Pierwszenstwo: Opublikowano: 25. X. 1965 49741 KI.MKP UKD 38h, 2/01 d/jfo Wspóltwórcy wynalazku: dr Kazimierz Borodzinski, mgr Michal Czajnik, mgr Ludwik Stepniewski Wlasciciel patentu: Zjednoczone Zespoly Gospodarcze Sp.zo.o. Zespól Chemii Budowlanej, Warszawa (Polska) Srodek grzybobójczy do impregnacji materialów budowlanych, zwlaszcza drewna Przedmiotem wynalazku jest srodek grzybobój¬ czy do impregnacji i- lodigrzybiania elementów, sto¬ sowanych w budownictwie, a w szczególnosci ele¬ mentów drewnianych, w .którym baze toksyczna stanowia chlorowane ksylenole i chlorowany mety- 5 lonaftalen.Znanie srodki impregnacyjno-grzybobójcze, za¬ wierajace jako zasadnicze skladniki toksyczne chlorowane polifenole i produkty chlorowania na¬ ftalenu, mimo pewnych zalet maja jednak po- 10 wazne cechy ujemne. Wady tych srodków wyni¬ kaja przede wszystkim ze stosowania do ich pro¬ dukcji niejednolitych i niestanldartowych surow¬ ców, jakimi sa szczególnie polifenole. Zmienna zas jakosc surowców powoduje niejednakowa sile 15 grzybobójcza poszczególnych skladników tych srod¬ ków.Wad tych nie ma srodeJc wedlug wynalazku.Srodek ten rózni sie od znanych tym, ze jako za¬ sadniczy skladnik toksyczny zawiera mieszanine 20 chlorowanych ksylenoli i chlorowanego metylo¬ naftalenu.Wynalazek opiera sie na stwierdzonym doswiad¬ czalnie fakcie, ze srodki impregnacyjno-grzybo¬ bójcze, w których toksyczna baze stanowi1 miesza- 25 nina chlorowanych ksylenoli i chlorowanego me- tylonaftaleinu, wykazuja nieoczekiwanie wysoka sile grzybobójcza w stosunku do grzybów domo¬ wych oraz owadów, bedacych technicznymi szkod¬ nikami drewna. Doswiadczenia i próby wykazaly, 30 ze przy zmieszaniu chlorowanych ksylenoli i chlo¬ rowanego metylonaftalenu nastepuje synergetyczne dzialanie tych substancji, przejawiajace sie w tym, ze sumaryczna -sila grzybobójcza preparatu jest znacznie wyzsza od sumy sily toksycznej skladni¬ ków mieszaniny.Stwierdzono równiez, ze szczególnie dobre wy¬ niki osiaga sie, jezeli zawartosc chlorowanych Jksylenoli w gotowym srodku wynosi okolo 4—8°/o, zas chlorowanego metylonaftalenu okolo 2—4% w stosunku wagowym.Zgodnie z wynalazkiem mozna stosowac pro¬ dukty 10 róznej zawartosci chloru, a bardzo dobre wyniki osiaga sie stosujac chlorowane 'ksylenole, zawierajace okolo 4l2°/a chloru oraz chlorowany metyionaftalen o zawartosci okolo 20% chloru w stosunku wagowym. Produkty takie otrzymuje sie najlepiej, jezeli reakcje chlorowania ksylenoli prowadzi sie w temperaturze 75—85°C, zas reakcje chlorowania metylonaftalenu w temperaturze 60— —70°C. W tych warunkach bowiem reakcja chlo¬ rowania przebiega istosunkowo latwo i szybko, przy czym atomy chloru wchodza w takie pozycje fesy- lenolu i metylonaftalenu, ze otrzymane produkty chlorowania maja po zmieszaniu sile grzybobójcza wyzsza od sumy sily toksycznej poszczególnych skladników.Oprócz podstawowych skladników toksycznych, to jest mieszaniny chlorowanych ksylenoli z chlo¬ rowanym metylonaftalenem, srodek wedlug wyna- 4974149741 lazku zawiera i inne skladniki, a mianowicie skladniki ulatwiajace wnikanie preparatu do drewna, np. monochloronaftalen, skladniki hydro¬ fobowe, zmniejszajace penetracje wody do drewna, np. woskol oraz wypelniacze. Monochloronaftalen nadaje sie tu szczególnie dobrze, gdyz niezaleznie od wlasciwosci hydrofobowych wykazuje tez wla¬ sciwosci toksyczne. Jako wypelniacze mozna sto¬ sowac oleje weglopochodne, to jest olej sredni, olej rozpuszczalnikowy lub olej opalowy wzglednie rozpuszczalniki aromatyczne wzglednie alifatyczne.Ponizej podano przyklady skladu srodka wedlug wynalazku.Przyklad 1.Chlorowane ksylenole chlorowany metylonaftalen monochloronaftalen woskol olej sredni Przyklad 2.Chlorowane ksylenole chlorowany metylonaftalen monochloronaftalen olej opalowy Przyklad 3.Chlorowane ksylenole chlorowany metylonaftalen monochloronaftalen woskol olej rozpuszczalnikowy — 4 — 2 — 1 — 1 — 92 — IB — 4 — 2 — 86 — 8 — 4 — 2 — 5 — 81 czesci wagowe, » „ 55 55 „ ,, 55 55 czesci wagowych, „ „ 55 55 „ czesci wagowych, 55 55 55 55 55 55 55 5, Przyklad 4.Chlorowane ksylenole — 6 czesci wagowych, chlorowany metylonaftalen — 3 „ „ 5 monochloronaftalen — 30 „ „ benzyna i olej neutralny — 61 ,, „ 10 15 20 Sposób wytwarzania srodka wedlug wynalazku polega na tym, ze produkty chlorowania ksyle¬ noli i metyloinaftalenu zobojetnia sie mielonym weglanem wapnia lub rozcienczonym roztworem wodorotlenku sodowego i miesza we wlasciwym stosunku z pozostalymi 'skladnikami.Srodek wedlug wynalazku jest stosunkowo mala lotny i dzialanie jego na organizmy zwierzece jest w znacznym stopniu zmniejszone, co zwieksza wy¬ datnie zakres jego stosowania. PL PL