PL158961B1

PL158961B1 - Method of obtaining phenylalkanoles

Info

Publication number: PL158961B1
Application number: PL1988282657A
Authority: PL
Priority date: 1987-04-27
Filing date: 1988-04-26
Publication date: 1992-10-30
Also published as: NO881823D0; DE3874195T2; DK219288A; EP0289223A1; GR3006060T3; CN1018546B; JPS6425741A; WO1988008415A1; JPH0832655B2; FI881959A0; FI881959L; US4842775A; CA1290760C; NZ224402A; MX167538B; IE881247L; DK219288D0; NO881823L; FI90761B; DE3874195D1

Abstract

1 i R 2 o zn acza ja je d n a k o w e lu b rózne n izsze g ru p y a lk ilo w e , a n oznacza liczbe c a lko w ita od 0 do 2 1, znam ienny tym , ze zw iazek o o g ó ln ym w zorze 2, w k tó ry m R 1, R 2 i n m aja w yzej podane znaczenie, X oznacza ato m w o d o ru , grupe hyd- ro ks ylo w a, n izsza grupe a lk o k s y lo w a , nizsza grupe acy- lo ksylo w a, grupe sililoksylo w a lub grupe m eto ksym eto- ksylow a a Y oznacza grupe h y d ro ks ylo w a, nizsza grupe a lk o k s y lo w a , nizsza grupe acylo k sylo w a, grupe sililoksy- low a lub grupe m eto ksym eto ksylow a poddaje sie utle- n ianiu za pom oca soli m etalu alk alic zn eg o i kw asu n itro - zo d w usulfo no w eg o, o trzy m an ej przez poddanie w o dne- go ro ztw o ru soli m etalu alkaliczneg o i kwasu h ydroksylo - a m ino dw u sulfon ow ego utlen ian iu elektrolityczn em u 2. Sposób w ytw arzan ia pochodnych 1,4-benzochi- nonu o og óln ym w zo rze 1, w k tó ry m R 1 i R 2 oznaczaja je d n a k o w e lub rózne nizsze g ru p y a lk ilo w e , a n oznacza liczbe c a lk o w ita od 0 do 21, znam ienny tym , ze poddaje sie redukcji zw iazek o og óln ym w zo rze 3, w k tó ry m R1 , R2 i n m aja w yzej podane znaczenie. X oznacza atom w o d o ru , grupe h y d ro ks ylo w a, n izsza grupe alko ks ylo w a, n izsza grupe acyloksylo w a, grupe s ililoksylo w a lu b grupe m e to ksy m eto ksy lo w a , Y oznacza grupe h yd ro ksylo w a, nizsza grupe a lk o k s y lo w a , nizsza grupe acyloksylo w a grupe sililoksylo w a lub grupe m eto ksym eto ksylo w a, R3 oznacza n izsza grupe a lk ilo w a , po czvm p o w staly zw ia - zek o og óln ym w zo rze 2, w k tó ry m R 1, R2 , X , Y i n m aja w yzej po d an e zn a c ze n ie ................................................................... Wzór 1 Wzó r 2 Wzór 3 PL PL PL PL PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania pochodnych 1,4-bnnztchinoiu obejmują cych 6-/10-hydroksydncylo/-2,3-0wumθtoksy-5-eθtylo-l,--nnnzochinon i jego analogii, użyteczne Jako środki lecznicze,

6-/10-hydrtksydecylo/-2,3-Owueθtokkyy--metytoo-^-benzochinon /idebenon/ znany Jest Jako związek o specyfiennym działaniu farmakologicznym, takim Jak miądzy innymi działa nie ^^m^aglące odporność, działanie rozluźniające miąście gładkie, działanie aktywujące enzymy w uszkodzonych tkankach, szczególnie w mięśniu sercowym 1 tkance mózgowon. Znana była także korzystna z punktu widzenia przemysłowego metoda /Toku-Kai-Sho 59-39855/, polegająca na tym, że poddaje sią redukeci 9-/2-hydroksy-3,4-dwuπ^θtotkyy--ιneeytotθnioilo/pθnaΓgonian alkilu, powotały 10-/2-hydΓok6γ-3,4-0wumetoksy-6-mθeylofenylo/kapryiiai alkilu poddaje sią kolejnej rndukcyi wodorkiem todowoo-iβ/2-eθtoktyθtoksygϊlnowyme, po czym powotθły 10-/2-hydroksy-3,4-dwueθtotkyy--metytofθnyto/-θkanit-l poddaje sią utlenianiu otrzymując idebenon.

W trzecmm etapie procesu opisanego powyżej utlenienie prowadzi sią stosując sól potasową kwasu nittcoddwusultitowegt Jako środka utleniającego. Wydajność tej reakcji nie Jest jednak zadowolająca. Obecnie nieoczekiwanie stwierdzono, że stosując Jako środek utleniający sól meealu alkalyznnθgt 1 kwasu nittotodoutui^nowego, otrzymaną przez poddanie

158 961 wodnego roztworu soli metalu alkalicznego 1 kwasu hydroksyloaminodwusulfonowego utlenianiu elektrolitycznemu, można otrzymać 6-/10-hydroksydecylo/-2,3ddwumatoksy-5-aetylo-1,4benzochinon 1 Jego analogi c dobre wydajnością w skali prcnmysłowθn.

Sposobem według wynalazku wytwarza się pochodne 1,4-bencochinonu o ogólnym wzorce 1 2

1, w którym R i R oznaczają jednakowe lub różne niższe grupy alkilowe, n oznacza liczbę całkowitą od O do 21.

Związki o wzorze 1 wykazuje działenie wzeeaajęcn odporność, działanie rozluźniające mięśnie gładkie, działanie aktywujące enzymy w tkance mózgowej itd.

3

Przykłady niższych grup alkHw«^ch oznaczonych symbolami R , R i R we wzorach 1, 2 i 3 obejmuje grupy o 1 - 4 atomach węgla, takie Jak me^^l, etyl, propyl itd. Występu jąca w definicji podstawników X i Y niższe grupy alkoksylowe maje 1-3 atomy węgla i obejmują grupą metoksylową, etoksylową itd, niższe grupy acsllksylowe maje 2-4 atomy węgla 1 obejmują grupą acetyloksyIową, prlpiozsloksylode itd, a grupy sililoksylown mają 3-6 atomów węgla i obejmują grupą tróJeetyllSlliloksyldwą itd. Symbol n oczjccs liczbą całkowite 0 - 21, a korzystnie 8 - 12.

Sposób wytwarzania pochodnych ^^-benzochinonu o ogólnym wzorce 1 polega według 1 2 wynalazku na tym, że związek o ogólnym wzorze 2, w którym R , R i n mają wyżej podane zzj~ ozenie, X oznacza atom wodoru, grupą hydroksylową, niższe grupą alkoksylową, niższe grupą acyloksylową, grupą sililoksylową lub grupą matoksymtoksylową a Y oznacza grupą hydroksylową, niższą grupą alkoksylową, niżscą grupą acyloksylową, grupą sillloS9ylową lub grupą mtoktymθtoksylową_i poddaje sią utlenianiu za pomocą soli ^^ealu alkaUcznago i kwasu nitrocodwusulfonowago, otrzymanej przec poddanie wodnego roztworu soli αlkalizzπogo i kwasu hydroksyαminldwusulf©nowego utlenianiu nlektΓolityczeemu.

Przykładami soli metalu αlkαlicznego kwasu hydrlksyloaminodwusullonowego są sól dwusodowa kwasu hsdrlktyloβmiπoddusullnπowngo i sól dwupotasowa kwasu hydrlksyaminodwduuUfonowego. Przykładami soli metalu αlkαlicnnθgl i kwasu zitlOlodwutullznowego są sól dwusodowa kwasu nitlzlodwutuflzπowngo i sól dwupotasowa kwasu nitlozosuflnnowngo, prcy czym korzystna jest pierwsza z nich.

Utlenianie związku o wzorce 2 prowadzi sią rozpuszczając związek o wzorze 2 w rozpuszczalniku mieszającym sią z wodą, takim jak meeanol, etanol, dioksan, tntJθhydrlfuΓaz itd, a nastąpnie dodając sól metalu αlkalizznθgl i kwasu zitlozodwutuloonowego. StnchioeetrycznJ ilość tej soli w sposobie według wynalazku to 2 mole soli na mol związku o wzorce 2, jednak biorąc pod uwagą trwałość soli stosuje sią zwykle 2,6 lub wiącej moH, korzystnie 3 mole lub wi^e,] na mol zwitku o wzorze ². Re^kcJ^{ę p}rowadzi si^ą w temperaturze 20 - 7°°C, a korzystnie olcoło 5°°^C. Gd^y temperatura jest za nlska^, rejk^a biesie podwl^ natomast w wysokiej temperaturze zachodzi rozkład soli metalu alkaLcnnego i kwasu nitlcoodwutuffnlowθgl i możliwe Jest zajście niekorzystnych reakcji ubocznych. Czas reakcji zależy od stążenia substratu o wzorze 2, rodzaju rozpuszczaJnika, ilości soli mtalu alkaUcnnego i kwasu niteozodwusulfonowego, temperatury reakcji itd, ale cwykle kończy sią ona wraz z całkow^ym prze reagowaniem sut^ssiratu. Można śledzić spadek zawartości substratu c upłwem czasu, metodą np. chromatografii cienkowarstwowce , dy8okosprawzθj chΓommJOlraJfi ciecclw(^n, chrommJoogaJii gazowej i Jeśli nie wykryje sią Już jego obecnośść, kończy sią reakcją. W przypadku prowadzenia reakcji, w temperaturze ^°C prcetiiega ^ąna do Itońca zwykle po dw<5c^h godzinach. Wodn^y roztw^ór soli metalu alkαllzznego i kwasu zitlclσdwusjllzlowθgo stosowanego Jako środek utleniający można otrzymać poddając wodny roztwór soli mtalu alkalćcznego i kwasu hydrlktylo^minodwusul^nowego utlenianiu elektrolltycnemu, prowadzonemu w typowym elektrolizerze. Elektrolicer może być wyposażony w separator lub przeponę. Na ogół korzystne Jest stosowanie alektnlizera typu prasy filtaacyjnej wyposażonego w przeponą kationową. Wydzielanie ciepła reakcji można ograniczyć regulując wzrost napiącij elektrolizera przez cmniajscenie przestrzeni ιniędzyelektΓodlwθn, a także chłodząc znwnntrziie anolit i katolit krążące z dużą prądkośclą przez obie komory. Anoda i katoda wykonane są z dowolnego maaeriału stosowanego w elektrochemii na elektrody, np. węgij, platyny, stall nierdzewnej palladu, niklu itd. Na ogół korzystne Jest stosowanie elektrod siaHowych ze stal.! nierdzewnee. Elektrolizer może być

158 961 wyposażony w mieszadło, ale możliwe Jest także wymuszenie cyrkulacj i mieszaniny reakcyjnej za pomocę pompy.

Utlenianie elektrolityczne można prowadzić przykładając napięcie 0,5 - 50 V do elektrod zanurzonych w wodnym roztworze soli metalu alkalCzznego i kwasu hydroksyloaminodwusulfonowego. Na ogół reakcję korzystnie prowadzi się przy napięciu 2 - 20 V. Przez roz2 twór przepływa pręd o gęstości 200 - 2000 A/m . Dis osięgnięcia większej wydajności utleniania elt/nolityczeegl można do wodnego roztworu dodać zwykłego elektrolitu. Przykłady takich elektrolttów obejmują wodo™tlenek sodowy, octan sodowy, węglan sodowy, wodorowęglan sodowy, fosforan sodowy, chlorek sodowy itd. Na ogół ilość dodawanego elektrolitu korzystnie powinna wynosić 0,1 - 30% wagowych masy wodnego roztworu. Zwykle wodny roztwór poddawany utlenianiu olektrollt/cnemmu zawiera sól metalu alkalconnego i kwasu hydroksyloaminodwusulfonowego w ilości co najmniej 0,1 (ποζ, a korzystnie 0,1 - 2,0 mola na 1 litr roztworu. Utleniani ele^ktrżlit^ycznt można prowadzn w te^^art^iturze od -15°C do 50°C. Korzystni ^Jest prowadzź Je w te^^ee^i^turze ⁰ - ^/5°C. Utlen^n^ elektroniczne można prowadzić w cią^gu 0,5 godziny lub dłużej, przy czym korzystnie prowadzi się Je w cięgu 1-10 godzin.

Przed rozpoczęciem procesu utleniania elekt^l^czneego pH wodnego roztworu soli meealu αlk.alyzznego i kwasu hydroksyJ^^^mi^nodwusul^^r^t^wago doprowadza się do wartości 10 - 13, korzystnie około 11,5, dzięki czemu można osięgnęć najwyższę wydajność otrzymywania soli meealu alkalcznoego kwasu ninozodwusulfonowego.

Związki wyjściowe o wzorze 2 można otrzymać podając zwięzek o ogólnym wzorze 4, w

3 którym R , R , X, Y i n maję w/żoj podane znaczenie, a R oznacza niższę grupę alkioowę redukeci znanymi metodami np. redukeci Clemensena z użyciem amalgamatu cynku i kwasu solnego, redukeci hydrezonu Woź fa-Kishnera, odsiarczajęcej redukeci dwutioacetalu lub redukeci katamycznej z wytworzeniem zwięzku o ogólnym wzorze 3, w którym wszystkie symbole maję wyżej podane znaczenie, a następnie poddajęc ten zwięzek redukeci, korzystnie z użyciem borowodorku sodowego i chlorku glnnowego w obecności wody.

Reakcję redukeci korzystnie prowadzi się w odpowiednim rozpuszczalniku. Jako rozpuszczalnika można użyć dowolnej substancci ma^cej zdolność rozpuszczania substratu o wzorze 3 i nie przeszkadzajęcej w reakcji reduk^!. Praktyczne przykłady takich rozpuszczalnków obejmuję etery, takie Jak eter etylowy, tetrahydrofuran, dioksan itd. oraz węglowodory aromatyczne, takie jak benzen, toluen, ksylen itd. Temppratura reakcji wynosi zwykle 0 - 140°C, a Itorz^tn^ i.0 - 40°C. LLzba moH borowodor^ku sodu Jest zwykle co najmniej 1,5 raz^a wi^ęk^sza od liczby moi substratu o w^t^^ze 3, a korzystnie około dwutonie większa. Chlorku glnoowego używa się korzystnie w takiej ilości, że stosunek molowy chlorku glżnowego i borowodorku sodowego wynosi około 1 : 3.

Reakcji ta przebiega korzystnie. Jeśli w układzie znajduje się niewielka ilość wody. Ściślej, obecność wody zapobiega powstawaniu niepożądanego produktu ubocznego, to Jest związX 2 ku o wzorze 2, w którym R i r oznaczaję atomy wodoru, a więc wpływa ni dalsze podwyższenie wydajności otrzymywania Zędanego zwięzku o wzorze 2. Liczba mdi wody wynosi zwykle 0,1 - 1,7 liczby mdi substratu, korzystnie 0,2 - 1,5 liczby mH substratu. Oeśli użyje się nadmiaru wody, wydajność produktu Jest niska, a czas reakcji wydłuża się.

Wynnlazek ilustrują poniższe przykłady.

Przykład I. Do roztworu 2,0 kg 9-/2h-ydloksy/3,4-0wuyetlksy-6-mαtylobtnzoilo/lapyynianu metylu w 10 litiach octanu etylu dodano 400 g 5% palladu na węglu /zawartość wody 50%' i 10 ml kwasu siarkowego. Całość mieszano przez 5 godzin w temperaturze 30 - 40°C pod strumieniem wodoru /nadciśnienie wodoru około 867 kPa/. Katalizator odsączono, a warstwę octanu etylu przemyto kolejno 10 linami wody, 10 linami 5% roztworu wodorowęglanu sodowego i 10 linami wody. Następnie warstwę tę zatężono i onzymαno 1,8 kg 10-/2-hydrlkty-3,4-doumθeokky-6-mueylofenylo/kaprynianu ^^e^lu w postaci oleju

Widmo IR/błona/ λ _m0X cm¹, 3450 /OH/, 1740 /C00CHq/. Widmo NMR /CDCl,/ & ppm; 1,10 - 1,87 /14H, muti|^l.et, -/CH2/7-A 2,17 - 2,57 /4H, mutip].et, pierścień CH2, CH2CO/, 2,27 /3H, singlet CHg pierścienia/, 3,63 /^H, singlet, C<X)CCh/, 3,80 /^H, simglet, OCH^/, 3,85 /3H,

158 961 singlet, OCH//, 5,80 /1/, singlet, OH/, 6,27 /IH, singlet, H pierścienia/.

Przykład II. U 1,6 litra tetrahydrofuranu rozpuszczono 881 / /2,5 mola/ i0-/2-hydroksy-3,4-dwumatoksy-6-metylofenylo/-kaprynianu mt^lLu. Do roztworu dodano zawiesinę 340 / /9 wity' borowodorku sodowe/o w 10,7 litra tet aahydrofuranu i całość ńeszano. Do powstałej zawiesiny dodano 75 ml /4,16 ιηο^/ wody. Rozpuszczono 400 / /3 (nde/ chlorku /L-iK^we/o w 6 litrach tetrahydrofuranu. Roztwór ten wkr^lono do otrzymanej uprzednio zawiesiny z określoną szybkością w cią/u 90 minut, utrzymując cały czas meszaninę reak^jną w temperaturze ²⁵ +. ²°C. Następnie cało^ść mieszano w tej samej temperaturze przez 30 minut^{, po c}z^ym lchildzlil do olto^ 15⁰C. Do mieszani.n^y wkΓlp^lonl ²² l.itry wody ^dla spowodowania rozkładu, a następnie 2,7 litra kwasu solne/o. Całość dwukkotnie wyekstrahowano porcjami po 9 l^rów toluenu. Warstwy toluenowe połączono, przemyto 4,4 litra 5% wodnym roztworem wodorowęglanu sodowego, a następnie 4,4 litra wody, po czym zatężono pod zmńe^jszonym ciśnieniem. Otrzymano z wydajnością 99,^% 8C5 / /2,48 tC-^-hydroksy^^-dwumθtolks-66mnttlofenylo/denalllu-1 w postaci oleju.

Widmo IR /su^tancja czysta/ λ. ^max c^{m 1}, ottoło ³⁴⁰⁰ /^OH/. Wi.dmo NMR /CDCl.^/ ó pp^m; 1^,1⁰ 1,80 /16H, multiplet, -/CH^/-/, 2,22 /3H, singlet, CH3/, 2,40 - 2,75 /2H, muutiplet, C^/, 3,50 - 3,70 /2H, muutiplet, CH//, 3,80 /3H, singlci, OCH//, 8,84 /3H, singlet, OH//, 6,25 /1/, singlet, H pierścienia/.

Przykład III. Zbadano zależność wydaaności otrzymywania lO-/2-hydroksy3,4«=dsJumntolsy-6·=-i tylolθnylo/dθkanolu-l od objętości dodanej wody. W 35,7 ml tetrahydnfuranie rozpuszczono 17,9 / /49 mroooa/ 10-/2-hydrlkty-3,4-dwumetokss^-6-mntylofeiyll/kapΓynienu met^l.u. Roztwór dodano do zawiesiny 6,8 / /80 mmmli/ borowodorku ndoma/o w 214,5 ml tetrahydrofuranu i całość n.etzrnl. Odmierzono zadaną ilość wody /podaną w tabeli 1/ i dodano do zawiesiny. w 142 ml tet rahydrofuranu rozpuszczono 8,0 / /60 mimli/ chlorku /ainowe/o. Roztwór skropaoio do otrzymanej uprzednio zawiesiny w cią/u 90 - 120 minut, utrzymując temperaturę 25 2°C. Całość mieszano następnie przez 30 minut, w tej samej temperaturze, po czym ochłodzono do temperatury, 15 +. ²°^{C i} wtopiono ⁴⁴⁶ ml wody. Do mieszanii-ny wktlp^llno ⁵3,⁵ ml kw^asu solne^/o, ^utrzymu^jąc w tym czasi-e trⁿ^ert^^ur^ę nie przelcraczaj^ąc^{ą 2}0°C. Nast^ępnie mieszani.n^ęwyekstrahowano dwukkotnie porcjami po 9 l^rów toluenu. Warstwy toluenowe połączono i przemyto dwuurotnie 89,5 ml wody, po czym zatężono pod zmniejszonym ciśnieniem. Otrzymano 10-/2hydroksy-3,4-dwumntol9y-6s-ntylolenylo/dθkannlal /związek de^nol^y/ w postaci oleju, W tabeli i podano wyniki przedstawiające zależność pomiędzy ilością dodanej wody a wydarnością otrzymywania d^amlu i związku dwuhydroksylowego.

Tabela 1


Lp.	i		dQdaofil_ttQidy— stosunek 1/	Wydajność otrz'	✓mnwsπla	1	Wydajność otrzymywania
	ml		związku dekem	Low©^	1	związku dwuUydΓolrylo-	1
			molowy			1	1
1	0	1	0,0	94,2		1	9,2
2	0		0,0	95,4		1	6,9
3	0,8		0,74	96,9		1	3,3
4	0,8		0,74	98,2			2.8	\|
5	1,0		0,93	98,3			1.8	1
6	1.0		0,93	98,3			2,7	1
7	1.5		1,39	99,2			0,6	1
8	1.5		1,39	99,2			1.4	1
9	1.8		1,67	99,0			1.2	1 \|
10	1.8		1,67	98,7			1.7	1
11	2.0		1,87	97,6			0,5	1
12	2.0		1,85	90,4			0,0	1
13	2,5		2,31	85,3			0.0	ł
14	2,5		2,31	90,6			0,0	1 4

158 961 gole giku zwigzku dwuhydroksylowego _χ pole piku związku dekanolowego

Uwaga

Liczba mli. dodanej wody

Stoeunek molowy a — — ———------Liczba moU chlorku glinu

2/

Uwaga

Wydajność otrzymywania związku dwuhydroksylowego

Związek dwuhydroksylowy: 10-/2,3-dwuhydroosy-4-mmtolk6^_θ6mmtyło fenylo/dakano1-1·

Przykład IV, Wytwarzanie wodnego roztworu soli dwusodowej kwasu hydroksyloaminodwusulfonowego.

W 7,5 litra wody rozpuszczono 1875 g azotynu sodowego i do roztworu wkroplono 11,5 litra wodnego roztworu wodorosiarczynu sodowego o stężeniu 35% wagowych, utrzymując roztwór w tem^etE^^urze 0°C lub niższej. Oo mieszaniny następnie w^roplmo 286 ml kwasu octowego w tem^ec^^urze nie przekraczającej 5°C i mieszano Ją przez 90 minut w temppraturze 5°C Ut) niższej . Z kolei, wknplono ^do mieszani.n^y 2125 ml wocinego roztworu wodorot].en^ku so^wego o st^ężeni.u ³°% wagow^yc^h w temperaturze 10°C ^lu^b niższej i 20 i-itóów wjcJnego roztworu węglanu sodowego o stężeniu 25% wagowych. Otrzymano wodny roztwór soli rwusodliθj kwasu hłdtoksłloamlnlrwusulfonlwego, który można natychmiast poddać utlenianiu elektrolitycznemu. Wydajność wynoosła około 84%o

Przykład V. Wytwarzanie wodnego roztworu soli dwusodowej kwasu nitrondwusulfonowego metodą utleniania elβkyrllyłyzznθgo. Do jerzobiegunliigo, dwukomorowego elektrolizom typu prasy fitraacyjnej /akyywna powierzchnia elektrod 4,5 dm /komorę x 2 komory/ wprowadzono 6-8 Itr rów wodnego roztworu soli ^osobowej kwasu hydtlkuyloamtnlriusulflnlwego Jako anolitu 16-8 lirrów wodnego roztworu węglanu sodowego o stężeniu 10% wagowych Jako katolitu, a cyrkulację utryymywano za pomocą pompy. W wyniku przepływu prądu elektyycznego przez 2 do 3 godzin w danych warunkach elektrolizy /gęstość prądu 800 A/m , Hn^wa sz^ko^ cyrkulacji. 10,4 cm/s, temperatura 15°C/ otrzymano w^^n^y roztw^ nitruodwuuuufonianu riusodoiego z wydajnością 90% lub wyższą.

Przykłady VI - IX. W 5,4 litra meeanolu rozpuszczono 271 g 10-/2hydΓoksy-3,4-dwumytolku-66-ytyłolenyło/rθkaπolu-l i do roztworu dodano 6,7 litra wodnego roztworu n ltoozodwusulf om łanu ^□sodowego o stężeniu 0,359 M^^lltr, ltΓzymazegl przez rozcieńczenie produktu utleniania elek tmitycmnego. Mieszaninę mieszano przez 2 godziny w tem^e ra^rze ⁵⁰ _ ²°C . Po s^ie^zeniu zani.ku substratu met^ą ch romm to^o raf^f i y^lenkliarstilwej do mieszaniny reakcyjnej dodano 8,6 litra wody i dwuurotnie wyekstrahowano toluenem w ilości 5,5 litra i 2,7 litra. Warstwy toluenowe połączono i przemyto wodą, a następnie zatężono pod zmniejszonym ciśnieniem. Otrzymano z iydatzlścią 96,9% 288 g surowego produktu, to jest 6-/10-hydΓoksydeyłto/-2,3riwuyetoruy-5-metylo-l,4bezzlOchznoπu o czystości 94,8%. 20 g surowego produktu przekrystaii^Nam z mieszaniny 60 ml toluenu i 180 ml n-heksanu. Kryształy rozpuszczono w 60 ml toluenie i przepuszczono roztwór przez wstępnie powleczoną warstwę aktywowanego tlenku gLnu /30 g/. Przesącz zatężono pod zmniejszonym ciśnienimm i koncentrat przekrystaiiliwanl ponownie z mieszaniny 55 ml toluenu i 165 ml h-heksanu. Kryssaliczny produkt jeszcze raz przekrystaliowwano ze 108 ml 50% etanolu i wysuszono. Otrzymano 16,2 g 6-/10-hydroksyrecyll/-2,3-iwuyitorsł-5-metłll-l,4-izzzochZnonu w postaci pomytBńczowych Itrysnałów o temperaturze topnienia ⁵4^,0°C. WUmo ^IR /^KBr/ λ ^^χ c^^; 3550 /^OH/,

1660^, 1650, 1610 /1 ^-b^^chinon/. Widmo NMR /CDClg/ < ppmt 1,1 - 1,8 /16H^, muutiplet, -/CH₂/₈-/, 2,00 /3H, single^ <:h₃/, 2,43 /2H, triplet, 3-7 Hz, CH^/, 3,63 /2H, t^plet,

3=6 Hz, CH₂0H/, 3,97 /6H, singlet, XHh/.

Przykłady zastosowania worzigo roztworu nitcozodwusulfomłanu dwusoroiero otrzymanego metodą utleniania eliktrlllłyzznθgl podano w tabeli 2. Przykłady te ilustrują utlenianie związku o wzorze 5 do związku o izorli 6 /schemat 1/.

158 961

Tabele 2

Przy- I ład nr

Ilość wprowadzonego związku o wzorze 5 /9/ /moto/lit r/

VI

VII

VIII

IX

271	¹ 2.41/6,7	5.4
262	₁ 2,32/6,7	5.2
308	1 2.96/7,6	6,1
372	¹ 3.40/7,6 1	7,6

,QN/S0₃N^a'2 ¹ CH3OH /litry/

	Warunki rea	kej 1	-1 - - - - * - , Wydajność	o t rzyoy-
	t empe ra tu ra		Czas	wania wzorze	zwięzku o 6
	/°C/		/godziny	, /9/	--“I- 1	/%/
		I			” Γ
1	48-53		2,0	, 273	1	96,9
1	48-53		2.0	1 266	1	97,3
1 \|	48-52		2.0	^J 318	1 1	98,9
1	48-50	1	2,0	, 380	1	98,0

Przykłady X- ΠΙ. W 110 litaach metanolu rozpuszczono 6,8 kg 10-/2hydroksy-3,^dwumetoksy^-metylofenylo/dekannou-l. Do roztworu dodano 27,4 kg octanu sodowego i 110 limów wody. Następnie do mieszaniny dodano 23,5 kg nitoozodwusulionianu dwu^pot^asowe^go o czystości ⁶⁹,!% i. całoś^ć mieszano w temperaturze ^5Q _+ 3°C ^przez 3 ^godziny. Po stwierdzoniu zaniku eubstratu metodę chror^mtoogafii cienkowarstwowej dodano 550 lirrów wody, całość mieszano w temperaturze 1°°C ^uu^b niższej przez ³⁰ minut, po cz^ym oddzielono wytręcona kryształy na wirówce. Oddzielone mokre kryształy rozpuszczono w 40 ll^ech octanu etylu i przemyto 25 licami wody. Warstwę octanu etylu zatężono pod ciśnieniem. Orzymano z wydaanościę 93,% 6,70 kg surowego 6-/10-hydroksydecylo/22,3-dwumetoksy-5-metyΙοί ,4-benzochinonu. Przykłady zastosowania nitoooodwusulfoiianu dwupotasowego /sól Framy'ego/ podano w rabeli 3. Przykłady te ilustruję utlenianie zwięzku o wzorze 5 do zwięzku o wzorze 6 /schemat 2/.

Tabela 3

Przy-ι Jlość wprowadzonego zwięzku

Waaunki reakcj i.

--------_T------a-.

Wydajność otrzymy-

nr O wzo- ¹ rze 5 ·	.0N/S0₃K/₂	₍CH₃CO3Na CH₃OH		^H2° .	terape-i ratura,	czas /qodzi-	1	wzorze	6
' /kg/ ' _ . μ - . . μ	/kg/	• /kg/	i/litry/ /li- , ---2 ί^Γϊ/-4	a/ :	^ny/	1 μ	/kg/	1 1 \|	/%/	«1
X 1 6,84 '	16,4	¹ 27.4	' 110	1	110 '	48-52,	3,0	1	6,70	1	93,9
1 1 XI , 7,57 1	18,2	1 30,3	i ¹²⁰	1	1 120 _f	48-51J	3,0	1 1	7,22	1	91,4
XII 1 10,03 1	24,0	1 40,0	i 160	1	160 i	47-52·	3,0	1	9,78	1	93,5
. . μ . . . μ			.		- - -ł			μ				-4

1/ Podana wartość oznacza ioc^^ć czystego zwięzku zawartego w użytej ilości zwięzku.

Przyk ład XIII. W 18 ml tetrahydrofuranu rozpuszczono 7,41 9 /25 mramli/

6-/2-hydroksy-3,4-dwuraatokky--6mθtylofenylo/-n-kapronianu mey^JLu. Do roztworu dodano zawiesinę 3,40 g /90 mmoH/ borowodorku sodowego w 11 ml tetrahydrofuranu i całość mieszano. Do powstałej zawiesiny dodano 0,75 ol /41,6 ommoe/ wody. Rozpuszczono 4,00 g /30 oroU/ chlorku glinowego w 60 ol tetrahydrofuranu. Roztwór ten wkroplono do otrzymanej uprzednio zawiesiny z określonę szybkościę w cięgu 90 Of^ut, utrzymujęc cały czas mieszaninę reakcyjnę w temperaturze 25 ♦ 2°C. Nast^ępnie całość mieszano w tej saoaj temperaturze przez 30 minuto ^po czym oc^hłodzono do ołtoto 1⁵°C. ^Oo oieszanin^y rea^kc^yjnej sl<ro^ploil 220 ml wod^y dl^a ^0^do^^r^nia rozkładu, a następnie 27 ml kwasu solnego. Całość dwuukotnle wyekstrahowano porcjami po 90 ol toluenu. Warstwy toluenowe połęczono i przemyto 44 ml 5% wodnego roztworu wodorowęglanu sodowego, a następni® 44 ol wody, po czym zatężono pod zmniejszonym ciśnieniem. Otrzymano z wydajnościę 96,<% 6,44 /24 mmmoe/ 6-/6-hydroksyheksylo/-².S-wwumetoksy-5-metyloienolu w postaci oleju.

Widoo IR /błona/ λ. _max co ³ r 3450 /OH/, 1610, 1580 /fenyl,/, Widoo NMR /CDClg/ S ppo.

1,10 - 1,80 /8H, ouli-pl-et. -/CH₂/4-/, 2,23 /3H, singlet, C5-CH.3/. 2,73 /2H, tniplet,

3-7 Hz. Cj-H₂/, 3,61 /2H, t^plet, 0=6 Hz, -C/₂OH/, 3,80 /3H, singlet, 0CH3/, 3,84 /3H, singleto OCH3/, 5,82 /IH, singlet, Cj-OH/, 6,24 /1H, singlet, C4-H/.

158 9C1

Przykład XIV. W 25 ml tetrahydrofuranu rozpuszczono 12,32 g /25 mmoli/

20-/2-hydroksy-3,4-dwumatoksy-6-metylofenylo/-arachidynianu metylu, Do roztworu dodano zawiesinę 3,40 g /90 mmoli/ borowodorku sodowego w 11 ml tetrahydrofuranu i całość mieszano, Do powwtBłej zawiesiny dodano 0,75 ml /41,6 οοο^/ wody, Rozpuszczono 4,00 g /30 mmoli/ chlorku glinowego w 60 ml tetrahydrofuranu. Roztwór ten wtopiono powwH do otrzymanej uprzednio zawiesiny z określoną szybkości? w ciągu 90 minut, utrzymując cały czas mie^ani-nę rea^kc^yjną w ^teo^er^turze ^{25 2}°C. Następnie ca^ło^ść mieszano w tej samej teo^peraturze przez 3° minut^, po czym osłodzono do otc^o 15%. Do mieszaniny realtcyjnej wkupiono 220 ml wody dla spowodowania rozkładu, a następnie 27 ml kwasu solnego. Całość dwukrotnie wyekstrahowano porcjami po 90 ml toluenu. Warstwy toluenowe pouczono i przemyto 44 ml 5% wodnego roztworu w^(^(^ro^^(^i.anu sodowego, a następnie 44 ml wody, po czym zatężono pod zmniejszonym ciśnieniem. Otrzymano z wydajnością 92,9% 10,80 g /23,2 οβο^/ 6-/20-h/drlksyelklz^ylo/22,3-^d^kuoeto^ks^y-5-oety^llfenolu o temperaturze tanienia ⁷2°C /po rekrystalizacji z eteru//.

Wid^yo IR /KBr/ λ cm¹: 3450 /OH/, 3150 /0ΗΛ 1580 /fenyl/. Widmo NMR /CDClg/ δ ρψο:

1,10 - 1,90 /36H, muuiiplet, -/CHy^-/, 2,23 /3H, singlet, C5-CH3/, 2,54 /2H, triplet,

3=7 Hz, C^-Hy, 3,61 /2H, tripiat, 3=6 Hz, ^-OH/, 3,80 /3H, singlet, OCHh/, 3,83 /3H, singlet, OC^/, 5,80 /IH, singlet, C^-OH/, 6,25 /IH, singlet, C4-H/.

Przyk ład XV. W 50 ml oeeanolu rozpuszczono 2,15 g /8 mmoli/ 6-/6-hydroksyhekkylo/-2,3-dwumotoksy-5-oatylofenolu i do roztworu dodano 60 ml wodnego roztworu nitoo·zodwuuyUilnianu sodowego o stężeniu 0,402 οο^/ΙΙ^, otrzymanego w procesie utleniania elektrolitycznego. Po stwierdzeniu zaniku substratu metodą chromoJolgaJil cienkowarstwowej do mieszaniny reakcyjnej dodano 90 ml wody i dwuukotnie wyekstrahowano toluenom w ilości 50 ml i 25 ml. Warstwy toluenowe połączono i przemyto wodą /2 x 50 ml/, a następnie zatężono pod zmniejszonym ciśnieniem. Otrzymano z wydajnością 93,0% 2,10 g 6-/6-hydΓorsyheksy/o/2,3-ddlmmtilky-55mmeilo-l,4bbizlochinonl w postaci oleju.

Widmo ^IR /błona/ λ. ^^^χ cm^_1: 34OT /^OH/, l⁶60, ¹⁶⁴0^, 1⁶1⁰ /1^-benzochinon/. Widmo NMR /CDCIj δ Ppm: 1,20 - 1,80 /8H, muuuplet, -/CH2/ ₄-/, 2,01 /3H, singlet, C5-CH3/, 2,45 /2H, triplet, 3 = 7 Hz, Cj-Hy, 3,62 /2H, triplet, 3 = 6 Hz, -CH^H/, 3,98 /6H, singlet, OCH3 x 2/.

Przyk ład XVI. W 60 ml metanlll rozpuszczono 3,72 / /8 mmoli/ 6-/20^^ydroksyelkozylo/-2,3-dvłυmeilksy-5-metylofeilll i do roztworu dodano 63 ml wodnego roztworu nitlozodwlsulflnianu sodowego o stężeniu 0,385 oda/lltr, otrzymanego w procesie utleniania elek tr^^ccznego . Po stwierdzeniu zaniku subst^tu metodą ch romm too rea i i cienkowarstwowej do mieszaniny reakcyjnej dodano 90 ml wody i dwuurotnie wyekstrahowano toluenem. Warstwy toluenowe połączono i przemyto wodą /2 x 50 ol/, a następnie zatężono pod zmniejszonym ciśnieniem. Otrzymano z wydajnością 94,3% 3,61 / 6-/20-hyd mksye i^zylo/-²,3-wwuoe tok s y-5Mtylo^l.⁴t-bθr^^och^r^Oil w postaci ^żółtyc^h Itryszta^w o temperaturze tanienia 85°C /P^o rekrystalizacji z eteriu/.

W^idoo ^IR /KBr/ λ _Π£| ^{χ 3550 165}0, ¹⁵40^, 1⁶1⁰ /¹ ^-benzochinon/. Widmo NMR /CDCiy ^{δ pp}m: 1,10 - 1^,80 /36H, muHlplet, -CHy ^-/, 2^,00 /3H, singl-et, C^CHy, 2^,43 /2H^,triplet, 3=7 Hz, Cj-H/, 3,62 /2H, tri^plet, 3=6 Hz, -CH/OH, 3,96 /6H, singlet, OCH3 x 2/,

158 961

(JO '8 (N

O

LO

158 961

R¹0

R²0

CHd (CH^CH^H

Wzór 1

X

R¹O -Y.CHj r^A/^ch^h^h

Y

Wzór 2

Wzór A

Zakład Wydawnictw UP RP. Nakład 90 egz.

Cena 5000 zł.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1· Sptsób wytwarzania pochodnych 1,4-benztchinonu t ogólnym wzorze 1, w którym

1 ?

R i R oznaczają jednakowe lub różne niższe grupy alkitowe, a n oznacza liczbę całkowitą 1 2 od 0 do 21, znamienny tym, że związek o ogólnym wzorze 2, w którym R , R i n maję wyżej podane znaczenie, X oznacza atom wodoru, grupą hydroksylową, niższą grupą alkoksylową, nizszą grupą acyloksylową, grupą sililoksyOową lub grupą matoksymatoksylową, a Y oznacza grupą hydroksylową, niższą grupą alkoksylową, niższą grupą acyloksylową, grupą sililoSsytową lub grupą metoksymetoksylową, poddaje sią utlenianiu za pomocą soli mealu alkalcznnego i kwasu nittooddwusultonowego, otrzymanej przez poddanie wodnego roztworu soli metalu alkalizznego i kwasu hydroksyloaminodwusul^nowego utlenianiu elektrolityzznemu,
2» Sposób wytwarzania pochodnych 1,4-benzochinonu o ogólnym wzorze 1, w którym

1 2

R i R oznaczają jednakowe lub różne niższe grupy alkiOowe, a n oznacza lcczbą całkowitą od O do 21, znamienny tym, że poddaje sią redukeci związek o ogólnym wzorze 3, w którym R , R i n mają wyżej podane znaczenie, X oznacza atom wodoru, grupą hydroksylową, niższą grupą alkoksylową, niższą grupą acyloksylową, grupą sililoStytową lub grupą metoksymetiokeylową, Y oznacza grupą hydroksylową, niższą grupą alkoksylową, niższą grupą acyloksylową, grupą silitoktytowę lub grupą meeoksymmeoksyIową, a R oznacza niższą grupą alki1 2

Iową, po czym powwtały związek o ogólnym wzorze 2, w którym R , r , X, Y i n mają wyżaj podane znaczenie, poddaje sią utlenianiu za pomocą soli ^^ealu alkalccnnago 1 kwasu nitrozodwusulfonowego, otrzymanej przez poddanie wodnego roztworu soli meealu alkalcznnego i kwasu hydroksyloaminodwusulOonowego utlenianiu elektroHicznem^,
3· Sposób według zastrz.2, znamienny tym, że redukcją prowadzi sią stosując jako środek redukujący borowodorek sodowy i chlorek glinowy w obecności wody·