PL162486B1 - S posób otrzymywania reaktywnych zólcieni disazowych PL - Google Patents

Abstract

sazowych o ogólnym wzorze 1, w którym R oznacza atom wodoru lub grupe metylowa lub sulfonowa, A oznacza reszte o ogólnym wzorze 2, w którym X oznacza atom wodoru lub grupe cyjanowa albo aminokarbonylowa, a R1 oznacza atom wodoru lub grupe alkilowa zawierajaca 1-5 atomów wegla, ewentualnie podstawiona atomem chloru, brom u lub grupa wodorotlenowa, metoksylowa, etoksylowa, karboksylowa, m etoksy-badz etoksykarbo- nylowa, sulfonow a, am inow a albo alkiloam inow a wzglednie A oznacza reszte o ogólnym wzorze 3, w którym Y oznacza grupe metylowa lub karboksylowa, a Ar oznacza reszte fenylowa lub naftylowa zawierajaca ewentualnie obok innych podstawników co najmniej j edna grupe sulfonowa a B oznacza rodnik alkilenowy, fenylenowy, naftylenowy, ewentualnie zawierajace gru- py sulfonowe albo dw u rodnik o ogólnym wzorze 4, w którym Z oznacza bezposrednie wiazanie lub atom tle- nu, siarki albo grupe -SO 2-. - NH-, -CH 2-, -CH 2-CH 2-, -CH=CH-, -OCH 2CH 2O-, -NHCO-, -NHCONH-, Q i Q1 oznaczaja niezaleznie od siebie atomy wodoru i/lu b grupy sulfonowe n a drodze kondensacji chlorku cyja- nuru z kwasem diaminofenyleno- lub -toluenosulfono- wym albo diaminofenyienodisulfonowym, diazowania uzyskanego zwiazku o ogólnym wzorze 5, w którym R ma wyzej podane znaczenia i sprzegania otrzymanego zwiazku diazonlowego ze skladnikiem biernym o ogól- nym wzorze HA, w którym A m a wyzej podane znaczenia oraz drugorzedowej kondensacji wytworzonego barwni- ka dichlorotriazynowego z alkilenodiamina, fenyleno- lub naftylenodiamina, ewentualnie zawierajacymi gru- py sulfonowe lub z diam ina o ogólnym wzorze 6, w którym symbole m aja wyzej podane znaczenia, zna- m ienny tym , ze chlorek cyjanuru kondensuje sie z kwasem diaminofenyleno- lub -toluenosulfonowym. .. W z ó r 1 PL

Description

Przedmiotem wynalazku Jest sposób otrzymywania reaktywnych żółcieni disazowych pochodnych pirazolonu albo 6-hzdrfksyptrydonu^ o ogólnym wzorze 1, w którym R oznacza atom w^t^oru lub grupę metylową albo sulfonową, A oztαJza resztę o ogólnym wzorze 2, o którym X oznacza atom wodoru luo grupę cyjanową albo amlnt^l^^irbo^^^Low^, a R^ oznacza atom wodoru lub grupę alkioową zawierającą 1-5 atomów węgla, ewen^e^le podstawioną atomem

162 486 chloru, bromu lub grupę wodorotlenową, metoksylową, atokaylowę, karboksylową, matoksybądż etoksykarbonylową, sulfonową, aminowę albo alkilaamnnową względnie A oznacza resztę o ogólnym wzorze 3, w którym Y oznacza grupę metylowę lub karboksylową, a Ar oznacza resztę fenylowe lub naftyoową zawierające ewentualnie obok innych podstawników co najmniej Jednę grupę sulfonową, a B oznacza rodnik alkiennowy, fenylenowy, naftyeanowy, ewanCelnie zawierające grupy suHonowe albo dwurodnik o ogólnym wzorze 4, w którym Z oznacza bezpośrednie wiązanie lub atom tlenu, siarki albo grupę -S0j-, -HH-„ -CH₂~, -CH2-CH2-,-CH-CH-, -O-CH2CH2O-, -NHCO-, -NHCONHh, o i q oznaczają niezależnie od siebie atomy i/uub grupy sulfonowe,

Zwięzki o ogólnym wzorze 1, w którym symbole mają wyżej podane znaczenia, są związkami znanymi, stosowanymi głównie jako barwniki do wyciągowego barwienia włókien celulozowych lub biakkowych względnie polaamidowych na kolor żółty.

Znana sposoby otrzymywania omawianych barwników reaktywnych opisane aą np. w W.F. Beech, Fibrę - Raactive Dyaa, London /1970/ str. 299-312 lub K. Yenkataraman. Synthetic Oyes, Tora VI, New York /1972/ str. 169 albo w polskich opisach patentowych nr nr 75 073, 108 257, 112 794, 115 826 i 117 433.

Sposoby te polegają na dżezowaniu kwasu l-acaty^amin^- lub -4-βϋηί enyennomlnllub -di8ulfnoowegl, sprzęganiu uzyskanego związku di^^^^n^^^e^go z pochodną pirazolom-e lub 6-hydrlksypirydonu-2, użytych w postaci roztworów wodnych, hydroUzie w środowisku kwaśnym grupy acetyloaminowęj produktu sprzęgania do grupy aminowej i kolejno pierwszorzędnej kondensscji otrzymanego barwnika ailsoαzowagl z chlorkiem cyjanuru i drugorzędnej krndensecj i wytworzonego barwnika dichlorotr^i^^s^yow^c^go w stosunku molowym 2:1 z diam.nam. zawierającymi iwθntualsle grupy aullonose względnie na drugorzędowej kondθnsaaji w stosunku molowym 2:1 barwnika am.slαzowago otrzymanego po hydrdizie grupy acetyl^oam.z produktem pierwszorzędowej klndθnsacji chlorku cyjanuru w stosunku molowym 2:1 z dia^naml zawierającymi ewennuBlnie grupy sulfonowe, a następnie wydzieleniu barwnika dżezowego, stabilizacji 1 suszeniu.

Isne warianty syntezy polegają na pieri<azorzędowej kondeπsacji chlorku cyjauru z kwasem dicainlfθnyinnosullnliwym lub dicmlnotoUuθnosullnliwym względnie z kwasem diaminofϋγΐϋϊοάΐβυlfornym, drczliasru otrzymanego związku dichlorotiCzzslowego, sprzęganiu uzyskanego związku drazoslowθgo ze znajdujęcym się w ^ka^znym! roztworze składniktom biernym pochodnym pirazolon-ó lub 6-hydroktyplrydosu-2 i drugorzędowej kondθnsaaji wytworzonego barwnika drjhlorotriazsliwθgo w stosunku molowym 2:1 z dominami zawierającymi ew^nn^g^I.nie grupy sulfonowe.

Odmaαsa wyżej wymienionego sposobu polega sc pieiwszor^ż^ę^c^owej kondoms^i chlorku cyjanuru w stosunku molowym 2:1 z drcirscii zawierającymi grupy sulfonowe, drugorzędowej kondensaaj i uzyskanego związku tetγθοΙιΙοιόιrtezy^Nego w stosunku molowym 1:2 z kwasem diamislfęsyisno8ulfsliwym lub dicilnotoluenosullnlowyi względnie z kwasem dia^^nofęsylθnodisullnlowym, brsdlezσwcsru wytworzonego związku i sprzęganiu z pochodną pirazolmu^ lub 6-hydroksypirydmu-2, użytymi w postaci alkalćcznych roztworów wodnych.

Barwniki wydziela się w tych sposobach przez wysclenie lub po dodaniu środków wypełniających , stabiliuujccych i/lub dyspergujących i antypylnych suszy w suszarni rozpyłowee·

Zsαse sposoby otrzymywania reaktywnych barwników disazowych pochodnych pirazolon-e lub 6-hydrokezpiΓydonu-2 są jednak uciążliwe z uw^t^l. na wieloetppowość procesu syntezy, przy czym stężenie wytworzonego barwnika w ai8ię poreakcyjnej, szczególnie w metodach bazściθklwzch, Jest stosunkowo niskie i celowość wyodrębniania barwnika przez suszenie masy poreakcyjnej w suszarni rozpzłoieu jest ze względów energetycznych problematyczna. Ponadto barwniki są cząsto zcsrijZJSZCllnipΓoduktβii ubocznymi powstającymi w procesie sprzęgania, wskutek czego wyodrębnianie barwnika przez wyBOj^nie i filtaację staje się koniecznością.

Według dotychczasowego siciu wiedzy z zakresu technologii wytworzenie barwników azowych tΓizzsπowych pochodnych piraniom^ lub 6-hydtoksyprΓydosu-2 całkowite rozpuszczę4

162 486 nie wyżej wymmanionych składników biernych w środowisku alkalicznym przed procesem sprzęgania było uważane za niezbędny warunek prawidłowego przebiegu procesu sprzęgania· W zwięz· ku z tym w dotychczas znanych sposobach sprzęgania przygołownwano zawsze oddzielnie alkaliczna roztwory składników biernych, a kwaśne zwięzki diazoniowe wprowadzano do alkalicznych roztworów składników biernych.

□ak wykazały badania, korzystny sposób otrzymywania reaktywnych żółcieni di3azowych polega na pierwszorzędowej kondannacci chlorku cyjanu™ z kwasem diaminofθnyinnosulłzłowyy lub dlaylnotolaznosulfnłowyy względnie z kwasem diayinofizylenłdisulfołowyy, diazowaniu otrzymczago zwięzku diihlłrotiCznzoowago, sprzęganiu uzyskanego zwięzku diazonfowego ze składnikiem biernym pochodnym pirazolonu-S lub 6-hydroksypirydonu-2 i drugorzędowej kondanaac^ wytworzonego barwnika diihl·oΓotriazzoowθgo z dieminami. Podstawowym warunkiem otrzymania barwnika disazowego o wysokiej Jakości jest użycie do drugorzędowej kondensacji barwnika dichlorotriazzłowθgo o dużej czystości.

Nieoczekiwanie stwierdzono, że reakcję sprzęgania związku diazłnłowegł połączenia o ogólnym wzorze S, w którym R ma wyżej podane znaczenia, z pochodnymi pirazolonu-5 lub 6-hydrłksypiΓydłnu-2 można prowadzić w obecności środków hydroteopowych i ewentualnie powierzchzlowłczynnyih, stosujęc określone wyżej składniki biirzi w ich formach kwasowych, dodawanych do zawiesin zwięzków diazłnłownih w postaci past lub proszków, po dokładnym wymieszaniu w środowisku kwaśnym i podwyższeniu pH mieszaniny reakcyjnej powyżej 4, a następnie ^090511)^ wytworzony barwnik dichloΓotΓαcnzłown o dużej czystości, po ewennualnym sklarowaniu mieszaniny poreakcyjnej, z diaminami.

Sposobem według wynalazku otrzymuje się reaktywne żółciezii disizowi o wzorze 1, w którym symbole maję wyżej podane znac^^r^ia, na drodze pierwszorzędowej kondenssaci chlorku cyjanuru z kwasem diiyinofinylinł- lub tłluθno8ulłzłowyy albo diayinofθnylinodl8ulfozłwny, diazowania uzyskanego zwięzku o ogólnym wzorze 5, w którym R ma wyżej podane znaczenia i sprzęganiu otrzymanego zwięzku diazozłowigł ze składni^em biernym o ogólnym wzorze HA, w którym A ma wyżej podane znaczenia oraz drugorzędowej kłndθπzaaii wytworzonego berwnike dlchlorotrlazzłowβgo z alkiinnodiayizę, fenyleno-, naftylθnłdiβyizę, ewi^f^tualnie zawieraj ęcymi grupy sulfonowe lub z diaminę o ogólnym w^t^ra 6, w którym symbole maję podane wyżej znaczenia.

Sposobem tym kondensuje się chlorek cyjanuru z kwasem diemizofinylezo- lub -toluenosulłzłowyy albo diaminofinylθnodisulfzłowyy w stosunku molowym 1:1, dżezuje uzyskany związik o wzorze 5 w środowisku po reakcji kłndθntaαii i wprowadza składnik bierny w kwasowej postaci pasty lub proszku oraz środek hydrotropowy, jak np. yooiztk, kaprolaktam itp i ewenwalnie środek powiircihylłwoccnnny, jak np. sulfobursztynian 2-etyłohθksnlown, znany pod nazwę Zwilżacza SBO, sól sodowa kwasu dibutylonafteiznosulfonowigo, znana pod nazwę Nekal BX, sól sodowa skondensowanych wielordzenoowych aromatycznych kwasów sulfonowych, znana pod nazwę O^^f^e^rt^i^tor NNO, produkty polikondensacci tlenku etylenu, znane pod nazwę Polikoli, produkty kondθntsαii tlenku etylenu z pochodnymi fenolu, znane pod nazwę Rokafenoli lub produkty kłndθntaαii tlenku etylenu z pochodnymi alkoholu oleinowego, znane pod nazwę ^kanno! będż mieszanina tych środków, a po dokładnym wymmeszaniu w środowisku kwaśnym podwyższa ph mieszaniny reakcyjnej powyżej 4 do zakończenie reakcji sprzęgania przez stopniowe wprowadzanie roztworu wodo™tlenku Luo węglanu albo korzystnie wodorowęglanu sodowego będż soli sodowych lub potasowych kwasu fosfo™wego lub polifosforowego, po czym kondensuje się wί^twłrcozn barwnik dichlorotΓjznznown, po ewentualnym wydzieleniu go ze środowiska reakcj, w stosunku molowym 2:1 z alkiinnodiayizę, fezylizłlub naftylenod laminę, ewen^e^ie zawierającym i grupy sulfonowe elbo z diaminę o ogólny· w^torze 6, w którym symbole maję wyżej podane znaczenia.

Barwnnki reaktywne disazowe wyodrębnia 9ię przez wysclenie chlłrkiθy sodowym lub potasowym, odfiltłowanii wytrąconego osadu, stabil^owanie i suszenie. Stwierdzono jednak, że korzystniej jest produkt wyodrębnić przez ^szenie masy poreakcyjnej z awif^ra jęce j

162 486 barwnik disaiowy, zwłaszcza w suszarni rozpyłowej. Suszenie masy poreakcyjnej w suszarni rozpyłowej może być prowadzone po dodaniu do tej masy środka względnie środków wypełniających, stabilizujccych ι/Uub dyspergujących, zwilżających i antypylnych. W niektórych przypadkach korzystne jest dodawanie do masy poreakcyjnej przed procesem suszenia wody amoniakali^^e .

Jako środki stabilizujące mogę być przykaedowo stosowane mieszanina ortofosnolnnów jedno- i disodowego lub jednopotasowego i disodowego, heksaramtafosforan sodowy, znany jako Polfos lub -docink.

Jako środki dyspergujące mogą być użyte np. sól disodowa kwasu dinaftaennometanodiszlnonnwego, znana jako Dyspergator NNO, produkt uboczny otrzymywania celulozy metodą slarczynowenia, zawierający sole sodowe kwasów lignnonoszlnonowych, ^μι pod nazwą 1 ig n inos ul f omanów.

Jako środki prleciwpylie mogą być stosowane środki oparte na olejach mineralnych lub silaninowych, np. mieszanina oleju wrzecionowego z emulgatorem nisoonowym, ^^ι pod nazwą Dian G. W przypadku, gdy środki stabilizujące i dyspergujące użyto w procesach kondensacji lub sprzęgania, nie zachodzi konieczność ich dodawania przed procesem suszenia w suszarni rnzpyło-et·

Kondensację chlorku cyjanuru z kwasam. diaminofsnyleno- lub -toUennosuOninowymi albo diaminnftiylenodi^ulninowymi prowadzi się w znany sposób, używając związków wyjściowych w stosunku równomolowym, w środowisku acetonowo-wodnym lub korzystnie w środowisku wodnym, w obecności środków powierlchnlo-njlyinych.

Jako kwasy diaminofenyleno- lub -tolueinsulnino-e albo dilminoOenylθnodisuOninowe stosuje się np. kwas 1^-diaminofenyleiO-2-6zlnono-y, 1,4-diamiiofenylθnoo2,5-diaulfoinwy, 1,4-diaminofenyleno^,6-diszlnono-y, 1,3-diaminofenyleno-4-sulfonowl^-diarninofeny leno-4 ^-disumn nowy, 1,4-diam lno^-metylo feny isno-h-sulodnowy, 1,b-diamlno-n-mθtylοfe^leno-S-sulfonowy lub 1,3-diamlno-6-metylofenylθnoo443ulfnnowy. W przypadku prowadzenia reakcji kondensaaci w środowisku wodnym w obecność i środków powierzchniowo czynnych ms zachodzi konieczność sfnsom^r^^l w sposobie według wynalazku w procesie sprzęgania dodatkowej ilości środka pom-omczego.

Jako składniki bierne określone ogólnym wzorem HA, w którym A ma wyżej podane ^ιοςθnia, przyk^dowo stosuje się: l-eeyno-3-lrrla-elo-4-mθteln-6-hydrok9ypirydon-2, l-mstylo-3-karbamylo-4-mstylo-6-hydroksypirydon-2 , l-etylo-3-cyj ano-^metylo-6-hydmk9ypirydon-2, l-θtyno44mmetyno---hydroksypiΓydon-2, 1-/ fS -hydroksyetylo/-3-cyJano-4-mttylo-6-hydrnkaypirydon^, 1-/ -hydrnksyetyln/-3-karbamyln-4-mθtelo-6-hydΓokayplrydon-2, 1-/ -e-mθtnksypropylo/-3-cyjeno- lub 3-karblmyeo-4-metylo-6-hydrnksyplrydon-2, 1-/-etokeyetylo/-3-karbamylo-4-mθtyln-6-hydrnksypirydon-2, l-karboksymetyyl^-3^cyjano- lub -3-karbanylo-4-mθtylo-6-hydrokaePirydnn-2, l-cyknohθkseln-3-k8bbβmylo-4-metelo-6-hydrok9ypirednn=2, l-ioopι·opyno---eebl-mylo-4-metylo-6-hydrokaePiΓydon-2, 1-/ £ -karbok8ypθeiyeon-3-jyjainlub -3»kar barny 1o-4--s t ylo-6-hydroksypIrydon-2, 1-/ F -i—,noetylo/-3-cyj ai0-4-metyln-6-hedrnksypirydon-2, 1-//3 -N,N-dimstylm-a. nostylo/-3-karDa-yln-4--θtylo-6-hydroksepiΓydni-2 , 1-/yS -c-lnroθtelo/-3-cyjaπn- lub -3-karbamylo-4-mstyln-6-hydrokaypirydon-2, 1-//3-sulfotty^Z-S-cyjano- lub -3-kaΓbamyln-4-mθtyln-6-hedrok9yplrydon-2, 2,6-dihydrokay-4-raetylopirydon-2, 2,6-d-hydroksy-3-kaΓblmylo-4-mθtylopirednn-2, l-/4*a8u0nofθiylo/-3-karboksypimzolon-5, 1-/4'-sulfofenylo/-3--efelnplrlzolnn-5, l-/2*-mefelo-4'-sul0o0enyln/-3--θtylopiralolni-5, l-22*jhhnono-4*azu0notinylo/3--mθtylopiraznlon-5, 1-/2*, 5-d ich lo ro-4'-sulfo f snylo/-3mmetelnp iTamlom^, l-22*c-lnl·Dn:)4z'^,aZJ0notin^L·^/-3-labb(Jkeypirazolon^, l-22*j-hnono55'azuyootnnylo/33-metylo- lub 3-karbok3ypirazoloi-5 i 2-/4',

8'-disu^onaftylo/-3-rnetylnpiralnlni-5.

Alkitenodiaminy, fenyleno- i naOtyleπodiamiiy lub diaminy o ogólnym wzorze 6, w którym symbole maj wyżej podane znaczenia, zze-aie do drugorzędo-eJ kondθeialjj, stosują się w postaci woliej- a-in lub -odiyjh roztworów jako chloroweidoori, a ich pochodne karboksylowe albo szlnonowe - w postaci korzystnie soli sodowych.

162 486 □ ako diaminy przykładowo stosuje się: etylenodiaminę, 1,3-propylenodieminę, y -hydroksyetyloetylenodieminę, kerboksyrnetyloetylenodiaminę, sześciometylenodiaminę , a-, m-, i p-fenylanodiammę, kwae 1,3-di.aminofenylenoo4-eulfonowy i-4,6-disulfonowy, kwas l,4*-diaminostilbeno-2,2'-dssulfnnowy, 4,4'- lub 3 ,3 '-dlaminodifanylomoczmk, 4,4'ddiaminodifanylo-2,2--diuulfomocznik, 4,4'-diaminodilenyl, kwas 4,4*-diaminodilenylo-2,2'-dietiionnowy,

4,4'-dlaminodifanylomatan, kwas 4,4’-diaminodifenylomatano-3,3^disuioonowy, 4₁4'-diaminodilenylo-2,2'-disulfosiarozek , 4,4*-diamlnodiltnylo-2,2*-diiulfonl kwas M^dimminodifanyloamino-2-suioonowy, 4l4*-diamino-3,3*-disulfodlfeolloesteΓl 4l4*-dlaaino-3*-sullfdifθnyfokarbonαmii, 4l4*-diamino-3-iulfodltonyfo^ulfonaaldl kwas 2,6-diaminonaftaleno-1,5 i- 4-8-dSsulf ooowy, kwas 1,5-diam.nor^a a ita leno-3,7-^d ś^ul o onowy, piperydyna·

W wyniku prowadzenia procesu sprzęgania według wynalazku uzyskuje się omawiane barwniki disazowe z wysokę wydajnością i o wysokim stopniu czystości· Sposób ten stwarza, w porównaniu ze znanymi sposobami postępowania, możliwość otrzymywania żółcieni disezowych w jednym apι^ι^^(^ltl przy czym dzięki wyeliminowaniu procesu rozpuszczania składnika biernego uzyskuje się obniżenie robocizny i skrócenie cyklu wytwarzania barwnika, Reakcja sprzęgania w sposobie według wynalazku przebiega z udziaeam katoonów diazoniowych, a o jej wyniku decyduje odpowiedni dobór składników. W czasie prób i badań okazało się, iż proces sprzęgania po zmieszaniu składnika czynnego i biernego z dodatkiem środków hydrotropowych i ewentualnie pfwierzchnfowoczynnych nie wymaga wstępnej obróbki przy niskim pH oraz obecności produktów addycji zmieszanych reagentów· Właściwy proces sprzęgania rozpoczyna się w miarę podnoszenia wartości pH, a zastosowane środki hydrotoopowa zwiększają rozpuszczalność składników oraz odporność układu reaktywnego na hydrolizę.

Reakcja sprzęgania rozpoczyna się w niskim zakresie pH, w którym hydroliza aktywnego a^i^mu chloru w s-traszynie jest m^lm^nal a rozpad związku diazonoowego praktycznie niedostrzegalny, czego wynikiem jest duża czystość i wysoka wydajność chemiczne barwnika· Stosowanie w sposobie według wynalazku składnika biernego w postaci pasty lub proszku oraz środków hydrotcepowych i środków powierzchnfowoczynolch poprawia własności Teologiczne masy reakcyjnej w procesie sprzęganie, co pozwala na zwiększenie stosowanych stężeń reagentów, dzięki czemu uzyskuje się zwiększoną wydajność aparaturową i zoaczoa przyspieszenie reakcji sprzęgania. Duża odporność składnika czynnego w stosowanych warunkach na hydrolizę 1 rozpad grupy diazoniowej oraz zwiększona szybkość reakcji sprzęgania pozwala na prowadzanie procesu w wyższych teapθtaturαJh, niż dotychczas stosowana, co ummoliwia wykorzystanie ciepła reakcji sprzęgania i nauttaUzacji do przyspieszenia przebiegu tego procesu.

Sposobem według wynalazku proces wytwarzania barwnika może być z powodzeniem prowadzony metodą btzściekowę.

Wynalazek ilustruję następujące przykłady, w których części i procenty oznaczają części i procenty wagowe, a stopnie temperatury podano w stopniach Celsjusza.

Przykład 1. Do zawiesiny 18,5 części chlorku cyjenuru w 50 częściach wody, 150 częściach lodu i 0,5 części Zwilżacza SBO dodaje się słabo alkaliczny roztwór 21 części soli sodowej kwasu 1 ^-diaminofenyleno-ż-suUnowwego w 200 częściach wody 1 miesza całość w temperaturze 5-⁸° ^do zafoficzania procesu pierwizorzęⁱowtJ kondenn^;] i.

□o otrzymanej zawiesiny dodaje się 100 części lodu i 12 części 30% roztworu wodorotlenku sodowego do osięgnięcia pH 7,0-7,5 oraz 7 części azotynu sodowego. Następnie wprowadza się do masy reakcyjnej szybko 30 części 30% kwasu solneoOo Reakcję dozowania ^prowadzi si^ę w te^jer^turze °-⁸°. ^po zatańczeniu ^diazowania ^do zαwltsin^l ^daje ^si^ę 10 części ιnofcntkal 1 część Dyspergatora NNO i 29 części Ι-ζ^^ο^ i fony^Z-S-ar rboksypirazolonu^ w formie pasty i po dokładnym wymieszaniu substratów w środowisku kwaśnym dodaje węglan sodowy do osiągnięcia pH 7,0-7,5. Sprzęganie prowadzi się w temperaturze 15-²O°. ^po za^fuzenfo reakcji, sprzę^nia dodaje 3⁹ cz^ęści soli dlio^doweⁱ kw^u

4l4*-diimlnostilbnfodiuulfo^wego w postaci 30% roztworu wodnego, podgrzewa do tempe⁵0-⁵5^0l ^rzy^^c wa^o^ p^{H 7,}0-8,0 przez stopniowe «dodawanie ¹0% roztw^oru

162 486 węglanu sodowego. Reakcję drugorzędowej kondensacji kontrolują się metodę analizy chromametograficznaj. Po stwierdzaniu zakończania reakcCi wprowadza się 2,1 części orto-fosforanu disodowago, 1,0 część ortofosforanu monosodowago, 1,0 część Olanu SA i masę poraakcyjnę suszy w suszarni rozpyłowej. Wytworzony barwnik barwi włókno celulozowa metodę wycięgowę na kolor Żółty z odcieniem zielonym o doskonałych trwałościach na czynniki mokra i światło.

Przykład II· Postępuja się sposobem opisanym w przykładzie I, przy czym w procesie sprzęgania dodaja się zamiast mucr^^ka i Dyspergatora NNO 8 części kaprolak tanu, a po drugorzędowej ^nOsnos^i - zamiast fosforanów 3 części Polifosu. Otrzymuje się barwnik idiotyczny pod względem struktury chemicznej z barwnikiem sposobem opisanym w przykładzia I, a oiazoaczoie wyższej konccetrraci.

Przykład IH· Postępuja się sposobem opisanym w przykładzia 1, przy czym w procesie sprzęgania dodaja się zam.ast i-/4*auilfofonylo/-3-karOoasypicazoloou-5, 32,3 częś ci 1-/2',5'-dichloro-4·sulloJenylo/-3-metylopirazolonu-5. Otrzymuja się barwnik disazowy, barwięcy włókno celulpzowa metodę wycięgowę na kolor żółty, o odcieniu bardziej ziθlonyi od odcienia barwnika otrzymanego sposobem opisanym w przykładzia I.

Przykład IV. 26,8 części kwasu 1,3-diamiolfaoylo-4,6-diuulfolOWθgl rozpuszcza się w 200 częściach wody i 8 częściach wodorotlenku sodowego. Otrzymany roztwór dodaje się szybko do zawiesiny 18,5 części chlorku cyjanuru w 150 częściach wody, 300 częściach lodu oraz 0,2 części Nekalu BX i Masza całość w cięgu 1,5-2 godzin w temperaturze (3-5°, utrzymując wartoś^{ć p}K ^śro^dowis^ka poniżaj ⁵. ^Po zakończaniu ρiarwazorzędlweJ kondensacji dodaja się do wytworzonej zawiesiny zwięzku dichloroariazylowθgo 25 części 4o roztworu azotynu sodowago i 25 części 30% kwasu solnego. Po zakończaniu diazowania do ma9y poreckcyJoej dodaja się 10 części mocznika i wprowadza porcjami 19,6 części l-atylo-3kcrblnylo-4-matyll-6-hydroksypirydoou-2 w postaci suchago proszku i intensywnie miesza. Następnie mieszaninę raakcyjoę doprowadza się do osięgnięcia wartości pH 6,8-7 przez stopniowa dodawania 10% roztworu węglanu sodowego. Po zakończaniu sprzęgania do otrzymanego roztworu dodaje się roztwór 18,5 części kwasu 4,4 '-daaminos tilbeoo-2,2'-disulJonowego w 300 częściach wody, o wartości pH 7,0 i Masza w temperaturze 35-40° w cięgu 2-3 godzin , utrzymujęc pH 6-7, dodajęc węglanu sodowego. Otrzymany barwnik disazowy wysala się chlorka^m sodowym, odsęcza, stabilizuje i suszy. Stosujęc barwnik do barwienia bawełny i jedwabiu wiskozowego uzyskuje się żywy zialookawo-żółty kolor, a wybarwienia charaktaryzuję się doskonalę odpornością oa prania i światło.

Dalsze przykłady barwników otrzymanych według wynalazku podano w tabeli. Barwniki ta wytworzono przaz kondensację chlorku cyjanuru z dlaminę wymienioną w kolumnie 2, diazowanie produktu plJrwazoazędlwaj kondθaoacj i, sprzęgania za składnikim biernym wymienionym w kolumnie 3 i oastępnę dauroΓzędową kondensację otrzymanego barwnika dichlorotriazyo^ego z diaminę ^^i^m^i^^oną w kolumnie 4. Otar^^iaoe barwniki barwię włókna celulozowe, białkowe i polćamidowe oa kolor żółty, przy czym wybarwienia odznaczają się doskonałymi odpornościa^ na czynniki mokre i światło.

r———— Przykłed

I

Kwas diaminofanyljnoaullonowy

1,3-diaminofenylern-4VI

VII

VIII

IX

J suHonowy i

I Składnik bierny ______3_______________

1-/4^^0^ J enylo/

-3-ka rboksypirazoloo-5Diamina

I

I

I

I

I

I

I

I u

p-fenylenodlamina m-0aoylθOldiamioa etylenodiamina ιαο^οΙι^

4,4 *-dcamloodifenylomoczoik

1-/2* ,5’-dichloro-4 *-sulfofanylo/-3-m2£Yiopi^razoloo-5_

I8

162 486

	—Γ~Τ	2	! 3	-τ- 1	4	T I
	ł X J	1,3-dlami.no feny leno-4-	[ 1-/2',5'-dichloro-	I	-was 1,4-diamioolanyle-
	I ι	sulfonowy	! -4'-9ulfofenylo/-3-		no-2-iulnonowy
	a I		J -metylopirazolon-S
	χ1 ł	1,4-diaminofenyleno-	1 i - * _ i		-was 4 ,4'-diaminootil-
	a I a	-2-sulOnnowy	I I I		reno-2,2 '-disuHonowy
	XII i a a a	W · β	i 1-/2*cchloro-5’- J -sulfoftnylon-3- meey-		w ·· e
	a 1		i lopirazolon-5
i	xm ! I a I 1 I	• ·	! 2*-/4'^'-łsulfonaf- j tylo/-3-metylopirai zolon-5		* M «
xiv j	1,3-diaminofenyleno-	[ l-θtyno33-aanDooa-		p-fanylsnodiamina
	I a a I I	-4,6-disulfnoowy	| mido-4-rneeυ1ο-6-Πιi drn-syplrydoo-2	I
	XV J	1,3-dlaminofenyleno-	i l-etylo-3-karbonamido-	I I	-was 1,3-dlamioolenl-
	a a a 1	-4,6-disulnonowy	• -4-metylo-e-hydroksypi { rydon-2	I I	ieno^-sul tonowy
	XVI ! a a 1	β * ·	I I I	I I 1	4,4'ddkamonoranza- nilid
	XVII ! a I I	» β m	I I I	I I I I I	4,4'-dkaminndi- feoylneter
	XVIII J 1 I I	_ M _	I » · » I I I	I I I I I	sześciometylenodiamina
	xix !	1,4-diaminofenyle-	I I - · - l	I 1 I	-was 4,4'-dkamino-
	I a 1 a	no-2, S-disuHonowy	a I I I	I I I I	it Ilbeno^ ,2 '-disulfonowy
	XX i I 1 1 l I I	— M e	i l^mety^o-^^-l^art^c^mylo[ ^-matylo-e-hydro-sy- i pirydon-2	I I I I I 1 I
	XXI ! I I 1	1,3-dlamionfenyleno-4 ^-disum noowy	I I I	I I I I I	w ** —
	XXII i 1 « 1 a I	* B	i l-metylo-3-cyJanoJ ^-metylo-S-hydro-sy! pirydon^	I I I I I I I |
	XXIII ! I 1 |		' 1-/ β metaksypm- i py loZ-S-cyJano^-	I I I I I
	1 I		J -mθtyln-6-hldroksypl-	I I
	1 I a		i rydon-2	1 I I
	XXIV ! I 1 I a I I 1		! 1-- /5 -^^™-βυθιι- » lo/33-karbomylo-4- { -me t ylo^-hydro-sy- I i pirydon-2	I I I I I I I I I |
	XXV J	- -	[ 1—— β -hydm-^^i^^y-	I I	m-ftnylenodiamina
	t 1 1 1 a a I		i lo/-3-karbamylo-4{ metylo-6-hydro-Sli pirydon-2	ł I I I I I I
	XXVI J	β »	! ”	I I	etylenodiamina
	XXVII }	1,3-diamino-6-	a I - I	1 1 I	-was 4 ,4'-dkamino-
	I a	metylo-4-sulfonowy	I I	I I	stilbeno-2,2'-di-
	I		I .U---..-.-----.-w—	1 -4-	sumonowy

162 486

1	2	! 3	! 4
! χχνιιι	1,3-diamino-6-matylo-	i 3-karbamylo-4-metylo-	i kwas 4j4*-diamino-
	-4-suHonowy	J -6-hydrokeypirydoo-2 1 1 1	J stilbeno-2,2*-disul- * lonowy
ΐ XXIX		i l-elyno---aaraamylnJ -4-matylo-6-hydroksyi pirydon-2
j XXX	w * w	1 1 - - 1 1 1	j kwas JS-blamim{ fenylen^^-suli onowy
5 XXXI	* M *	J l-atylo-4-matyloi -e-hydroksypirydon^	| β · »
J XXXII	1, 3-diaminolenyle-	1 } l-mθtylo-3-kyrrymolo-	} kwas 1 jS-diami^-
	no-4,6-disuinonowy	J -4-metylo-e-hydrokay» pirydon-2	i naftaleno-3,7-disul- i lonowy
; χχχιιι	w w	1 1 - 1 1 1 t 1 1	J kwas l,4·ddyamioli dif enyloamino^- • -sulfonowy
____	______________-_____	1 _____-___-_____——-----	J________________________

162 486

NH-ĆC-HH-B

LI a

HZ ΟΠ

CH

N^O i

ΗΖΟΤ2

-ę~ c-y

II II „c N

U f

Ar

HZ ÓT 5

-za q

HZ OT 4

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 90 egz.

Cena 10 000 zł

Claims (1)

1. Zastrzeżenie patentowe

   Sposób otrzymywania reaktywnych żółcieni disazowych o ogólnym ^^orza 1, w którym R oznacza atom widoru lub grupę metylową albo sulfonową, A oznacza resztę o ogólnym wzorze 2, w którym X oznacza atom widoru lub grupę cyjanową albo ami.r^<^k^i'b^r^^^l.ow)i a R^ oznacza atom wodoru lub grupę alkiXowę zawierającą 1-5 atomów węgla, ewentualnie podstawioną atomem chloru, bromu lub grupą wodorotlenową, metoksylową, etoksylową, karboksylową, metoksybądź etoksykarbonylową, sulfonową, aminową albo alkLfαymtnową względnie A oznacza resztę o ogólnym wzorze 3, w którym Y oznacza grupę metylową lub karboksylową, a Ar oznacza resztę fenylową lub naftyXową zawierającą ewan^e^ie obok innych podstawników co najmniej Jedną grupę sulfonową, a B oznacza rodnik alkiennowy, fenylenowy, naftylanowy, ewen^alnie zawierające grupy sulfonowe albo dwurodnik o ogólnym wzorze 4, w którym Z oznacza bezpośrednie wiązanie lub atom tlenu, siarki albo grupę -S0₂“, -NH-, -CHg-, -CHg-CHg-,

   -OCHgCHgO-, -NHCO- -NHCONH-- Q i oznaczają niezależnie od aiebie atomy wodoru i/lub grupy sulfonowe, na drodze kondennacji chlorku cyjanuru z kwasem dominofenylenolub -touunoosulfooowym albo dicmitofenylθnodiθulfnoowym, diazowanie uzyskanego związku o ogólnym wzorze 5, w którym R ma wyżej podane znaczenia i sprzęganie otrzymanego związku diazonoowego ze składnikiem biernym o ogólnym wzorze HA, w którym A ma wyżej podane znaczenia oraz drugorzędowej koπdθntaaJi wytworzonego barwnika dichlorotriazyoowego z alkilenodiaminą, fenyleno- lub naftylenodiaminę, ewθntualnie zawierającymi grupy sulfonowe lub z diaminą o ogólnym w^t^rze 6, w którym symbole maaą wyżej podane ztθc^^r^ί.c, znamienny tym, ze chlorek cyjanuru kondensuje się z kwasem dlαyltofetyleto- lub -tolenooεulfofowyy albo diaminofenylenodisulfDownym w stosunku molowym 1:1, diazuje uzyskany związek o wzorze 5,w środowisku po reakcc i kondentaαJi i wprowadza do mieazaniny po reakcji diazowanie składnik bierny w kwasowej postaci pasty lub proszku oraz środek hydrotropowy, taki jak mofcntk, kaprolaktam 1 ewθetualnla środek powierzchniowoczynny, a po dokładnym wymmeazaniu w środowisku kwaśnym podwyższa pH mieszaniny reakcyjnej powyżej 4 do zakończenia reakcji sprzęgania, po czym kondensuje się wytworzony barwnik dichlorotrazzynowy, po ewentualnym w^^<^dialeniu go ze środowiska reskeci, w stosunku molowym 2:1, z aikllyπodiayiną, fenyleno- lub taftylenfdiayiyę, awθetualyίe zawierającymi grupy sulfonowe albo z diaminą o ogólnym wzorze 6, w którym symbole mają wyżej podane znaczenie, a naatępnie wyddzela barwnik w znany sposób przez wysoienie luD po dodaniu środka lub środków wype Stających, stabiUuJ ccych lwentualyie dyspergujących, zwilżających i antypylnych suszy w suszarni ro^υ^οθΙ , przy czym Jako środki powierzchniowoczynne stosuje się środek taki jak sulfoblrsztyyian 2-81ζΊohaksyl^owy, sól sodową kwasu dibutylonafaθΙ^oaulfooowego, sól sodową skondensowanych wielordzenoowych aromatycznych kwasów sulfonowych, produkty polikondoneacci tlenku etylenu, produkty kondenssaci tlenku etylenu z pochodnymi fenolu lub produkty kftdθnaaaJi tlenku etylenu z pochodnymi alkoholu flθtnowegf bądź mieszaninę tych środków.