Pierwszenstwo: Opublikowano: 15.VII.1970 60227 KI. 8 m, 1/01 MKP D 06 p, 3/54 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Kazimierz Bujala, Wojciech Szafnicki, Fran¬ ciszek Kacprzak, Barbara Strzelecka Wlasciciel patentu: Instytut Przemyslu Organicznego, Warszawa (Polska) Sposób powierzchniowego barwienia wlókien poliestrowych Przedmiotem wynalazku jest sposób powierz¬ chniowego barwienia wlókien poliestrowych jedno¬ rodnych i w mieszankach z wlóknem celulozowym, Znane jest szereg powierzchniowych metod bar¬ wienia wlókien poliestrowych, przy czym najcze¬ sciej stosowane sa metody barwienia w kapielach wodnych w temperaturze 95—il30° C oraz ciagla metoda barwienia polegajaca na napawaniu i su¬ chym dogrzewaniu w temperaturze okolo 200° C.Do barwienia wymienionymi metodami stosuje sie barwniki nalezace do róznych grup pod wzgledem klasyfikacji uzytkowej, np. barwniki zawiesino¬ we, kadziowe i wywolywane na wlóknie jak: in- dygosole, lodowe, oksydacyjne. Najszersze zastoso¬ wanie do barwienia powierzchniowego wlókien po¬ liestrowych posiadaja nierozpuszczalne w wodzie barwniki zawiesinowe bedace glównie pochodnymi zwiazków aminoazowych lub antrachinonowych.Znane jest równiez stosowanie do barwienia wló¬ kien poliestrowych pigmentów monoazowych otrzy¬ mywanych przez sprzeganie toluidyn lub ich po¬ chodnych zawierajacych w pierscieniu benzeno¬ wym grupe acylowa z arylidami kwasów o-hydro- ksykarboksylowych, w których jako reszty arylido- we wystepuja p-ani:zydyid luib p-toluiidyd.Wymienionymi powyzej barwnikami otrzymuje sie wybarwienia o trwalosciach uzytkowych i tech¬ nologicznych nie zawsze wystarczajaco wysokich.Szczególnie trudno jest uzyskac wybarwienia od¬ porne na swiatlo, tarcie i dzialania termiczne ta- 10 15 25 kie jak: prasowanie, plisowanie, stabilizacja goto¬ wego wyrobu wlókienniczego zawierajacego w swoim skladzie wlókna poliestrowe.Gelem wynalazku jest zastosowanie do barwie¬ nia wlókien poliestrowych prostych i lajtwo dostep¬ nych barwników, które w efekcie pozwola uzyskac wybarwienia o bardzo dobrych wlasnosciach uzyt¬ kowych i technologicznych.Cel ten osiagnieto stosujac do barwienia wlókien poliestrowych pigmenty organiczne o ogólnym wzo¬ rze przedstawionym na rysunku w którym X ozna^ cza atom chloru, Y oznacza atom chloru, a R ozna¬ cza rodnik 2-anizydydu kwasu 2-hydroksy-3-naf- toesowego lub X oznacza atom chloru, Y oznacza grupe nitrowa, a R oznacza rodnik 2-chloroanilidu kwasu acetylooctowego lub X oznacza grupe nitro¬ wa, Y oznacza grupe metylowa, a R oznacza rod¬ nik 2-toluidydu kwasu 24rydroksyn3-naftoesowego z ewentualnym dodatkiem znanego barwnika za¬ wiesinowego w ilosci 1—6i0% wagowych w stosun¬ ku do ilosci wyzej wymienionego pigmentu orga¬ nicznego o wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku.Sposobem wedlug wynalazku barwienie powierz¬ chniowe wlókien poliestrowych jednorodnych lub mieszanych z wlóknami celulozowymi polega na napawaniu wlókien wodna zawiesina pigmentów or¬ ganicznych o wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku, w którym wszystkie symbole maja wyzej podane znaczenie, z ewentualnym dodatkiem zna- 6022760227 nego antraehinonowego barwnika zawiesinowego, suszeniu i utrwalaniu barwników na wlóknie przez dogrzewanie w temperaturze 180—230°C w ciagu 20 sekund — 2 minut. Otrzymane zabarwione tka¬ niny wykoncza sie ogólnie znanymi metodami przez pranie i plukanie. Uzyskuje sie w ten sposób roz¬ maite odcienie zabarwionego wlókna i rozszerza palete kolorów. Barwiac sposobem wedlug wyna¬ lazku wlókna poliestrowe otrzymuje sie wybarwie- nia o bardzo dobrych odpornosci ach uzytkowych, zwlaszcza na procesy termiczne, swiatlo, tarcie i czynniki mokre jak pranie i pot.Ponizej podano przyklady barwienia wlókien po¬ liestrowych wedlug wynalazku.Przyklad I. Sporzadza sie kapiel napawajaca przez odpowiednie zdyspergowanie i zapas to wanie 0,5 czesci wagowych produktu sprzegania zdwuazo- wanej 2,5-dwuchloroaniliny z o-anizydydem kwasu 2Hhydroksy-3-nafftoesowego w 0,5 czesci wagowych 33% roztworu wodnego soli sodowej kwasu 2-nafta- lenosulfonowego oraz rozcienczenie przy energicz¬ nym mieszaniu w 99 czesciach wagowych 0,4% wodnego roztworu aliginianu sodowego.Tkanine napawa sie kapiela ma napawarce, su¬ szy i dogrzewa w ciagu ©0 sekund w temperaturze 220°C. Otrzymane wybarwienie wykoncza sie przez plukalnie, redukcyjne czyszczenie i pranie ogólnie znanym sposobem. Uzyskuje sie zabarwiona tkanine poliestrowa na kolor czerwony.Przyklad II. Kapiel napawajaca sporzadza sie przez odpowiednie zdyspergowanie i zapastowa- nie 0,25 czesci wagowych produktu sprzegania zdwuazowanej 4-chloro-2-nitroaniliny z o-chloroani- lidem kwasu acetylooctowego i 0,25 czesci wagowych l,4-dwuamino-5-nitroantrachinonu w 0,5 czesci wa¬ gowych 33% roztworu wodnego soli sodowej kwa¬ su 2-naftalenosulfonowego oraz rozcienczenie przy energicznym mieszaniu 9(9 czesciami wagowymi 0,4% roztworu wodnego ailgiinianu sodowego. Na¬ stepnie postepuje sie jak w przykladzie I dogrze¬ wajac wybarwienie w temperaturze 200°C. Uzysku- 10 15 30 35 40 je sie w ten sposób wybarwienie tkaniny polie¬ strowej na kolor zielony.Przyklad III. Kapiel napawajaca sporzadza sie przez odpowiednie zdyspergowanie i zapastowa- nie 0,5 czesci wagowych produktu sprzegania zdwu¬ azowanej 4-niitro-o-toluidyny z o-toluidydem kwasu 2Hhydroksy-3-naftoesowego w 0,5 czesci wagowych lugów posiarczynowych i rozcienczene w 99 czes¬ ciami wagowymi 0,4% roztworu wodnego alginianu sodowego. Sporzadzona w ten • sposób kapiela na¬ pawajaca barwi sie na napawarce tkanine o skla¬ dzie 50 czesci wagowych wlókien poliestrowych i 50 czesci wagowych zregenerowanej celulozy na kolor czerwony postepujac jak w przykladzie I, a nastepnie doibarwiajac celulozowy skladnik, tkani¬ ny w zinany sposób barwnikiem bezposrednim lub barwnikiem reaktywnym. PL PL PL