PL204904B1 - Kompozycja chwastobójcza, sposób zwalczania niepożądanych roślin i zastosowanie kompozycji chwastobójczej - Google Patents

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku są kompozycja chwastobójcza, sposób zwalczania niepożądanych roślin i zastosowanie kompozycji chwastobójczej.

Chwastobójcze 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamidy, takie jak związki ujawnione w opisie patentowym US 5294597, wykazują doskonałe działanie chwastobójcze, zwłaszcza przeciw chwastom szerokolistnym, w takich uprawach jak uprawy zbóż. Jednakże 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamidy stosowane jako jedyna substancja czynna, nie zawsze zapewniają skuteczność zwalczania pełnego spektrum gatunków chwastów spotykanych w uprawach rolniczych na skalę przemysłową, w połączeniu z niezawodną selektywnością wobec roślin uprawnych. Takie luki w spektrum zwalczania można usunąć przez wspólne nanoszenie z innym herbicydem o znanej skuteczności przeciw omawianym gatunkom chwastów. Łączne stosowanie 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamidów ze specjalnymi dalszymi i innymi herbicydami opisano w opisie patentowym US 5674807.

Istniała potrzeba dostarczenia kompozycji chwastobójczych wykazujących dobre działanie chwastobójcze, przewyższające aktywność pojedynczej substancji czynnej, zwłaszcza w uprawach zbożowych, oraz sposobu zwalczania niepożądanych roślin, zwłaszcza chwastów dwuliściennych, z zastosowaniem tych kompozycji chwastobójczych.

Nieoczekiwanie stwierdzono, że 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamidy w połączeniu z innym szczególnym herbicydem wykazują działanie synergiczne.

Wynalazek dotyczy kompozycji chwastobójczej zawierającej herbicydy i dopuszczalny w rolnictwie nośnik, której cechą jest to, że zawiera w chwastobójczo skutecznej ilości połączenie co najmniej jednego 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamidu o ogólnym wzorze I

w którym

X oznacza chlorowcoalkil, a Y oznacza atom chlorowca; oraz etylocynidonu.

Korzystnie kompozycja według wynalazku zawiera 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamid o wzorze IA

w którym Y oznacza atom chlorowca.

W szczególności kompozycja wedł ug wynalazku jako 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamid zawiera pikolinafen.

Korzystnie kompozycja według wynalazku zawiera co najmniej jeden środek powierzchniowo czynny.

Korzystna jest kompozycja według wynalazku, w której stosunek wagowy 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamidu o wzorze I do etylocynidonu wynosi od 1000:1 do 1:100.

Korzystniejsza jest kompozycja według wynalazku, w której stosunek wagowy 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamidu o wzorze I do etylocynidonu wynosi od 100:1 do 1:100.

Najkorzystniejsza jest kompozycja według wynalazku, w której stosunek wagowy 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamidu o wzorze I do etylocynidonu wynosi od 20:1 do 1:20.

Korzystna jest kompozycja według wynalazku, w której stosunek wagowy pikolinafenu do etylocynidonu wynosi od 100:1 do 1:5.

Korzystniejsza jest kompozycja według wynalazku, w której stosunek wagowy pikolinafenu do etylocynidonu wynosi od 10:1 do 1:3,3.

PL 204 904 B1

Korzystna jest kompozycja według wynalazku, która zawiera herbicydy sformułowane w dwóch częściach, z których jedna część zawiera 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamid o wzorze I, zwłaszcza pikolinafen i dopuszczalny w rolnictwie nośnik, a druga część zawiera etylocynidon i dopuszczalny w rolnictwie nośnik.

Wynalazek dotyczy również sposobu zwalczania niepożądanych roślin, polegającego na tym, że na miejsce występowania tych roślin albo na liście, łodygi lub nasiona tych roślin nanosi się w chwastobójczo skutecznej iloś ci co najmniej jeden 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamid o ogólnym wzorze I

w którym X oznacza chlorowcoalkil, a Y oznacza atom chlorowca; oraz etylocynidon. Korzystnie stosuje się 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamid o wzorze IA

w którym Y atom chlorowca.

Korzystnie jako 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamid stosuje się pikolinafen.

Korzystnie stosuje się kompozycję chwastobójczą zawierającą co najmniej jeden środek powierzchniowo czynny.

Korzystnie nanosi się pikolinafen i etylocynidon, równocześnie lub kolejno, przed wzejściem, podczas wzejścia lub po wzejściu niepożądanych roślin.

Korzystnie 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamid i etylocynidon nanosi się razem jako pojedynczy preparat.

Korzystnie 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamid i etylocynidon nanosi się jako oddzielne preparaty.

Korzystnie pikolinafen i etylocynidon nanosi się razem jako pojedynczy preparat.

Korzystnie pikolinafen i etylocynidon nanosi się jako oddzielne preparaty.

Korzystnie 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamid i etylocynidon nanosi się w obecności zbożowej rośliny użytkowej, nasion rośliny użytkowej lub innego rozwijającego się narządu rośliny użytkowej.

Korzystnie zbożową rośliną użytkową jest kukurydza, pszenica lub ryż.

W szczególności zbożową rośliną użytkową jest pszenica.

Korzystny sposób zwalczania niepożądanych roślin polega na tym, że na miejsce występowania Alopecurus myosuroides, Lolium perenne, Setaria viridis, Stellaria media, Veronica persica, Galium aparine, Apera spica-venti i/lub Lamium purpureum nanosi się chwastobójczo skuteczną ilość kompozycji chwastobójczej zdefiniowanej powyżej.

Korzystnie nanosi się pikolinafen i etylocynidon, równocześnie lub kolejno, przed wzejściem, podczas wzejścia lub po wzejściu chwastów dwuliściennych w uprawach zbóż.

Korzystnie niepożądane rośliny zwalcza się z zastosowaniem kompozycji chwastobójczej zdefiniowanej powyżej, przez traktowanie liści niepożądanych roślin pikolinafenem i etylocynidonem, równocześnie lub kolejno.

Korzystnie chwasty dwuliścienne zwalcza się z zastosowaniem kompozycji chwastobójczej zdefiniowanej powyżej, przez traktowanie liści chwastów dwuliściennych pikolinafenem i etylocynidonem, równocześnie lub kolejno.

Wynalazek dotyczy także zastosowania kompozycji chwastobójczej zdefiniowanej powyżej do zwalczania niepożądanej roślinności.

Korzystnie stosuje się kompozycję chwastobójczą zawierającą pikolinafen jako 6-fenoksypiryd2-ylokarboksyamid oraz etylocynidon.

PL 204 904 B1

Korzystnie stosuje się kompozycję chwastobójczą zawierającą pikolinafen jako 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamid oraz etylocynidon, do zwalczania niepożądanej roślinności w uprawach zbóż.

Korzystnie stosuje się kompozycję chwastobójczą zawierającą pikolinafen jako 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamid oraz etylocynidon, do zwalczania chwastów dwuliściennych.

W sposobie według wynalazku substancje chwastobójcze można nanosić oddzielnie lub razem, w iloś ciach chwastobójczo skutecznych i w obecnoś ci roś lin uż ytkowych, korzystnie roś lin zboż owych, takich jak pszenica.

Połączenie związku o wzorze I z dodatkowym związkiem chwastobójczym, którym jest etylocynidon, zapewnia synergiczne zwalczanie kłopotliwych chwastów szerokolistnych i jednorocznych chwastów trawiastych, zwłaszcza takich jak Setaria viridis, Alopecurus myosuroides, Poa annua, Stellaria media, Lamium purpureum, Galium aparine, Veronica hederaefolia, Papaver rhoeas i Matricaria inodora. Oznacza to, że zastosowanie kompozycji według wynalazku zapewnia wzajemne wzmocnienie działania, dzięki czemu dawki poszczególnych składników chwastobójczych można zmniejszyć i osiągnąć takie samo działanie chwastobójcze, albo, alternatywnie, zastosowanie kompozycji składników chwastobójczych zapewnia silniejsze działanie chwastobójcze niż spodziewany skutek zastosowania poszczególnych składników chwastobójczych oddzielnie w dawkach, w których są one obecne w kompozycji (efekt synergistyczny).

Określenie chlorowcoalkil oznacza grupy, w których alkil może być prostołańcuchowy lub rozgałęziony i zawierać do 12, korzystnie 1-4 atomy węgla, np. metyl, etyl, propyl, izopropyl, butyl, izobutyl i t-butyl, a najkorzystniej metyl lub etyl.

„Atom chlorowca” oznacza atom fluoru, chloru, bromu lub jodu, korzystnie atom fluoru, chloru lub bromu. Chlorowcoalkil korzystnie oznacza mono-, di- lub trifluoroalkil, a zwłaszcza trifluorometyl.

Szczególnie korzystnymi związkami do stosowania jako 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamidy w kompozycjach wedł ug wynalazku są zwią zki o wzorze IA

a zwł aszcza N-(4-fluorofenylo)-6-(-3-trifluorometylofenoksy)-piryd-2-ylokarboksyamid o nazwie pikolinafen.

W korzystnej postaci kompozycja chwastobójcza zawiera dopuszczalny w rolnictwie noś nik i chwastobójczo skuteczną ilość połączenia pikolinafenu i etylocynidonu.

Etylocynidon to nazwa zwyczajowa (Z)-2-chloro-3-[2-chloro-5-(1,3-diokso-4,5,6,7-tetrahydroizoindol-2-ilo)fenylo]akrylanu etylu, ujawnionego np. przez K. Grossmann, H. Schiffer, Pestic. Sci. (1999), 55(7), 687-695. CODEN: PSSCBG ISSN: 0031-613X.

Charakterystyka trwałości substancji czynnych jest taka, że złożony zabieg zgodnie z wynalazkiem można prowadzić albo z użyciem wytworzonej mieszaniny zdefiniowanej powyżej, albo z użyciem oddzielnych preparatów oddzielnie w czasie. Zatem zgodnie z wynalazkiem zwalcza się wzrost chwastów w miejscu uprawy, przez nanoszenie na to miejsce związku o wzorze I zdefiniowanego powyżej i drugiego składnika, etylocynidonu.

Zgodnie z wynalazkiem można zwalczać szerokie spektrum gatunków chwastów w uprawach, zwłaszcza w uprawach zbóż, takich jak pszenica, jęczmień, ryż i kukurydza, w zabiegu przed wzejściem lub po wzejściu roślin, w tym zarówno we wczesnym, jak i w późnym zabiegu po wzejściu. Łączne stosowanie związków o wzorze I i etylocynidonu zapewnia zarówno działanie po zabiegu na liście, jak i działanie resztkowe.

Określenie „stosowanie przed wzejściem roślin” oznacza stosowanie do gleby, w której są obecne nasiona lub siewki chwastów przed wzejściem chwastów ponad powierzchnię gleby. Określenie „stosowanie po wzejściu roślin” oznacza stosowanie na napowietrzne czyli widoczne części chwastów, które wzeszły ponad powierzchnię gleby. Zrozumiałe jest, że stosowanie zgodnie z podanym sposobem może odbyć się od okresu przed wzejściem do okresu po wzejściu chwastu oraz od okresu przed wzejściem rośliny użytkowej do okresu po jej wzejściu. Jeżeli jedna z substancji czynnych lub kompozycja substancji czynnych jest gorzej tolerowana przez niektóre rośliny użytkowe, można zastosować

PL 204 904 B1 takie techniki nanoszenia, przy których oprysk kompozycją chwastobójczą wykonuje się za pomocą sprzętu opryskowego w taki sposób, że liście wrażliwych roślin użytkowych kontaktują się w możliwie minimalnym stopniu z substancją/ami czynną/ymi, podczas gdy dosięga ona liści niepożądanych roślin, które rosną poniżej, lub niezarośniętej powierzchni gleby (metoda zwana post directed, lay-by). Określenie „działanie na liście” oznacza działanie chwastobójcze osiągane przez naniesienie na napowietrzne czyli odsłonięte części chwastów, które wzeszły ponad powierzchnię gleby. Określenie „działanie resztkowe” oznacza działanie chwastobójcze osiągane po pewnym czasie po naniesieniu do gleby, dzięki któremu zwalcza się siewki obecne w czasie naniesienia lub które wykiełkowały po naniesieniu.

Do chwastów, które można zwalczać zgodnie z wynalazkiem, należą:

Agrostis stolonifera	Lolium perenne
Alopecurus myosuroides	Matricaria inodora
Anthemis arvensis	Matricaria matricoides
Apera spica-venti	Montia perfoliata
Aphanes arvensis	Myosotis arvensis
Arenaria seryllifolia	Papaver rhoeas
Atriplex patula	Phalaris minor
Avena fatua	Phalaris paradoxa
Bromus sterilis	Poa annua
Capsella bursa-pastoris	Poa trivialis
Centaurea cyanus	Polygonum aviculare
Cerastes holosteoides	Polygonum convolvulus
Chenopodium album	Polygonum lapathifolium
Chrysantemum segetum	Portulaca oleracea
Cirsium arvense	Raphanus raphanistrum
Eleusine indica	Senecia vulgaris
Euphorbia helioscopia	Setaria viridis
Fumaria officinalis	Silene vulgaris
Galeopsis tetrahit	Spergula arvensis
Galium aparine	Stellaria media
Geranium dissectum	Thlaspi arvense
Lamium amplexicaule	Veronica hederaefolia
Lamium purpureum	Veronica persica
Legousia hybrida	Viola arvensis

Konieczna dawka nanoszenia kompozycji substancji czynnych bez środków pomocniczych do formułowania, zależy od składu populacji roślin, od etapu rozwoju roślin, warunków klimatycznych w miejscu dział ania i sposobu nanoszenia. Na ogół nanoszona dawka substancji czynnych wynosi łącznie 0,001 - 10 kg s.c./ha; korzystnie 0,001 - 3 kg/ha, zwłaszcza 0,01 - 1 kg/ha. W innej postaci wynalazku dawka nanoszenia substancji czynnych wynosi łącznie 0,01 - 10 kg s.c./ha.

Dawka nanoszenia związku o wzorze I wynosi zazwyczaj 5 - 500, korzystnie 7,5 - 200 g substancji czynnej (g s.c.) na 1 hektar, przy czym dawka 10 - 100 g s.c./ha często zapewnia zadowalające zwalczenie i selektywność. Optymalna dawka dla konkretnego nanoszenia zależy od rośliny użytkowej/roślin użytkowych i dominujących gatunków rozprzestrzeniających się chwastów i może być łatwo określona drogą testów biologicznych znanych fachowcom.

Dawka nanoszenia drugiego składnika jest uzależniona przede wszystkim od typu związku chemicznego, ponieważ aktywność właściwa różnych rodzajów herbicydów waha się w szerokim zakresie. Na ogół korzystna dawka nanoszenia etylocynidonu wynosi 7, 5 - 400, a zwłaszcza 10 - 200 g s.c./ha. Optymalna dawka drugiego składnika zależy jednak od rośliny użytkowej/roślin użytkowych i stanu zachwaszczenia i może być łatwo określona za pomocą testów biologicznych. Na ogół związek o wzorze I i drugi herbicyd są stosowane w takim stosunku wagowym aby było widoczne działanie synergiczne. Stosunek wagowy związku o wzorze I do drugiego herbicydu wynosi zazwyczaj od 1000:1 do 1:100, przykładowo od 100:1 do 1:20, w szczególności od 10:1 do 1:10.

PL 204 904 B1

Stosunek wagowy związku o wzorze I do drugiego herbicydu wynosi korzystnie od 100:1 do 1:100, a zwłaszcza od 20:1 do 1:20, np. od 10:1 do 1:10. W szczególności stosunek związku o wzorze I do drugiego składnika może wynosić np. od 5:1 do 1:5.

W innych przypadkach stosunek wagowy zwią zku o wzorze I do drugiego herbicydu moż e wynosić 1000:1 do 1:10, korzystnie od 100:1 do 1:5, a zwłaszcza od 10:1 do 1:3,3.

Związki czynne można stosować w postaci mieszaniny oddzielnych preparatów, zwyczajnie zmieszanych wcześniej z wodą przed zastosowaniem (mieszanek zbiornikowych), lub jako oddzielne preparaty stosowane indywidualnie w pewnych odstępach czasu. Oba związki czynne mogą być także formułowane razem w odpowiednich stosunkach, razem ze zwykłymi nośnikami i/lub dodatkami znanymi fachowcom.

Kompozycja chwastobójcza według wynalazku zawiera jako substancję czynną użyte w chwastobójczo skutecznej ilości co najmniej jeden wyżej zdefiniowany związek o wzorze I i etylocynidon, oraz jeden lub większą liczbę nośników. W innej postaci kompozycja chwastobójcza zawiera jako substancję czynną użyte w chwastobójczo skutecznej ilości co najmniej jeden wyżej zdefiniowany związek o wzorze I i etylocynidon, oraz jeden lub większą liczbę nośników i co najmniej jedną substancję powierzchniowo czynną. Sposób wytwarzania takiej kompozycji polega na połączeniu mieszaniny związku o wzorze I i drugiego składnika z nośnikiem(-ami) oraz, w razie potrzeby, z substancją(-ami) powierzchniowo czynną(-ymi).

Kompozycja według wynalazku ogólnie zawiera w przybliżeniu 0,001 - 98% wag. substancji czynnych, korzystnie 0,01 - 95% wag., zwłaszcza 0,5 - 95% wag. Stosuje się substancje czynne o czystości 80 - 100%, korzystnie 90 - 100%, a zwłaszcza 95 - 100% (według widma NMR).

Nośnikiem w kompozycji według wynalazku jest dowolna substancja, z którą formułuje się substancję czynną w celu ułatwienia stosowania na miejscu nanoszenia, którym może być np. roślina, nasiona lub gleba, albo dla ułatwienia magazynowania, transportu lub obsługi. Nośnikiem może być substancja stała lub ciekła, w tym składnik będący normalnie gazem, ale po sprężeniu stanowiący substancję ciekłą.

Kompozycje można wytwarzać np. jako koncentraty emulsyjne, roztwory, emulsje typu oleju w wodzie, proszki zwilż alne, proszki rozpuszczalne, koncentraty zawiesinowe, pył y, granulaty, granulaty dyspergowalne w wodzie, mikrokapsułki, żele i inne typy preparatów, dobrze znanymi sposobami. Takie sposoby obejmują intensywne mieszanie i/lub mielenie substancji czynnych z innymi substancjami, takimi jak wypełniacze, rozpuszczalniki (nośniki płynne), nośniki stałe, związki powierzchniowo czynne (środki powierzchniowo czynne) oraz ewentualnie stałe i/lub ciekłe środki pomocnicze i/lub środki wspomagające, takie jak środki zwilżające, środki adhezyjne, środki dyspergujące lub środki emulgujące.

Granulaty, np. granulaty powlekane, granulaty impregnowane i granulaty jednorodne, można wytworzyć przez połączenie substancji czynnej(-ych) i, w razie potrzeby, innych substancji, takich jak związki powierzchniowo czynne, ciekłe środki pomocnicze i/lub środki wspomagające, ze stałym nośnikiem.

Odpowiednimi ciekłymi nośnikami (rozpuszczalnikami) są głównie frakcje ropy naftowej o temperaturze wrzenia od średniej do wysokiej, takie jak nafta i olej napędowy, a ponadto oleje ze smoły węglowej i oleje pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego; alifatyczne, cykliczne i aromatyczne węglowodory, np. cykloheksan, parafiny, tetrahydronaftalen, alkilowane naftaleny i ich pochodne, alkilowane benzeny i ich pochodne (takie jak Solvesso® 200); estry kwasu ftalowego, takie jak ftalan dibutylu lub dioktylu; alkohole i glikole oraz ich etery i estry, np. metanol, etanol, propanol, butanol, cykloheksanol, eter mono- i dimetylowy glikolu etylenowego; ketony, takie jak cykloheksanon; silnie polarne rozpuszczalniki, np. aminy, takie jak N-metylopirolidon, N-oktylopirolidon i N-cykloheksylopirolidon, lub laktony, takie jak γ-butyrolakton; epoksydowane estry z oleju roślinnego, takie jak metylowany ester z oleju kokosowego lub sojowego; a także woda. Odpowiednimi są często mieszaniny różnych ciekłych nośników.

Środkami powierzchniowo czynnymi do formułowania mogą być niejonowe, anionowe, kationowe lub amfoteryczne substancje o dobrych właściwościach dyspergujących, emulgujących i zwilżających, w zależności od rodzaju związku o ogólnym wzorze I i/lub dodatkowego związku chwastobójczego etylocynidonu. Środkami powierzchniowo czynnymi mogą być także mieszaniny pojedynczych środków powierzchniowo czynnych.

Stałymi nośnikami są głównie: minerały ziemne, takie jak krzemionki, żele krzemionkowe, krzemiany, talk, kaolin, montmorylonit, atapulgit, pumeks, sepiolit, bentonit, wapień, wapno, kreda, bolus,

PL 204 904 B1 less, glina, dolomit, ziemia okrzemkowa, kalcyt, siarczan wapnia, siarczan magnezu, tlenek magnezu, piasek, zmielone tworzywa sztuczne, nawozy sztuczne, takie jak siarczan amonu, fosforan amonu, azotan amonu, moczniki, oraz zmielone produkty pochodzenia roślinnego, takie jak mąka zbożowa, mączka z kory drzewnej, mączka drzewna i zmielone skorupy orzechów, sproszkowana celuloza i inne stał e noś niki.

Odpowiednimi środkami powierzchniowo czynnymi są sole metali alkalicznych, sole metali ziem alkalicznych i sole amonowe aromatycznych kwasów sulfonowych, np. kwasu ligninosulfonowego, fenolosulfonowego, naftalenosulfonowego i dibutylonaftalenosulfonowego, jak również kwasów tłuszczowych, alkilo- i alkiloarylosulfonianów, alkilosiarczanów, lauryloeterosiarczanów i siarczanów alkoholi tłuszczowych, jak również sole siarczanowanych heksa-, hepta- i oktadekanoli lub eterów glikoli z alkoholami tł uszczowymi, produkty kondensacji sulfonowanego naftalenu i jego pochodnych z formaldehydem, produkty kondensacji naftalenu lub kwasów naftalenosulfonowych z fenolem i formaldehydem, eter oktylofenylowy polioksyetylenu, etoksylowany izooktylo-, oktylo- lub nonylofenol, etery alkilofenylowe poliglikolu i eter tributylofenylowy poliglikolu, alkiloarylopolieteroalkohole, alkohol izotridecylowy, produkty kondensacji alkoholi tłuszczowych/tlenku etylenu, etoksylowany olej rycynowy, etery alkilowe polioksyetylenu lub etery alkilowe polioksypropylenu, octan eteru poliglikolu z alkoholem laurylowym, estry sorbitolu, ligninowe ługi posiarczynowe lub metyloceluloza.

Kompozycje pestycydowe są często formułowane i transportowane w postaci stężonej, a następnie rozcieńczane przez użytkownika przed nanoszeniem. Obecność małych ilości środka powierzchniowo czynnego ułatwia ten proces rozcieńczania. Tak więc kompozycja według wynalazku korzystnie zawiera w razie potrzeby co najmniej jeden środek powierzchniowo czynny. Przykładowo kompozycja może zawierać jeden lub większą liczbę nośników i co najmniej jeden środek powierzchniowo czynny.

Kompozycje według wynalazku można formułować np. jako proszki zwilżalne, granulaty dyspergowalne w wodzie, pyły, granulaty, roztwory, koncentraty do emulgowania, emulsje, koncentraty zawiesinowe i aerozole. Proszki zwilżalne zawierają zazwyczaj 5 - 90% wag. substancji czynnej i zazwyczaj zawierają dodatkowo stały, obojętny nośnik, 3 - 10% wag. środków dyspergujących i zwilżających oraz, w razie potrzeby, 0 - 10% wag. stabilizatora/orów i/lub innych środków dodatkowych, takich jak środki poprawiające penetrację i środki zwiększające przylepność. Proszki do opylania są zazwyczaj formułowane jako koncentrat proszku do opylania o składzie podobnym do proszku zwilżalnego, ale bez środka dyspergującego i mogą być rozcieńczane na miejscu innym stałym nośnikiem, w celu otrzymania kompozycji zawierającej zazwyczaj 0,5 - 10% wag. substancji czynnej. Zazwyczaj wytwarza się granulki dyspergowalne w wodzie i granulki o wielkości 0,15 - 2,0 mm, przy czym można je wytwarzać różnymi sposobami. Na ogół takie rodzaje granulek zawierają 0,5 - 90% wag. substancji czynnej i 0 - 20% wag. dodatków, takich jak stabilizator, środki powierzchniowo czynne, modyfikatory zapewniające powolne uwalnianie i środki wiążące. Tak zwane „suche sypkie preparaty” dotyczą relatywnie małych granulek o stosunkowo wysokim stężeniu substancji czynnej. Koncentraty do emulgowania zawierają zazwyczaj oprócz rozpuszczalnika lub mieszaniny rozpuszczalników, 1 - 80% wag./obj. substancji czynnej, 2 - 20% wag/obj. środków emulgujących i 0 - 20% wag./obj. innych dodatków, takich jak środki stabilizujące, środki zwiększające penetrację i inhibitory korozji. Koncentraty zawiesinowe są zazwyczaj mielone aż do otrzymania stałego, niesedymentującego płynnego produktu i zawierają zazwyczaj 5 - 75% wag./obj. substancji czynnej, 0,5 - 15% wag./obj. ś rodków dyspergują cych, 0,1 - 10% wag./obj. środków suspendujących, takich jak koloidy ochronne i środki tiksotropowe, 0 - 10% wag./obj. innych dodatków, takich jak ś rodki zapobiegają ce pienieniu, inhibitory korozji, stabilizatory, środki zwiększające penetrację i wzmacniające retencję (środki zwiększające przylepność), oraz wodę lub ciecz organiczną, w której substancja czynna jest zasadniczo nierozpuszczalna; niektóre stałe substancje organiczne lub sole nieorganiczne mogą być obecne w postaci rozpuszczonej w preparacie dla przeciwdział ania sedymentacji i krystalizacji lub jako środki zapobiegają ce zamarzaniu wody.

Sposoby stosowania kompozycji według wynalazku zależą od założonych celów; w każdym przypadku powinny one jednak zapewniać naniesienie substancji czynnych w postaci możliwie jak najbardziej rozproszonej. Mogą być one stosowane, np. w postaci gotowych do opryskiwania roztworów wodnych, proszków, zawiesin, a także wysoko stężonych wodnych, olejowych lub innych zawiesin lub dyspersji, emulsji, dyspersji olejowych, past, proszków do opylania, materiałów do rozsiewania lub granulatów przez opryskiwanie, rozpylanie, opylanie lub podlewanie.

PL 204 904 B1

Wodne postacie do stosowania można wytworzyć z koncentratów emulsyjnych, zawiesin, past, proszków zwilżalnych lub granulatów dyspergowalnych w wodzie, przez dodanie wody. W celu wytworzenia emulsji, past lub dyspersji olejowych, chwastobójcze substancje czynne jako takie lub rozpuszczone w oleju lub rozpuszczalniku można homogenizować w wodzie ze środkami zwilżającymi, adhezyjnymi, dyspergującymi lub emulgującymi.

Alternatywnie, można wytworzyć koncentraty zawierające substancje chwastobójczo czynne, środek zwilżający, środek adhezyjny, środek dyspergujący lub emulgator, oraz, w razie potrzeby, rozpuszczalnik lub olej i takie koncentraty nadają się do rozcieńczenia wodą.

Dyspersje i emulsje wodne, np. kompozycje otrzymane przez rozcieńczenie formułowanego produktu zgodnego z wynalazkiem wodą, są także objęte zakresem wynalazku.

Szczególnie interesujące, ze względu na wydłużanie czasu trwania aktywności ochronnej substancji czynnych jest zastosowanie nośnika, który będzie zapewniać powolne uwalnianie związków pestycydowych do środowiska rośliny, która ma być chroniona.

Działanie biologiczne substancji czynnej można także zwiększyć przez włączenie środka wspomagającego do roztworu do opryskiwania. Środek wspomagający oznacza tu substancję, która może zwiększyć aktywność biologiczną substancji czynnej, lecz sama nie jest znacząco aktywna biologicznie. Środek wspomagający może być włączony do preparatu albo jako dodatkowy składnik preparatu lub nośnik lub też może być dodany do zbiornika opryskiwacza razem z preparatem zawierającym substancję czynną.

Jako produkt handlowy kompozycje korzystnie mogą mieć postać stężoną i dopiero końcowy użytkownik stosuje na ogół kompozycje rozcieńczone. Kompozycje można rozcieńczyć do osiągnięcia stężenia poniżej 0,001% substancji czynnej, przy czym zazwyczaj preparat zawiera około 0,001 - 98% wag., korzystnie 0,01 - 95% wag. substancji czynnych. Dawka wynosi zazwyczaj 0,01 - 10 kg s.c./ha.

Kompozycje według wynalazku mogą także zawierać inne związki o działaniu biologicznym, np. związki mające podobne lub uzupełniające działanie szkodnikobójcze lub związki o działaniu regulującym wzrost roślin, grzybobójczym, owadobójczym lub przeciwbakteryjnym. Takie mieszaniny pestycydów mogą mieć szersze spektrum aktywności niż sama synergiczna kompozycja według wynalazku. Interesującą jest również mieszalność z roztworami soli mineralnych, które stosuje się dla zabiegu zasilającego i w przypadku niedoboru pierwiastków śladowych. Można także dodawać oleje i koncentraty olejowe nietoksyczne dla roślin.

Wynalazek ilustrują następujące przykłady.

W poniższych przykładach synergizm połączeń dwóch substancji określa się metodą Colby'ego (Colby S. R., Weeds, 1967 (15), strony 20-22), to znaczy skuteczność oczekiwaną (lub przewidywaną) połączenia substancji oblicza się przez obliczenie iloczynu obserwowanych wartości skuteczności dla każdego indywidualnego składnika tej substancji, gdy jest on stosowany pojedynczo, podzielonego przez 100 i odejmuje tę wartość od sumy obserwowanej skuteczności dla każdego składnika stosowanego pojedynczo. Synergizm połączenia następnie określa się przez porównanie obserwowanej skuteczności połączenia z oczekiwaną (lub przewidywaną) skutecznością, obliczonej z obserwowanych wartości skuteczności każdego indywidualnego składnika. Jeżeli obserwowana skuteczność połączenia jest większa niż oczekiwana (lub przewidywana) skuteczność, to wtedy określa się, że takie połączenie jest synergiczne i mieści się w obrębie definicji efektu synergicznego jak zdefiniowano poprzednio.

Powyższą sytuację zilustrowano matematycznie poniżej, przy czym dwuskładnikowa kompozycja C2 jest złożona ze składnika X i składnika Y, a Obs. oznacza obserwowaną skuteczność połączenia C2.

XY (X + Y) -100 = skuteczność oczekiwana (Exp)

Synergizm = Obs.> Exp

Oceny działania chwastobójczego po wzejściu roślin w warunkach szklarni

Przeprowadzono serię prób.

Nasiona roślin wysiano w doniczkach z ziemią piaszczysto-gliniastą (0,5 litra). Herbicydy naniesiono pojedynczo lub w połączeniu obejmującym związek o wzorze I i etylocynidon, po wzejściu chwastów i rośliny użytkowej. Działanie chwastobójcze oszacowano jako uszkodzenie w procentach w porównaniu do niepotraktowanych roś lin kontrolnych. Oszacowania dokonano po 21 dniach od zaPL 204 904 B1 biegu. Pszenicę i jęczmień potraktowano w stadium 3.-4. liścia, chwasty szerokolistne w stadium 2.-4. liścia, a jednoroczne chwasty trawiaste w stadium 2.-3. liścia.

Jako związek o wzorze I zastosowano pikolinafen. Nanoszone dawki drugiego związku (a tym samym stosunek składników) dobierano odpowiednio do ustalonego poziomu aktywności tego składnika.

W poniższych tabelach stosowano następujące skróty:

EXP oznacza skuteczność oczekiwaną według wzoru Colby'ego.

OBS oznacza skuteczność obserwowaną.

Uszkodzenie spowodowane przez związki chemiczne oszacowano w skali 0 - 100% w porównaniu do niepotraktowanych roślin kontrolnych. 0 oznacza brak uszkodzenia, a 100 oznacza całkowite zniszczenie roślin.

Przeprowadzono serię prób.

W przypadku zabiegów po wzejś ciu roś lin, testowane roś liny najpierw hodowano tak, by osią gnęły wysokość 3 - 20 cm, w zależności od normalnej szybkości wzrostu i dopiero wówczas poddawano je zabiegowi. Herbicydy przeprowadzano w stan zawiesiny lub emulgowano w wodzie jako nośniku, i przeprowadzano opryskiwanie z użyciem bardzo drobno rozpylających dysz.

Etylocynidon formułowano jako 20% wag. koncentrat emulsyjny i zastosowano w mieszaninie opryskowej z dodatkiem takiej ilości układu rozpuszczalników, w przypadku której substancję czynną nanoszono w dawkach pokazanych w tabelach.

Pikolinofen formułowano jako 10% wag. koncentrat emulsyjny i zastosowano w mieszaninie opryskowej z dodatkiem takiej ilości układu rozpuszczalników, w przypadku której substancję czynną nanoszono w dawkach pokazanych w tabelach.

Okres badań wynosił 14 dni. W tym czasie rośliny obserwowano i rejestrowano ich odpowiedzi na zabiegi z użyciem substancji czynnych (tabele I i II).

T a b e l a I. Ocena działania chwastobójczego połączeń pikolinafenu/etylocynidonu w pszenicy jarej, po wzejściu roślin

Rodzaj chwastu (stadium wzrostu 14)	Pikolinafen (g/ha)	Etylocynidon (g/ha)	Zwalczenie (%)
EXP	OBS
Anthimis mixta	50	-	-	10
	-	50	-	52
	50	50	57	68
Veronica persicaria	50	-	-	10
	-	50	-	50
	50	50	55	63

T a b e l a II. Ocena działania chwastobójczego połączeń pikolinafenu/etylocynidonu w jęczmieniu jarym, po wzejściu roślin

Rodzaj chwastu (stadium wzrostu 22)	Pikolinafen (g/ha)	Etylocynidon (g/ha)	Zwalczenie (%)
EXP	OBS
Stellaria media	50	-	-	10
	-	50	-	23
	50	50	31	47

Claims (30)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Kompozycja chwastobójcza zawierająca herbicydy i dopuszczalny w rolnictwie nośnik, znamienna tym, że zawiera w chwastobójczo skutecznej ilości połączenie co najmniej jednego 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamidu o ogólnym wzorze I w którym

   X oznacza chlorowcoalkil, a Y oznacza atom chlorowca; oraz etylocynidonu.
2. 2. Kompozycja według zastrz. 1, znamienna tym, że zawiera 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamid o wzorze IA w którym Y oznacza atom chlorowca.
3. 3. Kompozycja według zastrz. 2, znamienna tym, że jako 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamid zawiera pikolinafen.
4. 4. Kompozycja według zastrz. 1 albo 2, albo 3, znamienna tym, że zawiera co najmniej jeden środek powierzchniowo czynny.
5. 5. Kompozycja według zastrz. 1, znamienna tym, że stosunek wagowy 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamidu o wzorze I do etylocynidonu wynosi od 1000:1 do 1:100.
6. 6. Kompozycja według zastrz. 5, znamienna tym, że stosunek wagowy 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamidu o wzorze I do etylocynidonu wynosi od 100:1 do 1:100.
7. 7. Kompozycja według zastrz. 5, znamienna tym, że stosunek wagowy 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamidu o wzorze I do etylocynidonu wynosi od 20:1 do 1:20.
8. 8. Kompozycja według zastrz. 3, znamienna tym, że stosunek wagowy pikolinafenu do etylocynidonu wynosi od 100:1 do 1:5.
9. 9. Kompozycja według zastrz. 3, znamienna tym, że stosunek wagowy pikolinafenu do etylocynidonu wynosi od 10:1 do 1:3,3.
10. 10. Kompozycja według zastrz. 1, znamienna tym, że zawiera herbicydy sformułowane w dwóch częściach, z których jedna część zawiera 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamid o wzorze I, zwłaszcza pikolinafen i dopuszczalny w rolnictwie nośnik, a druga część zawiera etylocynidon i dopuszczalny w rolnictwie nośnik.
11. 11. Sposób zwalczania niepożądanych roślin, znamienny tym, że na miejsce występowania tych roślin albo na liście, łodygi lub nasiona tych roślin nanosi się w chwastobójczo skutecznej ilości co najmniej jeden 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamid o ogólnym wzorze I w którym X oznacza chlorowcoalkil, a Y oznacza atom chlorowca, oraz etylocynidon.
12. 12. Sposób według zastrz. 11, znamienny tym, że stosuje się 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamid o wzorze IA

    PL 204 904 B1 w którym Y oznacza atom chlorowca.
13. 13. Sposób według zastrz. 12, znamienny tym, że jako 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamid stosuje się pikolinafen.
14. 14. Sposób według zastrz. 11 albo 13, znamienny tym, że stosuje się kompozycję chwastobójczą zawierającą co najmniej jeden środek powierzchniowo czynny.
15. 15. Sposób według zastrz. 11 albo 13, znamienny tym, że nanosi się pikolinafen i etylocynidon, równocześnie lub kolejno, przed wzejściem, podczas wzejścia lub po wzejściu niepożądanych roślin.
16. 16. Sposób według zastrz. 11, znamienny tym, że 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamid i etylocynidon nanosi się razem jako pojedynczy preparat.
17. 17. Sposób według zastrz. 11, znamienny tym, że 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamid i etylocynidon nanosi się jako oddzielne preparaty.
18. 18. Sposób według zastrz. 11 albo 13, znamienny tym, że pikolinafen i etylocynidon nanosi się razem jako pojedynczy preparat.
19. 19. Sposób według zastrz. 11 albo 13, znamienny tym, że pikolinafen i etylocynidon nanosi się jako oddzielne preparaty.
20. 20. Sposób według zastrz. 11, znamienny tym, że 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamid i etylocynidon nanosi się w obecności zbożowej rośliny użytkowej, nasion rośliny użytkowej lub innego rozwijającego się narządu rośliny użytkowej.
21. 21. Sposób według zastrz. 20, znamienny tym, że zbożową rośliną użytkową jest kukurydza, pszenica lub ryż.
22. 22. Sposób według zastrz. 20, znamienny tym, że zbożową rośliną użytkową jest pszenica.
23. 23. Sposób według zastrz. 11, znamienny tym, że na miejsce występowania Alopecurus myosuroides, Lolium perenne, Setaria viridis, Stellaria media, Veronica persica, Galium aparine, Apera spica-venti i/lub Lamium purpureum, nanosi się chwastobójczo skuteczną ilość kompozycji zdefiniowanej w zastrz. 1.
24. 24. Sposób według zastrz. 11 albo 13, znamienny tym, że nanosi się pikolinafen i etylocynidon, równocześnie lub kolejno, przed wzejściem, podczas wzejścia lub po wzejściu chwastów dwuliściennych w uprawach zbóż.
25. 25. Sposób według zastrz. 11, znamienny tym, że niepożądane rośliny zwalcza się z zastosowaniem kompozycji zdefiniowanej w zastrz. 1, przez traktowanie liści niepożądanych roślin pikolinafenem i etylocynidonem, równocześnie lub kolejno.
26. 26. Sposób według zastrz. 11, znamienny tym, że chwasty dwuliścienne zwalcza się z zastosowaniem kompozycji zdefiniowanej w zastrz. 1, przez traktowanie liści chwastów dwuliściennych pikolinafenem i etylocynidonem, równocześnie lub kolejno.
27. 27. Zastosowanie kompozycji zdefiniowanej w zastrz. 1, do zwalczania niepożądanej roślinności.
28. 28. Zastosowanie według zastrz. 27, znamienne tym, że stosuje się kompozycję zawierającą pikolinafen jako 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamid oraz etylocynidon.
29. 29. Zastosowanie według zastrz. 27, znamienne tym, że stosuje się kompozycję zawierającą pikolinafen jako 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamid oraz etylocynidon, do zwalczania niepożądanej roślinności w uprawach zbóż.
30. 30. Zastosowanie według zastrz. 27, znamienne tym, że stosuje się kompozycję zawierającą pikolinafen jako 6-fenoksypiryd-2-ylokarboksyamid oraz etylocynidon, do zwalczania chwastów dwuliściennych.