PL186914B1

PL186914B1 - Pochodne cyklopeptydów, sposób ich wytwarzania i ich stosowanie, oraz preparat farmaceutyczny i sposób jego wytwarzania

Info

Publication number: PL186914B1
Application number: PL96327238A
Authority: PL
Inventors: Alfred Jonczyk; Simon L. Goodman; Beate Diefenbach; Arne Sutter; Horst Kessler
Original assignee: Merck Patent Gmbh
Priority date: 1995-10-18
Filing date: 1996-10-14
Publication date: 2004-03-31
Also published as: BR9611358A; CA2234980C; PT856007E; CZ111198A3; CA2234980A1; HUP9803000A3; SK284752B6; RU2174520C2; US20020032306A1; HU226594B1; US6566491B2; KR19990064333A; CN1118475C; DK0856007T3; AU716847B2; HUP9803000A2; KR100475397B1; WO1997014716A1; DE59610991D1; NO981752L

Abstract

1 . Pochodne cyklopeptydów o wzorze I R 1 -Q 1 -X-Q2 -R2 I w którym kazdy z symboli Q 1 , Q2 niezaleznie od siebie wakuje lub oznacza -NH-(CH2)n-CO-, kazdy z symboli R1 , R2 niezaleznie od siebie wakuje lub oznacza cyklo-(Arg-Gly-Asp-Z), przy czym symbol Z w lancuchu bocznym jest zwiazany z Q 1 lub Q2 albo, w przypadku gdy Q 1 i/lub Q2 wakuje, jest zwiazany z X, 1 przy czym co najmniej jeden z rodników R1 lub R2 musi zawsze byc obecny, X oznacza -CO-R1 8 -CO-, i w przypadku gdy R 1 -Q 1 - lub R2 -Q2- wakuja, oznacza R 1 0 , R 1 3 , R 1 6 lub rodnik fluoryzujacego barwnika, polaczony wiazaniem -CONH-, lub -NH-C(=S)- NH-, lub oznacza salicyloil, Z oznacza Phe-Lys, przy czym omówione aminokwasy moga tez byc przeprowadzone w N-metylo-, N-etylo-, N-propylo-, N-benzylo- lub Ca-metylopochodne, a te omówione rodniki amino- kwasowe sa ze soba peptydowo zwiazane poprzez grupy a-aminowe i a-karboksylowe, i R 1 0 oznacza jednokrotnie przez SR1 1 podstawiony alkanoil o 1-8 atomach wegla, R 1 1 oznacza trójfenylometyl, R 1 3 oznacza niepodstawiony aroil o 7-11 atomach wegla, R 1 6 oznacza niepodstawiony aralkanoil o 7-10 atomach wegla, R 1 8 wakuje lub oznacza R19, R 1 9 oznacza alkilen o 1-6 atomach wegla, n oznacza 1, 2, 3,4 lub 5, przy czym, o ile chodzi o rodniki optycznie czynnych aminokwasów 1 pochodnych aminokwasu, wlaczone sa zarówno odmiany-D jak i -L, oraz sole tych zwiazków 3. Sposób wytwarzania pochodnych cyklopeptydów o wzorze I, R 1 -Q1 -X-Q2-R2 1 5. Preparat farmaceutyczny, zawierajacy znane substancje pomocnicze oraz substancje czynna, znam ienny tym, ze jako substancje czynna zawiera pochodna cyklopeptydów o wzorze I, R 1 -Q1 -X-Q2-R2 I 6. Stosowanie pochodnych cyklopeptydów o wzorze 1, R 1 -Q1 -X-Q2-R2 I PL PL PL PL PL PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku są pochodne cyklopeptydów, sposób ich wytwarzania i ich stosowanie do wytwarzania środków leczniczych, oraz preparat farmaceutyczny, zawierający te nowe pochodne, i sposób jego wytwarzania.

Te nowe pochodne cyklopeptydów w wolnej postaci i w postaci swych soli są objęte wzorem I

R1-Q1-X-Q2-R2 I w którym każdy z symboli Q^!, Q niezależnie od siebie wakuje lub oznacza -NH-(CH2)n-CO-, każdy z symboli R\ R? niezależnie od siebie wakuje lub oznacza cyklo-(Arg-Gly-Asp-Z), przy czym symbol Z w łańcuchu bocznym jest związany z Q1 lub Q2 albo, w przypadku gdy Q1 i/lub Q2 wakuje, jest związany z X, i przy czym co najmniej jeden z rodników R1 lub R2 musi zawsze być obecny,

X oznacza -CO-R^-CO-, i w przypadku gdy R1-Q1- lub R2-Q2- wakują, oznacza R¹⁰, R¹³, R^ lub rodnik fluoryzującego barwnika, połączony wiązaniem -CONH-, lub -NH-C(=S)-NH-, lub oznacza salicyloil,

Z oznacza Phe-Lys, przy czym omówione aminokwasy mogą też być przeprowadzone w N-metylo-, N-etylo-, N-propylo-, N-benzylo- lub Ca-metylopochodne, a te omówione rodniki aminokwasowe są ze sobą peptydowo związane poprzez grupy a-aminowe

186 914 i α-karboksylowe, i R¹⁰ oznacza jednokrotnie przez SR¹¹ podstawiony alkanoil o 1-8 atomach węgla,

R ¹¹ oznacza trójfenylometyl,

R13 oznacza niepodstawiony aroil o 7-11 atomach węgla,

R1 oznacza niepodstawiony aralkanoil o 7-10 atomach węgla,

R¹⁸ wakuje lub oznacza R?⁹,

R19 oznacza alkilen o 1-6 atomach węgla, n oznacza 1, 2, 3, 4 lub 5, przy czym, o ile chodzi o rodniki optycznie czynnych aminokwasów i pochodnych aminokwasu, włączone są zarówno odmiany-D jak i -L.

Podobne pochodne peptydów cyklicznych są znane z opisu DE 43 10 643.

Za podstawę wynalazku przyjęto zadanie opracowania nowych związków o cennych właściwościach, zwłaszcza takich związków, które można stosować do wytwarzania środków leczniczych.

Stwierdzono, że związki o wzorze I i ich sole wykazują obok dobrej tolerancji cenne właściwości farmakologiczne. Przede wszystkim działają one jako inhibitory integryny, przy czym hamują one zwłaszcza wzajemne oddziaływanie receptorów integryny-αν, -β₃ lub -β₃z Ugandami, takie jak np. wiązanie fibrynogenu z receptorem integryny-p₃. Szczególną skuteczność wykazują te związki w przypadku integryny α_νβ₃, α_ν^, anbp3 oraz ανβ1, ανβό i ανβ8.

Działanie to można wykrywać np. według metody, która przez J.W. Smith'a i współpracowników jest opisana w J. Biol. Chem. 265, 12267-12271 (1990).

Zależność powstania angiogenezy od oddziaływań między naczyniowymi integrynami a pozakomórkowymi proteinami macierzowymi jest opisana przez P.C. Brooks'a, R.A. Clark'a i D.A. Cheresh'a w Science 264, 569-71 (1994).

Możliwość inhibitowania tego oddziaływania i tym samym wprowadzenia apoptozy (programowanej nekrocytozy) angiogenicznych komórek naczyniowych przez peptyd cykliczny jest opisana przez P.C. Brooks'a, A.M. Montgomery'ego, M. Rosenfeld'a, R.A. Reisfeld'a, T.-Hu'a, G. Klier'a i D.A. Cheresh'a w Cell 79, 1157-64 (1994).

Związki o wzorze I, które blokują oddziaływanie receptorów integryny i ligandów, -takie jak np. oddziaływanie fibrynogenu z fibrynogenowym receptorem (glikoproteina IIb/IIIa), przeszkadzają jako substancje antagonistyczne względem GPIIb/IIIa w rozszerzaniu się komórek nowotworowych drogą metastazy. Potwierdzają to niżej omówione obserwacje.

Związki te mogą hamować wiązanie się metaloproteinaz z integryną i tak przeszkadzać, żeby komórki mogły wykorzystać enzymatyczną aktywność proteinaz. Przykład można znaleźć w zdolności hamowania przez cyklo-RGD-peptyd wiązania się MMP-2- (macierzowa metaloproteinaza-2-) na receptorze witronektyny-αvβ3, tak jak to opisuje P.C. Brooks i współpracownicy w Cell 85, 683-693 (1996).

Rozszerzanie komórek nowotworowych z lokalnego nowotworu do układu naczyniowego następuje drogą tworzenia się mikroskupień (mikroskrzepów) wskutek oddziaływania komórek nowotworowych na trombocyty. Te komórki nowotworowe są osłaniane wskutek ochrony w mikroskupieniu i nie zostają rozpoznane przez komórki układu immunologicznego.

Te mikroskupienia mogą mocować się na ściankach naczyń, wskutek czego ułatwia się dalsze wnikanie komórek nowotworowych do tkanki. Ponieważ w tym tworzeniu się mikroskrzepów pośredniczy wiązanie się fibrynogenu do fibrynogenowych receptorów na aktywnych trombocytach, można te substancje antagonistyczne względem GPIIa/IIIb uznawać za skuteczne substancje hamujące metastazę.

Związki o wzorze I można stosować jako substancje czynne leków w medycynie i w weterynarii, zwłaszcza do profilaktyki i/lub terapii zakrzepicy, zawału mięśnia sercowego, stwardnienia tętnic, stanów zapalnych, udaru mózgowego, dusznicy bolesnej, chorób nowotworowych, schorzeń osteolitycznych, takich jak osteoporoza, chorób patologicznie angiogenicznych, takich jak np. stany zapalne, chorób oftalmologicznych, cukrzycowych zmian siatkówki, zwyrodnienia plamkowego, krótkowzroczności, histoplazmozy ocznej, zapalenia stawów reumatycznego, zapalenia stawu i kości, jaskry rubeotycznej, zapalenia okrężnicy wrzodziejącego, choroby Crohn'a, miażdżycy naczyń, łuszczycy, restenozy po plastyce naczyń,

186 914 zakażeń wirusowych, zakażeń bakteryjnych, zakażeń grzybowych, w przypadku ostrej niewydolności nerek i w przypadku gojenia ran dla podtrzymania procesu gojenia.

Związki o wzorze I można stosować jako substancje działające przeciwmikrobowo w przypadku operacji, gdzie stosuje się biomateriały, wszczepy, cewniki lub rozruszniki serca. Działają one przy tym antyseptycznie. Skuteczność czynności przeciwmikrobowej można stwierdzić sposobem opisanym przez P. Valentin-Weigund'a i współpracowników w Infection and Immunity, 2851-2855 (1988).

Poprzednio i następnie wyszczególnione skróty rodników aminokwasów stanowią rodniki następujących aminokwasów:

Abu kwas 4-mninomasłowy

Aha kwss 6-aolinokspłonιwcy

Ala atomna

Asn aspa-agma

Asp kwss aspaaagmowy

Arg aaginma

Cys cysterna

Dab kwss 2,4-d-ommomasłowy

Dap kwss 2,3-d-ooiinopłopłOIło\cy

Gln glutmuma

Glp kwas pinoglu-onmowy

Glu kwas glu-omm0wy

Gly giicyna

His hittydyna homo-Phe homo-fenyłoa-mina

Ile izoeeucyna

Leu e^yy^

Lys iry^naa

Met metionma

Nle noHeucyna

Orn omityna

Phe ίε^^^η^

Phg eenyłogiicyna

4-Hal-Phe 4-chłorowco-fenyłoa-imina

Pro prolma

Ser eetyna

Thr ateonma

Trp acpsłfaan

Tyr tyrozyna

Val wahna.

Dalsze skróty oznaczają, co następuje:

Ac aceyyl

BOC II.^^^^.-ł^l^O^kiCc^l^ίab^<^iCll

CBZ lub Z bencyłokcykarbonyl

DCCI dvuccykłolteksyłokarbodiio:lid

DMF dvem:tetyłfOam-amid

EDCI N-etyło-N,N'-(dvelmetyloamirn)propylo)-karbodiimid

Et etyl

FCA kwas fluotesceinokarbokcyłovc,',

FITC izolłocyjanian fluDeescemy,

Fmoc 9-fluorenyłomełokcykarbonyl

FTH fluorescemotiomocznik

HOBt 1-hydrokcybenzoariznol

Me metyl

MBHA 4-metyło-benzhydlClłoamma

186 914

Mtr 4-metoksy-2,3,6-trójmetylofenylo-sulfonyl

HONSu N-hydroksysukcynimid

OBut ester IH-rz.-butylowy

Oct oktanoll

OMe

OEt etoksyl

POA fenoksyacetyl

Sal s^^ii^^kill

TFA trójfluotooctowy

Trt trytyl (tróifcnylometyl).

O ile poprzednio wspomniane aminokwasy mogą występować w kilku postaciach enacjomerycznych, to poprzednio i następnie są, np. jako składnik wzoru I, włączone wszystkie te postacie a także ich mieszaniny (np. odmiany-DL). Ponadto aminokwasy, np. jako składnik związków o wzorze I, mogą być wyposażone w odpowiednie, właściwie znane grupy zabezpieczające.

W związkach według wynalazku są też objęte tak zwane pochodne prolekowe, tzn. związki o wzorze I przekształcone np. za pomocą grup alkilowych lub acylowych, cukrów lub oligopeptydów, które w organizmie szybko rozszczepiają się na aktywne związki według wynalazku.

Do tego należą też bidegradowalne pochodne polimrowe związków według wynalazku, tak jak to omawia się np. w Int. J. Pharm. 115, 61-67 (1995).

Sposób wytwarzania związków o wzorze I, w którym wszystkie symbole mają wyżej podane znaczenie, oraz ich soli polega według wynalazku na tym, że (a) związek o wzorze II h-q1-r' II w którym

Q1 i R¹ mają wyżej podane znaczenie, poddaje się reakcji acylowania związkiem o wzorze III

X-L III w którym

X ma wyżej podane znaczenie, a

L oznacza Cl, Br, I albo wolną lub reaktywnie funkcyjnie przekształconą grupę-OH, albo

b) że związek o wzorze IV h-q2-r2 IV w którym

Q2 i r2 mają wyżej podane znaczenie, poddaje się reakcji acylowania związkiem o wzorze V r!(q1-;x-l V w którym

R1, Q1 X i L mają wyżej podane znaczenie, albo

c) że związek o wzorze II

H-Q^I(Rⁱ II w którym

Q^! i R^r mają wyżej podane znaczenie, poddaje się reakcji addycji ze związkiem o wzorze VI

X-U VI w którym

X ma wyżej podane znaczenie, a

U oznacza -N=C=O, -N=C=S lub maleinimidyl, albo

186 914

d) że uwalnia się je z ich funkcyjnych pochodnych drogą traktowania środkiem solwolizującym lub hydrogenolizującym, i/lub że zasadowy lub kwasowy związek o wzorze I przeprowadza się w jedną z jego soli drogą traktowania kwasem lub zasadą.

Alkilen korzystnie oznacza metylen, etylen, propylen, butylen, pentylen lub heksylen.

Każdy z symboli Q¹ I Q² korzystnie oznacza niezależnie od siebie kwas 6-aminokapronowy lub wakuje, przy czym korzystnie np. Q1 oznacza kwas 6-aminokapronowy, a Q2 wakuje.

Jako znaczenia symbolu Z podane aminokwasy i rodniki aminokwasowe mogą też być przeprowadzone w pochodne, przy czym korzystnymi są N-metylo-, N-etylo-, N-propylo-, N-benzylo- lub C_a-metylo-pochodne.

Alkanoil oznacza korzystnie formyl, acetyl, propionyl, butyryl, waleryl, kaproil, enantoil, kapryloil, pelargoil, kaprynoil, undekanoil, lauroil, dodekanokarbonyl, mirystoil, tetradekanokarbonyl, palmitoil, margaroil lub stearoil.

Aroil oznacza korzystnie benzoli lub naftoil.

R13 oznacza korzystnie benzoil.

Symbolem R 1^fi korzystnie jest fenyloacetyl, 3-fenylopropionyl, 4-fenylobutyryl, 5-fenylowaleryl.

Rodnik fluoryzującego barwnika oznacza korzystnie 7-acetoksykumarynyl-3, fluoresceinyl-5(i/lub -6), 2',7'-dwuchlorofluoresceinyl-5(i -6), dihydroczterometylorosaminyl-4, czterometylorodaminyl-5(i/lub -6), 4,4-dwufluoro-5,7-dwumetylo-4-bora-3a,4a-diaza-s-indacen-3-yloetyl lub 4,4-dwufluoro-5,7-dwufenylo-4-bora-3a,4a-diaza-s-indacen-3-yloetyl.

Odpowiednio działające rodniki barwników fluoryzujących, które mogą służyć jako reagenty do wytwarzania zgodnych z wynalazkiem związków o wzorze I, są np. opisane przez R.P. Haughland, Molecular Probes, hic. w Handbook of Fluorescent Probes and Research Chemicals, 5th Edition, 1992-1994.

Związki o wzorze I mogą wykazywać jedno lub wiele centrów chiralnych i stąd też występować w różnych odmianach stereoizomerycznych. Wzór I obejmuje wszystkie te odmiany.

Korzystnymi są według wynalazku te związki o wzorze I,

a) w którym

Q1, Q2 i R2 wakują,

R1 oznacza cyklo-(Arg-Gly-Asp-D-Phe-Lys), a

X oznacza salicyloil;

b) w którym

Q' i Q2 wakują

R¹1 R² oznaczającyklo-(Arg-Gly-Asp-D-Phe-Lys), a

X oznacza -CO-(CH2)2-CO;

c) w którym

Q2 i r2 wakują,

Q1 oznacza -NH-(C1 Ef-CO-,

R1 oznacza cyklo-(Arg-Gly-Asp-D-Phe-Lys), a

X oznacza fluoresceinoil;

d) w którym

Q2 i r2 wakują

Q1 oznacza -NH-(CH2)₅-CO-,

R1 oznacza cyklo-(Arg-Gly-Asp-D-Phe-Lys), a

X oznacza Πί-rz.-buty-loksykarbonyl;

oraz fizjologicznie dopuszczalne sole omówionych związków.

Szczególnie korzystnymi są związki o wzorze VII cyklo-(Arg-Gly-Asp-D-Phe-Lys(Q¹ -X)) VII, w którym Q1 ma wyżej podane znaczenie, przy czym Q1 jest związany z bocznym łańcuchem lizyny, albo gdy Q1 wakuje, X jest związany z bocznym łańcuchem lizyny.

Związki o wzorze I a także substraty do ich otrzymywania zasadniczo wytwarza się analogicznie do znanych metod, takich jakie opisano w literaturze (np. w standardowych publikai°

I86 9I4 cjach, jak np. Houben-Weyl, Methoden der Organischen Chemie, Georg-Thieme-Verlag, Stuttgart;), a mianowicie w warunkach reakcyjnych, które są znane i odpowiednie dla omówionych reakcji. Można przy tym wykorzystać też sobie znane, tu bliżej nie wspomniane warianty postępowania.

Substraty można na życzenie ewentualnie wytwarzać też in situ w taki sposób, że nie wyodrębnia się ich z mieszaniny reakcyjnej, lecz natychmiast przereagowuje się je dalej do związków o wzorze I.

Związki o wzorze I można korzystnie otrzymywać w ten sposób, że związki o wzorze II poddaje się reakcji ze związkami o wzorze III.

Związki o wzorze II i III są z reguły znane. Jeśli one nie są znane, to można je wytwarzać znanymi metodami.

W związkach o wzorze III rodnik L korzystnie tworzy wstępnie zaktywowany kwas karboksylowy, zwłaszcza halogenek kwasu karboksylowego, bezwodnik symetryczny lub mieszany lub ester aktywny. Takie rodniki do zaktywowania grupy karboksylowej w typowych reakcjach acylowania są opisane w literaturze (np. w standardowych publikacjach, jak np. Houben-Weyl, Methoden der Organischen Chemie, Georg-Thieme-Verlag, Stuttgart;).

Zaktywowane estry wytwarza się celowo in situ, np. dodając HOBt lub N-hydroksysukcynimid.

L oznacza korzystnie H, F, Cl, Br lub -ON-sukcynimid.

Reakcja ta z reguły następuje w środowisku obojętnego rozpuszczalnika, w obecności środka wiążącego kwas, korzystnie w obecności zasady organicznej, takiej jak trójetyloamina, dwumetyloanilina, pirydyna lub chinolina albo nadmiar karboksylowego składnika o wzorze III.

Również korzystny może być dodatek wodorotlenku, węglanu lub wodorowęglanu litowca lub wapniowca albo innej soli słabego kwasu z litowcem lub wapniowcem, korzystnie potasem, sodem, wapniem lub cezem.

Reakcja w zależności od zastosowanych warunków trwa od kilku minut do 14 dni, a prowadzi się ją w temperaturze od -30°C do 140°C, zwykle w temperaturze od -10°C do 90°C, zwłaszcza w temperaturze około 0-70°C.

Jako obojętne rozpuszczalniki nadają się np. węglowodory, takie jak heksan, eter naftowy, benzen, toluen lub ksylen; chlorowane węglowodory, takie jak trójchloroetylen, i,2-dwuchloroetan, czterochlorek węgla, chloroform lub dwuchlorometan, alkohole, takie jak metanol, etanol, izopropanol, n-propanol, n-butanol lub III-rz.-butanol; etery, takie jak eter etylowy, eter dwuizopropylowy, tetrahydrofuran (THF) lub dioksan; etery glikoli, takie jak jednometylowy lub jednoetylowy eter glikolu etylenowego (2-metoksyetanol lub 2-etoksyetanol), dwumetylowy eter glikolu dwuetylenowego (Diglyme); ketony, takie jak aceton lub butanon; amidy, takie jak acetamid, dwumetyloacetamid lub dwumetyloformamid (DMF); nitryle, takie jak acetonitryl; sulfotlenki, takie jak sulfotlenek dwumetylowy (DMSO); dwusiarczek węgla; kwasy karboksylowe, takie jak kwas mrówkowy lub octowy; nitrozwiązki, takie jak nitrometan lub nitrobenzen; estry, takie jak octan etylowy; woda lub mieszaniny wspomnianych rozpuszczalników.

Związki o wzorze I można dalej otrzymywać w ten sposób, że związki o wzorze IV poddaje się reakcji ze związkami o wzorze V. Związki wyjściowe o wzorze IV i V są z reguły znane. Jeśli one nie są znane, to można je wytwarzać znanymi metodami.

W związkach o wzorze V rodnik L korzystnie tworzy wstępnie zaktywowany kwas karboksylowy, zwłaszcza halogenek kwasu karboksylowego, bezwodnik symetryczny lub mieszany lub ester aktywny. Takie rodniki do zaktywowania grupy karboksylowej w typowych reakcjach acylowania są opisane w literaturze (np. w standardowych publikacjach, jak np. Houben-Weyl, Methoden der Organischen Chemie, Georg-Thieme-Verlag, Stuttgart;).

L oznacza korzystnie F, Cl, Br lub -ON-sukcynimid.

Reakcja związków o wzorze IV ze związkami o wzorze V następuje w takich samych warunkach, odnosząc to do czasu reakcji, do temperatury i do rozpuszczalników, jak jest to opisane dla reakcji związków o wzorze II ze związkami o wzorze III.

186 914

Związki o wzorze I można nadto otrzymywać w ten sposób, że związki o wzorze II poddaje się reakcji ze związkami o wzorze VI. Związki wyjściowe o wzorze II i VI są z reguły znane. Jeśli one nie są znane, to można je wytwarzać znanymi metodami.

Reakcja związków o wzorze Π ze związkami o wzorze III stanowi typową addycję izocyjanianów (np. w standartowych publikacjach, takich jak Houben-Weyl, Methoden der Organischen Chemie, Georg-Thieme-Verlag, Stuttgart;).

Cykliczne związki wzoru R¹ i/lub R2 można wytwarzać drogą cyklizacji związków liniowych, tak jak to opisano np. w DE 43 10 643 lub w Houben-Weyl, I.c., tom 15/11, strony 1-806 (1974).

Związki o wzorze I można dalej otrzymywać w ten sposób, że uwalnia się je z ich funkcyjnych pochodnych drogą solwolizy, zwłaszcza hydrolizy, albo drogą hydrogenolizy.

Korzystnymi substratami dla solwolizy bądź hydrogenolizy są takie związki, które zamiast jednej lub wielu wolnych grup aminowych i/lub hydroksylowych zawierają, odpowiednie zabezpieczone grupy aminowe i/lub hydroksylowe, korzystnie takie związki, które zamiast atomu-H związanego z atomem-N wykazują grupę zabezpieczającą aminę, np. takie związki, które odpowiadają wzorowi 1, lecz zamiast grupy-NEk wykazują grupę-NHR' (gdzie R' oznacza grupę zabezpieczającą aminę, np. grupę BOC lub CBZ).

Korzystnymi są nadto substraty, które zamiast atomu-H grupy hydroksylowej wykazują grupę zabezpieczającą hydroksyl, np. takie związki, które odpowiadają wzorowi I, lecz zamiast grupy hydroksyfenylowej zawierają grupę R(0-fenylową. (gdzie R oznacza grupę zabezpieczającą hydroksyl).

W cząsteczce tego substratu może również być obecnych wiele - jednakowych lub różnych - zabezpieczonych grup aminowych i/lub hydroksylowych. Jeżeli obecne grupy zabezpieczające różnią się od siebie, to w wielu przypadkach można je odszczepiać selektywnie.

Wyrażenie „grupa zabezpieczająca aminę” jest ogólnie znane i rozciąga się na grupy, które są odpowiednie do zabezpieczenia (do blokowania) grupy aminowej przed reakcjami chemicznymi, ale też które są łatwo odszczepialne, gdy już przeprowadzono żądaną reakcję w innym miejscu cząsteczki. Takimi typowymi grupami są zwłaszcza niepodstawione lub podstawione grupy acylowe, arylowe, aralkoksymetylowe lub aralkilowe. Ponieważ po żądanej reakcji (lub po szeregu reakcji) grupy zabezpieczające aminę usuwa się, ich rodzaj i wielkość nie stanowi ograniczenia; korzystnymi są jednak grupy o 1-20, zwłaszcza o 1-8 atomach węgla. Pojęcie „grupa arylowa” należy w związku z omawianym sposobem i z omawianymi substancjami rozumieć w najszerszym zakresie znaczeniowym. Obejmuje ono grupy acylowe, wywodzące się z alifatycznych, aralifatycznych, aromatycznych lub heterocyklicznych kwasów karboksylowych lub sulfonowych, oraz zwłaszcza grupy alkoksykarbonylowe, aryloksykarbonylowe i przede wszystkim grupy aralkoksykarbonylowe. Przykładami takich grup acylowych są alkanoil, taki jak acetyl, propionyl, butyryl; aralkanoil, taki jak fenyloacetyl; aroil, taki jak benzoil lub toluoil; aryloksyalkanoil, taki jak POA; alkoksykarbonyl, taki jak metoksykarbonyl, etoksykarbonyl, 2,2,2-trójchloroetoksykarbonyl, BOĆ, 2-jodoetoksykarbonyl; aralkiloksykarbonyl, taki jak CBZ (benzyloksykarbonyl), 4-metoksybenzyloksykarbonyl, FMOC; arylosulfonyl, taki jak Mtr. Korzystnymi grupami zabezpieczającymi aminę są BOĆ i Mtr, nadto CBZ, Fmoc, benzyl i acetyl.

Wyrażenie „grupa zabezpieczająca hydroksyl” jest również ogólnie znane i rozciąga się na grupy, które są odpowiednie do zabezpieczenia grupy hydroksylowej przed reakcjami chemicznymi, ale też które są łatwo odszczepialne, gdy już przeprowadzono żądaną reakcję w innym miejscu cząsteczki. Takimi typowymi grupami są wyżej wspomniane, niepodstawione lub podstawione grupy arylowe, aralkilowe lub acylowe, a dalej też grupy alkilowe.

Charakter i wielkość tych grup zabezpieczających hydroksyl nie stanowi ograniczenia, gdyż po żądanej reakcji lub szeregu reakcji usuwa się te grupy; korzystnymi są grupy o 1-20, zwłaszcza o 1-1θ atomach węgla. Przykładami grup zabezpieczających hydroksyl są m.in. benzyl, p-nitrobenzoil, p-toluenosulfonyl, III-rz.-butyl i acetyl, przy czym szczególnie korzystnymi są benzyl i III-rz.-butyl. Grupy-COOH w kwasie asparaginowym i glutaminowym zabezpiecza się korzystnie w postaci ich estrów III-rz.-butylowych (np. Asp(OBut)).

186 914

Uwolnienie związków o wzorze I z ich funkcyjnych pochodnych udaje się - zależnie od wykorzystywanej grupy zabezpieczającej np. za pomocą mocnych kwasów, celowo za pomocą TFA lub kwasu nadchlorowego, ale także za pomocą innych mocnych kwasów nieorganicznych, takich jak kwas solny lub siarkowy, mocnych kwasów karboksylowych, takich jak kwas trój chlorooctowy, lub kwasów sulfonowych, takich jak kwas benzeno- lub p-toluenosulfonowy. Obecność dodatkowego rozpuszczalnika obojętnego jest możliwa, ale nie zawsze jest potrzebna. Jako rozpuszczalniki obojętne nadają się korzystnie rozpuszczalniki organiczne, przykładowo kwasy karboksylowe, takie jak kwas octowy, etery, takie jak tetrahydrofuran lub dioksan, amidy, takie jak DMF, chlorowcowane węglowodory, takie jak dwuchlorometan, nadto tez alkohole, takie jak metanol, etanol lub izopropanol, oraz woda. Dalej wchodzą w rachubę mieszaniny poprzednio wspomnianych rozpuszczalników. TFA korzystnie stosuje się w nadmiarze bez dodatku dalszego rozpuszczalnika, kwas nadchlorowy stosuje się korzystnie w postaci mieszaniny kwasu octowego i 70% kwasu nadchlorowego o stosunku 9:1. Temperatura reakcji rozszczepiania mieści się celowo w zakresie około 0-50°C; korzystnie prowadzi się postępowanie w temperaturze 15-30°C lub w temperaturze pokojowej.

Grupy BOĆ, OBut i Mtr można korzystnie odszczepiać za pomocą TFA w dwuchlorometanie albo za pomocą około 3-5 n HC1 w dioksanie w temperaturze 15-30°C, grupy-Fmoc odszczepia się przykładowo za pomocą około 5-50% roztworu dwumetyloaminy, dwuetyloaminy lub piperydyny w DMF w temperaturze 15-30°C.

Grupę trytylową stosuje się do zabezpieczania aminokwasów: histydyny, asparaginy, glutaminy i cysteiny. Odszczepianie, w zależności od żądanego produktu końcowego, następuje za pomocą układu TFA/10% tiofenol, przy czym grupa trytylową odszczepia się od wszystkich wyszczególnionych aminokwasów, w przypadku zaś stosowania układu TFA/anizol lub TFA/tioanizol odszczepia się grupa trytylową tylko od His, Asn i Gin, natomiast pozostaje ona w bocznym łańcuchu-Cys.

Hydrogenolitycznie odszczepialne grupy zabezpieczające (np. CBZ lub benzyl) można odszczepiać np. drogą traktowania wodorem w obecności katalizatora (np. katalizatora z metalu szlachetnego, takiego jak pallad, celowo na nośniku, takim jak węgiel). Jako rozpuszczalniki nadają się przy tym rozpuszczalniki wyżej omówione, zwłaszcza np. alkohole, takie jak metanol lub etanol, albo amidy, takie jak DMF. Hydrogenolizę tę z reguły prowadzi się w temperaturze około 0-100°C i pod ciśnieniem około 0,1-20 MPa, korzystnie w temperaturze 20-30°C pod ciśnieniem 0,1-1 MPa. Hydrogenoliza grupy-CBZ zachodzi łatwo np. na

5-10% katalizatorze Pd na nośniku węglowym w środowisku metanolu albo za pomocą mrówczanu amonowego (zamiast wodoru) na katalizatorze Pd/C w układzie metanol/DMF w temperaturze 20-30°C.

Zasadę o wzorze I można za pomocą kwasu przeprowadzić w stosowną sól addycyjną z kwasem, przykładowo na drodze reakcji równoważnikowych ilości zasady i kwasu w środowisku obojętnego rozpuszczalnika, np. etanolu, i następnego odparowania. W reakcji tej w rachubę wchodzą zwłaszcza kwasy, dające w wyniku sole fizjologicznie dopuszczalne. I tak można stosować kwasy nieorganiczne, np. kwas siarkowy, azotowy, kwasy chlorowcowodorowe, takie jak chlorowodorowy lub bromowodorowy, kwasy fosforowe, takie jak kwas ortofosforowy, kwas sulfaminowy, nadto kwasy organiczne, zwłaszcza alifatyczne, alicykliczne, aralifatyczne, aromatyczne lub heterocykliczne, jedno- lub wielozasadowe kwasy karboksylowe, sulfonowe lub siarkowe, np. kwas mrówkowy, octowy, propionowy, piwalinowy, dwuetylooctowy, malonowy, bursztynowy, pimelinowy, fumarowy, maleinowy, mlekowy, winowy, jabłkowy, cytrynowy, glukonowy, askorbinowy, nikotynowy, izonikotynowy, metano- lub etanosulfonowy, etanodwusulfonowy, 2-hydroksyctanosulfonowy, benzenosulfonowy, p-toluenosulfonowy, naftaleno-mono- i -dwusulfonowy, laurylosiarkowy. Sole z fizjologicznie nieobojętnymi kwasami, np. pikryniany, można stosować w celu wyodrębnienia i/lub oczyszczenia związków o wzorze I.

Po drugie można kwas o wzorze I na drodze reakcji z zasadą przeprowadzać w jedną z jego fizjologicznie dopuszczalnych soli metalu lub soli amoniowych. Jako sole przy tym wchodzą w rachubę zwłaszcza sole sodowe, potasowe, magnezowe, wapniowe i amoniowe, nadto podstawione sole amoniowe, np. sole dwumetylo-, dwuetylo- lub dwuizopropylo186 914

-amoniowe, sole jedrnetam^-, dwuetanolo- lub dwuizoprkpanolk-amoniowe, sole cykloheksylo-, dwucykloheksylo-amonikwe, sole dwubenzyloetylenodwuamkniowe, a dalej np. sole z argininą lub lizyną.

Związki o wzorze I i ich fizjologicznie dopuszczalne sole można stosować do wytwarzania preparatów farmaceutycznych, zwłaszcza na drodze nie-chemicznej.

Sposób wytwarzania preparatów farmaceutycznych polega według wynalazku na tym, że pochodną cyklopeptydów o wzorze I, o wzorze I r'-q'-x-q²-r² I w którym wszystkie symbole mają znaczenie podane przy omawianiu wzoru I, lub jedną z fizjologicznie dopuszczalnych soli tego związku, wraz z co najmniej jedną stałą, ciekłą lub półciekłą substancją nośnikową lub pomocniczą przeprowadza się na drodze galenowej w odpowiednią postać dawkowania.

Preparat farmaceutyczny, zawierający znane substancje pomocnicze oraz substancję czynna, wyróżnia się według wynalazku tym, że jako substancję czynną zawiera pochodną cyklopeptydów o wzorze I,

FL(Q)'(X-Q²-R2 I w którym wszystkie symbole mają znaczenie podane przy omawianiu wzoru I, lub jedną z fizjologicznie dopuszczalnych soli tego związku.

Zgodnie z wynalazkiem pochodne cyklopeptydów o wzorze I,

R^I(Qⁱ-X-Q2-R² I w którym wszystkie symbole mają znaczenie podane przy omawianiu wzoru I, i/lub fizjologicznie dopuszczalne sole tych związków stosuje się do wytwarzania środka leczniczego dla zwalczania schorzeń patologicznie angiogennych, zakrzepie, zawału serca, wieńcowych schorzeń serca, stwardnienia tętnic, nowotworów, osteoporozy, stanów zapalnych i zakażeń.

Preparaty te można jako środki lecznicze stosować w medycynie i weterynarii. Jako substancje nośnikowe wchodzą w rachubę substancje organiczne lub nieorganiczne, nadające się do podawania dojelitowego (np. doustnego), pozajelitowego, miejscowego lub do aplikowania w postaci aerozolu inhalacyjnego i nie reagujące z tymi nowymi związkami, dla przykładu woda, oleje roślinne, alkohole benzylowe, glikole alkilenowe, glikole polietylenowe, trójoctan gliceryny, żelatyna, węglowodany, takie jak laktoza lub skrobia, stearynian magnezu, talk, wazelina. Do dojelitowego stosowania służą zwłaszcza tabletki, pigułki, drażetki, kapsułki, proszki, granulaty, syropy, soki lub kropelki, do doodbytniczego stosowania służą czopki, do pozajelitowego stosowania służą roztwory, korzystnie roztwory oleiste lub wodne, nadto zawiesiny, emulsje lub implantaty, do miejscowego stosowania zaś maście, kremy lub pudry. Nowe związki można też liofilizować, a otrzymane liofilizaty stosować np. do wytwarzania preparatów do wstrzykiwań. Omówione preparaty mogą być wyjałowione i/lub mogą zawierać substancje pomocnicze, takie jak substancje poślizgowe, konserwujące, stabilizujące i/lub zwilżające, emulgatory, sole do wywierania wpływu na ciśnienie osmotyczne, substancje buforowe, barwniki, substancje smakowe i/lub jedną lub wiele dalszych substancji czynnych, np. jedną lub więcej witamin. Do aplikowania jako aerozol inhalacyjny można stosować aerozole, które zawierają substancję czynną albo rozpuszczoną albo przeprowadzoną w stan zawiesiny w gazie rozprężnym lub w mieszaninie gazu rozprężnego (np. w CO2 lub we fluorochlkrkwęglkwodkrach). Celowo przy tym stosuje się tę substancję czynną w zmikronizowanej postaci, przy czym można wprowadzać dodatkowo jeden lub wiele fizjologicznie dopuszczalnych rozpuszczalników, np. etanol. Roztwory inhalacyjne można aplikować za pomocą zwykłych inhalatorów.

Związki o wzorze I i ich fizjologicznie dopuszczalne sole można jako inhibitory integryn stosować w przypadku zwalczania chorób, zwłaszcza schorzeń patologicznie angiogennych, zakrzepie, zawału serca, wieńcowych schorzeń serca, stwardnienia tętnic, nowotworów, osteoporozy, stanów zapalnych i zakażeń.

Substancje według wynalazku stosuje się z reguły analogicznie do innych, w handlu dostępnych peptydów, zwłaszcza analogicznie do związków omówionych w opisie US-A-4 472 305,

186 914 korzystnie w dawkach około 0,05-500 mg, zwłaszcza 0,5-100 mg na jednostkę dawkowania. Dzienne dawkowanie mieści się korzystnie w zakresie około 0,01-2 mg/kg wagi ciała. Specjalna dawka dla każdego określonego pacjenta zależy jednak od najróżniejszych czynników, przykładowo od skuteczności zastosowanego specjalnego związku, od wieku, od wagi ciała, od ogólnego stanu zdrowia, od płci, od diety, od momentu i sposobu aplikowania, od szybkości wydalania, od kombinacji leków i od stopnia ciężkości danego schorzenia, którego dotyczy ta terapia. Korzystne jest podawanie pozajelitowe.

Dalej można te nowe związki o wzorze 1 stosować w biologii analitycznej i biologii molekularnej.

Nowe związki o wzorze I, przy czym X oznacza rodnik fluoryzującego barwnika, połączony wiązaniem -CONH-, -COO-, -NH-C(=S)-NH-, -NH-C(=O)-NH-, -SO₂NH- lub -NHCO-, można stosować jako znaczniki diagnostyczne w analizie-FACS (Fluorescence Activated Cell Sorter) i w mikroskopii fluorescencyjnej.

Stosowanie znaczonych związków w mikroskopii fluorescencyjnej jest np. opisane przez Y.-L. Wang'a i D.L. Taylor we „Fluorescence Microscopy of Living Cells in Culture, Part A + B, Academic Press, Inc. 1989”.

Nowe związki o wzorze 1 można też stosować w chromatografii swoistej sorpcji do eluowania związanych protein.

W szczególności można je stosować jako Ugandy integryny do eluowania integryn.

Poprzednio i następnie są wszystkie temperatury podawane w stopniach Celsjusza. W niżej podanych przykładach określenie „zwykła obróbka” oznacza: do całości, w razie potrzeby, dodaje się wodę, w zależności od budowy produktu końcowego nastawia się odczyn na wartość pH=2-10, ekstrahuje się za pomocą octanu etylowego lub dwuchlorometanu, oddziela się, warstwę organiczną suszy się nad siarczanem sodowym, odparowuje i oczyszcza się drogą chromatografii na żelu krzemionkowym i/lub drogą krystalizacji. Wartości-Rf na żelu krzemionkowym; czynnik obiegowy: octan etylowy/metanol 9:1.

RZ oznacza czas retencji (w minutach) w cieczowej chromatografii ciśnieniowej (HPLC) w następujących układach:

[A] kolumna: Nucleosil 7C18 250x4 mm eluent A: 0,1% TFA w wodzie eluent B: 0,1% TFA w acetonitrylu przepływ: 1 ml/minutę gradient: 20-50% B/30 minut;

[B] minutowy gradient z 0-80% propanolu-2 w wodzie za pomocą 0,3% TFA przy przepływie 1 ml/minutę w kolumnie Lichrosorb® RP Select B (7 pm) 250x4 mm;

[C] kolumna: Lichrospher (5 pm) 100RP8 125x4 mm eluent A: 0,01 M fosforan sodowy pH=7,0 eluent B: 0,005 M fosforan sodowy pH=7,0/60% obj. propanolu-2 przepływ-': 0,7 ml/minutę gradient: 1-99% B/50 minut.

Spektrometria masowa (MS): EI (jonizacja zderzenia elektronów) M+

FAB (bombardowanie szybkimi atomami) (M+H)+.

Przykład 1.Do roztworu 3,05 g cyklo-(Arg-Gly-Asp-D-Phe-Lys) [otrzymanego drogą cyklizacji H-Arg(Mtr)-Gly-Asp(OBut)-D-Phe-Lys-(BOC)-OH, prowadzącej do cyklo(Arg(Mtr)-Gly-Asp(OBut)-D-Phe-Lys-(BOC)), i następnego odszczepienia grup zabezpieczających] w 100 ml DMF dodaje się 1,0 g N-sukcynimidyloestru kwasu O-acetylosalicylowego [otrzymanego drogą reakcji kwasu acetylosalicylowego z HONSu w octanie etylowym, DMF i 1,2 równoważnikami dwuizopropylokarbodwuimidu, FAB 278] i 0,5 g trój etyloaminy. Całość miesza się w ciągu 5 godzin w temperaturze pokojowej i po zwykłej obróbce w warun186 914 kach równoczesnego odszczepienia grupy acetylowej otrzymuje się ccklo-(Arg-Glc-Asp-D-Phe-Lcs(N^ε-Sal)) x TFA; RZ [B] 22,0; FAB 724.

Analogicznie drogą reakcji cyklo^Arg-Gly-Asp-D-Phe-Lys): z N-sukcynimidclnestrem kwasu fenylopIΌpionowegn (PhEtCO-ONSu) otrzymuje się cykln-(Aag-Gly-Asp-D-Phe-Lys(N^E-PhEtCO)) x TFA; RZ [C] 28,2; FAB 736;

z N-sukccnimidyloesSrem kwasu 3,3,3-trój-(4-chlorofenylo)-prnpinnσwego (TCPP-ONSu) otrzymuje się cykln-(Aag-Gly-Asp-D-Phe-Lys(N^ε-TCPP)) x TFA; RZ |B] 33,19; FAB 992;

z N-sekcynimidyloestrem kwasu S-Sactckłmerkaptoprnpionowegn (Trt-SEtCO-ONSu) otrzymuje się ccklo-(Arg-Gly-Asp-D-Phe-Lcs(N^ε-TaSSEtcO)) x TFA; RZ [B] 33,4; FAB 934; z chlorkiem benzyloksykaabonyle (CBZ-Cl) otrzymuje się cyklo^Arg-Gly-Asp-D-Phe-Lys(N^e-CBZ));

z bezwodnikiem kaprylowym otrzymuje się cykln-(Arg-Gly-Asp-D-Phe-Lys(N^ε-Oct)) x TFA; RZ [B] 27,58; FAB 730;

bezwodnikiem octowym otrzymuje się ccklo-(Arg-Glc-Asp-D-Phe-Lys(N^ε-Ac)) x TFA; RZ [B] 17,02; FAB 646;

z N-sekccnimid\ToesSaem kwasu FCA otrzymuje się cckln-(Ara-Glc-Asp-D-Phe-Lys^ε(N^E-FCA)); RZ [B] 24,18; FAB 962;

z FITC otrzymuje się cyklo-(Aag-Glc-Asp-D-Phe-Lcs(N^ε-FTH)) x TFA; RZ [B] 27,3; FAB 994, z którego za pomocą NH4CO3 można otrzymać sól wewnętrzną, RZ [B] 22,26.

Analogicznie drogą reakcji ccklo-(Ara-Glc-Asp-D-Phe-N(Me)-Lys): z FITC otrzymuje się cckln-(Arg-Glc-Asp-D-Phe-N(Me)-Lcs (N^£-FTH) ); RZ [B] 22,64;

FAB 1007;

z chlorkiem benzclnksckarbonclu (CBZ-Cl) otrzymuje się cyklo-(Aag-Glc-Asp-D-Phe-N^-LcsCN^CBZ) ); RZ 23,35; FAB 752.

Przykład 2. Do roztworu 3,05 g ccklo-(Aag-Glc-Asp-D-Phe-Lcs) w 40 ml 5% wodnego roztworu NaHCO3 i 40 ml THF dodaje się 6 g N-sekccnimidyloestru kwasu BOC-Aha. Całość miesza się w ciągu 4 godzin i poddaje zwykłej obróbce, otrzymując cyklo^Arg) x 2 TFA; RZ [C] 14,76; FAB 717.

Analogicznie do przykładu 1 drogą dołączającej się reakcji z N-sukcynlmidclnestrem kwasu FCA otrzymuje się cyklo-(Aag-Glc-Asp-D-Phe-Lcs(N^ε-FCA-Aha)) x TFA; RZ [B] 23,8; FAB 1075.

Analogicznie drogą reakcji ccklo-(Aaa-Glc-Asp-D-Phe-Lys(N^ε-Aha)): z FITC otrzymuje się cckln-(Aag-Gly-Asp-D-Phe-Lcs(N^ε-FTH-Aha)); z bezwodnikiem octowym otrzymuje się cyklo-(Ara-Gly-Asp-D-Phe-Lcs(N^ε-Ac-Aha)) x TFA; RZ [B] 17,1; FAB 759.

Przykład 3. Drogą odszczepienia grupy trytylowej za pomocą układu TRA/trofeMl z cckln-(Arg-Glc-Asp-D-Phe-Lcs (N^e-TrtHSEtCO)) otrzymuje się po zwykłej obróbce cyklo(Aaa-Glc-Asp-D-Phe-Lys(N^ε-HSEtCO)) x TFA; RZ [B] 18,54; FAB 692.

Przykład 4. Roztwór 1,17 g ccklo-(Arg(Mΐr)-Glc-Asp(OBuS)-D-Phe-Lcs(CBZ)) w 50 ml dwumetyloacetamidu zadaje się za pomocą 0,5 ml kwasu octowego i 0,5 g palladu na węglu aktywnym i w ciągu 2 godzin miesza w atmosferze wodoru. Po oddzieleniu katalizatora i po zwykłej obróbce otrzymuje się ccklo-(Arg(Mtr)-Gly-Asp(OBut)-D-Phe-Lcs)(związek „B”); RZ [A, 30-80% acetonitrylu] 18,6.

Do roztworu 0,3 g związku „B” w 15 ml DMF dodaje się 0,075 g bezwodnika bursztynowego i miesza w ciągu 12 godzin w temperaturze pokojowej. Po zwykłej obróbce otrzymuje się 0,26 g ccklo-(Aag(Mta)-Gty-Asp(OBut)-D-Phe-Lcs(N^ε-CO-(CH2)2-COOH)) (związku „C”); RZ [A, 30-80% acetonitrylu] 19,2; FAB 972.

Roztwór 0,23 g związku „B” w 20 ml DMF zadaje się za pomocą 0,1 g EDClxHCl, 0,075 g HOBt i roztworu 0,3 g związku „B” w 15 ml DMF i miesza w ciągu 12 godzin. Po zwykłej obróbce otrzymuje się ccklo-(.Arg(Mΐr)-Gly'-Asp(OBuS)-D-Phe-Lc's)2-(CO-CH2CH2CO) (związek „D”); RZ [A, 30-80% acetonitrylu] 26,6; FAB 1826.

Roztwór składający się z 85,5% TFA, 2% wody, 2,5% etannditinlu, 5% fenolu, 5% tioanizolu i 0,25 g związku „D” miesza się w ciągu 24 godzin w temperaturze pokojowej. Po

I6

I86 9I4 zwykłej obróbce otrzymuje się cyklo-(Arg-Gly-Asp^D-Phe-Lvs)2(COCH2CH2CO); RZ [A, 10-50% acetonitrylu] 20,2; FAB 1289.

Analogicznie z wyjściowego cyklo-(Arg(Mtr)-Gly-Asp(OBut)-D-Phe-Lys(CBZ)) drogą reakcji z kwasem dwutiodwupropionowym (DTDP-OH) w takich samych warunkach jak poprzednio otrzymuje się bis-N^E-cyklo-(Arg-Gly-Asp-D-^he-Lys)-DTDP; RZ 20,73; FAB 1382.

Podane niżej przykłady dotyczą preparatów farmaceutycznych.

Przykład A. Fiolki do wstrzykiwań

Roztwór 100 g substancji czynnej o wzorze I i 5 g wodorofosforanu dwusodowego w 3 litrach podwójnie destylowanej wody nastawia się za pomocą 2n kwasu solnego na odczyn o wartości pH=6,5, sączy w warunkach sterylnych, napełnia nim fiolki, liofilizuje w warunkach sterylnych i sterylnie zamyka. Każda fiolka zawiera 5 mg substancji czynnej.

Przykład B. Czopki

Mieszaninę 20 g substancji czynnej o wzorze I stapia się ze 100 g lecytyny sojowej i 1400 g masła kakaowego, wlewa do form i pozostawia do zastygnięcia. Każdy czopek zawiera 20 mg substancji czynnej.

Przykład C. Roztwór

Sporządza się roztwór 1 g substancji czynnej o wzorze I, 9,38 g NaH2PO4 x 2H2O, 28,48 g Na2HPO4 x 12H2O i 0,1 g chlorku benzalkoniowego w 940 ml podwójnie destylowanej wody. Odczyn roztworu nastawia się na wartość pH=6,8, uzupełnia do objętości 1 litra i sterylizuje drogą naświetlania. Roztwór ten można stosować w postaci kropli do oczu.

Przykład D. Maść

500 mg substancji czynnej o wzorze I miesza się z 99,5 g wazeliny w warunkach aseptycznych.

Przykład E. Tabletki

Mieszaninę 1 kg substancji czynnej o wzorze I, 4 kg laktozy, 1,2 kg skrobi ziemniaczanej, 0,2 kg talku i 0,1 kg stearynianu magnezu poddaje się zwyczajnemu prasowaniu do postaci tabletek tak, żeby każda tabletka zawierała 10 mg substancji czynnej.

Przykład F. Drażetki

Analogicznie do przykładu E wytłacza się tabletki, na które następnie w znany sposób nakłada się powłokę z sacharozy, skrobi ziemniaczanej, talku, tragakantu i barwnika.

Przykład G. Kapsułki

Twarde kapsułki żelatynowe w zwykły sposób napełnia się za pomocą 2 kg substancji czynnej o wzorze I tak, żeby każda kapsułka zawierała 20 mg substancji czynnej.

Przykład H. Ampułki

Roztwór 1 kg substancji czynnej o wzorze I w 60 litrach dwukrotnie destylowanej wody sączy się sterylnie, napełnia nim ampułki, liofilizuje w warunkach sterylnych i sterylnie zamyka. Każda ampułka zawiera 10 mg substancji czynnej.

Przykład I. Aerozol inhalacyjny g substancji czynnej o wzorze I rozpuszcza się w 101 izotonicznego roztworu-NaCl i roztworem tym napełnia się dostępne w handlu naczynie aerozolowe z mechanizmem pompkowym. Roztwór ten można rozpylać w ustach lub w nosie. Jedna porcja natryskowa (około 0,1 ml) odpowiada dawce około 0,14 mg.

Departament Wydawnictw UP RP Nakład 50 egz. Cena 4,00 zł.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Pochodne cyklopeptydów o wzorze I

R¹-Q¹-X-Q²-R² w którym każdy z symboli Q1 Q² niezależnie od siebie wakuje lub oznacza -NH-(CH2)_n-CO-, każdy z symboli R¹, R² niezależnie od siebie wakuje lub oznacza cyklo-(Arg-Gly-Asp-Z), przy czym symbol Z w łańcuchu bocznym jest związany z Q1 lub Q2 albo, w przypadku gdy Q1 i/lub Q2 wakuje, jest związany z X, i przy czym co najmniej jeden z rodników R¹ lub R2 musi zawsze być obecny,

X oznacza -CO-R18-CO-, i w przypadku gdy R¹^¹- lub R2-Q2- wakują, oznacza R¹⁰,

R¹³, R i⁶ lub rodnik fluoryzującego barwnika, połączony wiązaniem -CONH-, lub -NH-C(-S)-NH-, lub oznacza salicyloil, Z oznacza Phe-Lys, przy czym omówione aminokwasy mogą też być przeprowadzone w N-metylo-, N-etylo-, N-propylo-, N-benzylo- lub C_a-metylopochodne, a te omówione rodniki aminokwasowe są ze sobą peptydowo związane poprzez grupy α-aminowe i α-karboksylowe, i

R i⁰ oznacza jednokrotnie przez SRⁿ podstawiony alkanoil o 1-8 atomach węgla,

R u oznacza trójfenylometyl,

R i³ oznacza niepodstawiony aroil o 7-11 atomach węgla,

R16 oznacza niepodstawiony aralkanoil o 7-10 atomach węgla,

R18 wakuje lub oznacza R,

R19 oznacza alkilen o 1-6 atomach węgla, n oznacza 1, 2, 3, 4 lub 5, przy czym, o ile chodzi o rodniki optycznie czynnych aminokwasów i pochodnych aminokwasu, włączone są zarówno odmiany-D jak i -L, oraz sole tych związków.

2. Pochodne cyklopeptydów o wzorze I według zastrzeżenia 1 r1-q'-x-q²-r2 i

a) w którym

Q1 q2 i R2 wakują,

R1 oznacza cyklo-(Arg-Gly-Asp-D-Phe-Lys), a

X oznacza salicyloil;

b) w którym

Q1 i O² wakują,

R1 iR2 oznaczającyklO((Arg-Gly-Asp-D-Phe-Lys), a X oznacza -CO-(CH2)2-CO;

c) w którym

Q2 i R² wakują,

Q1 oznacza -NH-(CH2)5-CO-,

R1 oznacza cyklo-(Arg-Gly-Asp-D-Phe-Lys), a

X oznacza fluoresceinoil;

d) w którym

Q² i R2 wakują,

Q’ oznacza -NH-(CH2)5-CO-,

R¹ oznacza cyklo-(Arg-Gly-Asp-D-Phe-Lys), a

X oznacza Ill-rz.-butyloksykarbonyl;

oraz fizjologicznie dopuszczalne sole omówionych związków.

3. Sposób wytwarzania pochodnych cyklopeptydów o wzorze I,

186 914 r^<q¹-;x-q²-r² i w którym każdy z symboli O¹, Q² niezależnie od siebie wakuje lub oznacza -NH-(CH2)n-CO-, każdy z symboli R¹, R² niezależnie od siebie wakuje lub oznacza cyklo-(Arg-Gly-Asp-Z), przy czym symbol Z w łańcuchu bocznym jest związany z Q1 lub Q2 albo, w przypadku gdy Q1 i/lub Q2 wakuje, jest związany z X, i przy czym co najmniej jeden z rodników R1 lub r2 musi zawsze być obecny,

X oznacza -CO-R¹⁸-CO-, iw przypadku gdy r1-Q’- lub R2-Q2- wakują, oznacza R¹⁰,

R¹³, R¹⁶ lub rodnik fluoryzującego barwnika, połączony wiązaniem -CONH-, lub -NH-C (=S)-NH-, lub oznacza salicyloil, Z oznacza Phe-Lys, przy czym omówione aminokwasy mogą też być przeprowadzone w N-metylo-, N-etylo-, N-propylo-, N-benzylo- lub C„-metylopochodne, a te omówione rodniki aminokwasowe są ze sobą peptydowo związane poprzez grupy α-aminowe i α-karboksylowe, i R¹⁰ oznacza jednokrotnie przez SR¹¹ podstawiony alkanoil o 1 -8 atomach węgla,

R^H oznacza trójfenylometyl, .

R¹³ oznacza niepodstawiony aroil o 7-11 atomach węgla,

R oznacza niepodstawiony aralkanoil o 7-10 atomach węgla R¹⁸ wakuje lub oznacza R¹ ,

R‘9 oznacza alkilen o 1-6 atomach węgla, n oznacza 1, 2, 3, 4 lub 5, przy czym, o ile chodzi o rodniki optycznie czynnych aminokwasów i pochodnych aminokwasu, włączone są zarówno odmiany-D jak i -L, oraz ich soli, znamienny tym, że (a) związek o wzorze II

H-Q'-R1 II w którym

Q1i R^r mają wyżej podane znaczenie, poddaje się reakcji acylowania związkiem o wzorze III

X-L III w którym

X ma wyżej podane znaczenie, a

b) że związek o wzorze IV

H-Q2-R2 IIV w którym Q2 i r2 mają wyżej podane znaczenie, poddaje się reakcji acylowania związkiem o wzorze V

R‘-Q’-X-L V w którym R¹, Q*, X i L mają wyżej podane znaczenie, albo

c) że związek o wzorze II

H-ęT-R¹ II w którym

Q^J i R^r mają wyżej podane znaczenie, poddaje się reakcji addycji ze związkiem o wzorze VI

X-U VI w którym

X ma wyżej podane znaczenie, a U oznacza -N=C=O, -N=C=S lub maleinimidyl, albo

d) że uwalnia się je z ich funkcyjnych pochodnych drogą traktowania środkiem solwolizującym lub hydrogenolizującym,

186 914 i/lub że zasadowy lub kwasowy związek o wzorze I przeprowadza się w jedną z jego soli drogą traktowania kwasem lub zasadą.

4. Sposób wytwarzania preparatów farmaceutycznych, znamienny tym, że pochodną cyklopeptydów o wzorze I, o wzorze I

R1(Q--X-Q²-R² I w którym każdy z symboli O¹, Q² niezależnie od siebie wakuje lub oznacza -NH-(CH2)n-CO-, każdy z symboli R¹, R niezaleznie od siebie wakuje lub oznacza cyklo-(Arg-Gly-Asp-Z), przy czym symbol Z w łańcuchu bocznym jest związany z Qi lub Q2 albo, w przypadku gdy Qi i/lub Q2 wakuje, jest związany z X, i przy czym co najmniej jeden z rodników R¹ lub R2 musi zawsze być obecny,

X oznacza -CO-RI8-CO-, i w przypadku gdy r1-(Q- lub R2-Q2- wakują, oznacza R¹⁰,

Rⁿ, R16 lub rodnik fluoryzującego barwnika, połączony wiązaniem -CONH-, lub -NH-C(=S)-NH-, lub oznacza salicyloil, Z oznacza Phe-Lys, przy czym omówione aminokwasy mogą też być przeprowadzone w N-metylo-, N-etylo-, N-propylo-, N-benzylo- lub Ca-metylopochodne, a te omówione rodniki aminokwasowe są ze sobą peptydowo związane poprzez grupy α-aminowe i α-karboksylowe, i

R1° oznacza jednokrotnie przez SRⁿ podstawiony alkanoil o 1-8 atomach węgla,

R ii oznacza trójfenylometyl, r13 oznacza niepodstawiony aroil o 7-11 atomach węgla,

R oznacza niepodstawiony aralkanoil o 7-10 atomach węgla R i8 wakuje lub oznacza R¹ ,

R i9 oznacza alkilen o 1-6 atomach węgla, n oznacza 1, 2, 3, 4 lub 5, przy czym, o ile chodzi o rodniki optycznie czynnych aminokwasów i pochodnych aminokwasu, włączone są zarówno odmiany-D jak i -L, i/lub jedną z fizjologicznie dopuszczalnych soli tego związku, wraz z co najmniej jedną stałą, ciekłą lub półciekłą substancją nośnikową lub pomocniczą przeprowadza się na drodze galenowej w odpowiednią postać dawkowania.

5. Preparat farmaceutyczny, zawierający znane substancje pomocnicze oraz substancję czynną, znamienny tym, że jako substancję czynną zawiera pochodną cyklopeptydów o wzorze I,

Ri-Qi-X-Q2-R2 I w którym każdy z symboli Θ¹, Q² niezależnie od siebie wakuje lub oznacza -NH-(CH2)_n-CO-, każdy z symboli R¹, r niezależnie od siebie wakuje lub oznacza cyklo-(Arg-Gly-Asp-Z), przy czym symbol Z w łańcuchu bocznym jest związany z Qi lub q2 albo, w przypadku gdy Qi i/lub Q2 wakuje, jest związany z X, i przy czym co najmniej jeden z rodników Ri lub R2 musi zawsze być obecny,

X oznacza -CO-R^-CO-, i w przypadku gdy R¹^¹- lub R2-Q2- wakują, oznacza R¹⁰, R^h, R i6 lub rodnik fluoryzującego barwnika, połączony wiązaniem -CONH-, lub -NH-C(=S)-NH-, lub oznacza salicyloil,

Z oznacza Phe-Lys, przy czym omówione aminokwasy mogą też być przeprowadzone w N-metylo-, N-etylo-, N-propylo-, N-benzylo- lub Ca-metylopochodne, a te omówione rodniki aminokwasowe są ze sobą peptydowo zwiazane poprzez grupy α-aminowe i α-karboksylowe, i

R i° oznacza jednokrotnie przez SR¹¹ podstawiony alkanoil o 1-8 atomach węgla,

R i' oznacza trójfenylometyl,

R¹³ oznacza niepodstawiony aroil o 7-11 atomach węgla,

R oznacza niepodstawiony aralkanoil o 7-10 atomach węgla R i⁸ wakuje lub oznacza R,

Ri9 oznacza alkilen o 1-6 atomach węgla, n oznacza 1, 2, 3, 4 lub 5,

186 914 przy czym, o ile chodzi o rodniki optycznie czynnych aminokwasów i pochodnych aminokwasu, włączone są zarówno odmiany-D jak i -L, lub jedną z fizjologicznie dopuszczalnych soli tego związku.

6. Stosowanie pochodnych cyklopeptydów o wzorze 1, rL(Q’.;x.q².r² I w którym każdy z symboli O¹, Q² niezależnie od siebie wakuje lub oznacza -NH-(CH2)n-CO-, każdy z symboli R¹, R² niezależnie od siebie wakuje lub oznacza cyklo-(Arg-Gly-Asp-Z), przy czym symbol Z w łańcuchu bocznym jest związany z Qi lub Q2 albo, w przypadku gdy Qi i/lub Q2 wakuje, jest związany z X, i przy czym co najmniej jeden z rodników Ri lub R2 musi zawsze być obecny,

X oznacza -CO-R¹⁸-CO-, i w przypadku gdy Ri-Qi- lub R2-Q2- wakują, oznacza R¹⁰, R^b, R¹⁶ lub rodnik fluoryzującego barwnika, połączony wiązaniem -CONH-, lub -NH-C(=S)NH-, lub oznacza salicyloil,

Z oznacza Phe-Lys, przy czym omówione aminokwasy mogą tez być przeprowadzone w N-metylo-, N-etylo-, N-propylo-, N-benzylo- lub Ca-metylopochodne, a te omówione rodniki aminokwasowe są ze sobąpeptydowo związane poprzez grupy α-aminowe i α-karboksylowe, i

R¹⁰ oznacza jednokrotnie przez SRⁿ podstawiony alkanoil o 1-8 atomach węgla,

R¹¹ oznacza trójfenylometyl,

RJ1 oznacza niepodstawiony aroil o 7-11 atomach węgla,

R oznacza niepodstawiony aralkanoil o 7-10 atomach węgla R¹⁸ wakuje lub oznacza R ,

R^iy oznacza alkilen o 1-6 atomach węgla, n oznacza 1, 2, 3, 4 lub 5, przy czym, o ile chodzi o rodniki optycznie czynnych aminokwasów i pochodnych aminokwasu, włączone są zarówno odmiany-D jak i -L, i/lub fizjologicznie dopuszczalnych soli tych związków do wytwarzania środka leczniczego dla zwalczania schorzeń patologicznie angiogennych, zakrzepie, zawału serca, wieńcowych schorzeń serca, stwardnienia tętnic, nowotworów, osteoporozy, stanów zapalnych i zakażeń.