozpuszczalnikiem, dodaje kwasu o wartosci pKa ponizej 4 oraz eryloaldehydu, wywolu- jecego barwny efekt, w stalej postaci do powstalego roztworu, w temperaturze wystar¬ czaj ecej do wywolania barwnej reakcji a nastepnie porównuje sie otrzymane zabarwienie z wzorcem barwnym. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie waniline Jako aryloaldehyd dla wywolania reakcji barwnej. 3* Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie kwas 5-sulfosalicylowy. PL PL PL