PL139399B2 - Method of dyeing textiles made of polyamide fibre - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób barwienia poliamidowych wyrobów wlókienniczych.Do barwienia poliamidowych wyrobów wlókienniczych stosowane sa m. in. barwniki bezpos¬ rednie, a znany sposób barwienia polega na poddaniu wypranego wyrobu kapielowemu procesowi barwienia barwnikiem bezposrednim lub mieszanina barwników bezposrednich w obecnosci srodka kwasowego lub kwasotwórczego takiego jak kwas octowy i octan amonowy oraz ewentual¬ nie w obecnosci srodka o dzialaniu wyrównujacym w temperaturze wrzenia kapieli farbiarskiej — okolo 100°C lub przy cisnieniowym barwieniu — 108-110°C, a nastepnie plukaniu wybarwionego wyrobu w wodzie i ewentualnej obróbce srodkami o dzialaniu antyelektrostatycznym i zmiekczajacym.Znane sa poliazowe barwniki bezposrednie pochodne stilbenu o ogólnym wzorze 1, w którym B oznacza reszte barwnika monoazowego, ewentualnie metalizowanego lub reszte barwnika disazowego, otrzymywane sposobem podanym w polskiem opisie patentowym nr 93.050.Okreslone wyzej barwniki bezposrednie uzywane sa do barwienia wlókien pochodzenia roslinnego oraz skóry.Nie jest znane stosowanie tych barwników do barwienia poliamidowych wyrobów wlókienniczych.Jak wykazaly badania, okreslone wyzej barwniki bezposrednie w standardowych warunkach kapielowego barwienia (przy pH-4,0-5,0 np od kwasu octowego) w temperaturze 100°C nie zabarwiaja poliamidowych wyrobów wlókienniczych. Stwierdzono, ze dopiero przy kapielowym barwieniu wyrobów poliamidowych prowadzonym w aparatach cisnieniowych w temperaturze 108-110°C uzyskuje sie przy uzyciu omawianych barwników bezposrednich wybarwienia o dosta¬ tecznym stopniu nasycenia.Znana jest mozliwosc zwiekszenia ilosci barwnika bezposredniego, jakajest w stanie zwiazac wlókno poliamidowe, polegajaca na dodatkowym zprotonizowaniu grup iminowych w lancuchach poliamidowych. Wymaga to zastosowana pH kapieli farbiarskiej ponizej 2,5, najczesciej pH w granicach 1,0-2,0. Jednak w tych warunkach zachodzi juz rozklad lancuchowych makroczaste¬ czek, z których zbudowane jest wlókno poliamidowe, co wplywa najego silne oslabienie objawia¬ jace sie m.in. zmniejszaniem wytrzymalosci na rozrywanie.2 139 399 Nieoczekiwanie stwierdzono, ze mozna otrzymywac intensywne wybarwienia wyrobów polia¬ midowych stosujac wyzej podane barwniki bezposrednie w kapielowym procesie barwienia w temperaturze 100°C, jezeli proces barwienia prowadzi sie przy pH = 2,8-4,0 w obecnosci odpowied¬ nio dobranego jakosciowo i ilosciowo srodka kwasowego lub kwasotwórczego.Sposób barwienia poliamidowych wyrobów wlókienniczych przez poddanie wypranego wyrobu kapielowemu procesowi barwienia barwnikiem bezposrednim lub mieszanina barwników bezposrednich w obecnosci srodka kwasowego lub kwasotwórczego oraz ewentualnie srodka o dzialaniu wyrównujacym w temperaturze wrzenia kapieli farbiarskiej (ok. 100°C), a nastepnie plukanie wybarwionego wyrobu w wodzie i ewewntualna obróbke srodkami o dzialaniu antyelek¬ trostatycznym i zmiekczajacym wedlug wynalazku polega na tym, ze jako barwniki bezposrednie stosuje sie wyzej okreslone barwniki o ogólnym wzorze 1 badz mieszaniny tych barwników, a proces barwienia prowadzi sie w obecnosci kwasu siarkowego lub fosforowego, uzytego w ilosci odpowiadajacej 0,3-l,0g w przeliczeniu na produkt 100% na l,0dm3 kapieli farbiarskiej, albo siarczanu amonowego, uzytego w ilosci odpowiadajacej 1,0-3,0 g w przeliczeniu na produkt 100% na ldm3 kapieli farbiarskiej.Sposobem wedlug wynalazku jako poliazowy barwnik bezposredni pochodny stilbenu o ogólnym wzorze 1 moze byc przykladowo uzyty barwnik znany pod nazwa Zielen bezposrednia 5B.Przy stosowaniu spsobu wedlug wynalazku pH kapieli farbiarskiej jest w granicach 2,8-4,0, a mimo to nieoczekiwanie nastepuje juz protonizacja grup iminowych wlókna poliamidowego, dzieki czemu znaczne wzrasta ilosc barwnika zwiazanego z wlóknem. Sposobem wedlug wynalazku przykladowo moga byc barwione takie wyroby poliamidowe jak przedza, tkaniny i dzianiny, przy czym nie obserwuje sie obnizenia wytrzymalosci uzytkowych i mechanicznych tych wyrobów, a otrzymywane wybrwienia sa intensywne i charakteryzuja sie dobrymi odpornosciami na czynniki mokre, tarcie i obróbke termiczna.Uzyskiwane, nieoczekiwane efekty techniczne nie wynikaja z wlasciwosci technicznych stoso¬ wanych sposobem wedlug wynalazku barwników bezposrednich oraz srodków kwasowych lub kwasotwórczych, co wskazuje na synergizm ich dzialania ujawniajacy sie w procesie barwienia.Intensywnosc wybarwien otrzymywanych sposobem wedlug wynalazku jest wyzsza w porów¬ naniu z intensywnoscia wybarwien uzyskiwanych przy uzyciu tych samych barwników w standar¬ dowych warunkach kapielowego barwienia metoda cisnieniowa, a energochlonnosc sposobu wedlug wynalazku jest znacznie nizsza.Wynalazek ilustruja, nizej podane przyklady, w których czesci i procenty oznaczaja czesci i procenty wagowe, a stopnie temperatury podano w stopniach Celsjusza: Przyklad I. 0,4 czesci Zieleni bezposredniej 5B rozpuszcza sie w 25 czesciach goracej wody i dodaje do 975 czesci wody w barwiarce pasmowej, nastepnie wprowadza 1 czesc srodka wyrównujacego — Polanolu S i po dokladnycm wymieszaniu wlewa 3,3, czesci kwasu siarkowego 30%. Do tak przygotowanej kapieli o pH = 2,8 wprowadza sie 50 czesci dzianiny poliamidowej wstepnie oczyszczonej w procesie prania. Barwienie rozpoczyna sie w temperaturze okolo 50°C barwiac w tej temperaturze 10-15 minut, nastepnie w czasie 30-45 minut podgrzewa sie kapiel do wrzenia i w tej temperaturze barwi w czasie 30-45 minut. Po zakonczeniu barwienia dzianine plucze sie w goracej, a nastepnie w zimnej wodzie i traktuje preparatami antyelektrostatycznymi i zmiekczajacymi w kapieli wodnej, po czym suszy. Otrzymuje sie intensywne wybarwienie w kolorze ciemno-niebieskiej zieleni o dobrych odpornosciach na czynniki mokre, tarcie i obróbke cieplna.Przykladu. 50 czesci przedzy poliamidowej oczyszcza sie wstepnie w aparacie farbiarskim z obiegiem kapieli w roztworze wodnym zawierajacym w 1 dm3 1 czesc sody kalcynowanej lub 1 czesc fosforanu trójsodowego i 1 czesc Alfenolu S, w temperaturze 60-80° w czasie 30 minut, po czym plucze w wodzie i dodaje 400 czesci wody, roztwór 0,5 czesci Zieleni bezposredniej 5B i 50 czesciach wody i 3,0 czesci kwasu fosforowego 10%. Kapiel o pH = 3,9 podgrzewa sie do tempera¬ tury 45-50° i barwi w tej temperaturze w czasie 10-15 minut. Nastepnie podgrzewa sie kapiel do temperatury wrzenia w czasie 30-45 minut i barwi w tej temperaturze przez 45-60 minut. Dalej postepuje sie w sposób podany w przykladzie I. Otrzymuje sie intensywne wybarwienie w kolorze ciemno-niebieskiej zieleni o dobrych odpornosciach na czynniki mokre, tarcie i na obróbke cieplna.Przyklad III.50 czesci tkaniny z wlókien poliamidowych ciaglych oczyszcza sie w barwiarce zwrotnej jak podano to w przykladzie II. Dodaje sie 380 czesci wody, 0,3 czesci Polanolu S i 0,5139399 3 czesci Zieleni bezposredniej 5B rozpuszczonej uprzednio w 25 czesciach goracej wody oraz 1,2 czesci siarczanu amonowego w postaci 30% wodnego roztworu. Kapiel o pH = 4,0 podgrzewa sie stopniowo do wrzenia, po 10° w kazdych nastepujacych po sobie dwóch pasazach. W temperaturze wrzenia barwi sie w czasie 60 minut. Wybarwiona tkanine plucze sie, obrabia srodkami antyelek¬ trostatycznymi i zmiekczajacymi, po czym suszy. Otrzymuje sie intensywne wybarwienie w kolorze ciemno-niebieskiej zieleni o dobrych odpornosciach na czynniki mokre, tarcie i obróbke cieplna.P r z y k l a d IV. 30 czesci tkaniny podszewkowej z wlókien poliamidowych ciaglych oczyszcza sie w barwiarce pasmowej sposobem opisanym w przykladzie II. Dodaje sie 570 czesci wody, 0,6 czesci Polanolu S i 6,0 czesci kwasu fosforowego 10%, podgrzewa do wrzenia i w temperaturze wrzenia obrabia tkanine w czasie 20 minut. Nastepnie kapiel chlodzi sie do temperatury okolo 50°, dodaje 0,5 czesci barwnika bezposredniego o wzorze 1, w którym B oznacza reszte barwnika monoazowego o wzorze 2 (Zielen bezposrednia 5B) oraz 1,0 czesci barwnika bezposredniego o wzorze 1, w którym B oznacza reszte barwnika monoazowego o wzorze 3, rozpuszczone w 30 czesciach goracej wody. Kapiel farbiarska ma lpH = 3,2. Calosc ogrzewa w czasie 35-45 minut do temperatury wrzenia i barwi w tej temperaturze przez 45-60 minut. Dalej postepuje sie sposobem podanym w przykladzie I. Otrzymuje sie intensywne wybarwienie w kolorze oliwkowym, które posiada dobre odpornosci na czynniki mokre, tarcie i obróbke cieplna.W celu uzyskania bardzo dobrych odpornosci na czynniki mokre mozna wybarwiona tkanine utrwalic kationoaktywnymi srodkami pomocniczymi np Rotanina W.Zastrzezenie patentowe Sposób barwienia poliamidowych wyrobów wlókienniczych polegajacy na poddaniu wypra¬ nego wyrobu kapielowemu procesowi barwienia barwnikiem bezposrednim lub mieszanina barw¬ ników bezposrednich w obecnosci srodka kwasowego lub kwasotwórczego oraz ewentualnie srodka o dzialaniu wyrównujacym w temperaturze wrzenia kapieli farbiarskiej (ok. 100°C), a nastepnie plukaniu wybarwionego wyrobu w wodzie i ewentualnej obróbce srodkami o dzialaniu antyelektrostatycznym i zmiekczajacym, znamienny tym, ze jako barwniki bezposrdnie stosuje sie poliazowe barwniki bezposrednie pochodne stilbenu o ogólnym wzorze 1, w którym B oznacza reszte barwnika monoazowego, ewentualnie metalizowanego lub reszte barwnika disazowego, badz mieszaniny wyzej okreslonych barwników bezposrednich, a proces barwienia prowadzi sie w obecnosci kwasu siarkowego lub fosforowego, uzytego w ilosci odpowiadajacej 0,3-1,0 g w przeli¬ czeniu na produkt 100% na 1,0dm3 kapieli farbiarskiej, albo siarczanu amonowego, uzytego w ilosci odpowiadajacej 1,0-3,0g w przeliczeniu na produkt 100% na l,03dm3 kapieli farbiarskiej.139399 B-W-/V CH SOjH HOJ A/=/V-8 wzór ir 4 02N-((J-/V -N NH2 OH wzór 2 N« 2 W0.HC )N~N wzór 3 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 130 zl PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób barwienia poliamidowych wyrobów wlókienniczych polegajacy na poddaniu wypra¬ nego wyrobu kapielowemu procesowi barwienia barwnikiem bezposrednim lub mieszanina barw¬ ników bezposrednich w obecnosci srodka kwasowego lub kwasotwórczego oraz ewentualnie srodka o dzialaniu wyrównujacym w temperaturze wrzenia kapieli farbiarskiej (ok. 100°C), a nastepnie plukaniu wybarwionego wyrobu w wodzie i ewentualnej obróbce srodkami o dzialaniu antyelektrostatycznym i zmiekczajacym, znamienny tym, ze jako barwniki bezposrdnie stosuje sie poliazowe barwniki bezposrednie pochodne stilbenu o ogólnym wzorze 1, w którym B oznacza reszte barwnika monoazowego, ewentualnie metalizowanego lub reszte barwnika disazowego, badz mieszaniny wyzej okreslonych barwników bezposrednich, a proces barwienia prowadzi sie w obecnosci kwasu siarkowego lub fosforowego, uzytego w ilosci odpowiadajacej 0,3-1,0 g w przeli¬ czeniu na produkt 100% na 1,0dm3 kapieli farbiarskiej, albo siarczanu amonowego, uzytego w ilosci odpowiadajacej 1,0-3,0g w przeliczeniu na produkt 100% na l,03dm3 kapieli farbiarskiej.139399 B-W-/V CH SOjH HOJ A/=/V-8 wzór ir 4 02N-((J-/V -N NH2 OH wzór 2 N« 2 W0.HC )N~N wzór 3 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz. Cena 130 zl PL