Przedmiotem wynalazku jest sposób [wytwarzania nowych barwników zasadowych nie majacych grup kwasu sulfonowego i zawierajacych jedna lub kil¬ ka grup kationowych i/lub jeden albo kilka pod¬ stawników majacych zdolnosc przylaczania proto¬ nów oraz jedna lub kilka grup o wzorze 1, w któ¬ rym Ri oznacza atom wodoru lub rodnik alkilowy, ewentualnie podstawiony, x oznacza liczbe 1, 2 lub 3, a Q oznacza grupe bifenylilowa, dwuben- zofuranylowa, karbazolilowa, dwubenzotfofenylowa, dwubenzotiofenylodwuoksylilowa, fluorenylowa lub fluorenonylowa, ewentualnie podstawiona.Barwniki wytwarzane sposobem "wedlug wyna- laztau tobeijmiuja zwlaszcza zasadowe ban^wnitai azo¬ we nie zawierajace grup kwasu sulfonowego, jak zasadowe barwniki azowe tcriazoliowe lub odpowia¬ dajaceiim barwiniiki sityrylowe, hytlrazonowe (azome- ,tynowie), meitynowe, anitrachinonowe, nitrowe, trój- fenyle metanowe dtp. Jialko girupe kationowa barw¬ iniiki te moga zawierac grupe amoniowa, hydrazynio- wa, icylkMmoniowa, zeteryfikowana grupe hyidiroksy- loamoriiowa, girupe amdinotlenJku, ©nupe fosfoindowa, sulfoniowa lub izotiouróniowa, przy czym np. gru¬ py kationowe moga byc zwiazane z czlonem barw¬ nika od zewnatrz poprzez czlon laczacy. Barwniki te moga jednak zawierac takze protonowana pierwszorzedowa, drugorzedowa lub trzeciorzedowa grupe aminowa; lub jedna z wyzej wymienionych grup kationowych i protonowana grupe aminowa.Zwiazki zawierajace jedna lub kilka grup o 4 SO wzorze 1, w którym wszystkie symbole maja wy¬ zej podane znaczenie, maja ogólny wzór 2, w któ¬ rym F oznacza grupe barwnika zawierajacego gru¬ pe kationowa, np. grupe czwartorzedowa lub trze¬ ciorzedowa albo grupe aminotlenku, y oznacza liczbe 1, 2, 3 lub 4, a A© oznacza anion, przy czym na kazda .grupe ^kationowa przypada jedna grupa anionowa. Barwniki te odpowiadaja takze wzorowi 3, w którym D oznacza grupe skladnika dwuazowego, K oznacza grupe sk^dnika biernego, a y' oznacza liczbe 1, 2 lub 3, zas grupa o wzo: rze 1 znajduje sie w skladniku dwuazowym i/lub w skladniku biernym i skladnik dwuazowy i/lub skladnik sprzegania zawiera grupe czwartorzedo¬ wa lub trzeciorzedowa, przy czym na kazda grupe kationowa iprzypalda jedna grupa anionowa.Zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wyna¬ lazku mozna tez wyrazic wzorem 4, w którym Z oznacza atom tlenu, siarki lub azotu, a R2 oznacza grupe atomów lub ugrupowan atomów koniecz¬ nych do utworzenia heterocyklicznego pierscienia o co najmniej 5 czlonach, nienasyconego i ewen¬ tualnie podstawionego, ale nie zawierajacego grup nadajacych rozpuszczalnosc w wodzie, przy czym z pierscieniem tym moga byc ewentualnie skon¬ densowane pierscienie aromatyczne lub heterocy¬ kliczne i co najmniej jedna grupa kationowa znaj¬ duje sie w grupie K lub w pierscieniu o wzorze 5 albo w innym pierscieniu skondensowanym z piers¬ cieniem o wzorze 5 i grupa o wzorze 1 w sklad- 90«4#3 90 640 4 niku biernym i/lub w grupie o wzorze 5 jest pod¬ stawiona.Barwniki te odpowiadaja zwlaszcza wzorowi 6, w którym pierscien heterocykliczny o wzorze 7, ewentualnie podstawiony," np. majacy skondenso¬ wany pierscien, zawiera co najmniej jedna czwar- torzediowa lub tnzediarzedowa grupe i grupa o wzorze 2 w skladniku biernym i/lub w grupie o wzorze 7 jest poidisltawAcna.- Barwniki; te odpowiadaja takze wzorowi 8, w* którym R4' oznacza rodnik alkilowy, alketiylowy lub cykloalkijowy, ewentualnie podstawiony i gru¬ pa o wzorze'1 w skladniku biernym i/lub w gru¬ pie _o wzorze 5 jest podstawiona.Barwniki te odpowiadaja takze wzorowi 9, w którym R3 oznacza grupe atomów lub ugrupowan atomów niezbedna do utworzenia heterocykliczne¬ go, nienasyconego pierscienia o 5 lub 6 czlonach, ewentualnie podstawionego, ale nie zawierajacego grup nadajacych rozpuszczalnosc w wodzie, przy czyim z pierscieniem tym sa ewentualnie skonden¬ sowane pierscienie aromatyczne lub heterocyklicz¬ ne, a pierscien o wzorze 9a zawiera co najmniej jedna grupe czwartorzedowa lub trzeciorzedowa i grupa o wzorze 1 w skladniku biernym i/lub w grupie o wzorze 9a jest podstawiona. Szczególnie cenne wlasciwosci maja barwniki zawierajace w grupie o wzorze 9a grupe czwartorzedowa i ma¬ jace 5 czlonków.Barwniki wytwarzane sposobem wedlug wyna¬ lazku .odpowiadaja równiez wzorowi 10, w któ¬ rym R5 oznacza grupe atomów lub ugrupowan atomów niezbednych do utworzenia piecioczlono- wego, nienasyconego, heterocyklicznego pierscienia, ewentualnie 'podstawionego, ale nie zawierajacego grup nadajacych rozpuszczalnosc w' wodzie i za¬ wierajacego co najmniej jedna grupe czwartorze¬ dowa, ewentualnie skondensowanego z innymi pierscieniami aromatycznymi lub heterocykliczny¬ mi, zas grupa o wzorze 1 w skladniku biernym i/lub w grupie o wzorze lOa jest podstawiona.Barwniki te odpowiadaja równiez wzorowi 11, w którym R6 oznacza grupe atomów lub ugrupowan atomów niezbednych do utworzenia piecioczlono- wego, nienasyconego, heterocyklicznego pierscienia, ewentualnie podstawionego, ale nie zawierajacego grup powodujacych rozpuszczalnosc w wodzie, na¬ tomiast/ zawierajacego atom siarki i/lub atom tlenu oraz jeden lub dwa atomy azotu, przy czym piers¬ cien ten moze byc skondensowany z innymi piers¬ cieniami aromatycznymi lub heterocyklicznymi, a grupa o wzorze 1 w skladniku biernym i/lub w grupie o wzorze lla jest podstawiona.Barwniki te odpowiadaja takze wzorowi 12, w 'którym R7 oznacza grupe atomów lub ugrupowan atomów niezbednych do utworzenia szescioczlono- wego, nienasyconego, heterocyklicznego pierscienia, ewentualnie podstawionego, ale nie zawierajacego grup powodujacych rozpuszczalnosc * w wodzie, na¬ tomiast zawierajacego 1, 2 lub 3 atomy azotu i co najmniej jedna grupe czwartorzedowa, przy czym z pierscieniem tym moga byc skondensowane •pierscienie aromatyczne lub heterocykliczne.Barwniki te odpowiadaja równiez wzorowi 13, w którym Rs oznacza atom wodoru lub , nizszy rod- *¦ nik alkilowy.Barwniki azowe odpowiadaja tez wzorowi 14, w którym R9 oznacza grupe atomów lub ugrupowan atomów niezbednych do utworzenia piecioczlono- wego, nienasyconego pierscienia heterocyklicznego, ewentualnie podstawionego ale nie zawierajacego grup powodujacych rozpuszczalnosc w wodzie, za- wierajacego co najmniej jeden atom siarki lub tlenu albo dodatkowo atom azotu i co najmniej jedna grupe czwartorzedowa, przy czym aroma¬ tyczny pierscien Zi moze . byc dalej podstawiony, ale nie grupami kationowymi lub grupami powo- dujacymi rozpuszczalnosc w wodzie i grupa o wzo¬ rze 1 w skladniku biernym i/lub w pierscieniu Zi moze byc podstawiona.Barwniki te odpowiadaja równiez wzorowi 15, w którym giruipa o wzorze 1 w 'skladniku biernym i/lub w aromatycznym pierscieniu Zi moze byc podstawiona.Barwniki te odpowiadaja równiez wzorowi 16, w którym D© oznacza grupe o wzorze 94, 95 lub 96, w których to wzorach Rio oznacza nizszy rod- nik alkilowy lub alkenylowy, ewentualnie podsta¬ wiony, albo rodnik cykloalkilcwy, ewentualnie podstawiony, Rn oznacza atom wodoru lub rod¬ nik weglowodorowy, ewentualnie podstawiony, a R12 oznacza nizszy rodnik alkilowy lub alkenylo- wy, ewentualnie podstawiony lub rodnik arylowy albo cykloalkilowy, ewentualnie podstawiony i je¬ zeli R13 w grupie D© jest podstawiony, to jako R13 wystepuje Rio, Rn lub R^.Barwniki te odpowiadaja równiez jednemu z izo- merycznych wzorów 17, 18 lub 19, w których R13 oznacza grupe o wzorze 97. Barwniki te odpowia¬ daja takze jednemu z izomerycznych wzorów 20, 21 lub 22.Barwniki te odpowiadaja równiez wzorowi 23, 40 w którym Di oznacza jedna z izomerycznych grup o wzorach 98, ,99 lub 100, zas aromatyczny piers¬ cien Z2 moze zawierac podstawniki, za wyjatkiem grup kationowych i grup powodujacych rozpusz¬ czalnosc w wodzie. 45 Barwniki te odpowiadaja takze wzorowi 24, w którym R oznacza grupe atomów lub ugrupowan atomów niezbednych do utworzenia nienasyconego • pierscienia heterocyklicznego o eo najmniej 5 czlo- M nach, ewentualnie podstawionego, ale nie zawiera¬ jacego grup powodujacych 1 rozpuszczalnosc w wo¬ dzie i z którym moga byc skondensowane pierscie¬ nie aromatyczne lub heterocykliczne, Ki oznacza grupe aromatycznego pierscienia szeregu benzeno- K wego lub naftalenowego albo szeregu heterocy¬ klicznego, a grupa o wzorze 1 w pierscieniu o wzo¬ rze 24c i/lub w grupie Kj jest podstawiona, - Barwniki te odpowiadaja takze wzorowi 25, w' którym D2 oznacza grupe skladnika dwuazowego, 60 a grupa o wzorze 1 w grupie o wzorze 101 i/lub w grupie D2 jest podstawiona. Barwniki te odpo¬ wiadaja równiez wzorowi 25a, w którym grupa o wzorze 1 w grupie o wzorze 101 i/lub w grupie D2 jest podstawiona. 65 Barwniki te odpowiadaja równiez wzorowi 26,90 640 w którym K©2 oznacza grupe amoniowa, hydra- zyniowa, zeteryfikowana grupe hydroksyloamóhio- wa lub cykloimoniowa, W oznacza bezposrednie wiazanie lub dwuwartosciowy czlon laczy, Wi ozna¬ cza dwuwartosciowy czlon laczacy, a aromatyczne 5 pierscienie Z3 i Z4 moga zawierac dalsze podstaw¬ niki, za wyjatkiem grup powodujacych rozpusz¬ czalnosc w wodzie i grup kationowych.Barwniki azowe odpowiadaja takze jednemu z tautomeryczhych wzorów 17, 18 lub 19, albo wzo- 1.0 rowi 27, w którym Rn i R'n sa jednakowe lub rózne i oznaczaja atomy wodoru lub rodniki we¬ glowodorowe, ewentualnie podstawione, 'pierscien Z5 moze zawierac dalsze podstawniki, za wyjat¬ kiem grup kationowych i grup powodujacych roz- is puszczalnosc w wodzie, a' grupy Rn i R'u razem z^ atomem azotu, z którym sa polaczone, moga tworzyc nasycony lub czesciowo nasycony piers¬ cien heterocykliczny.Barwniki azowe moga tez odpowiadac wzorowi 20 28 lub 29, w których to wzorach aromatyczne pierscienie Zc i/lub Z7 moga miec dalsze podstaw¬ niki, za wyjatkiem grup kationowych i powodu¬ jacych rozpuszczalnosc w wodzie, .albo tez wzoro¬ wi 30, w którym Ru oznacza rodnik weglowodo- 25 rowy, ewentualnie podstawiony, np. rodnik alki¬ lowy, alkenylowy lub arylowy, ewentualnie pod¬ stawiony, a pierscien aromatyczny Zs moze zawie¬ rac dalsze podstawniki, za wyjatkiem grup katio¬ nowych i grup powodujacych rozpuszczalnosc w 30 wodzie.Barwniki azowe odpowiadaja równiez wzorowi 31, w którym R15 oznacza atom wodoru lub chlo¬ rowca "albo rodnik alkilowy lub alkoksylowy, ewen¬ tualnie podstawiony, Ri6 oznacza atom wodoru lub chlorowca, rodnik alkilowy lub alkoksylowy, ewentualnie podstawiony, grupe -CF3, -NO2 lub -CN, albo grupe o wzorze -CO-R17, -SO2-R17, -SO2 -N(Ri7)2, -SO2-NH-R17 lub -CO-NH-R17 albo gruoe. 40 o wzorze 102, 106 lub 107, w których to wzorach R17 oznacza rodnik weglowodorowy, ewentualnie podstawiony, a aromatyczne pierscienie Z9 iAub Z;0 we wzorze 31 moga zawierac dalsze podstaw¬ niki, za wyjatkiem grup kationowych i grup po- 45 wodujacych rozpuszczalnosc w wodzie.Barwniki azowe odpowiadaja równiez wzorowi 32, w którym aromatyczne pierscienie Zn i/lub Z12 moga zawierac dalsze, podstawniki, a takze wzorowi 33, w którym R'i6 oznacza nizszy rodnik 50 alkilowy, rodnik fenylowy lub cykloheksylowy, R'i7 oznacza nizszy rodnik alkilowy, rodnik ben¬ zylowy, cykloheksylowy, allilowy, 2-hydroksyetylo- wy, 2-hydroksypropylowy lub 2-karboksyamido- etylowy, Ri8 oznacza "atom wodoru lub chlorowca 55 albo nizszy rodnik alkilowy albo alkoksylowy, R19 i R20 sa jednakowe lub rózne i oznaczaja atomy wodoru, ilizsze rodniki alkilowe lub rodniki ben¬ zylowe, 2-hydroksyetylowe, 2-chloroetylowe, 2-fe- noksyetylowe, 2-alkoksyetylowe, 2-benzoiloksyety- 60 lowe, 2-cyjanoetylowe, 2-karboalkoksyetylowe, 2-N,N-dwualkilokarbamoiloksyetylowe lub fenylo- we, albo razem z atomem azotu tworza pierscien heterocykliczny, R21 oznacza atom wodoru lub niz- - szy rodnik alkilowy, a R22 oznacza atom wodoru 65 lub chlorowca albo nizszy rodnik alkilowy lub alkoksylowy, albo tez barwniki te odpowiadaja wzorowi 34 lub 35, w których to wzorach Qi oznacza grupe o wzorze 103, 104 lub 105, R23 ozna¬ cza aitcm wodoru lub irodniik metylowy,- a R24 i H25 sa jednakowe lub rózne i oznaczaja nizsze rodniki alkilowe, grupy 2-hydroksyetylowe, 2-hydroksy- propylówe lub 2-karboksyamidoetylowe.Barwniki azowe odpowiadaja równiez wzorowi 36 lub 37, albo wzorom 38, 39 lub 40, w których to wzorach R26 oznacza atom wodoru, nizszy rod¬ nik alkilowy i rodnik benzylowy, fenylowy lub cy¬ kloheksylowy.Barwniki azowe odpowiadaja równiez wzorom 41, 42 lub 43, w których R27 oznacza atom wodoru -, lub chlorowca albo nizszy rodnik alkilowy lub alkoksylowy, rodnik fenoksylowy, benzyloksylowy, fenylowy, benzoilowy . lub fenylosulfonyIowy;., a takze wzorowi 44, w1 którym R28 oznacza nizszy rodnik alkilowy, rodnik 2-hydroks^etylowy, 2-hy- 'dmoikisyiprcfpylofwy luib 2-kiarfookisyamidoetylieNwy, , a R29 OEmaioza taitom wodoru kib nizszy rodnik ,alfti- lowy lalbo ailkioikisylofwy.Barwniki azowe • odpowiadaja równiez ^wzorowi 45, w którym R30 oznacza' atom wodoru lub chlo¬ rowca, grupe -CN lub -NO2 albo rodnik a^Jdlowy, alkoksylowy, aryloksylowy, arylowy dwualkiloksy- lowy lub aralkilowy, ewentualnies podstawiony, albo wzorowi 46, w którym R31 oznacza nizszy rodnik alkilowy lub alkoksylowy, grupe 2-hydro1- ksyetylowa, 2-hydroksypropylowa lub 2-karbo- ksyamidoalkilowa, a R32 oznacza atom wodoru lub chlorowca albo nizszy rodnik alkilowy albo alko¬ ksylowy.Barwniki azowe odpowiadaja równiez wzorowi 47, w którym R33 oznacza atom wodoru lub chlo¬ rowca, grupe -CF3, -NO2 lub -CN albo rodnikJ alkilowy, alkoksylowy, arylowy lub aryloksylowy, ewentualnie podstawiony, albo grupe o wzorze -CO-R17, -N(Ri7)2, -SO2-R17, -S02-N(Ri7)2, -SO-NH- -R17 lub -CO-NH-R17 albo grupe o wzorze 102, 106 lob 107, R34 i R35 sa jedmafeowe luib rózne i oznaczaja rodnik alkilowy, aralkilowy lub cy- kloarlrilowy, ewentualnie podstawiony, R36 gzna- cza rodnik alkilowy lub alkenylowyv ewentualnie podstawiony, R17 oznacza rodnik weglowodorowy, ewentualnie podstawiony, a X* oznacza liczbe zero, 1, 2 lub 3, albo odpowiadaja wzorowi 48, w któ¬ rym R37 i Rl37 sa jednakowe lub rózne i oznaczaja nizsze rodniki alkilowe, np. metylowe, R38 ozna¬ cza grupe -CF3, -CN lub -NO2, atom chlorowca, nizszy rodnik alkilowy.lub alkoksylowy, grupe fe- noksylowa, fenylowa, benzyloksylowa, benzoilowa, fenylosulfonylowa lub karbometoksylowa albo niz¬ sza grupe dwoalkiloisulfomaimidowa, R39 loEmiacfca niz¬ szy rodnik alkilowy, grupe 2-hydroksyetyiowa, 2-hydroksypropylowa lub karboksyamidoetylowa, rodnik benzylowy lub cykloheksylowy, a X" cfcfta* cza liczbe zero, 1 lub2. ; N Barwniki azowe odpowiadaja równiez wzorowi 49, 50, 51 lub 52, przy czym we wzorze 52 • E^g oznacza atom .wodoru lub chlorowca, nizszy rodnik alkilowy lub lalkoksylowy, grupe fearbometoksylo- wa luib dwumetylcisoiifonoimddcMwa, a R4090 7 nizszy rodnik alkilowy, grupe 2-hydroksyetylowa, 2-hydroksypropylowa lub 2-karboksyamidoalkilo- wa, av takze wzorowi 53, w którym R'14 i R"i4 sa jednakowe lub rózne i oznaczaja rodniki weglowo¬ dorowe, ewentualnie podstawione, albo razem z atomem azotu, z którym sa zwiazane, tworza nasycony lub czesciowo nasycony pierscien hetero- cyjkldicziny. Barwniki azowe odpowiiaoaja. równiez WDarom 54, 55, 56, 57, 58, 59, 60 lub 61, .przy czym we iwzorze 61 R41 oznacza rowca; nizszy rodnik alkilowy lub alkoksylowy, liodindik fenylowy lub benzylowy, grupe femoksylo- wa, foanzyloksylowa 1* benizoilokisylowa, al/bo tez odpowiadaja ' wzorowi 62, 63, 64, 65, 66, 67, 66, 69, 70, 71, 72, 73, 74, 75, 76 lub %1.Barwniki azowe odpowiadaja równiez wzorowi 78, w którym 42 i 43, sa jednakowe lub rózne i-oznaczaja atomy wodoru lub chlorowca, grupy -NO2, -NHy lub -OH albo .grupy alkiloaminowe, aryloaminowe lub aryloksylowe, ewentualnie pod¬ stawione, R44 i R45 sa jediniakowe Lub rózne i .ozna¬ czaja iczlotn laczacy -NH-, -O- lub -S-, R45 oznacza atom wodoru, grupe hydroksylowa lub alkoksylo- wa, R4if oznacza atom wodoru*1ud chlorowca, gru¬ pe cyjanowa, rodnik weglowodorowy, ewentualnie podstawiony, grupe alkoksylowa, aryloksylowa lub karboksyamidowa; t oznacza liczbe zero, 1 lub 2, K*0 oznacz^ grupe o ¦wzorze lia, Ib, lic, Id lub le,Nw których to wzocach R48 oznacza rodnik alki¬ lowy lub cykloalkilowy, ewentualnie podstawiony, albo razem z podstawnikiem R49 i sasiednim ato¬ mem azotu irworzy pierscien . heterocyfeliiczny, Rjg oznacza rodnik alkilowy lub cykloalkilowy, ewen¬ tualnie podstawiony, albo razem z podstawnikiem R48 i sajsiedmim laitomem azotu tworzy pierscien he¬ terocykliczny, R55" i R^i sa jednakowe lub rózne i. oznaczaja atomy wodoru lub rodniki alkilowe lub cykloalkilowe,# ewentualnie podstawione, R52 oznacza rodnik weglowodorowy, ewentualnie pod¬ stawiony, R53 oznacza rodnik weglowodorowy, ewentualnie podstawiony, R54 oznacza rodnik alki¬ lowy lub cykloalkilowy, ewentualnie podstawiony, R55 oznacza rodnik alkilowy lub cykloalkiiowy, ewentualnie podstawiony, R56 oznacza grupe ami¬ nowa «lub rodnik weglowodorowy, ewentualnie podstawiony, R57 oznacza rodnik weglowodorowy, ewentualnie podstawiony, 72 oznacza atom wegla •lub azotu, podstawnik R48 razem z podstawnikiem ft#s i/lub R49 razem z R51 oraz sajsdiadujacymi z z nami atoniami azotu, R52 i R53 albo R52, R53 i R54 razem z atomem azotu N0 moga tworzyc piers¬ cienie heterocykliczne, a grupa a wzorze Id ozna¬ cza pierscien wieloczlonowy, korzystnie o 5 lub 6 czlonach, nasycony lub czesciowo nasycony, ewen¬ tualnie zawierajacy dalsze podstawniki, zas grupa o wzorze le oznacza pierscien wieloczlonowy, ko¬ rzystnie nienasycony o 5 lub 6 czlonach, ewentu¬ alnie zawierajacy dalsze podstawniki, zas pierscie- 'nie aromatyczne Z3 i/lub Z4 i/lub Zi2 moga zawie¬ rac dalsze podstawniki, za wyjatkiem grup powo¬ dujacych rozpuszczalnosc w wodzie i grup katio¬ nowych.Barwniki te odpowiadaja równiez wzorowi 79, w którym R*45 oznacza aitom wodoru lub grupe 640 8 wodorotlenowa, K59 oznacza atom wodoru lub chlo¬ rowca, R60 oznacza nizszy rodnik alkilowy ewen¬ tualnie podstawiony, Rei oznacza nizszy rodnik alkilowy, ewentualnie podstawiony lub rodnik cykloheksylowy , lub fenylowy, ewentualnie pod¬ stawiony, R(j2 ozna&za grupe -NH2 lub rodnik alki¬ lowy, ewentualnie podstawiony, Re3 oznacza atom wodoru lub chlorowca albo rodnik alkilowy lub alkoksylowy, ewentualnie podstawiony, a podstaw- niki R60 i R6i razem z atomem azotu N0 moga tworzyc nasycony lub czesciowo nasycony piers- • cien heterocykliczny, zas R60,. R6i i R,62 " razem z atomem azotu N0 moga oznaczac nienasycony pierscien heterocykliczny, np. pirydyniowy lub grupe o wzorze 108.Sposobem wedlug wynalazku wytwarza sie rów¬ niez barwniki o wzorze 80, w którym R64 ozna¬ cza czlon laczacy o wzorze -(CH2)xi- lub -0-(CH2)xi-, w których to wzorach Xi oznacza liczbe 1, 2, 3 lub 4, albo barwniki antrachinonowe o wzorze 81 lub 82 albo 83, w którym R65 oznacza atom wodoru lub rodnik alkilowy, arylowy albo cykloalkilowy, ewentualnie podstawiony, albo barwniki antrachinoniowe o.wzórach 84, 85, 86, 87, 88, 89, 90, 91, 92 lub 93.Nowe barwniki o ogólnym wzorze 2, zawierajace co najmniej jedna grupe o wzorze 1, wytwarza sie wedlug wynalazku w ten sposób, ze zwiazek o ogólnym wzorze 2a, w którym F' oznacza grupe barwnika dajaca sie przeprowadzac w grupe czwartorzedowa lub trzeciorzedowa, przeprowadza sie w zwiazek czwartorzedowy lub trzeciorzedowy.Barwniki azowe o ogólnym wzorze 3, nie zawie- rajace grup kwasu sulfonowego, wytwarzasie przez sprzeganie zwiazku dwuaizowego aminy o wzorze 3a ze skladnikiem biernym o wzorze 3b, w których to wzorach D i K maja wyzej podane znaczenie, a grupa o wzorze 1 w skladniku dwuazowym i/lub 40 w skladniku biernym jest podstawiona i skladnik' dwuazowy i/lub skladnik bierny zawiera grupe czwartorzedowa lub trzeciorzedowa, przy czym na kazda grupe kationowa przypada je^na grupa anionowa. 45 Zwiazki azowe o ogólnym wzorze 3, mozna tez wytwarzac w ten sposób, ze w zwiazku o ogólnym wzorze 3c, w którym D' oznacza grupe skladnika dwuazowego, a K' oznacza grupe skladnika bier¬ nego i grupa o wzorze 1 w skladniku dwuazowym 50 i w skladniku biernym jest podstawiona, zas D' i/lub K' zawieraja co najmniej jedna grupe da¬ jaca si$ przeprowadzac w grupe czwartorzedowa lub trzeciorzedowa, grupe te przeprowadza sie w grupe czwartorzedowa lub trzeciorzedowa. 55 Zwiazki azowe o ogólnjfm wzorze 4 wytwarza sie poddajac (procesowi ozwartorzedowiania zwiazek o ogólnym wzorze 4a, który w skladniku biernym K' i/lub w grupie o wzorze 5a albo w pierscieniu skondensowanym z grupa o wzorze 5a, w którym 60 R'2 oznacza grupe atomów lub ugrupowan atomów niezbednych do utworzenia heterocylklicznego pierscienia nienasyconego, zawierajacego 00 naj¬ mniej 5 czlonów.Barwniki o wzorach 8—12 wytwarza sie np. w 65 ten sposób, ze odpowiedni zwiazek nie czwartorze-90 640 dowany poddaje sie procesowi- czwiartor^edowania aa ..pomoca zwiazku o wzorze 4ib, w którym A oznacza grupe dajaca sie przeprowadzac w anion A0. -...'•¦ Barwniki o wzorze 24 wytwarza isie przez re¬ akcje zwiazku o wzorze 24a z aldehydem o wzo¬ rze 24b, przy czym jgrupaó wzorze 1 mioze .znaj¬ dowac sie w zwiazku o wzorze 24a i/lub 24b.Zwiazki o wzorze 25 wytwarza sie czwartorze¬ dujac zwiazek o wzorze 2&a za pomoca zwiazku o wzorze 4b. Zwiazki b wzorze 25 mozna tez otrzy- miac przez reakcje zwiazku o wzorze 25c z amina o wzorze 25d w obecnosci kwasu, przy ozym grupa 0 wzorze r*'w zwiazku o wzorze 25c lub 25d jest podstawiona.Niektóre barwniki antraohinonowe o wzorze 26 mozna tez wytwarzac przez reakcje zwiazku o wzorze 26a, w którym A oznacza grupe dajaca sie przeprowadzac w anion A©, np.* reszte kwasowa estru, ze zwiazkiem o Wzorze laa, lbb lub lec.Barwniki antraohinonowe o wzorze 26 mozna tez • wytwarzac przez czwartorzedowanie zwiazku o wzorze 2Gb np. za pomoca zwiazku o worze R54-A lub za pomoca chloroaminy albo kwasu hydroksy- aimino-O-sulfionowegio.W zwiazkach kationowych anion A0 mozna wy^ mieniac ma inne aniony, np. za pomoca wymienia¬ czy jonowych albo przez reakcje z solami lub z kwasami, ewentualnie w kilku stadiach, np. po¬ prze- wodorotlenek lub wodoroweglan. Okreslenie anion A© oznacza aniony zarówno kwasów orga¬ nicznych jak i nieorganicznych, np. kwasów chlo- rowioowodorowyoh, takich^ jak kwas solny, bromo- wodorowy lub jodowodorowy, siarkowy, pirosiar- toowy, metylosiarkowy, laniinosulfonowy, nadchlo¬ rowy, weglowy, fosforowy, fosforomolibdenowy, f6sforowolfiramow$, fasforosulframomoilibdenowy, benzenosulfonowy, naftalenosulfonowy, 4-chioro- foenzenosolfonowy, .szczawiowy, maleinowy, octowy, propionowy, mlekowy, bursztynowy,. chlorooctowy, winowy, maleinowy, metanosufonowy lub benzo¬ esowy, a takze aniony kompleksowe, np. aniony podwójnych soli chlorocynkowych.Barwniki o wzorze 2 nie zawieraja grup anio¬ nowych powodujacych frozpuszczalnosc w wodzie, zjwlaszaza grup kwasów sulfonowych.W omawianych wyzej wzorach chlorowiec ozna¬ cza brom, fluor lub jod, a zwlaszcza chlor. Jako rodniki weglowodorowe wystepuja w tych wzo¬ rach zwlaszcza irodniki alkilowe, cykioaHkilowe, fenylowe lub naftylowe, ewentualnie podstawione.Rodniki alkilowe, alkenylowe lub alkenylenowe moga byc proste lub rozgalezione i zawieraja 1 —18 lub 1 — 12, korzystnie 1—6 atomów wegla.Nizsze rodniki alkilowe zawieraja przewaznie 1 — 4 atomów wegla, zas grupy alkoksylowe zawieraja * przewaznie 1 — 4 atomów wegla^ zas grupy alko- (ksylowe zawieraja zwykle 1 — 3 atomów wegla w rodnilku alkilowym. Jako podstawniki tych rodni¬ ków lub grup wystepuje zwykle-grupa wodoro¬ tlenowa, atom chlorowca, grupa cyjanowa lub rod¬ nik arylowy i w takich przypadkach rodnik alki¬ lowy moze oznaczac rodnik eralkilowy, np. ben¬ zylowy. Rodniki cykloalkilowe zawieraja np: 5—7 atomów wegla i korzystnie oznaczaja rodniki cy- fcloheksylowe, ^przewaznie podstawione rodiniikaimi alkilowymi lub alkoksylowymi albo atomami chfto- rowioa. Rodniki arylowe oznaczaja przewaznie rod¬ niki fenylowe, ewentualnie podstawione, ale moga I tez oznaczac rodniki naftylowe. *v Podstawniki Rh i' R'11 lub R19 i R20 lub R'i4 i R"i4 albo R60 i Ra moga razem z atomami azotu, ^ z którymi sa polaczone, tworzyc nasycony lufa czesciowo nasycony pierscien heterocykliczny o 5 li lub 6 czlonach np. pierscien pirolidynowy, pipery- dynowy, morfoliriowy lub piperazynowyJ Jako skladniki bierne stosuje sie np. zwiazki aromatyczne szeregu benzenu lub naftalenu, maja- ^ ce podstawnik umozliwiajacy sprzeganie, takie jak W zwiazki aminobenzenowe, hydroksybenzenowe, aminonaftalenowe lub hydroksynaftalenowe, a tak¬ ze zwiazki heterocykliczne, np. szeregu pirazolonu, aminopirazolonu, karbazolu lub indolu albo^feny- loindolu lub kwasu barbiturowego, jak równiez zwiazki alifatyczne, np. alkanowe, alkenowe lub alkinowe, majace zdolna.do sprzegania grupe me¬ tylenowa, takie jak aryloamidy lub alkiloamidy kwasu acylooctowego, pochodne kwasu malonowe- go lub nitrylu kwasu malonowego itp. Jako sklad- niki dwuazowe stosuje sie zwiazki szeregu benze¬ nu, naftalenu lub pirydyny. '.Wszystkie grupy o charakterze aromatycznym 'wystepujace w tych zwiazkach, np. aromatyczne grupy karbocykliczne , Zi — Z12, moga zawierac podstawniki, zwlaszcza podstawniki nie- powodu¬ jace rozpuszczalnosci w wodzie, np. atomy chlo¬ rowców, grupy nitrowe, aminowe, cyjanowe, roda- nowe, hydroksylowe, alkilowe, alkoksylowe, trój- fluoroalkilowe, trójchloroalkilowe, fenylowe, feny- loksylowe, alkiloaminowe, dwualkiloaminowe, acyT lowe, acyloksylowe, acyloaminowe, np. uretanowe, alkilosulfonylowe, arylosulfonylowe, sulfonoamido- we, alkilosulfonoamidowe, dwualkttosulfonoamido- we, arylosulfonoamidowe, a takze giriupy laTylaaao- 40 we, np. fenyloazowe, dwufenyl^iazowe, miaftylaazo- wev ditp.Dwuwartosciowymi czlonami laczacymi moga byc rodniki alkilenowe lub alkenylenowe, ewentu¬ alnie podstawione, zawierajace 1 —12, a zwlaszcza * 1 — 6 atomów wegla, przy czym rodniki te moga byc proste lub rozgalezione albo' zwiazane z czlp^ nami pierscienia, /np. grupy cykloheksylenowe lub fenylenowe, lub tez z heteroatomami lub grupami . heteroatomów, albo moga zawierac takie czlony, M np. czlony takie jak -O-, -S- lub czlony o wzorach 109, 110, 111, 112 albo 113. Dwuwartoscidwe czlony laczace zwiazane z grupami K© korzystnie poprzez atom wegla/Przykladami takich czlonków sa np* grupy o wzorach -p- lub - II których7 to wzorach p i q oznaczaja liczby 1 — 6, , albo grupy o wzorach: -CH2-CH-CH3, -CH-CHOHr -CH2, -CH2-NH-CO-CH2, -CH2-OO-NH-CH2-, -(CH2)p-NH-(eH2)a — lub -NH-CH2-CHatt-CH2 ¦ t itp. •o Grupami dajacymi sie protonowac sa takze-gru¬ py zawierajace azot, które w srodowisku kwa|- nym, zwlaszcza w obecnosci kwasu mineralnego; moga przylaczac proton, tworzac sól, a tym sa¬ mym nadajac barwnikowi rozpuszczalnosc w wo- •5 dzie.90 640 11 12 Jako pierscienie heterocykliczne np. o wzorach , 7, 9a lub lOa, zawierajace co najmniej 5 czlo¬ nów, wystepuja np. pierscienie tiazolowe, tiadia- zolowe, triazolowe, imidazolowe, indazolowe, oksa- zolowe, pirydynowe, pirymidynowe, pirydazynowe, pirazynowe, benzotiazolowe, oksadiazolowe, chino- ksalinowe, chinazolinowe, chinolinowe, ftalazyno- we, pirazolowe, indoleniinowe itp. oraz ich po¬ chodne.Proces przeprowadzania w zwiazki czwartorze¬ dowe prowadzi sie znanymi sposobami, np. w obojetnym rozpuszczalniku lub w wodnej zawiesi¬ nie albo bez stosowania rozpuszczalnika, lecz w nadmiarze srodka stosowanego do wytwarzania grupy^czwartorzedowej, ewentualnie w podwyz¬ szonej temperaturze i z dodatkiem substancji bu¬ forowej. Jako srodki czwartorzedujace stosuje sie np. halogenki alkilowe, takie jak np. chlorek, bromek lub jodek metylu lub etylu, siaczany alki¬ lowe, np. siarczan dwumetylowy, a takze chlorek benzylu, chlorowcowodorki amidu kwasu akrylo¬ wego, np. CH2=CH—CO—NHz¦• HC1, amid kwasu chlorooctowego, zwiazki epoksydowe, np. tlenek etylenu, tlenek propylenu, epichlorohydryna itp.Jako srodki czwartorzedujace stosuje sie np. zwiazki o wzorze R4-A lub R54-A, w których to wzorach A oznacza grupe dajaca sie przeprowa¬ dzac w anion .A©.Proces sprzegania prowadzi sie znanymi sposo¬ bami, np. w srodowisku wodnym, w temperaturze —10°C do 20°C, ewentualnie w srodowisku bufo¬ rowanym kwasnym, obojetnym lub zasadowym.Otrzymane nowe zwiazki przeprowadza sie w preparaty do barwienia, np. w preparaty trwale w postaci cial stalych lub cieczy. Proces ten prowa¬ dzi sie znanymi sposobaimi, np. przez mielenie lub -granulowanie albo rozpuszczanie w odpowiednich rozpuszczalnikach, ewentualnie z dodatkiem sub¬ stancji pomocniczych, np. utrwalaczy. Procesy ta¬ kie -prowadzi sie np. lanailogiczinie *do opisainych we francuskich opisach patentowych nr nr 1572030 i 1581900.Zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wynalaz¬ ku stosuje sie do barwienia lub drukowania wló¬ kien, przedzy lub wytworzonych z nich materia¬ lów wlókienniczych z homopolimerów lub polime¬ rów mieszanych akrylonitrylu albo z asymetrycz¬ nego dwucy^anoetylenu, albo zawierajacych takie 40 45 pot, sublimiacje, plisowanie, deikatyzowarnie, praso¬ wanie, parowanie, dzialanie wody zwyklej lub morskiej, pranie na sucho, dzialanie rozpuszczal¬ ników i barwienie wtórne. Barwniki te sa poza tym odporne na dzialanie soli i sa dobrze ^rozpusz¬ czalne, zwlaszcza w wodzie, sa tez trwale w tem¬ peraturze wrzenia i odporne na zmiany wartosci pH oraz na dzialanie obcych wlókien. Poza tym barwniki te barwia szybko w polaczeniu z innymi barwnikami zasadowymi.Te barwniki wytwarzane sposobem wedlug wy¬ nalazku, które sa dobrze rozpuszczalne w orga¬ nicznych rozpuszczalnikach, nadaja sie takze do barwienia naturalnych mas plastycznych lub roz¬ puszczonych albo nie rozpuszczonych tworzyw i zy¬ wic sztucznych 'albo naturalnych. Niektóre z nich moga byc stosowane np. do barwienia taninowa- nej bawelny lub .regenerowanej celulozy.. Stwierdzono równiez, ze mozna korzystnie stoso- ' wac takze mieszaniny dwóch lub wiekszej liczby barwników wytwarzanych sposobem wedlug wy-, nalazku.W nizej podanych przykladach czesci i procenty, o ile nie zaznaczono inaczej, oznaczaja czesci i procenty wagowe, a temperatura jest podana w°C.Przyklad I. 26,6 czesci 3-p-dwufenoksymety- lo-5-amino-lr2,4-'triaizolu rozpuszcza sie w 150 czes¬ ciach lodowatego kwasu octowego w temp. 70°C i rozciencza 10 czesciami kwasu propionowego i 18 czesciami kwasu fosforowego, po czym chlo¬ dzi do temperatury —5°C — 0°C i wkrapla~ 21 czesci 4 n roztworu azotynu sodowego. Otrzymany roztwór dwuazowy wkrapla stie w ciagu 30 minut do roztworu 15 czesci N,N-dwuetyloaniliny, 5 czes¬ ci kwasu aminosulfonowego, 50 czesci lodowatego kwasu octowego i 25 czesci wody. Równoczesnie dodaje sie 100 czesci lodu, w celu utrzymania temperatury 0° — 5°C. Otrzymany roztwór barw¬ nika rozciencza sie 160 czesciami izopropanolu i 100 czesciami lodu i za pomoca 110 czesci octanu sodowego doprowadza do wartosci pH 5. Nastepnie piesza sie dalej, przy czym krystalizuje barwnik.Produkt odsacza sie, przemywa 2 porcjami po 100 czesci wody i suszy w temperaturze 50°C pod zmniejszonym cisnieniem. ,5 czesci wysuszonego i zmielonego produktu mdesiziczia sie z 3*00 czesciami butanolu, dodaje 3,5 czesci tlenku maignezu i 25 czesci siarczanu diwu- tworzywo. Barwniki wytwarzane sposobem wedlug 50 m'&tylaw*®0 po czym zawiesiine ogrzewa w tempe wynalazku nadaja sie równiez do barwienia lub drukowania syntetycznych poliamidów lub polie¬ strów modyfikowanych kwasowymi grupami. Po¬ liamidy takie sa znane np. z belgijskiego :opisu patentowego nr 706104, a poliestry z opisu pa¬ tentowego -Stanów Zjedn. Am. nr 3 379 723. Barw¬ niki te mozna takze stosowac do barwienia mas z tworzyw sztucznych, skóry lub- papieru. Szcze¬ gólnie korzystnie barwi sie w srodowisku wod¬ nym o odczynie obojetnym lub kwasnym, w tem¬ peraturze od 60°C do temperatury wrzenia ka¬ pieli, albo w temperaturze powyzej 100°C, pod zwiekszonym cisnieniem. , Otrzymuje sie wybarwienie odporne na dzialanie swiatla i obróbke mokra, np. odporne, na pranie, 55 60 65 naturze 45—50°C w ciajgu 3 godzin, nastepnie chlo¬ dzi do (temperatury pokojowej, wytirzajsia noztwór barwnika z 2 porcjami po 150 czesci 26°/o roztworu chlorku sodowego i odparowuje do sucha w tem¬ peraturze 50— 60°C pod zmniejszonym cisnieniem.Pozostalosc rozpuszcza sie w 300 czesciach wody w temperaturze 80°C, dodaje 15 czesci ziemi bie¬ lacej „Hyflo", 10.czesci wegla aktywowanego „No- rit Supra" i po uplywie 15 rninut przesacza przez saczek talkowy. Osad przemywa sie 750 czesciami wody w temperaturze 50°C i z przesaczu wysala barwnik za pomoca 70 czesci chlorku sodowego.Miesza sie, odsacza krystaliczny barwnik, przemy¬ wa go 100 czesciami 5% roztworu wodnego, chór¬ ku sodowego i suszy w temperaturze 40°C pod90 640 13 14 zmniejszonym cisnieniem. Otrzymuje sie 30,8 czesci barwnika o wzorze 120. Barwi on wlókna polia- kryionitrylowe i wlókna z modyfikowanych kwa¬ sem poliestrów na trwale odcienie niebieskawo- czerwone.Jezeli zamiast podanego wyzej skladnika dw ci¬ azowego stosuje sie 26,6 czesci 3-/-o-dwufenoksy/- -metylo-5-amino-l,2, 4-triazolu, wówczas otrzymu¬ je sie w analogiczny sposób barwnik o wzorze 121, który poaane wyzej wlókna barwi równiez na trwale odcienie niebieskawoczerwone.Przyklad la. Postepujac w sposób analo¬ giczny do opisanego w przykladzie I, lecz stosujac jako skladnik dwuazowy 28,0 czesci 3-/3'-dwuben- zofuranoksy/-rrietyio-5-amino-l,2,4-triazolu, otrzy¬ muje sie barwnik o wzorze 122, który wspomnia¬ ne wyzej wlókna barwi równiez na trwale odcie¬ nie niebieskawoczerwone.Podane wyzej skladniki dwuazowe, to jest 3-/p- -dwuienoksymetylo/-5-amino-l,2,4-triazol, 3-/o-dwu- fenoksy/-metyio-5-amino-1,2,4-triazol lub 3-/3'-dwu- benzoiuranoksy/-metylo-5-amino-1,2,4-triazol, wy¬ twarza sie, np. przez stapianie odpowiedniego kwasu dwufenoksyoctowego lub kwasu dwubenzo- furanoksyoctowego z wodoroweglanem amkioguani- dyny w temperaturze 170 — 190°C. Kwasy dwufe- noksyoctowe mozna wytwarzac przez dzialanie kwasu monochlorooctowego na sól sodowa odpo¬ wiedniego dwufenolu lub 3-hydroksydwubenzofu- ranu.Przyklad II. 8,4 czesci 3-amino-l,2,4-triazolu rozpuszcza sie w 22 czesciach 62% kwasu azoto¬ wego i 18 czesciach wody, po czym dodaje 20 czes¬ ci lodu i w ciagu 20 minut wkrapla 20,8 czesci 4n wodnego roztworu azotynu sodowego. Po uplywie minut rozklada sie nadmiar azotynu za pomo¬ ca 0,4 czesci kwasu aminosulfonowego i otrzymany roztwór dwuazowy wkrapla w ciagu 20 minut do roztworu 31,7 czesci skladnika sprzegania o wzo¬ rze 123, 100 czesci % lodowatego kwasu octowego, 50 czesci dwumetyloformamidu i 2 czesci kwasu aminosulfonowego. Do mieszaniny dodaje sie wo¬ dorotlenku sodowego do uzyskania wartosci pH 4,0 — 4,5, po czym miesza w ciagu 20 godzin i na¬ stepnie odsacza wytracony barwnik. 23 czesci wysuszonego i zmielonego barwnika rozpuszcza sie w 110 czesciach chloroformu w temperaturze 60°C, dodaje 4 czesci tlenku magne¬ zowego i do mieszaniny wkrapla w ciagu 15 mi- 40 45 nut 16,5 czesci siarczanu dwumetylowego, po czym miesza w temperaturze 50 — 5o°C w ciagu 3 go- uzm, a nastepnie cnioazi ao temperatury pokojo- wcj, rozciencza zawiesine lóO czesciami chiorólor- mu i przesacza przez hyiio. z. przesaczu Odparo¬ wuje sie pod zmniejszonym cisnieniem rozpusz- czuiiiik i oieista pozostalosc rozpuszcza w 3uu czes- wiacn wody i 90 czesciach etanolu, a. nastepnie wy^aia oarwnik za pomoca 15 czesci chlorku so¬ dowego. Po 2 godzinach miiesziainiia odsacza sie proaukt i suszy go w temperaturze 50°C pod zmniejszonym cisnieniem, otrzymujac 23,7 czesci barwnika o wzorze 124. Barwi on wlókna polia- Kryionitryiowe i wlókna z modyfikowanych kwa¬ sem poliestrów na trwale odcienie niebieskawo- czerwone.Postepujac w ainialogicziny sposób, lecz stosujac jako sikladindik bierny 31,7 czesci zwiazku o wzorze 125, otrzymuje sie barwnik o wzorze 126, który wispomoiame wyzej wlókna barwi równiez " na trwale odcienie mebiesikawoazerwone.Przyklad Ha. Stosujac zamiast skladnika biernego podanego w przykladzie II 33,1 czesci zwiazku o wzorze 127 i postepujac w sposób po¬ dany w przykladzie II, otrzymuje sie barwnik o wzorze 128. Równiez i ten barwnik barwi wlóikna poliakryionitryloWe i modyfikowane kwasem .wlók¬ na poliestrowe na trwale odcienie niebieskawo¬ czerwone.Podane wyzej skladniki ^bierne, a mianowicie N-metylo-N-2,-metylo-2,-/p-dwufenoksy/-etyloanir- line, N-metylo-N-2,-metylo-2,-/o-dwufenoksy/-ety- loaniline-lub N-etylo-N-2'-/3"-dwubenzofuranoksy/- etyloaniline, mozna wytwarzac przez kondensacje N-etylo-N-2'-chloroetyloaniliny z p-fenylofenolem, o-fenylofenolem lub 3-hydroksydwubenzofuranem w temperaturze 110 — 130°C, w obecnosci równo¬ waznika wodorotlenku sodowego i katalitycznej ilosci jodku potasowego. Wydajnosc, tych reakcji wynosi 95% wydajnosci teoretycznej, a tempera¬ tury topnienia otrzymanych zwiazków wynosza 93 — 94°C, 83 — 84°C i 76 — 77°C.W sposób analogiczny do opisanego w przykla¬ dzie I otrzymuje sie barwnik o ogólnym wzorze 129, w którym R, Ri, R2, Rio, R'n, R13 i x maja znaczenie podane w tablicy 1, a A0 oznacza anio¬ ny omówione wyzej w czesci opisowej. W tablicy 1 podano równiez odcien, na jaki dany barwnik barwi poliakrylonitryl.Tablica 1 Numer przykladu | 1 III IV V VI VII VIII IX X Ri 2 —CH3 33 33 33 33 33 33 33 R. 3 —CH3 33 33 33 33 33 33 33 Rl3 4 H H —CH3 33 H H H H X 1 1 1 1 1 1 1 1 R 6 wzór 130 wzór 130 wzór 130 wzór 130 wzór 131 wzór 131 wzór 132 wzór 132 Rio 7 H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H R'11 8 wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 Wybarwienie 9 brazowo-czer- wone 33 3.' 33 pomaranczowe 33 czerwonawo- zólte 3315 00 640 Tablica 1 c.d. 16 1 1 1 XI XII XIII XIV XV XVI XVII XVIII XIX XX XXI XXII XXIII XXIV XXV XXVI XXVII XXVIII XXIX xxx XXXI XXXII XXXIII XXXIV XXXV XXXVI XXXVII | XXXVIII 2 33 39 33 33 33 33 33 33 33 33 93 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 ' 33 33 33 3 33 33 ' 33 33 33 33 33 33 33 33 39 33 33 33 33 3 33 33 -. " 33 33 33 33 33 33 33 33 . 33 4 H H H H H H H H —CH3 33 H H H H H H H H H H H H CH3 33 H H H H 1 1 1 1 2 . 2 1 1 1 1 1 1 1 1 2 2 1 1 1 1 1 1 1 ¦1 2 2 . 2 2 6 1 7 | 8 wzór 134 wzór 134 wzór 135 wzór 135 wzór 135 wzór 135 wzór 136 wzór 136 wzór 137 wzór 137 wzór 138 wzór 138 wzór 139 wzór 139 wzór 139 wzór 139 wzór 140 wzór 140 wzór 141 wzór 141 wzór 142 wzór 142 wzór 141 wzór 141 wzór 141 wzór 141 wzór 143 wzór 143 H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 H wzór 133 FI wzór 133 H wzór 133 • H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H wzór 133 H _ wzór 133 H wzór 133 H wzór 133 H 9 1 zielonawo-zólte 33 zólte 33 33 33 33 33 33 33 szkarlatne 33 niebieskawo- czerwone 33 33 niebieskawo- czerwone czerwonawo- fioletowe 33 niebieskawo- czerwone 33 czerwonawo- fioletowe 33 niebieskawo- czerwone 33 33 33 czerwonawo- fioletowe 33 Tablica 2 Numer przykladu 1 XXXIX XL XLI XLII XLIII XLIV XLV XLVI XLVII XLVIII XLIX L LI | LII Ri 2 —CH3 R2 3 —CH3 33 ii 33 33 33 •3 33 33 3J 3? 33 33 33 Rl3 4 H —CH3 H H H H H H H —CH3 H H H H X 1 1 2 1 i 2 1 2 1 1 2 ' 1 1 2 Z 6 wzór 145 wzór 145 wzór 145 wzór 145 wzór 145 wzór 145 wzór 145 wzór 145 wzór 145 wzór 145 wzór 145 wzór 146 wzór 145 wzór 145 R 7 wzór 130 wzór 130 wzór 130 wzór 131 wzór 132 wzór 132 wzór 134 wzór 134 wzór 147 wzór 147 wzór 147 wzór 147 wzór 138 wzór 138 Wybarwienie 8 brazówawo- czerwone 33 33 pomaranczo¬ we 33 33 zielonkawo- zólte 33 zólte 33 33 ¦ 33 szkarlatne 33 I W sposób analogiczny do opisanego w przykla¬ dzie I wytwarza sie równiez barwniki o ogólnym wzorze 144, w którym Z, R, Ri, R2, R13 i x maja znaczenie podane w tablicy 2, a A© oznacza aniony omówione wyzej w opisie. W tablicy 2 podano równiez odcien, na jaki dany barwnik barwi poliakrylonitryl. 65 W sposób analogiczny do opisanego w przykla¬ dzie I wytwarza sie takze barwniki o wzorze 156, w którym Ri, R2, Rio, R'n, R13, R16, R17, Ri8 i x maja znaczenie podane w tablicy'3, a A© oznacza aniony omówione wyzej w opisie. W tablicy 3. po¬ dano równiez odcien, inia jaki diany barwnik barwi poliakrylonitryl.90 640 17 18 Tablica 2 c.d 1 LIII LIV LV LVI LVII LVIII LIX LX LXI LXII LXIII LXIV LXV LXVI LXVII LXVIII LXIX LXX LXXI LXXII LXXIII LXXIV 2 —CH3 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 3 —CH3 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 3 33 33 »» 4 | 5 H H H —CH3 H H —CH, H H H H —CH3 H H —CH3 H H H H H —CH3 H 6 wzór 145 wzór 145 wzór 145 wzór 145 wzór 145 wzór 145 wzór 145 wzór 145 wzór 146 wzór 145 wzór 145 wzór 145 wzór 145 wzór 145 wzór 145 wzór 145 wzór 145 wzór 145 wzór 145 wzór 145 wzór 145 wzór 145 7 wzór 139 wzór 140 wzór 148 wzór 148 wzór 149 wzór 141 wzór 141 wzór 141 wzór 141 wzór 150 wzór 151 wzór 151 wzór 151 wzór 152 wzór 152 wzór 152 wzór 153 wzór 154 wzór 154 wzór 155 wzór 155 wzór 155 8 niebieskawo- czerwone czerwonawo- fioletowe 33 33 33 niebieskawo- czerwone 93 33 33 zólte czerwonawo- zólte czerwonawo- zólte 33 33 33 33 niebieskawo- fioletowe 33 33 33 39 1 Tablica 3 Numer 1 [ LXXV LXXVI LXXVII LXXVIII LXXIX LXXX LXXXI LXXXII LXXXIII LXXXIV LXXXV LXXXVI LXXXVII LXXXVIII LXXXIX XC XCI XCII XCIII XCIV xcv XCVI XCVII XCVIII XCIX c CI CII CIII CIV cv Ri 2 —CH3 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 —C2H5 33 3, R2 3 —CH3 33 39 93 33 33 33 33 99 99 99 99 99 93 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 ll 39 99 93 —C2H6 33 3j Rl3 4 H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H Rio H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H —CH3 —CH, 33 39 -OCH3 99 Cl 39 H H H X 6 1 Rio 1 7 H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H H R'ii 8 wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 99 Rl7 9 —CH3 93 33 33 33 33 —C2H5 33 33 33 —C2H5 33 33 33 33 33 39 33 H H —CH3 —CH3 —C2H5 33 —C2H5 33 } 33 33 33 —CH3 Rl8 —CH3 33 wzór 157 wzór 157 wzór 133 wzór 133 wzór 157 wzór 157 —C2H4OH 33 —C2H4C1 33 —C2H4CN 33 wzór 158 wzór 158 wzór 159 wzór 159 H H —CH3 —CH3 —C2H5 39 —C2H5 99 33 33 '33 jy wzór 157 Wybarwienie 11 niebieskawo- czerwonawe 33 33 33 czerwonawo- fioletowe 33 niebieskawo- czerwone 33 33 33 33 33 33 33 33 33 i) i 33 czerwone 33 niebieskawo- czerwone 33 33 39 niebieskawo- czerwone 33 czerwone 93 niebiesko- czerwone 39 3319 90 640 Tablica 3 c.d. 1 CVI CVII CVIII dix ex CXI CXII CXIII CXIV cxv CXVI CXVII CXVIII CXIX cxx CXXI CXXII CXXIII CXXIV cxxv CXXVI CXXVII CXXVIII CXXIX cxxx CXXXI CXXXII CXXXIII CXXXIV CXXXV CXXXVI CXXXVII CXXXVIII CXXXIX CXL * CXLI CXLII CXLIII CXLIV CXLV CXLVI CXLVII CXLVIII ' CXLIX CL CLI CLII CLIII CLIV CLV CLVI CLVII CLVIII CLIX CLX CLXI CLXII CLXIII CLXIV CLXV CLXVI CLXVII CLXVIII CLXIX CLXX CLXXI CLXXII CLXXIII 2 —C2H5 33 33 —C2H4CONH2 33 —C2H4OH 33 wzór 160 33 wzór 157 wzór 157 —CH3 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 l» 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 —C2H5 33 33 33 33 33 33 —C2H5 —CH3 33 33 33 33 33 33 33 33 33 —C2HB 33 33 33 —C2H4CONH2 33 —C2H4OH 33 wzór 157 33 -CH3 33 33 3 —C2H5 33 33 —C2H4CONH2 33 —C2H4OH 33 wzór 160 33 —CH3 —CH3 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 » 33 33 3J 33 33 33 33 33 33 33 —C2H5 33 33 33 33 33 33 —C2H5 —CH3 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 —C2H4CONH2 33 —C2H4OH 33 —CH3 33 33 33 33 4 H H H H H H H H H H H H H .H H H H H H H H H H —CH3 33 33 —CH3 H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H —CH3 33 33 33 33 33 H H H H H H H H H H -CH3 3.: H H H H H H H H H H H H H H H 6 1 2 2 2 '2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 3 3 3 7 | 8 wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 —CH3 —OCH3 —Cl H H H H H H H H H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H H H H wzór 133 wzór 133 H wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H wzór 133 wzór 133 wzór 133 wzór 161 wzór 162 wzór 163 wzór 164 wzór 165 wzór 166 -SOa-CH3 wzór 167 wzór 168 wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 33 9 —CH3 —C2H5 33 33 33 33 33 33 a 33 33 —C2H5 33 ii 33 33 33 33 33 3 33 33 3J 33 II H —CH3 —CH3 —C2H5 ;3 33 33 —CH3 33 33 —CH, —CaH5 33 33 33 —CH3 ? H H —CH3 —CH3 —C2H5 33 —CH3 33 —QH5 33 —C2H5 33 —CH3 33 —C2H5 33 —CH3 33 —C2H5 33 33 33 33 J3 3J 33 —CH3 wzór 157 wzór 157 wzór 157 —C2H5 33 33 33 33 33 33 —C2H5 33 33 33 33 33 3i 33 33 33 33 33 33 H H -CH3 —CH3 —C2H5 33 *• wzór 157 wzór 157 wzór 157 wzór 157 wzór 133 wzór 133 —C2H5 33 33 3J wzór 157 wzór 157 H H —CH3 —CH3 —C2H5 33 wzór 157 wzór 157 wzór 157 wzór 157 —C2H5 33 wzór 133 wzór 133 —C2H5 33 wzór 157 wzór 157 —C2H5 33 33 33 33 )i 33 33 wzór 157 11 niebiesko- czerwone 33 33 33 33 rubinowe .3 33 33 niebieskawo- czerwone niebieskawo- czerwone 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 ;3 czerwone 33 niebieskawo- czerwone 33 33 33 33 33 33 33 czerwonawo- fioletowe 33 niebieskawo- czerwone 33 33 33 33 33 szkarlatne 33 niebieskawo- czerwone niebieskawo- czerwone 33 li 33 33 33 33 33 33 rubinowe 33 niebieskawo-1 czerwone 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 |21 90 640 Tablica 3 c.d. 22 1 1 CLXXIV CLXXV CLXXVI CLXXVII CLXXVIII CLXXIX CLXXX CLXXXI CLXXXII CLXXXIII CLXXXIV CLXXXV CLXXXVI CLXXXVII CLXXXVIII CLXXXIX CXC CXCI lcxcn 1 2 —CH3 ?? 33 33 —C2H5 33 —QH4CONH2 33 —CH;i „ 33 33 3) wzór 173 wzór 133 —CH3 33 33 3 —CH3 33 33 33 33 —C2H5 33 —C2H4CONH2 33 —CH3 33 33 33 33 wzór 173 —CH3 33 33 33 1 4 H H H H H H H H H H H H H H H H H H .H 1 5 H H H H H H H H H H H H H H H H H H H 1 6 3 3 3 3 3 3 3 3 3 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 | 1 7 wzór 133 3: H H wzór 133 33 H H wzór 133 H H H H H H H H , wzór 133 33 1 8 H H wzór 133 33 H H wzór 133 wzór 133 H wzór 169 wzór 170 wzór 171 wzór 172 wzór 174 wzór 133 33 3) H H 1 9 —CH3 —QH5 3J —CH8 -3 —C2H5 33 —C2H5 33 —C2H5 33 33 33 .33 33 33 33 1 10 wzór 157 33 33 wzór 133 33 —C2H5 33 —C2H5 33 —C2H5 33 J3 33 33 33 33 C2H4OCH3 „ —C2H4COOCH3| „ | wzór 175 | 1 u i niebieskawo- czerwone 33 33 rubinowe 33 niebieskawo- czerwone 39 33 33 J3 33 33 33 33 33 czerwonawo- . fioletowe niebieskawo- czerwone 33 33 | Tablica 4 Numer przykladu 1 ] CXCIII CXCIV cxcv CXCVI CXCVII CXCVIII CXCIX cc CCI CCII CCIII CCIV ccv CCVI CCVII CCVIII CCIX ccx Ri * 2 —CH3 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 R2 3 —CH3 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 Rl3 4 H H —CH3 H H H H H H H H H H H —CH3 33 33 H Ri6 H H H H —CH3 —OCH3 Cl H H H H H H H H H H H X 6 1 1 1 2 1 1 1 3 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Z 7 wzór 145 wzór 146 wzró 145 33 33 33 33 33 33 wzór 145 33 33 33 33 wzór 145 33 33 33 Rl7 8 —CH3 —C2H5 wzór 157 —C2H4OH —C2H4C1 —C2H4CN —C2H4COOC2H5 wzór 133 wzór 175 —C2ri4—O—Crl3 wzór 158 —C0H4CI Ris 9 —Cw3 —QH5 33 33 33 33 33 33 —CH3 —C2H5 33 33 33 —CH3 —C2H5 33 33 —C2H4C1 Wybarwienie I niebieskawo- czerwone 3) 33 33 33 33 33 33 33 czerwone 0 odcieniu silnie nie¬ bieskim niebieskawo- czerwone 33 33 czerwonawo- fioletowe niebieskawo- czerwone 33 33 czerwone J W sposób analogiczny do opisanego w przykla¬ dzie I wytwarza sie równiez barwniki o ogólnym wzorze 176, w którym iz, x, Ri, R2, R13, R16, R17 i Ris maja znaczenie podane w tablicy 4, a A© — oznacza aniony omówione wyzej w opisie. W ta¬ blicy 4 podano takze odcien wybarwienia na po- liakrylonitrylu. 50 65 W sposób analogiczny do opisanego w przykla¬ dzie I wytwarza sie takze barwniki o ogólnym wzorze 177, w którym Ri, R2, R& R7, R'n, R13 i x maja znaczenie podane w tablicy 5, a A© ozna¬ cza aniony omówione wyzej w opisie. W tablicy 5 podano takze odcien wybarwienia na poliakrylo- nitrylu.23 90 640 Tablica 5 24 Numer 1 CCXI CCXII CCXIII CCXIV ccxv CCXVI CCXVII CCXVIII CCXIX ccxx CCXXI CCXXII CCXXIII CCXXIV ccxxv CCXXVI CCXXVII | CCXXVIII Ri 2 —CH3 33 33 33 33 33 33 33, 33 33 33 33 39 33 33 33 33 33 R2 3 —CH3 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 Rl3 4 H H H H H H H H —CH3 33 H H H H H H H H X 1 2 2 2 2 "2 2 3 3 1 bo [ 6 —CH3 33 33 33 33 33 —CH3 33 ' 33 33 33 33 3J '» R7 1 7 —CH3 33 —C2H5 33 —C2H4—COOC2H5 33 —C2H4—COOC4H9 33 33 .13 » 33 —CH3 ,, —C^riaO—C12H4- -C2H40—QH4- 33 33 —C2H4—COOC4H9 Rio 1 8 H wzór 133 33 H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 33 H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 R'u 9 wzór 133 H H wzór 133 33 H H wzór 133 H H wzór 133 ,, H H wzór 133 H Wybarwienie ;o niebieskawo- fioletowe niebiesko- fioletowe Tablica 6 Numer przykladu CCXXIX ccxxx CCXXXI CCXXXII CCXXXIII CCXXXIV ccxxxv CCXXXVI CCXXXVII CCXXXVIII CCXXXIX CCXL CCXLI CCXLII CCXLIII CCXLIV CCXLV CCXLVI Ri —CH3 R2 —CH3 33 )3 33 33 33 33 33 33 33 3X 33 33 33 J3 Rl3 H H H H H H H H —CH3 33 33 33 33 33 H H H H R» H H H H —CH3 —CH3 33 H H H H —CH3 33 H H 33 33 X 2 2 2 '2 R8 —CH3 33 wzór 133 * 33 '¦3 33 —CH3 33 33 wzór 133 33 33 3; wzór 157 33 wzór 133 33 Rio H wzór 133 33 H H wzór 133 H H wzór 133 33 H H wzór 133 33 H H wzór 133 R'n wzór 133 H H wzór 133 33 H H wzór 133 33 H tf wzór 133 33 H H wzór 133 33 H Wybarwienie zólte 33 czerwonawo- zólte 33 3) 33 zólte 33 33 33 czerwonawo- zólte 33 3i 33 3) 33 "3 33 W sposób analogiczny do opisanego w przykla¬ dzie I wytwarza sie dalsze barwniki o ogólnym wzorzex 178, w którym Rb R2, R8, R9, Rio, R'n R18, i x maja znaczenie podane w tablicy 6, a A0 oznacza aniony omówione wyzej w opisie. W ta¬ blicy 6 podano równiez wybarwienia, uzyskane za pomoca tych barwników na poliakrylonitrylu., 50 55 W sposób analogiczny do opisanego w przykla¬ dzie I wytwarza sie takze barwniki o ogólnym wzorze 179, w którym R1? R2, R3, R4 Rio, R'n, R13, Ri6 i x maja znaczenie podane w tablicy 7, a A© oznacza aniony podane wyzej w opisie. W tablicy 7 podano równiez wybarwienia, na jakie barwniki te barwia poliakrylonitryl.25 90 640 o X) l-l (L (U •as (/ O RS 5 OJ O ^ d C/3 O •8 n o ej t ^ a w o •a N ^ a c/i o (U .1 "I en ffiffi *K ffi iX ffi m ^ffi ffiffi r:EK -o N -O -O pffiffi pffitn r£K uX -O CO CO sffiE J?HH W ^i ffi Vh nW S N N I* X u I ^£ X "U "U U- N P M s° N a? .«« x u nuu u I I I I nu U "U "U "U "U "UU I I I I I I I II II -u "u rt I I I I I rE sffiffiK^ K sKffitUffiKIH^ ffi EEPhEEEEEE ffi ffi Ph ffi K ffi ffi ffi n z £ o o £ " p; m sK ffi ffi X Ktljn sK Kn ^K K i 1 li <* I I X U I X RU I tf I RU I RU I X U u ^ I—I I-IJ I—IHI-| hH t t X X hJ hJ hJ hJ hJJ hJ UUUUUUUUU uuuuuuuuu £x uuuu uuuu HH^k HH I—I I—1 I—I ? \^ KA KA KJ^ KA rS rS rS rS rs _] _1 _1 ?_) _1 uuuuu uuuuu kkvHkKKkk^kv^kkkk/*S/' uuuuuuuuuuuuu uuuuuuuuuuuuu £xxx~xxxxx XXXXXXXXXX xxxxxxxxxx hJ h-lJ J X hJ h-i iJ hJJ UUUUJUUUUU uuuuuuuuuu90 640 27 o 43 D •as "¦8 6 " •as I ,1.(U s ¦ag cn t^ © co m i-h co vO vO 00 vO vO vO CO i-i i—i i—I i—1 i—I i—I i-H •O vO *0 '¦O '¦O *0 MD .S B S B B B B co co co co CO CO co co X PC u, a PC n PC PC »_( s PC PC ui r PC PC,»_, »h PC PC B & 1 o -o s OO^^hOCN^CMOCO vovO00vO00tIlCO Hi-Ii—Ii—Ii—Ii—Ii—I i-H i—I RW nHHtjH^M^M *o *o *o -o *o *o *o *o vo NNNNNNNNN i CN CM CO CO i-i PC PCEPCPCKpEPC' 3 PC PC 1 co co co co CO co co u rPC PC ui rPC PC u. o o -o E B B *pcpct PCPC U.PCPCPCPCPCPCPCPCPC u.N N PC M ffi HH PC h? PC r « r r s r* jjTL *PC * « « « *PC *ri *U •» A ¦* "u *u U U U U i i i i i ii T7 X aEEKffiKEE Kffiffi XX XXXXX^ xXXXX^) zX XXXXXXXXXXXXX I I X XXXXXXXX XXX XX XXX$ *XXXXXXXXX ffi* rEEKEKEKKEE I I K PCPCEPCPCPCPCPC PCPCPC PCPC PCPCPCPCPCPCPCPCPCPCPCPCPCPC PCPCPCPCPCPCPCPCPCPCPCPCPC I Ru PC o ^^, R R u 1 PC z *• o 2 PC *8 u £ « PC PC CJ 1 C4 X z r° "U 8 i—i N i* O 33 wzór 16 PC •» r\ nr } | R 8 SU 1 PC o RE PC RU I N I l l X X X a u u HH HH " h. fc^ k^ I-H HH HH HH ? ? ? uuuuuuuu UUUIydkilUUkil Guuuuuuu uuuuuuuu ? HH uu xxu uuu uuu ¦—' ^ s* t—i HH HH , HH HH t h. !T _ H? 1-* t-* }-i Kc *-i -i ** )-i \ ^ „x xzSxxxxxxx uu uuuuuuuuuuuuuu uu uuuuuuuuuuuuuu uu uuuuuuuuuuuuuu HH^ HH I—I i-i *-i ? ? i ? i-i ^HH^^^^KSKSi^S^^^ uuuuuuuuuuuuu uuuuuuuuuuuuu uuuuuuuuuuuuu29 90 640 Tablica 8 Numer przykladu 1 CCCXXX CCCXXXI CCCXXXII CCCXXXIII CCGXXXIV cccxxxv CCCXXXVI CCCXXXVII CCCXXXVIII CCCXXXIX CCCXL CCCXLI CCCXLII CCCXLIII CCCXLIV CCCXLV CCCXLVI CCCXLVII CCCXLVIII CCCXLIX CCCL CCCLI CCCLII CCCLIII CCCLIV CCCLV CGCLVI CCCLVII CCCLVIII CCCLIX CCCLX CCCLXI CCCLXII CCCLXIII CCCLXIV CCCLXV CCCLXVI CCCLXVII CCCLXVIII CCCLXIX CCCLXX CCCL^XI CCCLXXII CCCLXXIII CCCLXXIV CCCLXXV CCCLXXVI R3 2 H H H H H H H H H H H H H H H —CH3 33 wzór 133 33 33 33 wzór 133 H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H Ri 3 —CH3 13 33 33 33 33 33 33 33 —C2H5 33 33 33 —CH3 33 —CH3 33 33 33 33 33 —C2H5 —CH3 33 33 33 33 33 33 33 33 33 3: 33 33 —CH3 33 33 33 33 33 33 33 —C2H5 —CH3 33 J3 R2 1 4 —CH3 33 33 33 33 33 33 33 33 —C2H5 33 33 33 wzór 157 33 —CH3 33 33 33 33 33 —C2H5 —CH3 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 -CH3 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 93 Rl6 H H H H —CH3 33 H H —Cl H H —CH3 H H H H —CH3 H H —CH3 33 H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H 1 H H ¦ H H Rl3 6 H H —CH3 33 H —CH3 H H H H —CH3 33 H H —CH3 H H H —CH3 33 H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H R4 7 —CH3 | 33 33 33 —C2H5 33 wzór 157 —C4H9 —C2H5 33 —CH3 —C2H5 wzór 157 —CM* —CH3 —C2H5 33 33 33 33 33 33 33 33 J3 33 33 33 33 33 33 33 ¦ 3i 33 33 —C2H6 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 Z 8 wzór 145 wzór 146 wzór 145 wzór 146 wzór 145 wzór 145 wzór 146 wzór 145 wzór 146 wzór 145 wzór 146 wzór 145 wzór 146 wzór 145 wzór 146 wzór 145 wzór 146 wzór 145 33 wzór 146 wzór 145 wzór 146 wzór 130 wzór 184 wzór 185 wzór 186 wzór 187 wzór 188 wzór 189 wzór 190 wzór 191 wzór 192 wzór 193 wzór 194 wzór 195 wzór 196 wzór 197 wzór 198 wzór 199 wzór 200 wzór 201 wzór 202 wzór 203 wzór 195 wzór 204 wzór 205 wzór 206 Wybarwienie 9 niebieskawo- czerwone 33 33 33 1 33 33 33 33 szkarlatne niebieskawo- czerwone 33 33 czerwone 33 33 niebieskawo - czerwone 33 3l 33 33 33 33 33 33 33 33 33 93 33 93 1 99 1 93 1 33 1 33 1 39 1 niebiesko- czerwone l 99 1 99 1 99 1 99 1 99 1 99 1 99 1 99 1 99 1 99 99 W sposób analogiczny do opisanego w przykla¬ dzie II wytwarza sie takze barwniki o ogólnym wzorze 183, w którym Z, Ri, R2, R3, R4, R13 i Ri6 maja znaczenie podane w tablicy 8, a A0 oznacza aniiony omówiione wyzej w opisie. W tablicy tej podamo równiez wyibairwiemiai oitrzymiaine za pomo¬ ca .tych barwników ma poliatarylomiitrylu.Przyklad CCCLXXVII. 18 czesci 2-amino-6- metoksybenzotiazolu rozpuszcza sie w 100 czesciach lodowatego kwasu octowego i podczas oziebiania lodem zadaje 90 czesciami kwasu siarkowego w taki sposób, zeby temperatura nie wzrosla powy¬ zej 35 — 40°. Nastepnie dodaje sie 100 czesci lodu i wkrapla w temfperatuirize oid —5° ido 0° roztwór skladajacy sie z 7,3 czesci lazoityiiu sodu i 25 czesci wody. Mieszanine miesza sie przez 1 godzine pod- 50 czas chlodzenia, po czym zadaje roztworem skla¬ dajacym sie z 31,7 czesci skladnika sprzegania o wzorze 114 w 100 czesciach lodowatego kwasu octowego i 50 czesciach dwumetyloformamidu.Mase reakcyjna miesza sie przez 3 godziny w tem- 55 peraturze pokojowej i nastawia wartosc pH = 3 za pomoca 30% wodnego roztworu wodorotlenku sodu, przy czym utrzymuje sie przez oziebianie temperature 35°. Wytracony barwnik odsacza sie, przemywa dobrze woda i suszy w prózni w tem- 60 peraturze 50°, 25,5 czesci wysuszonego i zmielo¬ nego barwnika miesza sie z 200 czesciami lodo¬ watego kwasu octowego, dodaje 2,2 czesci tlenku magnezu i mieszanine ogrzewa do temperatury 60—70°C. Nastepnie wkrajpla sie w ciagu iS mi- 65 nut 14 czesci siarczanu dwumetylu i miesza przez31 90 640 T ablica 9 82 Numer przykladu 1 CCCLXXVlII \ CCCLXXIX CCCLXXX CCCLXXXI CCCLXXXII CCCLXXXIII CCCLXXXIV CCCLXXXV CCCLXXXVI CCCLXXXVII CCCLXXXVIII CCCLXXXIX cccxc CCCXCI CCCXCII CCCXCIII CCCXCIV cccxcv CCCXCVI CCCXCVII CCCXLVIII CCCXLIX CD CDI CDII CDIII CDIV R27 2 | H H H H H H CH3O— a a 33 33 a 99 CHaO— 33 '33 33 wzór 208 wzór 209 wzór 210 wzór 133 Br wzór 211 CH30— 33 33 '* 1 33 R-28 3 —CH3 33 33 33 93 33 33 33 99 33 33 33 33 —QH4CONH2 33 33 33 —CH3 "• 33 33 93 33 33 99 39 39 Rl3 .4 | H H H H —CH, 39 H H H H H —CH3 39 H H —CH8 39 9) 99 99 99 99 99 99 99 99 99 Rl6 H H —CH8 99 H H H H —CH3 39 99 H H H H H H H H H H H H H H H H ' X 6 \l Rl7 7 —C2H6 33 33 33 —CH3 33 33 3 33 —C2H5 »3 —CH3 33 —C2H5 33 —CH3 ii 33 33 33 33 33 33 —C2H4OH 33 —C2H4CN —C2H4C1 Rio 8 H wzór 133 33 H H wzór 133 33 H H wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 33 33 33 33 33 33 33 H H wzór 133 R'11 9 wzór 133 H H wzór 133 33 H H wzór 133 33 H wzór 133 33 H H wzór 133 33 H H H H H H H H wzór 133 ** H Wybarwienie niebieskie 39 99 99 99 93 zielonawo- niebieski 99 99 niebieski 99 zielonawo- 1 niebieski 99 zielonawo- niebieski 99 1 99 1 99 1 99 1 ,33 1 niebieskie 99 1 99 1 99 1 zielonkawo- niebieski 33 niebieskie 39 1 3 godziny w temperaturze 70 — 75°. Mieszanine reakcyjna rozciencza sie 2000 czesciami wody i barwnik wysala przez dodatnie 15 czesci chlorku cyniku i 80 czesci chloifcu isodu. Wyftiraioany pro¬ dukt odsacza sie, przemywa 100 czesciami 5°/o roz¬ tworu wodnego soli kuchennej i .suszy w prózni w temperaturze 50°. Otrzymuje sie 27,8 czesci barwnika o wzorze 115, który barwi wlókna po- liakrylonitrylowe i z modyfikowanych kwasem po¬ liestrów na czysto niebieski kolor.Stosujac zamiast powyzszego skladnika sprze¬ gania 31,7 czesci zwiazku o wzorze 116 otrzymuje sie w taki sam sposób barwnik o wzorze 117, któ¬ ry równiez barwi wlókna poliakrylonitrylowe i z modyfikowanych kwasem poliestrów na czysto niebieski kolor.Stosujac zamiast, powyzszego skladnika sprze¬ gania 33,1 czesci zwiazku o wzorze 118 otrzymuje sie w taki sam sposób barwnik o wzorze 119, któ¬ ry równiez barwi wlókna poliiaikirylc modyfikowanych kwasem poliestrów na czysto niebieski kolor.W sposób analogiczny do opisanego w przykla- kladzie CCCLXXVII wytwarza sie równiez dalsze barwniki o ogólnym wzorze 207, w którym Rio, ft'u, R13, Rie, R17, R27, R28 i x maja znaczenie po¬ dane w tablicy 9, a A© oznacza aniony omówione wyzej w opisie. W tablicy 9 padano rówmdez wy- barwiandia, uzyskiwane izft pomoca tych barwników oa ipaliakrylonitrylu.Przyklady CDV i CDVI. W sposób analo- 40 45 50 55 65 giczny do opisanego w przykladzie CCCLXXVII wytwarza sie równiez barwnik o wzorze 212, bar¬ wiacy poliakrylonitryl na odcien zóltawoczerwony i barwnik o wzorze 213, który na poliakrylcnitry¬ lu daje wybarwienie czerwoniawofiioletowe.Sposobami analogicznymi ido opisanych w po¬ wyzszych przykladach mozna takze wytwarzac barwniki o wzorze 214, w którym Z, R13, Rie, R17, R27, R28 i x maja znaczenie podane w tablicy 10, a A0 oznacza aniony omówione wyzej w opisie.W tablicy tej podano równiez wybarwienia uzy¬ skane za pomoca tych barwników na poliakrylo- nitrylu.Sposobami analogicznymi do opdisianych w po¬ wyzszych przykladach mozna tez wytwarzac barw¬ niki o ogólnym wzorze 217 w którym Ri, R4, R13, Rio, R'u, R31 i Rie maja znaczenie podane w ta¬ blicy 11, a A© oznacza aniony omówione wyzej w opisie. W tablicy tej podano równiez wybarwie¬ nia, uzyskane za pomoca tych barwników na po- liakrylonitrylu.Przyklady CDXLVII — CDL. Sposobami analogicznymi do opisanych w powyzszych przy¬ kladach wytwarza sie równiez barwniki o wzorach 218 i 219, daijace ma poliiakryloniiitrylu wybairwdeniLa czerwonawo-fioletowe oraz* barwniki o wzorach 220 i 221, dajace na poliakrylonitrylu wybarwienia niebieskawo-czerwone.Przyklad CDLI. Mieszanine 20,5 czesci 5- Hchloro-2,3,3-itrójmetyloindotleiny, 16,8 czesci wo¬ doroweglanu sodowego, 15 czesci wody i 5 czesci00 640 Tablica 10 34 Numer przykladu 1 CDVII CDVIII CDIX CDX CDXI CDXII CDXIII CDXIV CDXV CDXVI CDXVII CDXVIII CDXIX CDXX CDXXI CDXXII CDXXIII CDXXIV CDXXV CDXXVI CDXXVII CDXXVIII R27 2 H H CH30— 33 33 33 33 33 33 33 33 33 wzór 216 ' wzór 208 53 wzór 211 wzór 210 wzór 133 CH3O— 33 —Cl X 3 1 . ¦ R28 —CH3 55 —C2H5 55 —C2H4CONH, —CHS 55 55 —CHa 99 33 33 33 93 99 99 9J i R16 H —CH3 H H H H H H —CHa H H CH,0— H H H H .H H H H —Cl H Rl3 6 H H 'H H - H H.H H H —CH3 H H —CH, H H —CH3 H H H —C2H6 H H R1? 7 —C2HB 95 55 53 —CH3 —C2HB 55 55 55 55 —C4H9 —C2H6 —CH8 —C1H5 55 —CH3 —C2H5 55 53 H —C2H6 Z 8 wzór 145 wzór 146 wzór 215 wzór 146 wzór 145 wzór 146 wzór 145 55 33 wzór 146 wzór 145 55 wzór 145 55 55 wzór 146 wzór 145 wzór 146 55 Wzór 130 wzór 145 55 Wybarwienie 9 niebieskie 55 zielonawo- niebieskie 1 a 33 33 niebieskie 33 33 czerwonawo- niebieskie zielonawo- niebieskie 55 1 53 33 55 53 czerwonawo- niebieskie zielonkawo- niefcieskie Tablica 11 Numer przykladu CDXXI£ CDXXX CDXXXI CDXXXII CDXXXIII CDXXXIV CDXXXV ^ CDXXXVI CDXXXVII CDXXXVIII CDXXXIX CDXL CDXLI CDXLII CDXLIII CDXLIV CDXLV CDXLVI Ri —CH8 53 55 55 —C2H5 55 —OCH, 53 39 93 55 55 55 Ru H H H H H H —CH, H H H H —CH, H H H H Ri.H H H H —CH, 1 39 H H H H H H H H H H H H R31 H H 1 H H H H H H H H H H H H —CH3 —NOa —CN —Cl R4 —CH3 -CZHS 33 33 —CH3 33 -C,H4 55 55 —CH3 33 —C2HS 99 99 99 Rio H wzór 133 93 H H wzór 133 33 H H wzór 133 33 H H wzór 133 33 99 99 99 R'n wzór 133 H H wzór 133 39 H H wzór 133 99 H H wzór 133 99 H H H H H Wybarwienie czerwonawo- fioletowe 95 55 59 fioletowe 33 czerwonawo- fioletowe 33 33 55 33 33 55 53 fioletowe 53 czerwonawo- fioletowe lodu traktuje sie w temperaturze 10 — 15°C 22 55 czesciami siarczanu dwumetylu, po czym ogrzewa do temperatury 60°C i utrzymuje w tej tempera¬ turze w ciagu 30 minut, a nastepnie dodaje 170 czesci solanki. Warstwe organiczna oddziela sie i rozciencza 25 czesciami lodowatego kwasu octo- 60 wego, roztwór traktuje 33 czesciami aldehydu 4-/N-etylo-N-p-dwufenoksyetylo/-amino-2-metylo- benzoesowego i ogrzewa do temperatury 85 — 90°C.Cieply roztwór wkrapla sie do 125 czesci solanki, odsacza i otrzymany barwnik przemywa 40 czes_ 65 cdiami 5°/o roEftworu cMorfeiu sodowego. Po wysu¬ szeniu otrzymuje sie 44,2 czesci barwnika o wzo¬ rze 222. Barwnik ten barwi wlókna poliakryloni- trylowe lub modyfikowane kwasem wlókna polie¬ strowe na zywe odcienie niebieskawo-rózowo-czer- wone.Jezeli zamiast podanego wyzej aldehydu stosuje sie 33 czesci aldehydu 4-/N^etylo-N-o-dwufenoksy- etylo/-amino-2-metylobenzoesowego, to otrzymuje sie w analogiczny sposób barwnik o wzorze 223, który wspomniane wyzej wlókna barwi równiez na odcienie rózowawoczerwohe.Postepujac w sposób analogiczny do opisanego35 dO 640 Tablica 12 Numer przykladu 1 CDLIII CDLIV CDLV CDLVI CDLVII CDLVIII GDLIX CDLX CDLXI CDLXII CDLXIII CDLXIV CDLXV CDLXVI CDLXVII CDLXVIII CDLXIX CDLXX CDLXXI CDLXXII CDLXXIII CDLXXIV CDLXXV CDLXXVI CDLXXVII CDLXXVIII CDLXXIX CDLXXX CDLXXXI CDLXXXII CDLXXXIII CDLXXXIV CDLXXXV ' CDLXXXVI CDLXXXVII CDLXXXVIII R42 2 —CH3 33 a a 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 —CH3 33 33 wzór 160 33 33 33 —CH3 33 13 33 33 3 33 33 33 33 31 33 R45 3 —CH3 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 ii 33 ^-CH3 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 Rl6 4 H H H H H H —CH3 H 33 33 H H H H H H —CH3 —CH3 H H H H H H H H H H H H H H H H H H Rl3 H H H H H H H H H H H H H H H H H H —CH3 H H H H H H H H H H H H H H H H R39 6 H H H H H H H H H H —Cl 33 33 33 33 33 33 —Cl 33 33 93 33 H H —CH3 —OCH3 wzór 208 wzór 209 wzór 133 —CN —NOa wzór 211 wzór 210 wzór 166 —S02N(CH3)2 —CH3 Rl7 7 -CH3 33 —C2H5 33 —C2H4CN 33 33 33 —C2H5 33 33 33 —CH3 a —C2H4CN 33 33 —C2H4CN —CH3 33 —C2H5 33 33 33 —C2H5 33 33 33 33 33 3 33 33 33 33 »; Rio 8 H wzór 133 33 H H wzór 133 33 H H wzór 133 33 H H wzór 133 33 H H wzór 133 H wzór 133 33 H H wzór 133 33 33 33 33 33 33 H H H H H H R'11 9 wzór 133 H H wzór 133 33 H H wzór 133 33 H H wzór 133 33 1 H H wzór 133 33 H wzór 133 H H wzór 133 33 H H H H H H H wzór 133 33 ii 33 33 33 Wybarwienie niebieskawo- czerwone 33 33 33 33 33 33 *3 33 33 33 33 33 33 33 3i 33 niebieskawo- czerwone 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 czerwono- fioletowe 33 33 • M 311 3t w przykladzie CDLI otrzymuje sie równiez barw¬ niki o ogólnym wzorze 224, w którym Rio, R'n, R13, Ri6, Ri7, R39, R42 i R45 maja znaczenie podane w tablicy 12, axA© oznacza aniony omówione wy¬ zej w opisie. W tablicy tej podano równiez wy- barwienia uzyskiwane za pomoca tych barwników na poliakrylonitrylu.Przyklad CDLXXXIX — CDXCV. W sposób analogiczny do opisanego w przykladzie CDLI wy¬ twarza sie. równiez barwniki o wzorach 225, 226 i 227, barwiace poliakrylonitryl na odcienie nie- bieskawoczerwone, barwnik o wzorze 228, barwia¬ cy poliakrylonitryl na odcien szkarlatny i barwni¬ ki o wzorach 229, 230, 231, które na poliakrylo¬ nitrylu daja wybarwienia rózowo-czerwone.Przyklad CDXCVI. 27,5 czesci 4-p^dwufeno- ksymetyloaniliny dwuazuje sie w obecnosci 25 czesci 36°/o kwasu solnego w 300 czesciach wody w temperaturze 0° — 3°C 21 czesciami 4n roztwo¬ ru azotynu. Nadmiar azotynu rozklada sie po uply¬ wie 30 minut dodajac kwasu amidosulfonowego i przesacza otrzymany roztwór dwuazoniowy. Do klarownego roztworu wkrapla sie w temperaturze 3 —5°C 17,7^ czesci l,3,3-trójmetylo-2-metyleno- 2,3-dwuwodoroindolu, po czym chlodcac wkrapla 45 50 55 60 65 sie w ciagu 2 godzin 150 ml 20°/o roztworu octainu sodowego. Mieszanine pozostawia sie do ogrzania do temperatury 10 —15°, dodaje 20 czesci 30°/o roztworu wodorotlenku s-odowego i miesza w ciagu 1 godziny. Czerwony barwnik (zasade azowa) od- saczia sie, ipnzemywia woda d suszy w itempenaitu- rze 50 — 60°C pod zmniejszonym cisnieniem, W celu przeprowadzenia reakcji metylowania rozpuszcza sie 36 czesci zasady azowej z dodat¬ kiem 3,5 czesci trójizopropanoloaminy w 220 czes¬ ciach chlorobenzenu, po czym pod zmniejszonym cisnieniem, w temperaturze 80 — 85°C oddestylo- wuje sie 40 czesci chlorobenzenu i do pozostalosci wkrafrla 11,9 czesci siarczanu dwumetylu. Nastep¬ nie miesza sie w itej isiameij terniperaturze az do zakonczenia procesu metylowania, co ustala sie metoda chromatografii cienkowarstwowej. Po ochlodzeniu odsacza sie wykrystalizowany barw¬ nik i przemywa go chlorobenzenem. Otrzymany barwnik o wzorze 232 barwi wlókna poliakrylo- nitrylowe i modyfikowane kwasem wlókna polie¬ strowe lub poliamidowe na odcienie zloto-zólte.Jezeli zamiast podanego wyzej skladnika dwu- azowego stosuje sie 27,5,czesci 4-o-dwufenoksyme- tyloanilinyA to otrzymuje sie w analogiczny sposób37 90 640 Tablica 13 m Numer przykladu 1 l CDXCVIII CDXCIX D DI DII DIII DIV DV DVI DVII DVIII DIX DX DXI DXII DXIII DXIV DXV R,3 2 H H H H H H —Cl 33 33 33 33 3 3 wzór 235 33 wzór 166 3 wzór 160 33 R42 3 —CH3 33 i 3 33 33 —CH3 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 R45 4 —CH3 33 33 33 33 —CH3 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 R49 —CH3 33 33 33 31 33 —CH3 33 33 3. 33 ] 33 33 33 33 33 33 33 Rl3 6 H H H . H H "¦ H H H H ' H —CH3 33 33 33 33 33 33 :3 R52 7 H H —CH3 ;3 —OCH, 33 H H H H H H H H H H H H Rio 8 H H 33 H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 33 H H wzór 133 33 H H wzór 133 X 9 2 wzór 133 1 1 1 1 1 1 2 2 2 2 1 1 1 1 1 1 R'n 1 10 wzór 133 H H . wzór 133 33 H H wzór 133 33 H H wzór 133 33 H H wzór 133 33 H Wybar- wienie 11 czerwo- nawo- zólte 33 33 33 czerwo- nopoma- ranczowa 33 czerwo- nawo- zólte 33 33 33 33 33 poma¬ ranczowe 33 33 33 czerwo- nawo- zólte 33 Tablica 14 Numer przykladu DXXIII DXXIV DXXV DXXVI DXXVII DXXVIII DXXiX DXXX DXXXI DXXXII DXXXIII DXXXIV DXXXV DXXXVI DXXXVII DXXXVIII R« ~CH3 33 33 33 —CH3 3 33 33 33 33 33 33 33 33 R45 —CH3 33 33 33 —CH3 33 3 33 33 33 33 33 33 33 33 33 R44 H H —CH3 33 H H H H H 33 —CH3 33 H H —CH3 33 R« —CH3 33 H H H H H H —CH3 33 H H H H H H X 1 2 2 2 2 R3, H H H H H H H H H H 02N— 33 H H —Cl 33 R52 H H H H —OCH3 33 H H H H H H —CH3 33 H H Rio H wzór 133 33 H H wzór 133 33 H H wzró 133 33 H H wzór 133 33 H R'11 wzór 133 H H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 33 H H wzór 133 33 H H wzór 133 Wybar- I wienie zielona- wozóltr 33 33 33 zólte 33 zielona- wozólte 33 33 33 , 33 33 3) 33 33 barwnik o wzorze 233, który podane wyzej wlókna barwi równiez na odcienie zlotozólte. 55 Postepujac w sposób analogiczny do opisanego w przykladzie CDXCVI wytwarza sie barwniki o ogólnym wzorze 234, w którym Rio, R'ilf R13, R39, R42, R45, R52 i x maja znaczenie podane w tabli¬ cy 13, a A© oznacza aniony omówione wyzej w 60 opisie.W tablicy podano równiez odcienie uzyskiwane za pomoca tych barwników na akrylonitrylu.Przyklady DXVI — DXX. W sposób analo¬ giczny do opisanego w przykladzie CDXCVI wy- 65 twairiza sie równiez barwniki o wzorach 236, 237, 238, 239 i 240, które wlókna podiaikryloinitrylowe barwia mia odcienie zlotozólte.Przyklad DXXI. 20,1 czesci aldehydu 1,3,3- ¦trójimetylo - 2-metyleno-2,3-dwiuwodoraindolowago i 27,5 czesci 4-o-dwufenoksymetyloaniliny miesza sie z 100 czesciami lodowatego kwasu octowego i 20 czesciami wody w ciagu 4 godzin w temperaturze 40 —50°C, po czym rozciencza 500 czesciami wody i wysala barwnik za pomoca chlorku sodowego.Wysolony barwnik odsacza sie i przemywa 200 czesciami 5% roztworu chlorku sodowego, otrzy-39 00 640 Tablica 15 40 Numer przykladu [ * DXLV DXLVI DXLVII DXLVIII DXLIX DL DLI DLII DLIII DLIV DLV DLVI DLVII DLVIII DLIX DLX DLXI DLXII R«o 2 H H H H H H —OH 55 H H H H H H H H H H Rei 3 —CHt 99 99 99 —C,H§ 99 —CH, 95 «9 99 99 99 99 99 99 99 99 9« Rt. 4 —CH, 99 99 99 -CA 99 —CH, 99 99 99 99 99 99 99 99 99. 99 ¦ 99 X 1 R.. 6 1 —CH, 99 H H —CH, 99 99 9 ^NHt 99 99 " —CHt ' 99 99 99 99 99 R«4 7 H H H H H H H H H H H H —CH3 99 H H H H R«5 8 H H H H H H H H _ H H H H Br 99 H —CN 99 H Rio 9 N H wzór 133 55 H H wzór 133 55 H H wzór 133 55 H H wzór 133 H H H wzór 133 R'n wzór 133 tH H wzór 133 wzór 133 H H wzór 133 55 H H wzór 133 55 H wzór 133 55 9 ¦ H Wybar- wienie u m\ m 99 55 55 zielona- \ wonie- bieskie 99 9 55 55 59 55 59 99 99 ** 59 99 99 mujac po wysuszeniu 41,2 czysci barwnika o wzo¬ rze 241. Barwnik ten barwi wlókna poliakryloni- trylowe i modyfikowane kwasem wlókna polie¬ strowe i pctomiidowe ma odcienie zielonawozólte.Jezeli jako amine stosuje sie 4-/3'-dwubenzofu- ranoksy/-metyloaniline, to w analogiczny sposób otrzymuje sie barwnik o wzorze 242, który podane wyzej wlókna barwi równiez na odcienie zielona¬ wozólte." W sposób analogiczny do opisanego w przykla¬ dzie DaXI wytwarza sie równiez barwniki o ogól¬ nym wzorze 243, w którym Rl0, R'n, R13, R39, R42, R45, R49, R52 ix maja znaczenie podane w tabli¬ cy 14, a A© oznacza aniony omówione wyzej w opisie.W tablicy 14 podano równiez wybarwienia uzy¬ skiwane za pomoca tych barwników na poliakry- lonitrylu* Przyklady DXXXIX — DXLU. W sposób analogiczny do opisanego w przykladzie DXXI otrzymuje sie równiez barwmiki p wzorach 244 i 245, barwiace poliakirylonitryl ma odcienie zielo- nawozólte, barwnik o wzorze 246, barwiacy palia- krylonitryl na odcienie zólte i barwnik o wzorze 247, barwiacy poliiakryloniteyl na odcienie zdelo- nawozólte.Przyklad DXLJII. 57,2 czesci monoohioro- metylowianego produktu reakcji l^p-diwiufienotosy- etyloamino-4Hp^toluidynoantr«^hinonu z eterem dwuchlorodfwuimetylowyin rozpuszcza sie w 750 czesciach metanolu w tempearturze 60°C i w tej temperaturze dodaje kroplami roztwór 9,4 czesci dwuetyloaminy w 40 czesciach metanolu. Nastep¬ nie, ogrzewa sie do wrzenia, chlodzi do tempera¬ tury 50° i wtoapla 14 czesci siarczanu dwuane- tylu. Mieszanine ogrzewa sae do wrzenia, pozostoa- iwiia do ochlodzenia, odsacza otrzymany barwnik i przemywa go 50 czesciami metanolu. Po wysu- - szeniu otrzymuje sie 58,7 czesci barwnika o wzo¬ rze 248, barwiacego wlókna pofliiakrylonitrylowe i modyfikowalne kwasem wlókna poliesitrowe lub [podi^majdowe nia zywe odcienie zieloniawo-niebie- sktie.Jezeli jako produkt wyjsciowy stasuje sie cMo- irametylowiany l-o^wufenokisymetyloaimino-4-p-to- luidyinoantrachinon, to w analogiczny sposób otrzy¬ muje sie barwnik o wzorze 249, barwiacy wyzej wymienione wlókna równiez ma zywe odcienie zielonawoniebieskie.Postepujac w sposób analogiczny do opisanego 40 w przykladzie DXLIH wytwarza sie równiez banwndlkd o ogólnym wzorze 250, w którym R60 — Reg, Rio, R'n i z maja znaczenie (podane w ta¬ blicy 15, a A© oznacza aniony omówione wyzej w opisie. W tablicy 15 podano równiez wybarwie- 45 nia uzyskiwane za pomoca tych barwników na po- Maktryjlonitrylu.Przyklady DLXIII — DLXVIIL W sposób analogiczny do opisanego w przykladzie DXLJII wytwarza sie równiez barwniki o wzorach 251 50 i 252, dajace na poliakiryionitrylu wyibajrwienie • niebieskie oraz barwniki o wzorach 253, 254, 255 i 256, które barwia pottialkrylonitry! na odcienie zielonawoniebdesfaie.W sposób analogiczny do opisanego w przykla¬ dnie DXLIII wytwarza sie równiez barwniki o ogólnym wzorze 257, w którym * Rio, R'u, Rei, R62, R63, R64, R65 i z maja znaczenie podane w tablicy 16, a A© oznacza aniony omówione .wyzej w opi¬ sie. W tablicy tej podano rówtfiiez wybarwienia uzyskiwane za pomoca tych bainwindków na polia¬ kiryionitrylu.Przyklady DLXXXVH — DXCVI. W sposób analogiczny do opisanego w przykladzie DXLJII es wytwarza sie równiez barwniki o wzorach 258, 55 6041 90 040 Tablica 16 42 Numer przykladu DLXIX DLXX DLXXI DLXXII DLXXIII DLXXIV " DLXXV DLXXVI DLXXVII DLXXVIII DLXXIX DLXXX DLXXXI DLXXXII DLXXXIII DLXXXIV DLXXXV DLXXXVI Re 4 H H H H H H H H H H —CH3 33 H H H H H H Re5 H H H H * H H H H H H H H —CH3 33 —Br 33 —CN 33 Rei' ^CH3 33 —C2H5 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 Re 2 —CH3 33 —C2H5 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 33 '? 33 Z 1 1 R63 —CH3 j) 33 33 H H' H H —NH2 33 —CH3 33 33 33 33 33 33 33 Rio H wzór 133 33 H H • wzór 133 33 H H wzór 133 33 - H H wzór 133 33 H H wzór 133 R'u wzór 133 H H wzór 133 33 H H wzór 133 33 H H wzór 133 33 H H wzór 133 33 H Wybarwienie czerwonawo-\ niebieskie 33 L ,33 33 •' j 33 1 33 1 •" 1 33 f 93 33 zielonawo- niebieskie 33 czerwonawo- niebieskie " 1 33 1 33 zielonawo- niebieskie 55 * 259, 260, 261, 262, 263, 264, 265, 266 i 267, dajace na poliakrylonitrylu wybarwienia zieloniaiwoniebiesikie.Przepis farbiarski A. *20 czesci opisanej w przy¬ kladzie I soii barwnika i 80 czesci dekstrany miele sie w ciagu 4 godzin w mlynie proszkowym, albo mieszanine, o takim skladzie rozrabia sie z 100 czesciami wody i suszy metoda rozpylania. 1 czesc otrzymanego preparatu rozrabia sie z 1 cze¬ scia 40% kwasu octowego, zalewa mase 200 czes¬ ciami odmineralizowanej wody i krótko ogrzewa do wrzenia, po czym rozciencza sie 7000 odmine- naliiziotwianej wody, dodaje 2 czesci lodowatego kwasu octowego i do otrzymanej kapieli wpirowa- dzia krylonitrylowej. Tkanine mozna poddawac przed- tem obróbce w 'ciagu 10 —15 minut w kapieli zawierajacej 8000 czesci wody i 2 czesci lodowa¬ tego ikwasu octowego, ogrzanej do temperatury 60°C. Kapiel iz materialem ogrzewa siie w ciagu imiiniut do terniperatury 98 —100°C, utrzymuje w stanie lwirzenia w ciagu 1,5 godziny, po czym plucze 'tkanine. Otrzymuje sie niebieislkawoczerwone wyibarwiienie o (dobrej odpornosci na dzialanie swiatla i obróbke na mokro. czesci barwnika podanego w przykladzie I rozpuszcza sie w 60 czesciach lodowatego kwasu octowego i 30 czesciach wody, otrzymujac trwaly, stezony roztwór barwnika, zawierajacy okolo lOtyo barwnika. Roztwór ten mozna stosowac do bar¬ wienia poliakrylonitrylu opisanym wyzej sposobem.Przepis farbiarski B. 20 czesci barwnika opisa¬ nego w przykladzie I i 80 czesci dekstryny miele sie w mlynie kulowym w ciagu 48 godzin, po czym 60 1 czesc otrzymanego preparatu rozrabia sie z 1 czescia 40% kwasu octowego, zalewa mase 200 czesciami odmineralizowanej wody i w ciagu krót¬ kiego okresu czasu ogrzewa w stanie wrzenia. Za pomoca otrzymanego roztworu macierzystego' moz- w 40 45 50 55 na barwic jednym z trzech nizej opisanych spo¬ sobów. a) Roztwór macierzysty rozciencza sie 7000 czes¬ ciami 'Odmiineriailizow^anej wody, dodaje 21 czesci kalcynowanego siarczanu sodowego, 14 czesci siar¬ czanu amonowego, 14 czesci kwasu mrówkowego i 15 czesci nosnika, wytworzonego na podstawie produktów reakcji tlenku z dwuchlorofenolami, po czym w temperaturze 60°C wprowadza do ka¬ pieli 100 czesci tkaniny poliestrowej modyfiko¬ wanej grupami kwasowymi. Tkanine ewentualnie poddaje sie przedtem wstepnej obróbce w ciagu —15 minut w kapieli zawierajacej 80,00 czesci wody i 2 czesci lodowatego kwasu octowego, ogrza¬ nej do temperatury 60°C.Kapiel z materialem ogrzewa sie w ciagu 30 mi¬ nut do temperatury 98 — 100°C, nastepnie utrzy¬ muje w stanie wrzenia w ciagu 1 godziny, po czym plucze material, otrzymujac równomierne wy¬ barwienie niebieskawoczerwone o dobrej odpor¬ nosci na obróbke mokra. ' b) Macierzysty roztwór rozciencza sie 3000 czes¬ ciami odmineralizowanej wody, dodaje 18 . czesci kalcynowanego siarczanu sodowego, 6 czesci siar¬ czanu amonowego i 6 czesci kwasu mrówkowego i do otrzymanej kapieli wprowadza w temperatu-- rze 60° 100 czesci tkaniny poliestrowej, modyfiko¬ wanej grupami kwasowymi. Kapiel z materialem ogrzewa sie w zamknietym , naczyniu w ciaeu 45 minut do temperatury 110°C i mieszajac utrzy¬ muje w tej temperaturze w ciagu 1 godziny, po czym w ciagu 25 minut chlodzi do ^temperatury 60°C i wyplukuje tkanine. Otrzymuje sie równo¬ mierne wybarwienie niebieskawoczerwone o do¬ brej odpornosci na obróbke na. mokro. c) Barwi sie jak podano wyzej w rozdziale b), ale kapiel z materialem ogrzewa t w zamknietym naczyniu w ciagu 1 godziny w temperaturze 120°C.90 43 PL