PL178252B1 - Nowe cykliczne pochodne aminokwasowe i nowe znakowane cykliczne pochodne aminokwasowe - Google Patents

Abstract

1 Nowe cykliczne pochodne aminokwasowe o ogólnym wzorze (QLn )dCh, w którym d oznaczal lub 2, Q oznacza ugrupowanie o ogól- w którym J oznacza ugrupowanie D-waliny, ugrupowanie D-lizyny lub ugrupowanie kwasu D-2-aminomaslowego, Ln oznacza grupe mo- stkowa o ogólnym wzorze NHC(O)-(CH2)h-Y-M lub C(O)-(CH2)h-Y-M, w których to wzorach M oznacza wiazanie, grupe fenyleno-CH2, grupe cykloheksylo-CH2, (CH2 )2 lub (CH2)3, Y oznacza wiazanie lub NHC(O), a h oznacza 0, 1, 2, 3 lub 5, przy czym grupa Ln jest przylaczona do ugrupowania o wzorze (I) poprzez ugrupowanie D-lizyny stanowiace grupe J lub w pozycji 5 pierscienia fenylowego ugrupowania o wzorze (I), gdy J oznacza ugrupowanie D-waliny lub ugrupowanie kwasu D-2-aminomaslowego, aChOznaczachelator metalu o ogólnym wzorze A1-W-A2, A1-W-A -W-A3 lub A 1 -W-A2-W-A3-W-A4, w których to wzorach A 1 oznacza N H 2, 20 Nowe znakowane cykliczne pochodne aminokwasowe stanowiace zwiazek komplek- sowy cyklicznej pochodnej aminokwasowej o ogólnym wzorze (QLn)dCh 1 radionuklidu wybranego sposród 99m Tc ewentualnie schelatowanego chelatorem metalu Ch, 99m TcO 1 111In, przy czym d oznacza 1 lub 2, Q oznacza ugrupowanie o ogólnym wzorze (1) w którym J oznacza ugrupowanie D-waliny, ugrupowanie D-lizyny lub ugrupowanie kwasu D-2-aminomaslowego, Ln oznacza grupe mostkowa o ogólnym wzorze NHC(O)-(CH2)h-Y-M lub C(O)-(CH2)h-Y-M, w których to wzorach M oznacza wiazanie, grupe fenyle- no-CH2, grupe cykloheksylo-CH2, (CH2 )2 lub (CH2b , Y oznacza wiazanie lub NHC(O), a h oznacza 0,1,2,3, lub 5, przy czym grupa Lnjest przylaczona do ugrupowania o wzorze (I) poprzez ugrupowanie D-lizyny stanowiace grupe J lub w pozycji 5 pierscienia fenylowego ugru- powania o wzorze (I) gdy J oznacza ugrupowanie D-waliny lub ugrupowanie kwasu D-2-ammomaslowego, a Ch oznacza chelator meta- lu o ogólnym wzorze A 1 -W-A2, A'-W-A -W-A3 lub A1-W-A2-W-A -W-A4, w których to wzorach A1 oznacza N H 2 , PL PL PL PL PL PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku są nowe cykliczne pochodne aminokwasowe i nowe znakowane cykliczne pochodne aminokwasowe otrzymywane z tych nowych cyklicznych pochodnych aminokwasowych. Pochodne znakowane stanowią radiofarmaceutyki do obrazowania miejsc gromadzenia się płytek krwi u ssaków, a zatem do diagnozowania skrzeplin żylnych i tętniczych, przy czym zarówno nie znakowane, jak i znakowane związki majądziałanie antagonizujące płytkowy glikoproteinowy kompleks IIb/IIIa.

Rozpoznanie kliniczne żylnych i tętniczych chorób zakrzepowo-zatorowych jest niepewne, ponieważ brak mu jest zarówno czułości jak i wybiórczości. Biorąc pod uwagę sytuację stwarzającą potencjalne zagrożenie życia, konieczność szybkiej diagnozy chorób zakrzepowozatorowych opartej na metodzie nieinwazyjnej stanowi zapotrzebowanie kliniczne, dotychczas niezaspokojone. Aktywacja płytek i wynikająca z tego agregacja stowarzyszona jest, jak to wykazano, z rozmaitymi stanami patofizjologicznymi, włączając w to zakrzepowo-zatorowe choroby sercowo-naczyniowe i naczyniowo-mózgowe, takie jak dławica niestabilna, zawał mięśnia sercowego, przejściowy atak niedokrwienia mózgu w zwężeniu jednej z tętnic szyjnych, udar, miażdżyca tętnic i cukrzyca. Udział płytek krwi w tych procesach chorobowych'wywodzi się z ich zdolności do tworzenia agregatów, lub skrzeplin płytkowych, zwłaszcza w ścianie tętnicy w następstwiejej uszkodzenia. Patrz, ogólnie: Fuster i in., JACC, tom 5, nr 6, str. 1758-1838 (1985); Rubensteiniin., Am. Heart J.,tom 102, str. 363-367 (1981);Hammiin., J.. Celi. Cardiol.,tom 10, str. 998-1006 (1987); orazDavies i in., Circulation, tom 73, str. 418-427 (1986). Ostatnio, zidentyfikowano płytkowy glikoproteinowy kompleks IIb/IIIa (GPIIb/IIIa) jako białko błony, pośredniczące w agregacji płytek przez zapewnienie typowego szlaku dla znanych agonistów płytek krwi. Patrz: Philips i in., Cell, tom 65, str. 359362 (1991).

Sądzi się, również, że aktywacja płytek i ich agregacja odgrywąjąznaczącąrolę w żylnych chorobach zakrzepowo-zatorowych takich, jak zakrzepowe zapalenie żył i następujące po nim zatory płucne. Jest także rzeczą znaną, że pacjenci, u których krew przepływa obok powierzchni sztucznie uformowanych, takich jak protezowe syntetyczne zastawki serca zastępcze, narażeni są na ryzyko tworzenia przez płytki czopów, skrzeplin i zatorów. Patrz, ogólnie: Fuster i in., JACC, tom 5, nr 6, str. 175B-183B (1985); Rubenstein i in., Am. Heart J., tom 102, str. 363-367 (1981); Hamm i in., J. Am. Coll. Cardiol., tom 10, str. 998-1006 (1987); oraz Davies i in., Circulation, tom 73, str. 418-427 (1986).

Wysoce użyteczny byłby sposób nadający się do dokonywania nieinwazyjnej diagnozy i kontroli u pacjentów cierpiących na tego rodzaju potencjalne choroby zakrzepowo-zatorowe, w związku z czym dokonano wielu usiłowań zmierzających do opracowania środków znakowanych izotopami radioaktywnymi, nakierunkowanych na płytki, w celu nieinwazyjnego obrazowania z udziałem radionuklidów. I tak np. przeprowadzono badania eksperymentalne stosując ^99mTc-m_Onoklonalne przeciwciało antyfibrynowe w celu diagnostycznego zobrazowania skrzeplin tętniczych. Patrz: Cerąueira i in., Circulation, tom 85, str. 298-304 (1992). Autorzy donoszą o potencjalnej przydatności tego rodzaju środków do obrazowania świeżo uformowanej skrzepliny tętniczej. Doniesiono również o monoklonalnych przeciwciałach znakowanych ⁿⁱI, swoistych dla aktywnych płytek krwi ludzkiej, i ich potencjalnej możliwości wykorzystania w diagnozowaniu skrzeplin tętniczych i żylnych. Jednakże, racjonalny stosunek skrzeplina/krew (cel/tło) osiągalny był zaledwie w ciągu 4 godzin od podania przeciwciała znakowanego izotopem radioaktywnym. Patrz: Wu i in., Clin. Med. J.,tom 105, str. 533-559 (1992). Ostatnie opisano także użycie znakowanego izotopem radioaktywnym ¹²⁵1,¹³¹I, 99Tc i ^H1In monoklonalnego przeciwciała 7E3 dlatrombocytów, do obrazowania skrzeplin. Celler i in., publikacja zgłoszenia patentowego PCT nr WO 89/11538 (1989). Jednakże, znakowane izotopem radioaktywnym przeciwciało 7E3 ma tę wadę, że stanowi cząsteczkę o bardzo dużej masie cząsteczkowej. Inni badacze stosowali enzymatycznie inaktywowany t-PA, znakowany izotopami radioaktywnymi ¹²³I, ⁿ⁵I i '31 do wykrywania i lokalizacji skrzeplin. Patrz Ordm i inni, Circulation, tom 85, str.

178 252

NH O

178 252

Ο

178 252

288-297 (1992). Jeszcze inne podejście do radiologicznej detekcji zakrzepów z zatorawi opisano np. w Koblik i in., Sewin. Nuci. Med., tow 19, str. 221-237.

Istnieje zatew pilne zapotrzebowanie na nowe i lepsze znakowane izotopawi radioaktywnywi środki do nieinwazyjnego obrazowania z użyciew radionuklidów. Nieoczekiwanie okazało się, że takiwi radiofaomaceutykami sąnowe znakowane cykliczne pochodne awinokwasowe według wynalazku, których wytworzenie stało się wożliwe dzięki opracowaniu nowych związków o wzorze (CLJdCh, nadających się do znakowania radioligandawi.

Tak więc wynalazek dotyczy nowych cyklicznych pochodnych aminokwasowoch o ogólnyw wzorze (CL_n)_dkh, w któryw d oznacza 1lub 2; C oznacza ugrupowanie o ogólnyw wzorze (I):

w któryw J oznacza ugrupowanie D-waliny, ugrupowanie D-lizyny lub ugrupowanie kwasu D-2-awinowasłowego; L_n oznacza grupę wostkową ogólnyw wzorze NHC(O)-(CH₂)h-Y-M lub k(O)-(kH₂)h-Y-M, w których to wzorach M oznacza wiązanie, grupę fenyleno-kH₂, grupę cykloheksylo-kH₂, (CH₂X lub (kH₂)₃, Y oznacza wiązanie lub NHk(O), a h oznacza 0,1,2, 3 lub 5, przy czyw grupa Lnjest przyłączona do ugrupowania o wzorze (I) poprzez ugrupowanie D-lizyny stanowiące grupę J lub w pozycji 5 pierścienia fenylowego ugrupowania o wzorze (I) gdy J oznacza ugrupowanie D-waliny lub ugrupowanie kwasu D-2-awinowasłowego; a Ch oznacza chelator wetalu o ogólnyw wzorze A1-W-A², A1-W-A2-W-A³ lub A’-W-A2-W-A³-W-A4, w których to wzorach A¹ oznacza NH2, N=k(k1-k3-alkil)2, grupę o wzorze N(CH2CO2H), w której atow azotu stanowi wiejsce przyłączenia do grupy wostkowej Ln, S, SH lub S(Pg); A2 oznaczaN, NH, grupę o wzorze NH-pirydyl, w któryw atow pierścienia pirydylu stanowi wiejsce przyłączenia do grupy wostkowej Ln, lubN(kH2CO2H); A3 oznaczaN, N stanowiący wiejsce przyłączenia do grupy wostkowej Ln, NH, grupę o wzorze N^^COjH), w której atow azotu stanowi wiejsce przyłączenia do grupy wostkowej Ln, lubN(CH2CO2H)2; A⁴ oznaczaN, N stanowiący wiejsce przyłączenia do grupy wostkowej Ln, NH, S, SH lub S(Pg); W oznacza wiązanie, (CH22, CH₂k(O), CH(CH3)C(O), C(O)kH2, grupę wzorze CH₂cH, w któryw CH stanowi wiejsce przyłączenia do grupy wostkowej Ln, lub grupę o wzorze r \ ; w któryw * stanowi wiejsce przyłączenia do grupy wostkowej Ln, a Pg oznacza grupę zabezpieczającą ugrupowanie tiolu zdolną do podstawienia radionuklidew, a także ich farwaceutycznie dopuszczalne sole.

Korzystne są związki o wzorze (CLn)_dCh, w któryw d oznacza 1lub 2; C oznacza ugrupowanie o ogólnyw wzorze (I), w któryw J oznacza ugrupowanie D-lizyny związane z grupą wostkową Ln o ogólnyw wzorze C(O)-(kH2)h-Y-M, w któoolr M oznacza wiązanie, grupę fenyleno-CH2 lub (CH2)2, Y oznacza wiązanie lub NHC(O), a h oznacza 0, 1, 2, 3 lub 5; a Ch wa znaczenie podane w zastrz. 1, a także związki o wzorze (CLn)_dCh, w któryw d oznacza 1; C oznacza

178 252 ugrupowanie n ogólnym wzorze (I), w kiórym J oznacza ugrupowanie D-lieyny połączone z grupą mnstPowąLl o ogólnym wzorze C(O)-(CH2)_h-Y-M, w kiórym M oznacza wiązanie, grupę fenylenn-CH₂ lub (CH2k, Y oznacza wiązanie lub NHC(O), a h oznacza 0, i, 2, 3 lub 5; a Ch oznacza ehelaior meialu o ogólnym wzorze Ai-W-A2, Ai-W-A2-W-A3 lub AiW^-W^-W-A⁴, w których io wzorach Ai oznacza NH2, N=C(C_rC₃-alikil)2, grupę o wzorze N(CH₂CO₂H), w kiórym ainm aeoiu siannwi miejsce przyłączenia dn grupy mosiknwej L^ S, SH lub S(Pg); A2 oznacza N, NH, grupę n wzorze NH-pirydyl, w kiórym aiom pierścienia pirydylu sianowi miejsce przyłączenia do grupy mosiknwej L_m lub N(CH₂CO2H); A3 oznacza N, N stanowiący miejsce przyłączenia do grupy mosiPewcj L_m NH lub N(CH2CO₂H)2; A4 oznacza N sianowiący miejsce przyłączenia dn grupy mostkowej S, SH lub S(Pg); W oznacza wiązanie, (CH2)2, CH2C(o), CH(CH3)C(O), C(O)CH2, grupę o wzorze CH₂CH, w kiórym CH sianowi miejsce przyłączenia

do grupy mosiknwej L^ lub grupę o wzorze ; w kiórym * siannwi miejsce przyłączenia do grupy mnsikowej L^ a Pg oznacza grupę zabezpieczającą ugrupowanie iiolu zdolną do podstawienia radionuklidem, a także jegn farmaceutycznie dopuszczalne sole.

Wśród nich szczególnie korzysine są:

1) związki n wzorze (OL^Ch, w kiórym d oznacza i; Q oznacza ugrupowanie o ogólnym wzorze (I), w kiórym J oznacza ugrupowanie D-lizyny połączone z grupą mosiknwą Ln o ogólnym wzorze C(O)-(CH2)h-Y-M, w kiórym M oznacza, wiązanie, Y oznacza wiązanie, a h oznacza 0; a Ch oznacza chelator meialu o ogólnym wznree Ai-W-A², w kiórym Ai oznacza NH2 lub N=C(C i-C3-alikil)2; A2 oznacza grupę n wzorze NH-pirydyl, w kiórym aiom pierścienia pirydylu sianowi miejsce przyłączenia do grupy mosikowej Ln; a W oznacza wiązanie,

2) związki o wzorze (QL„)dC_h, w kiórym d oznacza i; Q oznacza ugrupowanie n ogólnym wzorze (I), w kiórym J oznacza ugrupowanie D-lizyny połączono z grupą, mosikową Ln o ogólnym wzorze C(O)-(CH2)h-Y-M, w kiórym M oznacza wiązanie, Y oznacza wiązanie, a h oznacza i; a Ch oznacza ehelaior meialu o ogólnym wznree Ai-W-A²-W-A³, w kiórym A¹ oznacza grupę o wzorze N(CH2CO2H), w którym aiom aeoiu sianowi miejsce przyłączenia dn grupy mosikowej Ln; A2 oznacza N(CH2CO₂H); A3 oznacza N(CH2CO2H)2; a W oznacza (CH2)2,

3) związki o wznree (QLn)dCh, w kiórym d oznacza i; Q oznacza ugrupowanie n ogólnym wzorze (I), w kiórym J oznacza ugrupowanie D-lizyny połączone z grupą mostkową Ln o ogólnym wzorze C(O)-(CH2)h-Y-M, w kiórym M oznacza grupę fenyleno-CH₂, Y oznacza wiązanie, a h oznacza 0; a C h oznacza chelator meialu n ogólnym wzorze Ai-W-A2-W-A3-W-A4, w kiórym Ai oznacza S, SH lub S(Pg); A2 oznaczaN lub NH; A³ nenaezaN stanowiący miejsce przyłączenia do grupy mosiknwej Ln; A4 oznacza S, SH lub S (Pg); W oznacza (CH2>₂ lub C(O)cH₂; a Pg oznacza grupę zabezpieczaj ącą ugrupowanie iinlu zdolną do podstawienia radionuklidem,

4) związki n wznrze (QLn)_dCh w kiórym d nenacea i; Q oznacza ugrupowanie o ogólnym wznrze (I), w kiórym J oznacza ugrupowanie D-lizyny połączone z grupą, mostkową. Ln n ogólnym wzorze C(O)-(CH₂)h-Y-M, w kiórym M oznacza wiązanie, Y oznacza wiązanie, a h oznacza ilub 3; a C_h oznacza ehelaior meialu o ogólnym wzorze Ai-W-A²-W-A³-W-A4, w kiórym Ai oznacza S, SH lub S(Pg); A² oznacza N lub NH; A³ nenacea N lub NH; A4 oznacza N siannwiącn miejsce przyłączenia do grupy mosikowej Ln; W oznacza (CH2)₂, CH2C(O) lub CH(CH3)C(O); a Pg oznacza grupę zabezpieczaj ącą ugrupnwanie iiolu zdolną do pndsiawienia radionuklidem,

5) związki n wznrze (QLJdCh, w kiórym d oznacza i; Q oznacza ugrupowanie o ogólnym wzorze (I), w kiórym J nznacea ugrupowanie D-lizyny połączone z grupą mostkową Ln o ogólnym wzorze C(O)-(CH2h-Y-M, w kiórym M oznacza wiązanie, Y oznacza wiązanie, a h oznacza 2; a Ch oznacza chelainr meialu o ogólnym wznree Ai-W-A2-W-A³-W-A4, w kiórym Ai oznacza S,

178 252

SH lub S(Pg); A² oznaczaN lub NH; A3 oznaczaN lub NH; A4 oznacza S, SH lub S(Pg); W oznacza wiązanie, CH₂C(O), C(O)CH2 lub grupę o wzorze CH2CH, w którym CH stanowi miejsce przyłączenia do grupy mostkowej Ln; a Pg oznacza grupę zabezpieczającą ugrupowanie tiolu zdolną do podstawienia radionuklidem,

6) związki o wzorze (QLn)_dC_h, w którym d oznacza i; Q oznacza ugrupowanie o ogólnym wzorze (I), w którym J oznacza ugrupowanie D-lizyny połączone z grupąmostkową L_n o ogólnym wzorze C(O)-(CH2)_h-Y-M, w którym M oznacza wiązanie, Y oznacza wiązanie, a h oznacza 0; a C_h oznacza chelator metalu o ogólnym wzorze Ai-W * v którym Ai oznacza S, Sh lub S(Pg); A² oznaczaN lubNH; doznać ziN lub N / ί lub S(Pg);

W oznacza wiązanie, CH2C(O), C(O)CH₂ lub grupę o wzorze / \ , w którym * stanowi miejsce przyłączenia do grupy mostkowej Ln; Pg oznacza grupę zabezpieczającą ugrupowanie tiolu zdolną do podstawienia radionuklidem, a także ich farmaceutycznie dopuszczalne sole,

Korzystne są również związki o wzorze (QLn)dC_h, w którym d oznacza 2, Q oznacza ugrupowanie o ogólnym wzorze (I), w którym J oznacza ugrupowanie D-lizyny związane z grupąmostkową L_n o ogólnym wzorze C(O)-(CH₂)_h-Y-M, w którym M oznacza wiązanie, Y oznacza wiązanie, a h oznacza l;aC_h oznacza chelator metalu o ogólnym wzorze Ai-W-A²-W-A3, w którym Ai oznacza grupę o wzorze N(CH2CO2H), w którym atom azotu stanowi miejsce przyłączenia do grupy mostkowej Ln; A2 oznacza N(CH2CO2H); A³ oznacza grupę o -wzorze N(CH2CO₂H), w którym atom azotu stanowi miejsce przyłączenia do grupy mostkowej L_n; a W oznacza (CH₂)₂, a także ich farmaceutycznie dopuszczalne sole.

Korzystną grupę tworzą również związki o wzorze (QL_n)dC_h, w którym d - oznacza i; Q oznacza ugrupowanie o ogólnym wzorze (I), w którym J oznacza ugrupowanie D-waliny lub kwasu D-2-aminomasłowego; Ln oznacza grupę mostkową Ln o ogólnym wzorze NHC(O)-(CH₂)_h-Y-M, w którym M oznacza wiązanie, grupę fenyleno-CH2, grupę cykloheksylo-CH₂, (CH2)2 lub (CH2)3, Y oznacza NHC(O), a h oznacza 5, przy czym grupa L_njest przyłączona w pozycji 5 pierścienia fenylowego ugrupowania o wzorze (I); a Ch oznacza chelator metalu o ogólnym wzorze A^W-A² lub A’-W-A2-W-A³-W-A4, w których to wzorach Ai oznacza NH₂, N=C(Ci-C₃-alkil)₂, S, SH lub S(Pg); A2 oznaczaN, NH lub grupę o wzorze NH-pirydyl, w którym atom pierścienia pirydylu stanowi miejsce przyłączenia do grupy mostkowej L_n; A3 oznacza N, N stanowiący miejsce przyłączenia do grupy mostkowej Ln lub NH; A4 oznacza N, N stanowiący miejsce przyłączenia do grupy mostkowej L_n, NH, S, SH lub S(Pg); W oznacza wiązanie, (cH2)2, CH₂C(O), CH(CH3)C(O), C(O)CH₂ lub grupę o wzorze CH₂CH-L_n; a Pg oznacza grupę zabezpieczającą ugrupowanie tiolu zdolną do podstawienia radionuklidem, a także ich farmaceutycznie dopuszczalne sole.

Wśród nich szczególnie korzystne są:

1) związki o wzorze (QL_n)dCh, w którym d oznacza i lub 2; Q oznacza ugrupowanie o ogólnym wzorze (I), w którym J oznacza ugrupowanie D-waliny lub kwasu D-2-aminomasłowego; Ln oznacza grupę mostkową Ln o ogólnym wzorze NHC(O)-(CH₂)h-Y-M, w którym M oznacza wiązanie, Y oznacza NHC(O), a h oznacza 5; a C_h oznacza chelator metalu o ogólnym wzorze Ai-W-A2, w którym Ai oznacza NH₂ lub N=C(Ci-C3- alkil^; A oznacza grupę o wzorze NH-pirydyl, w którym atom pierścienia pirydylu stanowi miejsce przyłączenia do grupy L_n; a W oznacza wiązanie,

2) związki wzorze (QLn)dC>,, w którym d oznacza i; Q oznacza ugrupowanie o ogólnym wzorze (I), w którym J oznacza ugrupowanie D-waliny lub kwasu D-2-aminomasłowego; L_n oznacza grupę mostkową Ln o ogólnym wzorze NHC(O)-(CH₂)_h-Y-M, w którym M oznacza grupę fenenylo-CH₂, grupę cykloheksylo-CH₂, (CH₂)2 lub (CH₂)3, Y oznaczaNHC(O), a h oznacza 5;

178 252 a Ch oznacza chelator metalu o ogólnym wzorze A1-W-A2-W-A3-W-A4, w którym Α1 oznacza S, SH lub S(Pg); Α2 oznaczaN lubNH; Α3 oznaczaN, N stanowiący miejsce przyłączenia do grupy mostkowej L_n, lub NH; Α4 oznacza N, N stanowiący miejsce przyłączenia do grupy mostkowej Ln, NH, S, SH lub S(Pg); W oznacza (C^z, CH₂C(O), CH(CH3)C(O), C(O)CH₂lub grupę o wzorze CH2CH, w którym CH stanowi miejsce przyłączenia do grupy mostkowej L_n; a Pg oznacza grupę zabezpieczającą ugrupowanie tiolu zdolną do podstawienia radionuklidem,

3) związki o wzorze (QL_n)_dC_h, w którym d oznacza 1; Q oznacza ugrupowanie o ogólnym wzorze (I), w którym J oznacza ugrupowanie D-waliny lub kwasu D-2-aminomasłowego; Ln oznacza grupę mostkową Ln o ogólnym wzorze NHC(O)-(CH2)_h-Y-M, w którym M oznacza grupę fenyleno-CH₂, Y oznacza NHC(O), a h oznacza 5; a Ch oznacza chelator metalu o ogólnym wzorze A1-W-A2-W-A3-W-A4, w którym Α1 oznacza S, sH lub S(Pg); Α oznacza N lub NH; Α3 oznacza N stanowiący miejsce przyłączenia do grupy mostkowej Ln; Α4 oznacza S, SH lub S(Pg); W oznacza (0))2 lub CH₂C(O); a Pg oznacza grupę zabezpieczającą ugrupowanie tiolu zdolną do podstawienia radionuklidem,

4) związki o wzorze (QLn)dCh w którym d oznacza 1; Q oznacza ugrupowanie o ogólnym wzorze (I), w którym J oznacza ugrupowanie D-waliny lub kwasu D-2-aminomasłowego; Ln oznacza grupę mostkowąL_n o ogólnym wzorze NHC(O)-(CH2)_n-Y-M, w którym M oznacza grupę cykloheksylo-CH2 lub (CH2)3, Y oznaczaNHC(O), a h oznacza 5; a Ch oznacza chelator metalu o ogólnym wzorze A1-W-A²-W-A³-W-A4, w którym Α1 oznacza S, SH lub S(Pg), Α² oznacza N lub NH; Α³ oznacza N lub NH; Α4 oznacza N stanowiący miejsce przyłączenia do grupy mostkowej Ln; W oznacza CH₂C(O) lub CH(CH3)C(O); a Pg oznacza grupę zabezpieczającą ugrupowanie tiolu zdolną do podstawienia radionuklidem,

5) związki o wzorze (QLn)_dC_h, w którym d oznacza 1; Q oznacza ugrupowanie o ogólnym wzorze (I), w którym J oznacza ugrupowanie D-waliny lub kwasu D-2-aminomasłowego; Ln oznacza grupę mostkową L_n o ogólnym wzorze NHC(O)-(CH2)h-Y-M, w którym M oznacza grupę fenyleno-CH2, grupę cykloheksylo-CH₂, (CH2)2 lub (CHn), Y oznacza NHCCO), a h oznacza 5; a Ch oznacza chelator metalu o ogólnym wzorze A1-W-A2-W-A3-W-A4, w którym Α1 oznacza S, SH lub S(Pg); Α oznaczaN lub NH; Α³ oznaczaN lubNH; Α4 oznacza S, SH lub S(Pg); W oznacza CH₂C(O), C(O)CH₂ lub grupę o wzorze CH₂CH, w którym CH stanowi miejsce przyłączenia do grupy mostkowej L_n; a Pg oznacza grupę zabezpieczającą ugrupowanie tiolu zdolną do podstawienia radionuklidem, a także jego farmaceutycznie dopuszczalne sole.

Szczególnie korzystne są następujące konkretne związki o wzorze (QLn)_dCh:

178 252

OH

178 252

Nowe znakowane cykliczne pochodne aminokwasowe według wynalazku stanowiązwiązek kompleksowy cyklicznych pochodnych aminokwasowych o ogólnym wzorze (QLn)_dCh, w którym wszystkie symbole mają wyżej podane znaczenie, i radionuklidu wybranego spośród ^99mTc ewentualnie schelatowanego chelatorem metalu C_h, 99^mTcO i ^H1In.

Te nowe znakowane cykliczne pochodne aminokwasowe według wynalazku, zwane tu „radiofarmaceutykami według wynalazku”, korzystnie stanowią związki kompleksowe z wyżej wymienionymi korzystnymi związkami o wzorze (QLn)_dCh.

Szczególnie korzystnymi radiofarmaceutykami według wynalazku sąnastępujące związki:

H

O

178 252

HO

178 252

Ο

178 252

178 252

O NH

NH O

178 252

NH CH. NH/.O

HO

Stosowane to określenie „C1-C3-alkil” oznacza metyl, etyl, n-propyl lub izopropyl, przy czym podstawniki alkilowe mogą być jednakowe lub różne.

Radiofarmaceutyki według wynalazku znajdują zastosowanie w sposobie uwidaczniania miejsc odkładania się płytek u ssaków poprzez obrazowanie, zgodnie z którym ssakowi podaje się obrazująco skuteczną ilość radiofarmaceutyku według wynalazku, po czym bada się rozmieszczenie i ilość izotopu z użyciem odpowiedniej aparatury.

W radiofarmaceutykach według wynalazku znacznik radioizotopowy może znaleźć się albo w łańcuchu bocznym związanym z pierścieniowym układem cyklicznej pochodnej aminokwasowej poprzez grupę J, albo w łańcuchu bocznym związanym z pozycją 5 pierścienia fenylowego stanowiącego część ugrupowania kwasu 3-(aminometylo)masłowego wbudowanego w ten układ pierścieniowy. Gdy d oznacza 2, radionuklid może znajdować się w ugrupowaniu chelatora metalu pomiędzy dwoma cyklicznymi ugrupowaniami aminokwasowymi.

Związki według wynalazku zawierają centra asymetrii i zakresem wynalazku są objęte wszelkie postacie chiralne, diastereoizomeryczne i racemiczne tych związków'. Związki te mogą także występować jako izomery ze względu na obecność wiązań podwójnych C=N, izomery przestrzenne, itd., i wszystkie one sątakże objęte zakresem wynalazku. Związki według wynalazku można wyodrębniać w postaci optycznie czynnej lub racemicznej. Sposoby wytwarzania związków optycznie czynnych są dobrze znane i w tym celu stosuje się rozdzielanie racematów lub syntezę z użyciem optycznie czynnych związków wyjściowych. Znane jest istnienie izomerów cis i trans wiązania peptydowego i obie te postacie mogą występować w przypadku związków według wynalazku. O ile nie zaznaczono inaczej, ugrupowania J, N-MeArg, Gly i Asp w cyklicznym układzie aminokwasowym mają izomerię L, jednak istnieje także możliwość użycia związków o innej izomerii, jak również wszelkich możliwych postaci chiralnych, diasteroizomerycznych i racemicznych, a także wszelkich izomerów geometrycznych, o ile specjalnie nie zaznaczone konkretnej stereochemii lub konfiguracji. Izomery D i L poszczegól26

178 252 nych aminokwasów oznaczono powszechnie przyjętymi skrótami trzyliterowymi, np. D-Val,

D-Lys lub D-Abu.

Znakowanie nowych cyklicznych pochodnych aminokwasowych prowadzi się z użyciem znanych sposobów, albo bezpośrednio, to znaczy przez włączenie radionuklidu pierwiastkowego wprost do związku o wzorze (QL_n)_dC_h, albo pośrednio, to znaczy przez włączenie radionuklidu juz schelatowanego chelatorem metalu C_h, który to chelator wraz z pierwiastkiem promieniotwórczym zostaje włączony do znakowanego związku, tworząc nierozłączną całość.

Rozróżnia się znakowanie izotopowe lub nieizotopowe, przy czym to pierwsze polega na zastąpieniu izotopem radioaktywnym grupy obecnej w cząsteczce związku o wzorze (QLn)_dC_h, np. grupy Pg, a drugie na wprowadzeniu izotopu radioaktywnego bez zastępowania nim jakiejkolwiek grupy. Zarówno związki znakowane izotopowojak i związki znakowane nieizotopowo są objęte definicją znakowanych cyklicznych pochodnych aminokwasowych („radiofarmaceutyków”) według wynalazku. Znakowane związki muszą być trwałe chemicznie i metabolicznie, zgodnie z obowiązującymi normami.

Znakowanie radionuklidami nie powinno wpływać na właściwą związkom o wzorze (QLn)dC_h zdolność wiązania się z receptorami GP IIa/IIIa, to znaczy powinowactwo i swoistość wiązania nie powinny ulec pogorszeniu o więcej niż 3, korzystnie o więcej niż 2, a zwłaszcza nie więcej niż o 1 jednostkę logarytmiczną, przy czym najkorzystniej nie powinny one ulegać żadnym zmianom.

Stosowane w opisie określenie „grupa zabezpieczająca grupę aminową” oznacza dowolną taką grupę znaną w chemii organicznej, np. grupy wyszczególnione w Greene, „Protective Groups in Organie Synthesis”, John Wiley & Sons, Nowy Jork (1981) oraz w „The Peptides: Analysis, Synthesis, Biology, tom 3, Academic Press, Nowy Jork (1981). Przykładowymi grupami zabezpieczającymi grupę aminową sa^ lecz nie wyłącznie, 1) grupy acylowe, np. formyl, trifluoroacetyl, ftaloil i p-toluenosulfonyl, 2) aromatyczne ugrupowania karbaminianowe, np. benzyloksykarbonyl (Cbz lub Z) i podstawione grupy benzyloksykarbonylowe, grupa 1-(p-bifenylilo)-1-metyloetoksykabonylowa i grupa 9-fluorenylometoksykarbonylowa (Fmoc), 3) typ alifatycznych grup karbaminianowych, takich jak grupa tert-butoksykarbonylowa (Boc), grupa etoksykarbonylowa, grupa diizopropylometoksykarbonylowa i grupa alliloksykarbonylowa;

4) typ cykloalkilowych grup karbaminianowych, takich jak grupa cyklopentyloksykarbonylowa i grupa adamantyloksykarbonylowa; 5) typ grup alkilowych, takich jak grupa trifenylometylowa i grupa benzylowa; 6) typ trialkilosilanu, takiego jak trimetylosilan; oraz 7) typ grup zawierających tiol, takichjak grupa fenylotiokarbonylowa i grupa ditiasukcynoilowa. Określenie „grupa zabezpieczająca grupę aminową” obejmuje także grupy acylowe takie, jak grupa azydobenzoilowa, grupa p-ben-zoilobenzoilowa, grupa o-benzylobenzoilowa, grupa p-acetylo-benzoilowa, grupa dansylowa, grupa glicylo-p-benzoilobenzo-ilowa, grupa fenylobenzoilowa, grupa m-benzoilobenzoilowa i grupa benzoilobenzoilowa.

Stosowane w opisie określenie „farmaceutycznie dopuszczalne sole” odnosi się do pochodnych ujawnionych związków, w przypadku których macierzysty związek o wzorze (I) zostaje zmodyfikowany przez utworzenie soli związku o wzorze (I) z kwasami lub zasadami. Do przykładowych farmaceutyczne dopuszczalnych soli należą, ale bez ograniczania się tylko do nich, sole z kwasami organicznymi lub mineralnymi ugrupowań zasadowych, takichjak ugrupowania amin; sole reszt kwasowych, takich jak reszty kwasów karboksylowych, z metalami alkalicznymi lub zasadami organicznymi; itp.

Farmaceutycznie dopuszczalne sole związków według wynalazku można wytwarzać w sposób polegający na poddaniu tych związków w postaci wolnego kwasu lub wolnej zasady reakcji z użytymi w ilości stechiometrycznie zasadą lub kwasem, w środowisku wodnym lub w środowisku rozpuszczalnika organicznego. Na ogół, korzystne okazują się środowiska niewodne, takie jak eter, octan etylu, etanol, izopropanol lub acetonitryl. Wykazy odpowiednich soli znajdują się w: Remington's Pharmaceutical Sciences, wyd. 17, Mack Publishing Company, Easton, PA, 1985, str. 1418.

178 252

Stosewoue w opisie określegie „aminokwas” oug2rug uwiąuek zrgpgirzgy uowierojąry uorówuz uosodewą grupę omiuową, jok i kwasową grupę karboksylową. Określegie to obejmuje gmigekwosy medyfikzw2ge i ruoduiej występująre, tpkie jak amigekw2sy ujawgioge up. w Reberts i Vellocrie, The Peptides, 5,342-429 (1983). Dz omiuokwosów modyfikowany^ lub ruoduiej występująryrh, które meżuo stosować de wytwaru2gio uwiąuków według wyualacku, noleżą(ole beu ogrpgiru2uio się tylko de nirh) D-amigokwosy, hydreksyliuyuo, 4-hyaroksyproligo, emityg2, kwas 2,4-di2mige-mosłowo, hemeorzigigo, gerleurygo, kwas N-metyloomigomo2łewy, gofίtylzolpgigo, fegylzgliryuo, β-fegoleprzlig2, tert-leurygo, 4-pmigerykίoheksylopl2gigp, N-metylogerleurygo, 3,4-dehydre-preligo, kwas 4-ommopiperydyge-4-kprbzksylewy, kwas

6-2migz-hekspuowy, kwas trous-4-(omiuemetyle)rokleheksouekorbeksylowy, kwas 2-, 3- i

4- (2miuemetolo)begzeesewy, kwas 1-aminocy-klopentanokprbeksolzg’0, kwos 1-aminerykleprepouekarboksylowy i kwos 2-benzylo-5-omigegΌleriogewy'.

Steszwoue w opisie określenie „resuto omigokwpsowo” ougoruo tę ruęść omiuokwosu (j ok udefigiewpgz w opisie), któro jest eberno w peptyduie.

Stosewoue w opisie ekreślegie „peptyd” eugorup uwiąuek ligiewy ułożony u. dwórh, lub więksuej liruby omiuokwosów (jak udefiniewauz w opisie) połąruegyrh ue sobą wiąuouiem peptydowym. Określeuie „peptyd” obejmuje także uwiąuki uowierojąre uorówuo ugrupowano peptydewe jok i uiepeptydowe, tokie jok ugrupzwpgip pseudopeptydów lub peptydów mimetyrugyrh, olbe inne ugrupowano nie będące omiuekwosomi. Tego reduoju uwiąuek uowierojąry uprówge ugrupowano peptydowejok i nepeptydzwe meżuo określić tokżejoko „analog peptydu”.

„Pseudepeptydem” lub „peptydem mimetyrugym” jest uwiąuek goślodująry strukturę resuty omigekwosewej lub peptydu, up. prueu wykoruostpgie grup wiążąryrh iggorh uiż wiązouip amidowe pomięduy peptydem mimetorugom i resutą ominokwasową (wiąuono pseudopeptydewe) i/lub prueu wykoruostpgie podstawników neommekwosowyrh i/lub resuty modyfikowogego omigzkwo2u.

Określeuie „resuto pseudepeptydu” ouuorup tę ruęść pseudepeptydu lub peptydu mimetyrugeze (jok udefmiewouo w opisie), któro jest zberno w peptyduie.

Określeuie „wiąuouie peptydewe” eugoruo kewoleuryjge wiąuogie amidowe utworuoue w wynku utraty ruąsteruki wody w reokrji grupy karboksylowej jeagezo omigokwosu u grupą aminową drugiego omigekwosu.

Określeuie „wiązouie pseudopeptydewe” obejmuje iuostery wiąuaniapeptydewege, które możno wykeruystoć uomiost, lub w uostępstwie, gzrmoluego wią^^o amidowego. Tokie uostęprue lub amidowe „rówuowożue” wiąuouio twzrzoge są prueu kombiuorje atomów gormoluie uie spotykogyrh w peptydorh lub biołkorh, które naśladują przestruegge wymagania wiąuouio amidowego i które stobibuują ruąsterukę u punktu widzeuio reukłodu egzymotyrugego.

¹ Określegio „Lu”, „grupo wiążąro” i „grupo mostkowa”, steszwoue uomieggie w rołym tekśrie opisu, euuorząją grupę atomów edduielojąryrh Q od rhelotoro metolu z symbolu Ch

Określegio „oktywuo grupo o symbolu Lu”, „oktywuy Lu”, „oktywuo grupo mostkowa” i „oktywuy mostek”, stosewoue upmieguie w rołym tekśrie opisu, eduesząsię do grupy wiążąrej, zbejmująrej jeduąlub więks/uąlirubę grup oktywgyrh, cdelgyrh de reagowano u rhelotorem lub grupą o symbolu Q i tworuegio u uimi wiąuoń.

Określeuio „Ch”, „rhelotor metolu” i „rhelotor” stesowoue są uomieggie w rołym tekśrie opisu de eugorueuio ugrupowania rhemiruuege udolnego de wiąupgio się u metolirugym ^^dem lub de twerueuio u nim kompleksu.

Określenie „ugrupowanie rykliuująre” eunoruo uwiąuek pośredni słuząry jako prekursor dla grupy występująrej w grupie o symbolu Q.

Określeuie „ugrupowanie rykliuująre podstawione w pierśrieniu” zuuoruo ugrupowanie rykliuująre cowierojąre podstawnik (podstawniki) wjednym, lub w więksuej lirubie swyrh pierśrieni korberykliruuyrh lub heteroryklirunyrh.

Określenie „ugrupowanie modyfikowane grupą mostkową” oduosi się do ugrupowania rykliuująrego uowierojąrege aktywną grupę o symbolu Lu.

178 252

Określenie „półprodukt związku cyklicznego” oznacza półprodukt służący jako prekursor dla grupy o symbolu Q w zastrzeganych związkach.

Określenie „półprodukt związku cyklicznego modyfikowany grupą mostkową” oznacza prekursor związku cyklicznego zawierający aktywną grupę o symbolu L_n

W opisie stosowano następujące skróty:

acetamidometyl kwas D-2-aminomasłowy

5-aminokaproamid (5-aminoheksanoamid) adenozynodifosforan tert-butoksykarbonyl kwas tert-butoksykarbonylo-3 -amino-metylobenzoesowy [2-(tert-butoksykarbonyloksyloimino2-2-fenyloacetonitryl] chlorek bis(2-okso-3-oksazolidynylo)fosfiny dichlorobenzyl karbobenzyloksy dicykloheksylokarbodiimid spektroskopia masowa z bezpośredniąjonizacją chemiczną diizopropyloetyloamina spektroskopia masowa z elektrorozpylaniem 4-dimetylojminopirydyna heksafluorofosforan 2-( 1 H-benzotriazol-1 -ilo)^ 1,1,3,3 -tetrametylouroniowy stała dysocjacji

N-[4-karboksybenzylo]-N,N'-bis(merkaptoetylo)glicynamid ester etylowy N-merkaptoetyloaminoacetylo-L-cysteiny a-N-metyloarginina kwas a-N-metyloasparaginowy N-metyloglicyna kwas N-metylo-3-aminometylobenzoesowy N -metylomorfolina O-cykloheksyl O-benzyl O-sukcynoimidyl tetrafluoroboran 2-(1H-benzotriazol-1-ilo)-1,1,3,3-tetrametylouroniowy

2-(trimetylosililo)etyloksykarbonyl tosyl trifenylometyl karbodiimid rozpuszczalny w wodzie

W opisie stosowano następujące, powszechnie przyjęte trzyliterowe skróty nazw aminokwasów, natomiast nie stosowano jednoliterowych skrótów nazw aminokwasów.

Ala - alanina

Arg = arginina

Asn = asparagina

Asp = kwas asparaginowy

Cys = cysteina

Gly = glicyna

Ile = izoleucyna

Leu = leucyna

Lys = lizyna

Nle = norleucyna

Phe = fenyloalanina

Acm D-Abu 5-Aca adp Boc

Boc-Mamb (kwas) Boc-ON BOP-Cl Cl₂Bzl

CBZ, Cbz lub Z

DCC

DCI-MS

DIEA

ESI-MS

DMAP

HBTU

Kd mama ma-mama NMeArg lub MeArg NMeAsp

NMeGly lub MeGly

NMe-Mamb

NMM

OcHex

OBzl

OSu

TBTU

Teoc

Tos

Tr wscd

178 252

Phg = fenyloglicyna

Pro = prolina

Ser = seryna

Tyr = tyrozyna

Val - walina

Związki według wynalazku inożna syntetyzować z zastosowaniew typowych inetod syntezy znanych fachowcow. Do korzystnych wetod należą, ale bez ograniczania się tylko do nich, wetody opisane poniżej.

Ogólnie, peptydy wydłuża się przez odblokowanie a-arniny reszty k-końcowej i sprzęgnięcia następnego, odpowiednio zabezpieczonego arninokwasu poprzez wiązanie peptydowe przy użyciu opisanych wetod. Ten sposób postępowania obejwujący odblokowanie i sprzęganie powtarza się tak długo, aż uzyska się pożądaną sekwencję. Sprzęgnięcia tego wożna wykonać z udziałew składowych awinokwasów w sposób stopniowy, albo na drodze kondensacji fragwentów (od dwóch do kilku awinokwasów), albo za powocą kowbinacji obydwu procesów, albo na drodze syntezy peptydów w fazie stałej, według wetody pierwotnie opisanej przez Merrifielda [J. Aw. Chew. Soc., 85, 2149-2154 (1963)].

Związki według wynalazku wożna także syntetyzować przy użyciu zautowatyzowanego urządzenia do syntezy peptydów. Ponadto, sposoby postępowania przy syntezie peptydów opisane są w: Steward i Young, „Solid Phase Peptide ^^nthesis”, wyd. 2, Pierce Chewical Co., Rockford, IL (1984); Gross, Meienhofer, Udenfriend, (red.), „The Peptides. Analysis, Synthesis, Biology”, tow 1, 2, 3, 5 i 9, Acadewic Press, New York (1980-1987); Bodanszky, „Peptide Chewistry. A. Practical Textbook”, Springer-Verlag, New York (1988); oraz Bodanszky i in., „The Practice of Peptide Synthesis”, Springer-Verlag, New York (1984).

Sprzęgnięcie zachodzące więdzy dwiewa pochodnywi awinokwasów, więdzy awinokwasew i peptydew, więdzy dwowa fragwentawi peptydów lub na drodze cyklizacji peptydu, wożna przeprowadzić z zastosowaniew typowych wetod sprzęgania, takichjak wetoda azydkowa, we< toda wieszanych bezwodników kwasów karboksylowych (chlorowrówczan izobutylu), wetoda karbodiiwidowa (dicyeloaeesylokarbodiimid, diizopropylokarbodiiwid lub rozpuszczalne w wodzie kaobodiiwido), wetoda aktywnego estru (ester p-nitoofenolowy, iwidoester N-óodroksysuecynylowy), wetoda z użyciew odczynnika K, Woodwarda, wetoda karbonylodiiwidazolowa i wetoda z uż\Oiem ocldzynnύkew fosforrowch, talach h tac BOI^-<^^ 1 ub metodd utleniewa-rrdukcji. Niektóre z tych wetod (zwłaszcza wetodę karbodimiidową) wożna polepszyć przez dodanie 1-óydooksybenzoariazdlb. Tego rodzaju reakcje sprzęgania wożna przeprowadzić albo w roztworze (w fazie ciekłej), albo w fazie stałej. Grupy funkcyjne składowych awinoewasów wuszą być zabezpieczone w trakcie przeprowadzania reakcji sprzęgania, a to w celu uniknięcia tworzenia się niepożądanych wiązań. Grupy zabezpieczające, których wożna użyć w tyw przypadku, wyszczególnione są w: Greene, „Podaehtive Groups in Organie Synthesis”, John Wiley & Sons, New York (1981), oraz w: „The Pepaides. Analysis, Synthesis, Biology, tow 3, Ahadawih Press, New York (1981).

Grupę a-karboksylową reszty C-końcowej zazwyczaj zabezpiecza się przez utworzenie estru, który wożna odszczepić, w wyniku czego olozywuje się kwas karboksylowy. Do tego rodzaju grup zabezpieczających należą: 1) estry alkilowe, laeie jak ester wetylowy i tert-butylowy, 2) estyr αroeoyΐl lakiie jak ester benzylowy i podstawiony benzylowyi albo 3) estry dające się odszczepić przez podziałanie słabą zasadą lub słabyw środk^ew oedbkująhyw, laeCe jak ester IoćhhloooetylowO i ester fenahylowo'. W przypadku syntezy w fazie stałej, C-końcowy awinokwas zostaje związany z nierozpuszczalnyw nośnikiew (zazwyczaj polistyrenowyw). Nośniki nierozpuszczalne tego rodzaju zawierąiągrupę, która reaguje z grupąkarboksylową, z utworzeniew wiązania, wykazującego stabilność w warunkach wydłużania peptydu, ale które później łatwo ulega rozszczepieniu. Przykładoworni takiwi nośnikawi są: żywica oksywowa [DeGrado i Kai< ser, J. Org. Chew., 45, 1295-1300 (1980)], żywica chloro- lub browowetylowa, żywica hydroksywetylowa i żywica awinowetylowa. Wiele z tych żywic jest dostępnych w handlu i to już z włączonyw pożądanyw awindkwafew C-końcowyw.

178 252

Grupa α-aminowa każdego aminokwasu musi być zabezpieczona. Można w iym przypadku użyć jakiejkolwiek grupy zabezpieczającej znanej w iej dziedzinie ieehniki. Przykładowymi iego rodzaju grupami są: i) iyp grup acylnwnch, iakichjak grupa formylowa, iriflueroaceiylowa, fialilnwa i p-ioluenesulfonnwa; 2) iyp grup iwnreących aromaiycene karbaminiany, iakich jak grupa bcnzyloksnkąbenylowa (Cbz) i podsiawione grupy beneyloksnkarbonnlowe, grupa 1-(p-biί'cnylo)-1-meinlncioksnkarbocnlowa i grupa 9-flunrenylnmeiyloksnkarbonylowa (Fmnc); 3) iyp grup iwnreących alifatyczne karbaminiany, iakich jak grupa ieri-buioksykarbonylowa (Boc), grupa eioksykarbonylowa, grupa diizoprnpylomcinksnkąrbocylowa i grupa allilnksnkarbonnlowa; 4) iyp grup iworzących cykloaleilnwe grupy karbaminianowe, iakich jak grupa cnklopelntyloksykąbonnlowa i grupa adamantylnksnkarbonylowa; 5) iyp grup alkilowych, iakich jak grupa irifenylnmetylnwa i grupa benzylowa; 6) typ irialkilnsilanu, iakiego jak irimetylesilan; oraz 7) iyp grup zawierających iiol, iakich jak grupa fenyleiiokarbnnylnwa i grupa diiiasukcnnoilewa. Korzystną grupą zabezpieczającą grupę aminową jesi albo Boc, albo Fmoc. W handlu dnsiępnych jesi wiele pochodnych aminnkwasów ndpnwiednin zabezpieczonych, nadających się do synieey popiydów.

Grupa zabezpieczająca grupęą-aminnwąensiajc ndszceepinna przed sprzęgnięciem nasiępnego aminokwasu. W przypadku użycia grupy Bnc, meiodami z wyboru są: meioda z użyciem kwasu irifluoroociowego, samego lub w dichleromcianie, albn meioda z użyciom HCl w dioksanie. Nasiępnie, uiwnrzoną iak sól amoniowąenbnjęinia się albn przed przeprowadzeniem sprzęgania, albn in siiu przy użyciu rnziworów zasadowych iakich, jak wodne bufory, lub aminy ireeeinrzędowe w dichlornmeianie lub dimetyloformamidzie. W przypadku użycia grupy Fmoc, odczynnikami z wyboru są: piperydyna lub podsiawinna piperydyna w dimetyloformamidzie, jednakże mnżna użyćjąPiejknlwick aminy drugoreędowej lub wodnych rnziworów zasadowych. Odblokowania dokonuje się w iemperaiurze w zakresie od 0° dn iemperaiury pokojowej.

Wszysikie aminokwasy z grupami funkcyjnymi w łańcuchach bocznych museąbyć zabezpieczone podczas syntezy pepiydu i dokonuje się iego przy użyciu grup zabezpieczających powyżej wyszczególnionych. Fachowcy zdadzą sobie sprawę z iegn, że wybór i wnkerensianic odpowiednich grup zabezpieczających iego rodzaju grupy funkcyjne w łańcuchach bocznych zależeć będzie od rodzaju aminokwasu i obecności innych grup zabezpieczających w pepiydeie. Dobranie odpowiedniej iegn rodzaju grupy zabezpieczającej jesi ważne z iego powodu, że nie może ona być usunięia w irakeie odblokowywania i sprzęgania grupy a-aminowej. I iak np. w przypadku wybrania Bnc dn zabezpieczenia a-aminy, dopuszczalne jesi użycie nasiępujących grup zabezpieczających: w przypadku argininy ugrupowania p-ioluenosulfnnylowe (insyl) i grupa nii^wa; w przypadku lizyny podstawione grupy bezcylnksykarbonylnwe, grupa insylnwa i grupa triflueroacctylowa; w przypadku kwasu glutaminnwegn i kwasu asparaginowego esiry benzylowe lub alkilowe, takie jak esier cnklnpeniylnwn; w przypadku seryny i ireoniny etery benznlewe; w przypadku tyrozyny eiery benzylowe, podstawione etery benzylowe lub grupa 2brnmebcnenloksnkarbonylnwa; w przypadku cysteiny grupa p-meiylnbenzylowa, grupa p-meinksybenzylowa, grupa aceiamidometylowa, grupa benzylowa lub grupa icri-buiylesulfonnlewa, indol w irypiofanie mnże poznsiać niezabezpieczony, względnie mnżna gn zabezpieczyć prey użyciu grupy fermnlowęj.

W przypadku wybrania Fmoc do zabezpieczenia grupy aminowej, zazwyczaj nadają się do przyjęcia grupy zabezpieczające oparie na iori-buiylu. I iak np. w przypadku lizyny mnżna użyć Bnc, w przypadku seryny, ireoniny i tyrozyny eteru ieri-butylowego, a w przypadku kwasu glutaminowego i kwasu asparaginowego esiru teri-butylowego.

Po zakończeniu wydłużania i cyklieacji pepiydu, wseysikie grupy zabezpieczające usuwa się. W przypadku syntezy prowadzonej w fazie ciekłej, grupy zabezpieczające usuwa się wjakiknlwiek spnsób podyktowany wyborem danej grupy eabeepieceającej. Takie sposoby posiępnwania są dobrze znane fachowcom. W przypadku syntezy w fazie siałej, pepiyd powinien być usunięty z żywicy bez jednoczesnegn usunięcia grup zabezpieczających grupy funkcyjne, kióre mogłyby przeszkadzać w procesie cyklizacji. I iak, jeżeli cyklizację pepiydu ma się przeprowadzić w roztworze, warunki ndseeeepienia należy iak dnbrać, aby dosełn dn uiwnreenia wolnej

178 252 grupy a-karboksylanowej i wolnej grupy a-aminowej, bez jednoczesnego usunięcia innych grup zabezpieczających. Alternatywnie, peptyd można usunąć z żywicy na drodze hydrazynolizy, po czym poddać go sprzęganiu metodąazydkową. Inna, bardzo dogodna metoda, polega na przeprowadzeniu syntezy peptydów na żywicy oksymowej, po której następuje wewnątrzcząsteczkowe nukleofilowe wyparcie z żywicy, w wyniku czego powstaje cykliczny peptyd [Osapay, Profit i Taylor, Tetrahedron Letters, 43,6121 -6124 (1990)]. W przypadku użycia żywicy oksymowej, na ogół wybiera się schemat zabezpieczania z udziałem Boc. Tak więc, korzystny sposób usuwania grup zabezpieczających łańcuch boczny obejmuje, ogólnie, obróbkę przy użyciu bezwodnego HF zawierającego dodatki, takie jak sulfid dimetylowy, anizol, tioanizol lub p-krezol w temperaturze 0°C. Odszczepienia peptydu można dokonać także przy użyciu innych odczynników kwaśnych, takich jak mieszaniny kwasu trifluorometanosulfonowego i kwasu trifluorooctowego.

Rzadziej spotykane aminokwasy, stosowane do wytwarzania związków według wynalazku, można syntetyzować z wykorzystaniem metod typowych, znanych fachowcom [„The Peptides: Analysis, Synthesis, Biology, tom 5, str. 342-449, Academic Press, New York (1981)]. N-alkiloaminokwasy można wytworzyć z wykorzystaniem sposobów postępowania poprzednio opisanych [Cheung i in., Can. J. Chem., 55, 906 (1977); Freidinger i in., J. Org. Chem., 48, 77 (1982)].

Pochodne kwasu Boc-aminometylobenzoesowego użyteczne jako ugrupowania cyklizujące w syntezie związków według wynalazku, wytwarza się z zastosowaniem typowych sposobów postępowania, np. takich, jakie opisano w: Tett. Lett., 4393 (1975); H.O. House, Modem Synthetic Reactions (1972); lub Harting i in., J. Am. Chem. Soc., 50,3370 (1928), jak to przedstawiono na schemacie 1.

Schemat 1

NH'

BOC

Kwasy tert-butoksykarbonylo-3-aminofenylooctowe, użytecznejako związki pośrednie w syntezie związków według wynalazku, wytwarza się z zastosowaniem typowych sposobów postępowania, np. takich, jakie opisano w: Collman i Groh, J. Am. Chem. Soc., 104 (1391) (1982), jak to przedstawiono na schemacie 2.

Schemat 2

HCOgH t-BuOnCOCOotBu , DIEA

C0₂t~Bu

Kwas 1-aminometylobenzoesowy. HCl i kwas 2-aminometylofenylooctowy. HCl, użyteczne jako związki pośrednie w syntezie związków według wynalazku, wytwarza się z zastosowaniem typowych sposobów postępowania, np. takich, jakie opisano w: Naito i in., J. Antibiotics, 30,698 (1977) lub Young i Sweet, J. Am. Chem. Soc., 80,800 (1958), jak to przedstawiono na schemacie 3.

178 252

TMSN3 - azydek trimetylosililu

Syntezy cyklicznych związków pośrednich można dokonać zgodnie ze sposobami postępowania opisanymi przez Moshera i in. [Tett. Lett., 29, 3i83-3i86] i jak to przedstawiono na schemacie 4. Ten sam sposób postępowania stanowi, na ogół, użyteczną metodę przekształcania aminy pierwszorzędowej w guanidyno wą grupę funkcyjną.

Syntezę pewnych cyklicznych związków pośrednich przedstawiono na schemacie 5. 52 Schemat 5 /

CH.

n “ 1 s 2 R⁵ o CH.

patrz : synteza związku 41

178 252

Cykliczne związki pośrednie można również wytwarzać z zastosowaniem innych typowych sposobów postępowania, np. tak jak to opisano w: Garigipati, Tett. Lett., 31, 1969-1972 (1990) oraz w kanadyjskim opisie patentowym nr 2008311 i jak przedstawiono na schemacie 6. Grupę kwasu asparaginowego można zabezpieczyć (np. zabezpieczającą grupą fenacylową) w celu uniknięcia zachodzenia reakcji ubocznych.

Schemat 6

n = 0, 1

178 252

Cykliczne związki pośrednie o poniższym wzorze

w którym X! oznacza grupę 2-propylową_; etylową lub p-hydroksyfenylomietylo wa, a Χ2 oznacza H, czyli: cyklo(D-Val-NMeArg-Gly-Asp-Mamb(5-CH2NHX2), cyklo(D-Abu-NMeArg-Gly-Asp-Mamb(5-CH₂NHX2) i cyklo(D-Tyr-NMeArg-Gly-Asp-Mamb(5-CH2NHX2) można wytworzyć z wykorzystaniem sposobów opisanych powyżej przy użyciu podstawionego w pierścieniu ugrupowania cyklizującego, w którym Y oznacza CH2NH2.

Poniżej omówiono syntezę pewnych cyklicznych związków pośrednich. Sąto związki pośrednie służące jako prekursory grupy o symbolu Q w związkach o wzorze (QLn)dCh Związki te można bezpośrednio znakować izotopami radioaktywnymi, albo można poddać modyfikacji przez przyłączenie grupy wiążącej (grup wiążących) i chelatora (chelatorów).

Kwas tert-butoksykarbonylo-3-aminometylobenzoesowy (Boc-Mamb) sprzęga się z żywicą oksymowąz zastosowaniem modyfikacji metody opisanej przez DeGrado i Kaisera [J. Org. Chem., 45,1295 (1980)], przy użyciu 1 równoważnika kwasu 3-aminometylobenzoesowego (w odniesieniu do poziomu podstawienia żywicy), 1 równoważnika HBTU i 3 równoważników NMM. Alternatywnie, Boc-Mamb (1 równoważnik) można poddać sprzęganiu z żywicą oksymowąprzy użyciu 1 równoważnika tak DCC jak i DMAP w środowisku chlorku metylenu. Czas sprzęgania mieści się w zakresie od 15 do 96 godzin. Następnie oznacza się poziom podstawienia, z zastosowaniem albo testu z użyciem kwasu pikrynowego [Sarin, Kent, Tam i Merrifiels, Anal. Biochem., 117, 145-157 (1981)], albo ilościowej metody ninhydrynowej [Gisin, Anal. Chim. Acta, 58, 248-249 (1972)]. Nieprzereagowane grupy oksymowe zostają zablokowane przy użyciu 0,5 M chlorku trimetyloacetylu/0,5 M diizopropyloaminy w DMF w ciągu 2 godzin. Odblokowania grup zabezpieczających Boc dokonuje się przy użyciu 25% TFA w DCM w ciągu 30 minut. Pozostałe aminokwasy lub pochodne aminokwasów sprzęga się przy użyciu od dwukrotnego do dziesięciokrotnego nadmiaru (w przeliczeniu na wsad pierwszego aminokwasu lub pochodnej aminokwasu) odpowiedniego aminokwasu lub pochodnych aminokwasu i HBTU w środowisku około 8 ml DMF. Następnie zobojętnia się żywicę in situ przy użyciu 3 równoważników NMM (w przeliczeniu na ilość użytego aminokwasu). Czas sprzęgania mieści się w zakresie od 1 godziny do kilku dni. Całkowitość sprzęgnięcia kontroluje się z zastosowaniem jakościowej metody ninhydrynowej lub metody z użyciem kwasu pikrynowego w przypadku, gdy aminokwas sprzęgany był z aminą drugorzędową. W oparciu o uzyskane tak wyniki, aminokwasy poddaje się, jeżeli jest to potrzebne, powtórnemu sprzęganiu.

Po złożeniu liniowego peptydu usuwa się N-końcową grupę Boc przez podziałanie 25% TFA w DCM w ciągu 30 minut. Następnie żywicę zobojętnia się przez podziałanie 10%o DIEA w DCM. Cyklizacji zjednoczesnym odszczepieniem peptydu dokonuje się z zastosowaniem metody, którą podali Osapay i Taylor [J. Am. Chem. Soc., 112, 6046 (1990)], przez zawieszenie

178 252 żywicy w DMF użytym w ilości około i 0 ml/g, dodanie i równoważnika HOAc (w przeliczeniu na wsad pierwszego aminokwasu) i mieszanie w temperaturze 50-60°C w ciągu 60-72 godzin. Po przesączeniu przez lejek z filtrem ze spiekanego szkła, otrzymany przesącz DMF odparowuje się, pozostałość rozpuszcza w HOAc lub mieszaninie acetonitrylu i wody i:i i liofilizuje, w wyniku czego otrzymuje się zabezpieczony produkt cykliczny. Alternatywnie, wytworzony produkt można rozpuścić w metanolu i wytrącić eterem, w wyniku czego otrzymuje się zabezpieczony produkt cykliczny. Poddaje się go następnie działaniu (przeprowadzonemu z zastosowaniem typowych sposobów postępowania) bezwodnego fluorowodoru [Stewart i Young, „Solid Phase Peptide Synthesis”, wyd. 2, Pierce Chemical Co., 85 (i984)] zawierającego i ml/g m-krezolu lub anizolu jako akceptora rodników, w temperaturze 0°C, w ciągu 20-60 minut, w celu usunięcia grup zabezpieczających łańcuchy boczne. Tak otrzymany produkt surowy można poddać oczyszczaniu metodą HPLC z odwróconymi fazami przy użyciu 2,5 cm preparatywnej kolumny Vydac Cl 8, przy liniowym gradiencie acetonitrylu zawierającego 0,i% TFA, w wyniku czego otrzymuje się czysty produkt cykliczny.

W syntezach tych użyć można następujących Ν-α-Boc-zabezpieczonych aminokwasów:

Boc-Arg(Tos), Boc-N-a-MeArg(Tos), Boc-Gly, Boc-Asp(OcHex), kwas Boc-3-aminometylo-4-jodobenzoesowy, Boc-D-Ile, Boc-NMeAsp-(OcHex), Boc-NMe-Mamb, Boc-D-Phg, Boc-D-Asp(OBzl), Boc-L-Asp(OcHex), Boc-a-Me-Asp(OcHex), Boc-bMe-Asp(OcHex), Boc-L-Ala, Boc-L-Pro, Boc-D-Nle, Boc-D-Leu, Boc-D-Val, kwas Boc-D-2-aminomasłowy (Boc-D-Abu), Boc-Phe, Boc-D-Ser(Bzl), Boc-D-Ala, kwas Boc-3-aminometylobenzoesowy (Boc-Mamb), Boc-D-Lys (2-CiZ), Boc-p-Ala, Boc-D-Pro, Boc-D-Phe, Boc-D-Tyr(Cl₂Bzl), Boc-Nme-Amf(CBZ), kwas Boc-aminotetralinokarboksylowy, kwas Boc-aminometylonaftoesowy, kwas Boc-4-aminometylobenzoesowy lub Boc-NMeGly.

Korzystnymi N-a-Boc-zabezpieczonymi aminokwasami użytecznymi w omawianych syntezach są: Boc-Arg(Tos), Boc-N-a-MeArg(Tos), Boc-Gly, Boc-Asp(OcHex), Boc-D-Leu, Boc-D-Val, kwas Boc-D-2-aminomasłowy (Boc-D-Abu), Boc-Phe, Boc-D-Ser(Bzi), Boc-D-Ala, kwas Boc-3-aminometylobenzoesowy (Boc-Mamb), Boc-D-Lys(2-ClZ), Boc-Ala, Boc-D-Pro lub Boc-NMeGly.

Cykliczne związki pośrednie modyfikowane grupą mostkową można syntetyzować albo przez włączenie odpowiednio zabezpieczonej grupy mostkowej do ugrupowania cyklizującego, z następującym po tym wytworzeniem cyklicznego związku pośredniego modyfikowanego grupąmostkową, albo przez przyłączenie grupy mostkowej do cyklicznego związku pośredniego.

Modyfikowane grupą mostkową ugrupowania cyklizujące można syntetyzować albo poprzez przyłączenie grupy mostkowej do podstawionego w pierścieniu ugrupowania cyklizującego wytworzonego sposobem powyżej opisanym, albo przez włączenie odpowiednio zabezpieczonej grupy mostkowej w tok syntezy ugrupowania cyklizującego.

Grupę mostkową można przyłączyć do podstawionego w pierścieniu ugrupowania cyklizującego, w którym Y oznacza NH2. Jak to uwidoczniono na schemacie 7, w rezultacie zhydrolizowania estru metylowego Boc-zabezpieczonego estru metylowego kwasu 3-aminometylo-5-ami nobenzoesowego w łagodnych warunkach zasadowych, z następującą po tym obróbką z udziałem akrylanu benzylu (Lancaster Synthesis, In.) i kwasu octowego jako katalizatora, otrzymuje się produkt addycji Michaela. Nawet pomimo tego, że to modyfikowane grupą mostkową ugrupowanie cyklizujące zawiera niezabezpieczoną aminę drugorzędową, może ono być użyte bezpośrednio w syntezie w fazie stałej. Jednakże, jeżeli jest to pożądane, można przeprowadzić zabezpieczenie grupy aminowej przez podziałanie chloromrówczanem benzylu i słabą zasadą.

Schemat 7

178 252

C0₂-Bzl AcOH_p 60° C

Grupę mostkowąmożna także włączyć w tok syntezy ugrupowań cyklizujących, jak w przypadku syntezy modyfikowanego grupą mostkową ugrupowania cyklizującego 5-Aca-Mamb opisanej w przykładach.

Na schemacie 8 pokazano, jak można zsyntetyzować także grupę mostkową przyłączoną do ugrupowania cyklizującego poprzez przeciwną amidową grupę funkcyjną. W wyniku redukcji grupy nitrowej estru monometylowego kwasu 3-nitroizoftalowego (Flu-ka) przy użyciu katalizatora palladowego na węglu, otrzymuje się ester monometylowy kwasu 3-aminoizofitalowego, który można przekształcić w odpowiedni nitryl metodą Sandmayera. Reakcja wspomnianego estru, z mono-zabezpieczoną diaminą prowadzi do otrzymania odpowiedniego amidu. Grupa zabezpieczająca diaminy musi wytrzymywać warunki uwodornienia. Na schemacie uwidoczniono użycie Teoc (grupy 2-trimetylosililoetoksykarbonylowej), ale dla fachowca będzie rzeczą oczywistą zastosowanie w tym przypadku także i innych grup zabezpieczających. Po redukcji nitrylu przy użyciu katalizatora palladowego na węglu otrzymuje się modyfikowane grupą mostkową ugrupowanie cyklizujące.

Schemat 8

178 252

co^

Grupy mnsiknwe przyłączone w pozycji Y podsiawinnych w pierścieniu ugrupowań cyklizujących pnpreee wiązanie eiernwe można syntetyzować z zastosowaniem jako związku wyjściowego kwasu 3-hydrnksn-5-aminnbeneocsowegn. Dn przekształcenia aminy w kwas

3-hndrnksn-5-cnjąnobcnznesoan wykorzystać mnżna reakcję Sandmeyera. Grupa mnsiknwa wprnwadeona ensiaje zkpomocąalkilnwaniajaP wyżej. W wyniku redukcji niirylu z zastosowaniem katalizatora palladowego na węglu oirzymuje się grupę aminnmeiylową. Zabezpieczenie grupy aminowej grupą. Boc przy użyciu diwęglanu di-ieri-buiylu zapewnia uzyskanie modyfikowanych grupą mosikową. ugrupowań cyklizujących gotowych do użycia w synieeie w fazie

“ż³

Teoc-NH-(CH_O)„CH_o0 i n z

H₂p Pd/C

Teoc-NH’(CH₂)₂CH₂0 co₂h

Diwęglan di· tert-butylu

Boc-NH ,co₂h

T

Teoc-KH-(CH₂)_nCH₂0

Grupy mnsikowe kończące się na grupie karboksylowej mnżna synietyenwać z zastosowaniem bezwndników cyklicznych. Sehemai I0 objaśnia iego rodzaju synieeę z użyciem bezwodnika bursztynowego. Reakcja zabezpieczonego grupą Bnc esiru metylowego kwasu 3-aminometyln-5-aminobeneoesowego z bezwodnikiem bursztynowym prnwadei dn oireymania grupy mosikowej jakn kwasu karboksylowego. Po zakiywowaniu kwasu karboksylowego i kondensacji z karbazanem benzylu (Lancaster Synihesis, Inc.) nirzymuje się zabezpieczony hydrazyd. Hydrazyd ien służy do zabezpieczania kwasu karboksylowego w dalszej części syntezy-'.

178 252

Po hydrolizie estru metylowego otrzymuje się modyfikowane grupą mostkową ugrupowanie cyklizujące w postaci gotowej do użycia w syntezie w fazie stałej. Po doprowadzeniu syntezy do końca, usunięcie grupy zabezpieczającej Cbz z hydrazydu otwiera drogę do wytworzenia azydku i sprzęgnięcia azydku z chelatorem [Hofmann, Magee i Lindenmann, J. Amer. Chem. Soc., 72, 2814 (1950)]. Przedstawiono to na schemacie 10.

Schemat 10

Sposób wytwarzania grupy mostkowej wywodzącej się z glikolu tetraetylenowego, powyżej omówiony, jest przedstawiony na schemacie 11. Synteza rozpoczyna się od 1 -amino-11 -azydo-3,6,9-trioksaundekanu [Bertozzi i Bednarski, J. Org. Chem., 4326-4329 (1990)]. W wyniku redukcji azydku z udziałem katalizatora palladowego na węglu otrzymuje się aminę, którajest zabezpieczona grupą Cbz (oznaczoną symbolem na schemacie 11 i w dalszym ciągu opisu). Następnie alkohol zostaje przekształcony w p-toluenosulfonian przy użyciu chlorku toluenosulfonylu i zasady.

Schemat 11

1) H₂, Pd/c

N₃-(CH₂CH₂O)₄-H -> Z-NH-(CH₂CH₂O)₄-H

2) Z-CI,EtjN

Ts-Cl, Et₃N

Z-NH-(CH₂CH₂O)₄-Ts

178 252

Na następnym schemacie pokazano drugi typ grupy mostkowej złożonej zjednostek glikolu etylenowego. Taka grupa mostkowa zawiera na jednym swym końcu grupę karboksylową, co umożliwia mu przyłączanie się do ugrupowań cyklizujących zawierających aminowe grupy funkcyjne. Synteza rozpoczyna się od opisanego powyżej aminoalkoholu zabezpieczonego grupąCbz. Reakcja alkoholu z diazooctanem etylu i dimerem octanu rodu (II) prowadzi do otrzymania estru kwasu ε-glikolowego z „ogonem” glikolu tetraetylenowego. Po hydrolizie estru etylowego otrzymuje się grupę mostkową gotową do sprzężenia z ugrupowaniem cyklizującym. Przedstawiono to na schemacie 12.

Schemat 12 N₂CH₂CO₂Et

Z-NH-(CH₂CH₂O)₄-H -► Z-NH-(CH₂CH₂O)₄-CH₂CO₂Et

Rh₂(OAc)₄

NaOH, H₂O

-1> Z-NH-(CH₂CH₂O)₄-CH₂CO₂H

Jak powyżej wskazano, tych modyfikowanych grupąmostkową ugrupowań cyklizujących używać można do syntetyzowania modyfikowanych grupą mostkową cyklicznych związków pośrednich.

Grupy mostkowe można także przyłączyć do cyklicznych związków pośrednich, jak to opisano w przykładach.

Szereg różnych modyfikowanych grupąmostkowązwiązków cyklicznych można syntetyzować przy użyciu dwufunkcyjnych odczynników sieciujących, opracowanych w celu otrzymywania pochodnych białek. Odczynniki te składają się z dwu grup elektrofilowych, takich jak aktywne estry lub izocyjaniany, rozdzielonych elementem dystansującym. Odczynniki te mogą być odczynnikami homodwufunkcyjnymi, co oznacza, że obie grupy aktywne sątakie same, albo odczynnikami heterodwufunkcyjnymi. Elementem dystansującym może być grupa alifatyczna lub aromatyczna i może zawierać dodatkową grupę funkcyjną w celu modyfikowania lipofilowości koniugatów, lub w celu umożliwiania rozszczepiania łańcucha. Poniżej objaśniono zastosowanie szeregu dostępnych w handlu odczynników sieciujących przy użyciu jako związku wyjściowego cyklicznego związku pośredniego wytworzonego z udziałem jednostki 4-aminometylo-Mamb.

Przykładowo, związek cykliczny zadaje się nadmiarem DSS (heksanodikarboksylan disukcynyloimidylu, Pierce Chemical Co.) w środowisku wodnym albo rozpuszczalnika organicznego, przy pH w zakresie od 7 do 9. Są to typowe warunki reakcji w przypadku omawianych odczynników sieciujących. Nadmiar takiego odczynnika sieciującego minimalizuje ilość utworzonego dimerycznego związku chemicznego. Zakres pH 7-9 umożliwia grupie aminowej przereagować z racjonalną szybkością, ale bez znaczniejszej hydrolizy drugiej grupy aktywnej i zapobiega reakcji z grupąguanidynowąargininy. Aktywny ester na końcu grupy mostkowej jest w dostatecznym stopniu stabilny, aby możliwe było dokonanie oczyszczenia metodą HPLC lub chromatografii rzutowej. Po przeprowadzeniu oczyszczania, modyfikowany grupą mostkową związek cykliczny można skoniugować z chelatorem zawierającym grupę nukleofilową, takąjak grupa aminowa lub tiolowa. Przedstawiono to na schemacie 13.

178 252

Oaruyngiki heteredwofUukryjue stosuje się, typowe, do ozyskiwouio bordue wybiórruej oktyworji peptydów i białek. No prcykłod meżuo stosować SMPB (4-(p-moleimidefen\le)-moślau sukrogeimidolu, Pierre Chemirol Ce.) do modyfikowania uowierojąrege grupę aminową uwiąuku rykliruuege i pruygetewouio go do spruęgouio u rhelotorem uowierojąrym grupę tizlewą. Reokrjo uwiąuku ryklircgego u SMPB w łogeduyrh worunkarh uosodowyrh prewodui de etruymogio modyfikowanego gropąmostkewąuwią(ko ryklirunego, w którym grupo mostkowa kzńruy się grupąmoleimidewą. Wybiórruość uTyskuje się dlatego, że grupo moleimidowo pruejowio niższą reaktywność w stosunku do grup omiuowyrh i uminimoliuewono jest dimeryuorjo. Pe dokonaniu eruysuruenio, grupę moleimidewą meżuo spruęgnąć u rhelotorem uowierojąrym grupę tielewą. Pruedstowiogz te no srhemorie 14.

Srhemot 14

Grupy mostkowe uowierojąre wewnętrune grupy funkryjne możno wytweruyć pruy użyriu zdruynników pokoconorh no srhemorie 15. EGS (bis(sukryneimidylesukrynzimi178 252 dan glikolu etylenowego); Sigma Chemical Co.) jest estrem bis-sukcynoimidylowym, który reaguje preferencyjnie z aminami. 3,3'-Ditiobispropionoimidan dimetylu (DTBP, nazywany także odczynnikiem Wanga i Richardsa; Pierce Chemical Co.) także w sposób preferencyjny reaguje z aminami. Disulfid zostaje rozszczepiony przez tiole. Meares i współpracownicy wykazali [Int. J. Cancer, Supplement, 2,99-102 (1988)], że znakowane ^mIn koniugaty przeciwciało-chelat połączone grupą mostkową zawierającą ugrupowanie disulfidu, szybciej zapewniąiąklirens radioaktywność w przypadku myszy niż czyniąto koniugaty, które nie zawierąiąrozszczepialnej grupy mostkowej. Schemat 15 ilustruje zastosowanie BSOCOES (sulfon bis[2-(sukcynoimidooksykarbonyloksy)etylowy], Pierce Chemical Co., homodwufunkcyjny odczynnik sieciujący zawierający wewnętrzną grupę sulfonową). Odczynnik ten przy koniugowaniu z aminą wytwarza grupę karbaminianową.

Schemat 15 ✓-Gly

N-McArj / I

D-VJ ¹

NH

McO

NH,*

N-Me-M \sp ' 1 ^D-^V“ NH

NH

NH,* (Su-OCOjCH^CH^iSOj

D-VłI

NH

NH

OOO

Schemat 16 objaśnia zastosowanie bisizocyjanianów i bisizotiocyjanianów do wytwarzania modyfikowanych grupą mostkową związków cyklicznych. Odczynniki te reagująz aminami z utworzeniem, odpowiednio, grup mocznikowych lub tiomocznikowych. Odczynników tych używa się w nadmiarze w celu zminimalizowania tworzenia się dimerów. Grupy izocyjanianowe i izotiocyjanianowe na końcu grup mostkowych sąw wystarczającym stopniu stabilne, aby umożliwić przeprowadzenie oczyszczania produktów.

178 252

Schemat 16

0CN-(CH2)_n-NC0

SCN-(CHi)n-NCS

Cyklo(N-E-Tyr-D-Lys)-NMeArg-Gly-Asp-Mamb)

wożna wytworzyć na drodze reakcji hyklo(D-Lys-NMeAog-Gly-Asp-Mawb) z boc-Tyr -OSu w środowisku rozpuszczalnika laeiegojαk DMF w obecności zasady, takiej jak lrietyloawi na, z następującyw potew odblokdwaniew.

Modyfikowany grupą wostkową związek cykliczny, cyklo((N<E-(4-awinofenyloacety lo)-D-Lys)-NMeArg-Gly-Asp-Mawb)

178 252 można wytworzyć na drodze reakcji cyklo(D-Lys-NMeArg-Gly-Asp-Mamb) z fmoc-4-aminofenylooctanem sukcynoimidylu w środowisku rozpuszczalnika takiego jak DMF w obecności zasady, takiej jak trietyloamina, z następującym potem odblokowaniem.

Modyfikowany grupą mostkową związek cykliczny, cyklo((N-s-(4-amino-2-hydroksybenzoilo)-D-Lys)-NMeArg-Gly-Asp-Mamb)

NH

można wytworzyć na drodze reakcji cyklo(D-Lys-NMeArg-Gly-Asp-Mamb) z 4-amino2-hydroksybenzoesanem sukcynoimidylu, w środowisku rozpuszczalnika takiego jak DMF lub THF, w obecności zasady, takiej jak trietyloamina.

Do wytwarzania radiofarmaceutyków według wynalazku stosuje się nowe odczynniki.

Odczynniki te złożone sąz chelatora, o symbolu Ch, połączonego poprzez grupę mostkową o symbolu L, z cyklicznym związkiem pośrednim, o symbolu Q. Odczynniki takie można syntetyzować rozmaitymi sposobami, albo za pomocą przyłączenia chelatora do modyfikowanego grupą mostkową cyklicznego związku pośredniego, albo przez przyłączenie chelatora z grupą mostkową do cyklicznego związku pośredniego. Korzystnie, chelator przyłączany jest do modyfikowanego grupą mostkową cyklicznego związku pośredniego.

Zgodnie z wynalazkiem stosować można dowolny chelator, pod warunkiem, że tworzy on stabilny kompleks z izotopem radioaktywnym. Typowo, izotopem radioaktywnymjest metal lub metal przejściowy, a kompleksem z chelatorem jest kompleks metal-chelator. Przykładami kompleksów chelatowych metalu sąkompleksy przytoczone w ostatnim przeglądzie podanym w pracy S. Jurissona i in. [Chem. Rev., 93,ii37-ii56 (i993)]. Chelatory przyłączyć można do grup mostkowych różnymi sposobami, znanymi fachowcom. Ogólnie, grupa aktywna mostka może reagować z chelatorem, albo, alternatywnie, grupa aktywna chelatora może reagować z grupą mostkową. Do odpowiednich grup aktywnych należą estry aktywne, aktywne izotioizocyjaniany, aktywne halogenki alkilowe i arylowe, aktywne aminy, aktywne tiole, aktywne hydrazyny, aktywne maleimidy itp. W poniższych przykładach opisano szereg modyfikowanych grupą mostkową związków cyklicznych zawierających grupy aktywne.

Do reprezentatywnych chelatorów należą: kwas dietylenotriaminopentaoctowy (DTPA), kwas etylenodiaminotetraoctowy (EDTA), kwas i,4,7,i0-tetraazacyklododekaino-KN^N.N^-tetraoctowy (DOTA), kwas i,4,7,i0-tetraazacyklododekano-N,N',N-trioctowy, kwas hydroksybenzyloetylenodiaminodioctowy, N,N-dioctan, N,N'-bis(pirydoksylo-5-fosforano)etylenodiaminy, kwas 3,6,9-triaza-i2-oksa-3,6,9-trikarboksymetyleno-i0-karboksy-i3-fenylotridekanowy, kwas i,4,7-triazacyklonoriano-N,N',N’-trioctowy, kwas i,4,8,ii-tetraazacyklotetradekano-N,N',N”,N'-tetraoctowy, kwas 2,3-bis(i^^lb^in^<^ilo))uc^rlk^a^^tt^ć^c^etta^mi^(o^i^to^itoK)wy oraz chelatory opisane poniżej. Innymi chelatorami mogą być wiążące metal regiony wywodzące się z wiążących metale białek takich, jak np. metalotiomny, stanowiące bogate w grupy sulfhydrylowe białka cytoplazmatyczne występujące u kręgowców, bezkręgowców i grzybów.

Chelator w postaci kwasu 4,5-bls((S-brκzollo)mrrkaptoacetamido)-waleriaκowrgo (mapt) syntetyzuje się zgodnie ze sposobem opisanym przez Fritzberga i in, [Appl. Radiat. Isot., 42, 525-530(i99i)].

178 252

Chelator w postaci (S-benzoilo)merkaptoacetyloglicyloglicyloglicyny (MAG,) syntetyzuje się zgodnie ze sposobem opisanym przez W. Brandatfa i in. [Appl. Radiat. Isot., 39,121-129 (1998)].

Chelator w postaci 6-Boc-hydrazynopirydyno-3-karboksylanu sukcynoimidylu (SHNH) syntetyzuje się zgodnie ze sposobem opisanym przez Schwartza i in. [Europejskie zgłoszenie patentowe 90301949.5 (1990)].

Syntezę chelatora zawierającego jedną grupę karboksylową zdatną do przyłączenia grupy mostkowej przedstawiono na schemacie 17. Synteza rozpoczyna się od N-alkilowania Cys(Acm)OMe przy użyciu acetalu dimetylowego bromoacetaldehydu. Następnie, aminę drugorzędową w produkcie alkilowania zabezpiecza się przed zachodzeniem dalszej reakcji grupą Teoc. Można w tym przypadku posłużyć się także innymi grupami zabezpieczaj ącymi, które wykazują stabilność zarówno w łagodnych warunkach kwasowych jak i w łagodnych warunkach zasadowych i które dają się usunąć w obecności siarki. Grupę Teoc wprowadza się przy użyciu p-nitrofenylowęglanu 2-(trimetylosililo2etylu. Następnie poddaje się acetal hydrolizie przez podziałanie wodnym roztworem słabego kwasu, po czym przeprowadza się aminowanie redukcyjne aldehydu z udziałem S-trifenylometylo-2-aminoetanotiolu. Wolną, grupę aminową, chelatora zabezpiecza się grupąTeoc, po czym ester metylowy poddaje się hydrolizie przy użyciu wodnego roztworu zasady, w wyniku czego otrzymuje się kwas karboksylowy gotowy do użycia w reakcji z grupą aktywną modyfikowanego grupą mostkową związku cyklicznego.

Schemat 17

H₂H^,CO2Me

BrCH₂CH(OMe)₂ (MeO)₂CH

N.

H

CO₂Me

Acm

I

Acm

Teoc-OpNP (MeO)₂CH—\

Teoc

1) H₂O, H*

2) NaCNBHj

Acm-S

NH₂

I

Acm

Teoc nL ^CO₂Me s

I

Acm

1) Teoc-OpNP

2) NaOH. H₂O

I I

Acm Acm

Syntezy chelatora zawierającego jedną dodatkowągrupę aminowądostępnąjeśli chodzi o koniugację z modyfikowanym grupąmostkowązwiązkiem cyklicznym dokonać można zgodnie ze sposobem postępowania uwidocznionym na schemacie 18. Kwas tioglikolowy zabezpieczony grupąAcm zostaje sprzężony z N-tert-butoksykarbonyloetylenodiaminą, z zastosowaniem typowych metod sprzęgania używanych w syntezie peptydów. Usuwa się grupę zabezpiecząiącąBoc przy użyciu TFA i otrzymanąaminę sprzęga z Boc-Cys(Acm)-OH. Po usunięciu grupy zabezpieczającej Boc otrzymuje się S-zabezpieczony chelator w postaci odpowiedniej do wejścia w reakcję z aktywną grupą modyfikowanego grupą mostkową związku cyklicznego.

178 252

Schemat 18

Aon i Aon ¹

Aon Aon

Wynalazek dotyczy odczynników o wzorze (QLn)dC_h, przeznaczonych do znakowania izotopami radioaktywnymi, zwierających jeden modyfikowany grupą mostkową cykliczny związek pośredni połączony z chelatorem, jak również odczynników zawierające dwa cykliczne związki pośrednie związane ze wspólną grupą mostkową, połączoną także z chelatorem.

Przykład odczynnika zawierającego dwa modyfikowane grupą mostkową cykliczne związki pośrednie przyłączone do chelatora przedstawiono poniżej (schematy 19 i 20). Inne reprezentatywne przykłady pokazano na następujących schematach. Według tego schematu grupy aminowe występujące w dwóch związkach pośrednich z grupąmostkowąreagująz pokazanymi dwoma aktywnymi grupami estrowymi z utworzeniem związku według wynalazku o wzorze (QLn)2C_h.

Schemat 19

QL< O

O.

O

L_nQ

178 252

Grupą zabezpieczaj ącą siarkę, o sywbolu Pg, pokazaną powyżej, jak również wszelkiwi grupawi o symbolu Pg zastrzeganywi w opisie, wogą być jakiekolwiek grupy zabezpieczające siarkę dające się wyprzeć w wyniku reakcji z nuklidew wetalu. Tego rodzaju grupy zabezpieczające są dobrze znane fachowcow. Przykłady odpowiednich grup zabezpieczających podane są w opisach patentowych Stanów Zjednoczonych Aweryki nr 4897255, 4965392 i 4980147.

Schewat 20

khelatory użyteczne w syntezie tych odczynników opisali khervu i in. w opisie patentowyw Stanów Zjednoczonych Aweryki 4883862 oraz Bergstein i in. opisie patentowyw Stanów Zjednoczonych Aweryki nr 5279811. Syntezę innych przydatnych chelatorów przedstawiono na poniższych schewatahó.

Na schewacie 21 pokazano syntezę ligandu N2S2 zawierającego dwie grupy karboksylowe, z którywi woże zostać skoniugowany docelowy związek cykliczny. Synteza rozpoczyna się od reakcji αleilowama dwu grup awinowych kwasu DL-2,3-diawinobuosztynowego (Sigwa Che< wical ko.), przy użyciu Srtrifenolowetylo-2-brdwoelαnddiolu. Następnie awiny drugorzędowe należy zabezpieczyć w celu uniknięcia sawokondensacji w przypadku aktywacji grup karboksylowych. Można tego dokonać przy użyciu jakiejkolwiek typowej grupy zabezpieczającej grupę awinową. Dobryw wyborew woże okazać się użycie grupy o sywbolu Z, ponieważ grupę tę wożna usunąć w warunkach kwasowych (MBr/HOAc lub TFA/kwas lrifluorowel:anosulfdnowz) w tyw sawyw czasie, co trifenylowetylowe zabezpieczenie siarki.

178 252

Srhemot 21

HO₂C^_^co₂h

NH,

H₂N

Et₃N

I I

Tr Tr z-a

Et₃N

Tr Tr

Syuteuę drugiego ligoudu o wuzrue N2S2, uawierojąrego dwie grupy karboksylowe pruedstowieue uo srhemorie 22. Alkilowanie kwosu etolegzdiamino-N,N'-dipropiogowego (Ameriron Tekyo Kosei) pruy użyriu S-trifenolemetolo-2-bromzetogztiolu przwodui do otruymo^io N2S2 gotowego de użyrio w reokrji keuiugorji. W tym pruypodku ma się do ruymeuio u. aminami truerieruędewymi i uie petruebne jest żadne dodatkowe uobecpierueuie.

Srhemot 22

co₂h

No srhemorie 23 pruea2towieue w sposób ogólny synteuę ligpndu o wuorue N2S2 uowierojąrego dwie dodatkowe grupy aminowe de kemuzowogio u derelewymi uwiąukomi roklircgomi, w któryrh występują aktywne grupy elektrofilowe (np. estry aktywne). Reokrjo ominowouio redukryjuego, uorhoduąro międuy benuyleominą o glieksolem, prewodui de utworuenio N^-dibenuyleetylenodiommy. Alkilowanie dwu grup omiuowyrh pruy użyriu N-(3-bremzprzpyle)ftolimidu doje rołkewirie uobeupieczonątetropmigę. Usuwa się benuylowe uobeupierueuie dwu omiu drugzruędowyrh uo pemorą redukrji kotolityrunej, pe ruym wolue omiuy poddaje się alkilowaniu pruy użyriu S-trifeuylemetyle-2-bromeetanetielu, w wyniku ruego otruymuje się rołkzwirie uabeupieruouy ligoud. Wybiórrue odblokowanie amin pierwsueruędowyrh prueprzwoduo się u uduiOłem ^^ο^^ο.

Srhemot 23

HCO-CHO

NaCNBH₃

Bzl-NH'

NK-Bzl

Płuh-NTCHjb-Br

Bd

Phih-N

I

Bd

N-Phth

178 252

H₂. Pd/C

Phih-N

N-Phth

Tr Tr

1) NH₂NH₂

2) N«OH

H₂N

I I

Tr Tr

NH₂

Syntezę odczynników zawierających dwie grupy docelowe i jeden ehelaior związany ze wspólną grupą mosiknwą można przeprowadzić zgodnie ee sposobem posiępnwania przedsiawionym na schemacie 24. Beneyloaminę poddaje się reakcji z N-(3-bromnpropyln)fiąlimidem, w wyniku czego oirzymuje się N,N-bis(3-fialimidopropylo)ftąlimid [Niiisu i Samejima, Chem. Pharm. Buli., 34, I032-I038 (I986)]. Podziałanie hydrazyną prowadzi do usunięcia ftalimidowych grup zabezpieczających. Nasiępnie N,N-bis(3-aminoprnpnlo)bcnzyloąminę pnddaje się reakcji z bezwodnikiem bursztynowym, w wyniku ceegn nirzymuje się dwukwas, kióry ensiaje przekształcony w aktywny dwuesier przy użyciu DCC i N-hydroksysukcynoimidu. Ten aktywny dwuesier sprzęga się z modyfikowanym grupą mostkową związkiem cyklicznym. Po uwodornieniu, wykonanym w celu usunięcia benzylowej grupy zabezpieczającej i koniugacji z aktywnym chelatnrem oirzymuje się produki końcowy.

Sehemai 24

Bd-NH₂

Phth-(CH₂)₃-Br

Phih-N N N-Phih

Bd

1) nh₂nh₂

2) N»OH

H,N'

N

Bd

NH,

SuO₂C

N'

Bd

Q-CO

t) Bezwodnik bursztynowy ²⁾ HOSu,DCC o

JL Q· dmf

N CO₂S u --H ²

O

1- h₂. katalizator

2- Aktywny chelator

Q-CO‘

Chelsior

CO-Q

Syntezę znakowanych izotopami radioaktywnymi cyklicznych związków typu glikoproteinowego kompleksu IIb/IIIa płytek krwi według wynalazku przeprowadzić można z zastosowaniem typowych metod syntezy znanych fachowcom, przy użyciu radioaktywnych izotopów chlorowców (takich jak chlor, fluor, brom i jod), technetu i indu, jak również innych pierwiastków. Do korzystnych izotopów radioaktywnych należą: 99mTc i ^mIn.

Cykliczne związki typu płytkowego kompleksu glikoproteinowego IIb/IIIa według wynalazku można znakować albo bezpośrednio (to znaczy, przez włączenie znacznika radioizotopowego bezpośrednio do wspomnianych związków), albo pośrednio (to znaczy, przez włączenie znacznika radioizotopowego do tych związków poprzez chelator, który zostaje włączony do związków). W przypadku znakowania bezpośredniego,jakjest to wiadome fachowcom, znakowanie może być typu izotopowego lub nieizotopowego. W przypadku znakowania izotopowego, jedną z grup juz obecnych w związku cyklicznym zastępuje się (wymienia się) izotopem radioaktywnym. W przypadku znakowania nieizotopowego, izotop radioaktywny wprowadza się do związków cyklicznych z pominięciem zastąpienia (wymiany) grupy już obecnej w danym związku.

Ogólnie, związki znakowane wytwarza się z zastosowaniem sposobów postępowania polegających na wprowadzeniu znakowanego atomu w późniejszym etapie syntezy. Pozwala to uzyskać maksymalną wydajność radiochemiczną i skrócić czas manipulowania materiałami radioaktywnymi. W przypadku posługiwania się izotopami o krótkim okresie półtrwania, główne znaczenie ma czas potrzebny do przeprowadzenia poszczególnych czynności w procesie syntezy i oczyszczania. Protokoły syntezy radiofarmaceutyków opisane są w: Tubis i Wolf (red.), „Radiopharmacy, Wiley-Intersciences, New York (1976); Wolf, Christman, Fowler, Lambrecht, „Synthesis of Radiopharmaceuticals and Labeled Compounds Using Short-Lived Isotopes” w Radiopharmaceuticals and Labeled Compounds, tom 1, str. 345-381 (1973).

Do wytworzenia związków według wynalazku znakowanych radioaktywnymi izotopami technetu lub indu posłużyć się można różnymi metodami. Sposobów tych używa się do znakowania związków o wzorze (QLn)dC_h. Przykładowymi sposobami postępowania w przypadku tego rodzaju znakowania technetem lub indem są metody ujawnione w: Cerąueira i in. [Circulation, tom 85, nr 1, str. 298-304 (1992)]; Pak i in. [L.Nucl. Med., tom 30, nr 5, str. 793,36th Ann. Meet. Soc. Nuci. Med. (1989)]; Epps i in. [J. Nuci. Med., tom 30, nr 5, str. 794, 36 th Ann. Meet. Soc. Nuci. Med. (1989)]; Pak i in. [J. Nuci. Med., tom 30, nr 5, str. 794 (36th Ann. Meet. Soc. Nuci. Med. (1989)] oraz Dean i in. [J. Nuci. Med., tom 30, nr 5, str. 794, 36th Ann. Meet. Soc. Nuci. Med. (1989)].

Inna użyteczna metoda znakowania cyklicznych związków według wynalazku polega na wytworzeniu chelatora 99mTc (na poziomie wskaźnika) i sprzęgnięciu go albo z cyklicznym związkiem pośrednim, albo z modyfikowanym grupą mostkową związkiem cyklicznym. Metoda ta określanajestjako podejście prechelatowe. Jak to pokazano, np. na poniższym schemacie, kwas 4,5-bis(S-benzoilo1merkaptoacetamido-pentanowy (1) kompleksuje się z 99mT_cO₄- w warunkach redukujących z utworzeniem (2). Następnie związek (2) przekształca się w aktywny ester (3) zawierający grupę tetrafluorofenylową. Następnie kompleks (3) można poddać reakcji z odpowiednim cyklicznym związkiem pośrednim, takim jak związek (5) lub (6), w wyniku czego otrzymuje się znakowane izotopami radioaktywnymi związki (4). Innym stosownym chelatorem technetujest kwas 2,3-bis(S-benzoilo)merkaptoacetamidopropanowy (7). Oczyszczenia kompleksu 99mT_c metodą HPLC dokonać można w każdym etapie. Podejście te przedstawiono na schemacie 25.

Schemat 25

Bz = Benzoil

COjH

(2)

178 252

Związki według wynalazku znakowane izotopαmi radioaktywnowi są użyteczne jako radiofarmaheutzki przeznaczone do obrazowania skrzepliny takiej, jaka woże występować u pacjenta cierpiącego na dławicę niestabilną, zawał więśnia sercowego, przejściowo atak niedokrwienia wózgu w zwężeniu jednej z tętnic szyjnych, udar, wiażdżyca tętnic, cukrzyca, zakrzepowe zapalenie żył, zator tętnicy płucnej lub protezowe elewenty wechaniczne stosowane w sercu, takie jak zastawki serca zastępcze, dzięki hzemu wogą być stosowane do diagnozowania tego rodzaju chorób, istniejących lub potencjalnych. Pacjentowi wogąbyć rozwaite ssaki, ale korzystnie, pacjentew jest człowiek. Związki znakowane izotopam rαdioaetzwnomi wożna stosować jako takie lub w kowpozycji z rαdiofαrwαheutyhznie dopuszczalnyw nośnikiew i/lub w połączeniu z innywi środkawi diagnostycznywi lub terapeutzcznywi. Stosowne nośniki radiofarwaheutoków i właściwe ich ilości są dobrze znane i wożna je znaleźć, np. w: Remingtdn's Phaowaheutihal Sciences, red. A. R. Gennaro, Mack Publishing Cowpany, Easton, PA (1985) oraz w The United States Pharwacopia - The National Forwularo, 22nd Revision, Mack PrCnaing Cowpany, Easton, PA (1990), ogólnie przyjętych inforwatorach w dziedzinie farwacji. Jeżeli jest to dogodne, wożna również dodać inne substancje, w celu stabilizowania kowpozycji, znane fachowcow, w tyw przeciwutleniacze, takie jak wodorosiarczyn sodu, siarczyn sodu, kwas askorbinowy, kwas gentyzynowy lub kwas cytrynowy (lub ich sole), albo sól sodową kwasu etylenddiawindtetrαoctowego (EDTA-Na), jak to dobrze jest znane w tej dziedzinie techniki.

178 252

Tego rodzaju inne substancje także są opisane w Remingtons Pharmaceutical Sciences and The

United States Pharmacopia - The National Formulary, powyżej przytoczonej.

Związki według wynalazku są stosowane w zestawach radiofarmaceutycznych. Zestawy takie mogązawierać znakowane związki w postaci gotowych liofilizatów i mogąobejmować pojemnik z radiofarmaceutycznie dopuszczalnym płynem przeznaczonym do odtwarzania leku. Odpowiednie płyny do odtwarzania leku ujawnione są w powyżej przytoczonej Remingtons Pharmaceutical Sciences and The United States Pharmacopia - The National Formulary. Alternatywnie, omawiane zestawy mogą obejmować jałowy pojemnik z kompozycją zawierającą znakowane izotopami radioaktywnymi związki według wynalazku. Jeżeli jest to pożądane, zestawy takie mogąobejmować także inne typowe składniki zestawów, takie jak np. jeden, lub większąliczbę nośników, jedną, lub większą liczbę fiolek do mieszania. Do zestawu można także dołączyć instrukcje, albo w postaci wkładek albo jako etykietki, wskazujące na ilość znakowanych związków według wynalazku, oraz nośników, wskazówki dotyczące mieszania ze sobą tych składników i protokoły odnoszące się do stosowania. Sterylizacji pojemników i jakichkolwiek materiałów zawartych w zestawie, a także liofilizacji (określanej także jako suszenie sublimacyjne) znakowanych związków według wynalazku dokonać można z zastosowaniem typowych metod wyjaławiania i liofilizacji, znanych fachowcom.

Związki znakowane izotopami radioaktywnymi podaje się, na ogół, dożylnie, przez wstrzyknięcie jednej dużej dawki, aczkolwiek możnaje podawać jakimkolwiek sposobem zapewniającym kontakt omawianych związków z płytkami krwi. Odpowiednie podawane ilości łatwo mogą być ustalone przez fachowców na podstawie opisu. Oczywiście dawkowanie będzie się zmieniać w zależności od takich znanych czynników jak rodzaj konkretnego podawanego związku, wiek, stan zdrowia i masa ciała pacjenta lub charakter i rozmiary wszelkich objawów występujących u chorego, poziom znakowania izotopami radioaktywnymi i rodzaj radionuklidu użytego j ako znacznik radioizotopowy, a także szybkość klirensu z krwi związków znakowanych izotopami radioaktywnymi. Dopuszczalne zakresy stosowania materiałów znakowanych izotopami radioaktywnymi zestawione sątabelarycznie, np. w: Physicians Desk Reference (PDR) for Nuclear Medicine, opracowaniu opublikowanym przez Medical Exonomics Company, dobrze znanym, ogólnie przyjętym informatorze w tej dziedzinie. Omówienie niektórych spośród powyżej wymienionych zagadnień i rozważań podane jest w: Eckelman i in., J. Nuci. Med., tom. 209, str. 350-357 (1979). Jako ogólną informację można podać, że zakres dawkowania znakowanych izotopami radioaktywnymi związków według wynalazku mieści się w granicach od około 1 do około 40 mCi.

Po podaniu znakowanych izotopami radioaktywnymi związków według wynalazku, obecność skrzeplin można uwidocznić przy użyciu typowego układu obrazowania radioscyntograficznego, takiego jak np. gammakamera lub skomputeryzowane urządzenie tomograficzne i w ten sposób wykryć choroby zakrzepowo-zatorowe. Takie układy pozwalające otrzymać obraz scyntograficzny są dobrze znane i są omówione np. w: A. Macovski, Medical Imaging Systems, Information and Systems Science Series, red. T. Kailach, Prentice-Hall, Inc., Englewood Cliffs, NJ (1983). Szczególnie korzystne są następujące metody: tomografia komputerowa z emisjąpojedynczych fotonów (SPECT) oraz emisyjna tomografia pozytronowa (PET). W szczególności, otrzymania obrazu dokonuje się za pomocą skanowania całego ciała pacjenta lub konkretnego regionu, odnośnie którego podejrzewa się, że utworzyła się tam skrzeplina, z wykorzystaniem układu radioscyntograficznego i wychwycenia sygnału wysyłanego przez radioizotop. Wychwycony sygnał przetwarza się następnie w tym układzie w obraz skrzepimy. Tak otrzymane obrazy powinny być odczytywane przez doświadczonego obserwatora, takiego jak np. lekarza specjalistę w dziedzinie medycyny nuklearnej. Opisany powyżej sposób postępowania określany jest w opisie określeniem „obrazowanie” pacjenta. Ogólnie, obrazowanie takie przeprowadza się po upływie od około 1 minuty do około 48 godzin od podania znakowanego izotopem radioaktywnym związków według wynalazku. Dokładne wyznaczenie czasu obrazowania zależeć będzie od takich czynników, jak półokres trwania użytego radioizotopu i szybkość klirensu podanego

178 252 związku, jak to jest oczywiste dla fachowców. Korzystnie, obrazowanie przeprowadza się w okresie od około 1 minuty do około 4 godzin od podania związku.

Dla fachowców stanie się oczywista korzyść wynikająca ze stosowania znakowanych izotopami radioaktywnymi związków według wynalazku, zdolnych do specyficznego rozmieszczania się i z wysokim powinowactwem w stosunku do skrzeplin, do wykrywania obecności skroplin i/lub do diagnozowania chorób zakrzepowo-zatorowych u pacjenta.

Znakowanych izotopami radioaktywnymi związków według wynalazku można także używać do diagnozowania innych istniejących lub potencjalnych stanów chorobowych, w których dochodzi do nadprodukcji receptorów GPIIb/IIIa, takjak ma to miejsce w przypadku przerzutowych komórek rakowych. Przedmiotowe związki można skutecznie stosować w niskich dawkach, dzięki czemu minimalizuje się ryzyko działania toksycznego. Także, przedmiotowe związki mająo wiele mniejsze rozmiary w porównaniu np. ze znanymi w tej dziedzinie znakowanymi izotopami radioaktywnymi przeciwciałami 7E3, co pozwala na łatwiejsze osiąganie właściwego stosunku cel/tło (T/B) przy diagnostyce skrzeplin. Wykorzystanie znakowanych izotopami radioaktywnymi związków według wynalazku jest w dalszym ciągu opisane w ponizszej części opisu.

Stwierdzono ponadto, że powyższe związki znakowane izotopami radioaktywnymi są użytecznejako inhibitory glikoproteiny IIb/IIIa (GPIIb/IIIa), w wyniku czego znakowanych izotopami radioaktywnymi związków według wynalazku można także używać w celach terapeutycznych, oprócz zastosowań diagnostycznych, powyżej opisanych. Jak to powyżej omówiono, GPIIa/IIIb pośredniczy w procesie aktywacji i agregacji płytek krwi. Znakowane izotopami radioaktywnymi związki według wynalazku hamują aktywację i agregację płytek, wywoływane przez wszystkie znane endogenne płytkowe substancje o działaniu agonistycznym.

Nowe cykliczne związki typu kompleksu glikoprotein IIb/IIIa według wynalazku mogą także odznaczać się skutecznością trombolityczną, a to oznacza, że są one zdolne do lizowania (rozbijania) już utworzonych bogatopłytkowych skrzeplin fibryny krwi, a przez to mogą być użyteczne w leczeniu stanów z tworzeniem się skrzeplin, jak tego dowiedziono na podstawie ich aktywności wykazanej w testach poniżej opisanych. Do korzystnych związków cyklicznych według wynalazku, nadających się do użycia w trombolizie, należązwiązki o wartości IC₅₀ (stężenie molowe związku cyklicznego, przy którym zapewnione jest uzyskanie 50% lizy skrzepu) poniżej około 1 mM, korzystniej o wartości IC₅o mniejszej od około 0,1 mM, jeszcze korzystniej o wartości IC₅o mniejszej od około 0,01 mM, wyjątkowo korzystnie o wartości IC₅o mniejszej od około 0,001 mM, a najkorzystniej o wartości IC₅₀ poniżej około 0,0005 mM.

Oznaczenia IC₅o dokonać można w standardowym teście trombolitycznym, poniżej opisanym. Inna grupa korzystnych związków o działaniu trombolitycznym według wynalazku obejmuje te związki, w przypadku których K_d wynosi mniej niż 100 nM, korzystnie mniej niż 10 nM, a najkorzystniej od 0,1 do 1,0 nM.

Użyteczność związków według wynalazku wykazano w poniższych próbach.

A. Tętniczo-zylny model bocznikowy

Dorosłe psy mieszańce obu płci (9-13 kg) znieczulono przez dożylne podanie soli sodowej pentobarbitalu użytej w ilości 35 mg/kg, i.v., podając im powietrze pokojowe przez rurę tchawiczą(12 suwów/min, 25 ml/kg). W celu oznaczenia ciśnienia tętniczego, w lewą szyjną tętnicę wprowadzono kaniulę z wypełnionym fizjologicznym roztworem soli polietylenowym cewnikiem (PE-240) i przyłączono do przetwornika ciśnienia Stathama (P23ID, Oxnard, CA). Średnie ciśnienie tętnicze określano przez tłumienie pulsującego sygnału ciśnienia. Częstość akcji serca śledzono przy użyciu kardiotachometru (Biotach, Grass Quincy, MA) wyprowadzonego z przewodu elektrokardiograficznego II utworzonego przez odprowadzenia kończynowe. Do żyły szyjnej wprowadzono kaniulę (PE240) do podawania leku. Do tętnic udowych i żył udowych wprowadzono kaniule w postaci silikonowego (Sigmacote, Sigma Chemical Co. St. Louis, MO), wypełnionego fizjologicznym roztworem soli polietylenowego przewodu rurowego (PE-200) i połączono z 5 cm odcinkiem silikonowanego przewodu rurowego (PE-240) z utworzeniem pozaustrojowych boczników tętniczo-żylnych (A-V). Drożność tych boczników śledzono i kontrolo178 252 wano z zastosowaniem dopplerowskiego układu przepływowego (model VF-1, Crystal Biotech Inc, Hopkinton, MA) i zgłębnika przepływowego (2-2,3 mm, Titronics Med. Inst., Iowa City, IA) umieszczonego jak najbliżej miejsca, w którym znajduje się bocznik. Wszystkie parametry śledzono i kontrolowano w sposób ciągły przy użyciu Polygraph Recorder, model 7D (Grass) przy szybkości przesuwu papieru 10 mm/min lub 25 mm/s.

Po zakończeniu ^-minutowego okresu stabilizacji pooperacyjnej, utworzono skrzeplinę zamykającą przez wprowadzenie do bocznika tworzącej skrzeplinę powierzchni (spleciona nić chirurgiczna 4-0 jedwabna, o długości 5 cm, Ethicon Inc., Someralle, NJ), przy czym drugi bocznik służył w celach kontrolnych. Badania prowadzono w ciągu dwóch kolejnych 1 -godzinnych okresów bocznikowania, przy czym badany związek podawano w postaci wlewu w ciągu 5 minut, rozpoczynając podawanie na 5 minut przed wprowadzeniem powierzchni tworzącej skrzeplinę. Po zakończeniu każdego i-godzinnego okresu bocznikowania, jedwab ostrożnie usunięto, po czym obliczono %o włączenia poprzez pomiar licznikiem wnękowym. Ciężar skrzepliny obliczono przez odjęcie ciężarujedwabiu przedjego umieszczeniem w boczniku od całkowitego ciężaru jedwabiu po wyjęciu z bocznika. Otrzymane wyniki przedstawiono w tabeli 1. Krew tętniczą pobierano przed pierwszym bocznikowaniem i co 30 minut po nim, w celu oznaczenia stopnia klirensu krwi, indukowanej kolagenem agregacji płytek pełnej krwi, degranulacji płytek indukowanej trombiną (uwalnianie ATP płytek), czasu protrombinowego i liczby płytek. Oznaczano również, w 30-minutowych przedziałach czasowych, standardowy czas krwawienia.

Tabela 1

Dane doświadczalne uzyskane przy wykorzystaniu tętniczo-zylnego modelu bocznikowego (średnia ± SEM, T/B = skrzeplina/tło)

Przykład nr	Warunki żylne	Warunki tętnicze
Wychwyt (% id/g)	Stosunek T/B	Wychwyt (% id/g)	Stosunek T/B
8	0,25 ±0,15	19 ±9	1,81 ±0,18	173 ± 22
9	0,45 ±0,11	8 ± 3	2,60 ± 0,05	44 ± 4
10	0,16 ±0,02	7 ±0,6	5,00 ±0,51	221 ± 16
12	0,46 ±0,19	7,0 ±2	6,15 ±0,66	111 ±6
13	1,64 ± 1,32	33 ±27	8,50 ± 0,20	163 ± 14
16	0,08	14	0,95 ± 0,29	128 ± 24
18	0,04 ±0,1	13 ±3	0,47 ±0,12	147 ±44
19	0,58 ± 0,22	13 ± 4	5,75 ± 1,28	142 ± 24
21	0,06 ± 0,03	4,0 ±2	1,6 ±0,12	113 ± 1
22	0,045 ± 0,02	7 ± 4	1,28 ±0,44	158 ±5
23	0,21 ±0,05	7 ±0,4	5,41 ±0,70	195 ± 39
32	0	0	7, 4	102

B. Psi model zakrzepicy żył głębokich

Model ten obejmuje triadę zjawisk: stan nadkrzepliwości, okres zastoju i środowisko o małej zdolności fragmentowania, istotnych z punktu widzenia tworzenia się żylnej, bogatej w fibrynę, aktywnie rozwijającej się skrzepliny. Przyjęto następujący sposób postępowania.

Dorosłe psy mieszańce obu płci (9-13 kg) znieczulone przez dożylne podanie soli sodowej pentobarbitalu (w dawce wynoszącej 35 mg/kg), podając im powietrze pokojowe przez rurę dotchawiczą(12 suwów/min, 25 ml/kg). W celu oznaczenia ciśnienia tętniczego, w prawą tętnicę udową wprowadzono kaniulę w wypełnionym fizjologicznym roztworem soli cewnikiem polietylenowym (PE-240) i przyłączone do przetwornika ciśnienia Stathama (P23ID, Oxnard, CA).

178 252

Średnie ciśnienie tętnicze określano przez tłumienCe pulsującego sygnału ciśnienia. Częstość akcji serca śledzono przy użyciu kaodiolacóowetou (Biotach, Grass Cuincy, MA) wyprowadzonego z przewodu elektrokardiograficznego II utworzonego przez odprowadzenia kończynowe. Do prawej żyły udowej wprowadzono kaniulę (PE-240) z przeznaczeniew do podawania leku.

5-centymetrdwy odcinek obu żył szyjnych wyizolowano, oczyszczono z powięzi i okręconojedwαbnąniciąhairurgiczną. Na naczyniu służącyw jako pośrednia miara przepływu żylnego urnieszczono zgłębnik mierotermistoroyy. Do wywołania 15-rninutowego okresu zastoju użyto cewnika z balonikiem do ewbolektomii, po etórym to okresie wywołano stan naderzepliwdśhi przy użyciu 5 jednostek trowbiny (Awerican Diagnostica, Greenwich, CT), wprowadzonej do zaokludowanego odcinka. Po upływie 15 minut przywrócono przepływ przez wypuszczenie gazu z balonika. W ciągu pierwszych 5 rninut ponownego przepływu prowadzono wlew badanego środka i śledzono szybkość włączania z wykorzystαniem gammascyntygrafii. Wyniki odnoszące się do związków z przykładów 10 i 17 przedstawiono na fig. 1.

C. Test agregacji płytek

Do 10 wl probówek cyarynianowanyhh (Vacutainer) zebrano krew psów. Krew wirowano w ciągu 15 minut przy 150 x g, w tewperaluoze pokojowej; po czyw usunięto osocze bogatopłytkowe (PRP). Pozostałą krew wirowano w ciągu 15 mCnut przy 1500 x g w tewperatżoze pokojowej, po czyw usunięto osocze ubogopłytkowe (PPP). Próbki badano przy użyciu agrowetru (pAP-4 Plaaelel Aggregaaion Profiler) przy użyciu PPP jako ślepej próby (transwilancja 100%). Do każdej mieroprobówki dodano po 200 pl PRP i poziow transmitαncji ustawiono na 0%. Do każdej probówki wprowadzono po 20 pl różnych agonistów (ADP, kolagen, aracóidonian, epinefryna, trowbina) i naniesiono na wykres profile agregacji (% transwitancji w funkcji czasu).

woniki wyrażano jako % zahawowania indukowanej przez agonistę agregacji płytek.

W przypadku oceny Ik5₀, związki badane wprowadzano, w różnych stężeniach, przed zaelywdwaniem płytek.

D Test wiązania ptytka-fibrynogen

Związania ^I-fibrynogenu z płytkawi dokonano sposdbem opisanyw przez Bennetta i in. [Proc. Natl. Acad. Sci. USA, 80,2417-2422 (1983)] z pewnoW zmianami, jak to poniżej opisano. Na kolumnę Sepharose wprowadzono ludzkie PRP (h-PRP) w celu oczyszczenia frakcji płytek. Porcje płytek (5 x 10⁸ kowórek) wraz z 1 wM chlorku wapnia wprowadzono na usuwalne płOtki o 96 studzienkach, przed zaelowdwaniew ludzkich płytek oczyszczonych w żelu (h-GPP). Aktywacji ludzkich płytek oczyszczonych wetodą żelową dokonano przy użyciu ADP, kolagenu, aoahóiddnianu, epinefryny i/lub trombiny, w obecności ligandu, l2⁵IrfCbrynogenb. ^I-fibrynogen związany z aktywnowi płytkami oddzielono od fibrynogenu w stanie wolnow przez wirowanie. Następnie dokonano powiaru licznikiew prdmieniowania y. W celu oszacowania IC₅Q związki badane dodawano w różnych stężeniach przed zaktywowaniew płytek.

E. Test trombolityczny

Krew żylnąpobrano z rawienia zdrowego człowieka-dawcy, nie przojmującego leku i aspiryny w ciągu co najmiej dwóch tygodni przed pobraniew krwi. Krew tę uwieszczono w 10 rnl probówkach hytrynianowanocó (Vacutainer). Krew wirowano w ciągu 15 minua przy 1500 x g w tewperαluoze pokojowej i usunięto osocze bogatopłytkowe (PRP). Następnie, do PRP dodano 1 x 10<3 M agonistów: ADP, epineftony, kolagenu, arachidonianu, serotoniny lub trombino, albo ich wieszaniny, po czyw PRP ineubowano w ciągu 30 winut. PRP wirowano w ciągu 12 winut przy 2500 x g w temperatuoze pokojowej. Następnie supernatanl odlano, a płytki pozostałe w probówce ponownie zawieszono w osoczu ubogopłolkowzw (pPP), służącyw jako źródło plazmindgenu. Clrzymαną zawiesinę zbadano przy użyciu licznika Coultera (Coulter Electronics, Inc., Hialeah, FL) w celu ustalenia liczby plotek w czasie zero. Po uzyskaniu punktu dla czasu zero, dodano związki badane, w rozwaitycó stężeniach. Próbki do badań pobierano w różnyw czasie i płytki liczone przy użyciu licznika Coultera. W celu oznaczenia procentowości lizy, liczbę płytek oznaczonąw punkcie czasowow nαstępująhym po womencie dodania związku badanego odjęto od liczby płytek w punkcie czasowow zero i otrzywaną liczbę podzielono przez liczbę płytek w czasie zero. Po przemożeniu olrzymanego wyniku przez 100 oarzywano procentową wartość

178 252 lizy skrzepu dla danego związku badanego. W przypadku oceny IC₅₀, związki badane wprowadzano w różnych stężeniach i obliczano procentową wartość lizy powodowanej przez badane związki.

Figura 1 przedstawia typowe obrazy otrzymane z zastosowaniem związku radiofarmaceutycznego z przykładu 10, podanego dożylnie w dawce 1 mCi/kg, w psim modelu zakrzepicy żył głębokich. W modelu tym skrzepliny zostały utworzone w żyle szyjnej w okresie zastoju, po którym następuje ponowny przepływ krwi. Związki podawano wraz z rozpoczęciem ponownego przepływu. Pokazano pobranie w szybko rozwijającej się skrzeplinie żylnej po 15,60 i 120 minutach od podania.

Figura 1b przedstawia typowe obrazy otrzymane z zastosowaniem związku radiofarmaceutycznego z przykładu 17, podanego dożylnie w dawce 1 mCi/kg, w psim modelu zakrzepicy żył głębokich. W modelu tym skrzepliny zostały utworzone w żyle szyjnej w okresie zastoju, po którym następuje ponowny przepływ krwi. Związki podawano wraz z rozpoczęciem się ponownego przepływu. Pokazano pobranie w szybko rozwijającej się skrzeplinie szyjnej po 15,60 i 120 minutach od podania.

Wynalazek ilustrują poniższe przykłady, przy czym przykłady 1-30 dotyczą wytwarzania związków według wynalazku, a pozostałe przykłady dotyczą wytwarzania związków wyjściowych i pośrednich.

Syntezę peptydów w fazie stałej prowadzono w 25 ml polipropylenowych probówkach filtracyjnych dostarczonych przez firmę BioRad Inc., lub w 60 ml naczyniach reakcyjnych typu „klepsydra”, dostarczonych przez firmę Peptides International. Żywicę oksymową(poziom podstawienia = 0,96 mmol/g) przygotowano zgodnie z opublikowanymi sposobami postępowania [DeGrado i Kaiser, J. Org. Chem., 45,1295 (1980)] albo dostarczona została przez firmę Novabiochem (poziom podstawienia = 0,62 mmola/g). Wszystkie chemikalia i rozpuszczalniki (stopień czystości odczynników) stosowano w takiej postaci, w jakiej zostały dostarczone przez wyżej wymienione firmy, bez dalszego oczyszczania. tert-Butoksykarbonylo (Boc)-aminokwasy i inne wyjściowe aminokwasy można otrzymać w handlu z firmy Bachem Inc., Bachem Biosciences Inc., (Philadelphia, PA), Advanced ChemTech (Louisville, KY), Peninsula Laboratories (Belmont, CA) lub Sigma (St. Louis, MO). Heksafluorofosforan 2-(1H-benzotriazol-1 -ilo)- 1,1,3,3-tetrametylouroniowy (HBTU) i TBTU otrzymano z firmy Advanced ChemTech. N-Metylomorfolinę (NMM), m-krezol, kwas D-2-aminomasłowy (Abu), chlorek trimetyloacetylu, diizopropyloetyloaminę (DIEA), kwas 3-cyjanobenzoesowy i [2-(tert-butoksykabonyloksyloimino)fenyloacetonitryl] (Boc-ON) otrzymano z firmy Aldrich Chemical Company. Dimetyloformamid (DMF), octan etylu, chloroform (CHO3), metanol (MeOH), pirydynę i kwas chlorowodorowy (HCl) otrzymano z firmy Baker. Acetonitryl, dichlorometan (DCM), kwas octowy (HOAc), kwas trifluorooctowy (TFA), eter etylowy, trietyloaminę, aceton i siarczan magnezu otrzymano z firmy FM Science. Katalizator palladowy na węglu (10% Pd) otrzymano z firmy Fluka Chemical Company. Etanol absolutny otrzymano z firmy Quantum Chemical Corporation. Chromatografię cienkowarstwową wykonywano na płytkach Silica Gel 60 F254 TLC (grubość warstwy 0,2 mm), dostarczonych z firmy EM Separations. Do wizualizacji w metodzie TLC stosowano UV, jod, natrysk ninhydryną i/lub natrysk Sakaguchi. Temperaturę topnienia oznaczano przy użyciu aparatu do mierzenia temperatury topnienia Thomas Hoover lub Electothermal 9200 i odczytów nie korygowano. Analizę HPLC prowadzono albo w układzie Hewlett Packard 1090, Waters Delta Prep 3000, Rainin, albo DuPont 8800. Widma NMR rejestrowano przy użyciu spektrometru General Electric QE-3 00 (300 MHz), Varian 300 lub Varian 400. Oznaczeń metodą spektrometrii masowej z bombardowaniem szybkimi atomami (FAB-MS) dokonywano przy użyciu spektrometru masowego z podwójnym ogniskowaniem VG Zab-E, z wyrzutniąjonową Xenon FAB jako źródłem jonów lub urządzeniem Finnigan MAT 8230.

Przykłady 1-7 ilustrują wytwarzanie odczynników do znakowania izotopami radioaktywnymi.

178 252

Prekład 1. Koniugat ryklz-(D-Val-NMeArz-Gly-Asp-Momb-(5-Ara))-N-[4-(korbekso)beguole]-N,N'-bis[(2-trifeuolemetyletϊo)etylo]gliroueomid.

Reuwór 0,017 mmelo estru N-hydreksysukryueimidewege N-[4-(korbeksy)benuylo]-N,N'-bis[(2--rifenylometylo)to)etylo]glicyuoamidu, 13,9 mg (0,015 mmola) rykle-(D-VolNMeArg-Gly-Asp-Momb(5-Aro)) i 6,25 pl (0,045 mmola) Et₃N w 350 pl DMF miesupuo wtemperoturue pokojowej w riągu 14 zeauig. Postęp reokrji śleduene i kontrolowano metodą TLC u normalnymi fouomi (CHCl₃/MeOH/HOAr 90:8:2) u uostesowouiem metody nighodrygewej i metody Sokogorhi. DMF usunięte pod ummejsueuym riśnieniem. Otrzompny koniugat peddonz zruysuruoniu metodą HPLC u edwróreuymi fouami no preparatywnej kolumnie Vydor Ci8 (2,1 rm) pruy 1,0%/min grodienrie 18-36% oretonitrylu uawierojąrege 0,1 % TFA. Po liefiliuorji etruymone 11 mg (53%) soli uwϊąuko tytułowego u TFA w pestori pusuystej, beuborwnej sobstpurji stałej.

FAB-MS: [M+H] = 1369,3

Pr(ykłod 2. KeniugaO ryklo-(D-Lys-NMeArg-Gly-Asp-Mpmb)-N-[4-(karboksy)bencyle]-N,N'-bis[(2-trifegolometoletie)etylo]gbrouoomid.

Rzutwór 30 mg (0,033 mmelo) estru N-hyaroksysukryneimidewego N-[4-(karbekso)bencole]-N,N'-bis[(2-trifenylemetylotie)etyle]-zliryueomidu, 23,8 mg (0,029 mmelo) rykle-(D-Lys-NMeArg-Gly-Asp-Momb) i 12 pl (0,087 mmola) Et₃N w 60 ml DmF miesuane w temperoturue pokojowej w riągu 63 goduin. Postęp reokrji śledueuo i kontrolowano metodą TLC u normalnymi fouami (CHCl₃/MeOH/HOAr 90:8:2) u uostoszwoniem metody uinhydryuowej i metody Sokogurhi. DMF usunięto pod umniejsunnym riśuieniem. Otruymouy keniugot poddane zruysuruouiu metodą HPLC u odwróregomi fouami uo preparatywnej kolumnie Vydor Cl 8 (2,1 rm) pruy 0,9%/min grodienrie 18-36% oretonitrylu upwierojąrego 0,1% TFA. Pe liefiliuorji etruymoue 24 mg (60%) soli uwiąuku tytułowego u TFA w postori puscystej, beuborwnej substonrji stałej.

ESI-MS: [M] = 1397,3

Pruykłod 3. Sól rokle-(D-Val-NMeArz-Gly-Asp-Mamb-(N-bor-hydrauyuemketygole-5-Aro)) u TFA.

Cuęść A. Syuteuo szli rykle(D-Val-NMeArg-Glo-Asp-Mamb(N-hydrouyuomketonole-5-Aro)) u TFA.

De reutweru 10 mg (0,11 mmola) rykln-(D-Val-NMeArg-Gly-Asp-Momb-(5-Aro), 4,6 mg (0,0132 mmelo) bor-hodrouyuoniketyniouu sukrynzimidylu w 0,3 ml DMF dodono 0,0061 ml (0,044 mmelo) trietyloaminy i etruomonąmies(2nmę reokryjnąmiesuono w temperoturue pokojowej w otmesferue ouetu w riągu 24 goduin. Następnie reupusuruolgik odporowon) pod umniejsuznym riśnieuiem i peuestołeść roupusuruouo w rzutwerue ο^οη^η w wzauie, pz ruym liofiliuow2go prueu ner, w wyniku ruego etruymoue subst2grję sta^^o barwie białawej. Cuęść produktu peddonz eruosuru2gio metodą HPLC u edwrórenymi fouomi uo prepor^o^lyw^ej kolumnie Vydor C18 pruy 2,0%/miu grodienrie 6,3-72% wodnego reutworu ο^οη^η uowierojąregz 0,1 TFA i uliofiliuewaue, w wyniku ruego otruymouo sól uwiąuku tytułowego u TFA w postori pusuystej sobst2grji stałej.

MS (M+H) -938,4849 (obliruouo 938,4848).

Część B. Odblokowanie u otruymouiem soli ryklo-(D-V2l-NMeArg-Gly-Asp-Manb(N-h\^rdrocOuogikotouolo-5-Ara)) u TFA.

Sól ryklo(D-Val-NMeArg-Gly-Asp-Mamb(N-bor-hydrazynonikotyuylo-5-Ara) u TFA roupuscruono w miesuauiuie TFA i guiuolu 98:2, użytej w ilośri 2 ml, po ruym otruymoną miesuaninę reakryjuą miesuauo w riągu 15 minut. Usunięto roupusurualuik pod umniejsconym riśnieniem i pouostołość roupusuruouo w routworue aretonitrylu w woduie, po ruym ©)fϊlicowago, w wyniku ruego otrcymauo substggrję stalą o barwie białej. Oruysurueuia dokonano metodą HPLC u edwróronymi fauami na preparatywnej kolumnie Vydar C-18, pruy 2,0%/miu grodienrie 6,3-72% wodnego routworu ο^οη^η upwierająrego 0,1% TFA. Po liofiliuarji otruym2go sól uwiąuku tytułowego u TFA w postori pusuystej substonrji stałej.

MS (M+H) = 838,4324 (ebliruouo 838,4324)

178 252

Przykład 4. Sól cnklo-(D-Abu-NMeArg-Gly-Asp-Mamb(N-hydrazycnmkntycylo-5-Aca)) z TFA.

Część A. Synieea soli cnelo-(D-Abu-NMcAg-Gly-Asp-Mamb(Nboc-hydraznnnnieotynylo-5-Aca)) z TFA.

Do rneiwnru I0 mg (0,0i09 mmnla) soli cyklo-(D-Abu-NMeArg-(jly-Asp-Mamb-(5-Aca), z TFA i 4,55 mg (0,0i3i mmnla) boc-hydraenceniPetymanu sukcynnimidylu w 0,4 ml DMF wprowadzono 0,006i ml (0,044 mmnla) irieiyloaminy i nirzymaną mieszaninę reakcyjną mieszano w iemperaiurze pnkojowej, w aimosferee aeoiu, w ciągu 24 gndzin. Rozpuszczalnik usunięto pod zmniejszonym ciśnieniem i pozostałość rozpuszczono w rnziwnrze aceinniirylu w wodzie, a nasiępnie zliofilieowano przez noc, w wyniku ceegn oirzymano substancję stałą o barwie białawej. Część prndukiu poddano oczyszczaniu metodą HPLC z odwróconymi fazami na preparaiywnej kolumnie Vydac C-i 8 przy 2,0%/min gradiencie 6,3-72% wndnegn roztworu aceinniirylu zawierającego 0,i% TFA. Pn liofilizacji oirzymann sól związku iyiułowegn z TFA w posiaci puszysiej substancji siałej.

MS (M+H) = 924,4699 (obliczono 924,4692).

Część B. Odblokowanie z oirzymaniem soli cnkln-(P-Abu-NMeAg-Gly-Asp-Mamb(N-hndraznneniPninnnlo-5-Aca)) z TFA.

Sól cykln-(D-Abu-NMcArg-Gln-Asp-Mkmb(N-hydrazncomkotncnlo-5-Aca)) z TFA:

Sól cykln-(D-Abu-NMeAg-Gty-Asp-Mamb(N-boc-hy(drazynonikotynylo-5-Aca)) z TFA rozpuseczonn w mieszaninie TFA i aniznlu 98:2, użyiej w ilości 2 ml, pn czym nirzymaną mieszaninę reakcyjną mieszano w ciągu I5 minui. Usunięto roepusecealnik pod zmniejszonym ciśnieniem i poznsiałnść rnzpuszceono w roztworze aceinniirylu w wodzie, pn czym zliofiliznwano, w wyniku czego otrzymano substancję stałąn barwie białej. Oczyszczenia dokonano meiodą HPLC z odwróconymi fazami na preparatywnej kolumnie Vydac C-i 8, przy 2,07%/min gradiencie 6,3-85,5% wodnego rneiworu aceiornirylu zawierającego 0,i% TFA. Pn liofilizacji oirzymann sól związku iniułnwcge z TFA w posiaci puszysiej substancji stałej.

MS (M+H) = 823,3428 (obliczono = 823,3439).

PreyPłkd5. Sól cyklo((N-ε-hndraeynncikntynyln-D-Lys)-NMeArg-Gln-Asp-Mamb) z TFA.

Część A. Synteza soli cnklo((N-ε-boc-hndrazynomkotynylo-D-Lys)-NMeArg-Gln-AspMamb) z TFA.

Do roeiwnru 4,2 mg (0,005 mmola) cykle(D-Lys-NMeAg-GlyAsp-Mamb).2TFA i 2,i mg (0,006 mmola) boc-hydraeynonikoiynianu suPcnnoimidylu w 0,i5 ml DMF dodann 0,003 ml (0,02 mmola) irietyloaminy i oirzymanąmioszaninę reakcyjnąmieszano w iemperaiurze pokojowej , w aimnsferze azniu, w ciągu 48 gndzin. Rozpuszczalnik usunięto pnd zmniejszonym ciśnieniem i pozostałość rnepuszcznnn w roztworze acetonitrylu w wndeie, po czym zliofilizowann przez nnc, w wyniku czego oirzymano subsiancję sialą. o barwie białawej. Oczyszczania dokonano meiodą HPLC z odwróconymi fazami na preparaiywnej kolumnie Vydac C-I8 prey i ,7%/min gradiencie 6,3-85,5% wndnegn rneiwnru aceinniirylu zawierającego 0,i% TFA, pn czym zliofiliznwano, w wyniku czego nirzymann sól związku iyiułnwego z TFA w posiaci substancji stałej o konsystencji puszysiej.

MS (M+H) = 839,4i57 (obliczono 839,4i64).

Część B Odblokowanie z nireymaniem soli cyklo((N-ε-hydraeynonikoinnylo-D-Lys)-NMeArg-Gly-Asp-Mamb) z TFA.

Sól cykln((N-ε-hndraennenikotynyln-D-Lns)-NMeAg-Gly-Asp-Mamb) z TFA:

mg snli cnklo((N-ε-boc-hydrązynonikotynylo-D-Lys)-NMeAg-Gly-Asp-Mamb) z TFA rozpuszczonn w mieszaninie TFA i anizolu 98:2, użyiej w ilnści 2 ml, pn czym nirzymaną mieszaninę reakcyjną mieszano w ciągu I5 minui. Nasiępnie usunięto rozpuszczalnik pod emniejsznnym ciśnieniem i pnensiałnść roepusecznno w rnziworze aceinniirylu w wndzie, po czym zliofilieowano, w wyniku czego oirenmąno substancję stałąo barwie białej. Oczyszczenia dokonano metodą HPLC z odwróconymi fazami na preparatywnej kolumnie Yydac C-i 8, przy 2,0%/min

178 252 gradiencie 6,3-72% wodnego roztworu acetonitrylu zawierającego 0,1% TFA. Po liofilizacji otrzymano sól związku tytułowego z TFA w postaci puszystej substancji stałej.

MS (M+H) = 739,3629 (obliczono 739,3640).

Przykład 6. Koniugatcyklo-([DTPA-D-Lys]-NMeArg-Gly-Asp-Mamb)(DTPA = kwas dietylenotriaminopentaoctowy)

Do roztworu 250 mg (2 mmoli) cyklo(D-Lys-NMeArg-Gly-Asp-Mamb) w 208 ml 0,1 M buforu boranowego (pH 9,88) dodano w temperaturze pokojowej, przy ciągłym mieszaniu, 743 mg (10 mmoli) bezwodnika DTPA. Mieszaninę reakcyjną mieszano w ciągu 2 godzin. Po usunięciu rozpuszczalnika otrzymano surowąmieszaninę produktów, którąpoddano oczyszczaniu metodą HPLC na preparatywnej kolumnie Vydac C18, przy gradiencie 0-50%o ACN zawierającego 0,1 °% TFA, w ciągu 60 minut, przy szybkości przepływu wynoszącej 20 ml/min. Wyodrębniono dwa główne składniki.

Składnikiem A jest cyklo-([DTPA-D-Lys-]-NMeArg-Gly-Asp-Mamb).

MS: 979,1 (M+H+).

Przykład 7. Koniugat [cyklo-(D-Lys-NMeArg-Gly-Asg-Mamb]2-DTPA.

Składnikiem B pochodzącym z syntezy opisanej w przykładzie 6 jest [cyklo-(D-Lys-NMeArg-Gly-Asp-Mamb^-DTPA.

MS: 1565,4 (M+).

Przykłady 8 - 30 ilustruj ^wytwarzanie związków znakowanych izotopami radioaktywnymi.

Przykład 8. ^99mTcO(MAMA)-Cyklo-(D-Val-NMeArg-Gly-Asp-Mamb(5-Aca))).

Część; A. Odblokowanie

Usuwa się trifenylometylowe grupy zabezpieczające występujące w odczynniku opisanym w przykładzie 1. Do osobnej, czystej 10 cm³ fiolki wprowadzono odczynnik i 0,1 ml kwasu trifluorooctowego (TFA). Substancja stała rozpuściła się, w wyniku czego utworzył się roztwór o barwie żółtej.

Część B. Synteza mTc-glukoheptonianu.

Zawartości fiolki Glucoscan® roztworzono w 1,0 ml Milli-Q H₂O. Pobrano 0,2 ml utworzonego roztworu i dodano do czystej 10-cm3 fiolki, po czym wprowadzono do niej około 200 mCi mTcO4‘ . Prowadznno reakcję w tempejajurzeookojowej w ciągu00 miuut.

Część C. Synteza ‘mTcOlMAMAj-Cyklo^D^al-NMeArg-Cjly-Asp-Mamib/ó-Ac-a)).

Do odblokowanego odczynnika z części A, w postaci roztworu, dodano 0,2 ml 5 N NaOH i 0,4 ml 0,2 M buforu fosforanowego pH 6. Zmierzono pH i doprowadzono, w miarę potrzeby, do wartości 6. Tak otrzymany roztwór bezzwłocznie dodano do fiolki z roztworem 'mTc-glukoheptonianu i po zakapslowaniu fiolki, ogrzewano całość w temperaturze 100°C w ciągu 15 minut. Po ochłodzeniu w ciągu około 2 minut, 20 μΐ roztworu poddano analizie metodąHPLC, z zastosowaniem metody 1. (Patrz tabela 2).

Przykład 9. mTcO(MAMA)-Cyklo-(D-Lys-NMrArg-Gly-Asp-Mamb).

Część A. Odblokowanie.

Usuwa się ttifenylometylowe grupy zabezpieczające występujące w odczynniku opisanym w przykładzie 2. Do osobnej, czystej 10-cm3 fiolki wprowadzono odczynnik i 0,1 ml kwasu trifluorzzctowego (TFA). Substancja stała rozpuściła się, w wyniku czego utworzył się roztwór o barwie żółtej.

Część B. Synteza mTcO(MAMA)-Cyklo-(D-Lys-NMrAg-Gly-Asp-Mαmb).

Do roztworu odblokowanego odczynnika z części A dodano 0,2 ml 5 N NaOH i 0,4 ml 0,2 M buforu fosforanowego pH 6. Zmierzono pH i doprowadzono, w miarę potrzeby, do wartości 6. Tak otrzymany roztwór bezzwłocznie dodano do fiolki z roztworem mTc-glukoheptonianu, wytworzonym sposobem opisanym w przykładzie 8, część B. Po zakapslowaniu, fiolkę ogrzewano w temperaturze 100°C w ciągu 15 minut. Po ochłodzeniu w ciągu około 2 minut, 20 pl roztworu poddano analizie metodąHPLC, z zastosowaniem metody 1. (Patrz tabela 2).

178 252

Przykład 10. ^99mTc(trycyno)₂-cyklo-(D-Vaj-NMeArg-Gly-Asp-M:αnb(hydrazynomkotynylo-5-Aca)).

Do roztworu 70 mg trycyny w 1,0 ml wody dodano 0,05 ml 1,0 N NaOH w celu podwyższenia wartości pH do 7. Następnie dodano 0,1-1,0 ml roztworu mci)· w wodnym roztworze chlorku sodu (10-100 mCi), a potem 10 pg odczynnika opisanego w przykładzie 3, rozpuszczonego w 100 pl 0,1 N HC1 i 100 pg SnCl₂-2H₂O, rozpuszczonego w 0,1N Hel. Reakcję prowadzono w temperaturze pokojowej w ciągu 45 minut. Wytworzony produkt poddano analizie metodą HPLC, z zastosowaniem metody 1 oraz metodąTLC, z zastosowaniem metody 2. (Patrz tabela 2).

Przykład 11. ^mTc^]EDDA)-Cyk^o(D-'V^]^-^]^l^<^yA^{^-^(^ll^-^-^i^]^-^i^^b(^ydrazynonikotynylo-5-Aca)).

Do roztworu 10 mg kwasu etylenodiamino-N,N'-dioctowego (EDDA) w 1,0 ml wody dodano 0,05 ml i N NaOH w celu podwyższenia wartości pH do 7. Następnie dodano 0,1-1,0 ml roztworu TcO^ w wodnym roztworze chlorku sodu (10-100 mCi),a potem 50 pg odczynnika opisanego w przykładzie 2, rozpuszczonego w 100 pl 0,1 N HCl i 100 pg SnC) -2H₂O, rozpuszczonego w 0,1 N HCl. Reakcję prowadzono w temperaturze pokojowej w ciągu 45 minut. Wytworzony produkt poddano analizie metodą HPLC, z zastosowaniem metody 1, oraz metodą TLC, z zastosowaniem metody 2. (Patrz tabela 2).

Przykład 12. ⁹⁹mTc(trycyno)2-cyklo(D-Abu-NMeArg-Gly-Asp-Mamb(hydrazynonikotynylo-5 -Aca)).

Do roztworu 70 mg trycyny w 1,0 ml wody dodano 0,05 ml 1,0 NaOH w celu podwyższenia wartości pH do 7. Następnie dodano 0,1-1,0 ml mTct)’ w wodnym roztworze chlorku sodu (10-100 mCi), a potem 10 pg odczynnika opisanego w przykładzie 4, rozpuszczonego w 100 pl 0,1 NHCli 100 pg SnC^^H^O rozpuszczonego w 0,1 NHCl. Reakcję prowadzono w temperaturze pokojowej w ciągu 45 minut. Wytworzony produkt poddano analizie metodą HPLC, z zastosowaniem metody 1, oraz metodąTLC, z zastosowaniem metody 2. (Patrz tabela 2).

Przykład 13. mTc(trycyno)2-cyklo(D-Lys-NMeArg-Gly-Asp-Mamb(hydrazynonikotynylo-5-Aca)).

Do roztworu 70 mg trycyny w 1,0 ml wody dodano 0,05 ml 1 ,ON NaOH w celu podwyższenia wartości pH do 7. Następnie dodano 0,1 -1,0 ml roztworu 9^()4- w wodnym ^^zrtwur^^e chlorku sodu (10-100 mCi), a potem 10 pg odczynnika opisanego w przykładzie 5, rozpuszczonego w 100 pl 0,1 N HCl i 100 pg SnCl₂.2H₂0o rozpuszczonego w0,l NCCLRej]p prcnvadzono w temperaturze pokojowej w ciągu 45 minut. Produkt poddano analizie metodą HPLC, z zastosowaniem metody 1, oraz metodąTLC, z zastosowaniem metody 2. (Patrz tabela 2).

Tabela 2

Dane analityczne i dotyczące wydajności odnoszące się do odczynników znakowanych ^mTc

Przykład nr	HPLC Czas retencji (min)	Wydajność (%)
8	20,4	66
9	19,6	95
10	13,4	95
11	11,5	60
12	11,5	97
13	8,8	90

Przykład 14. Cyklo-([^l,1In-DTPA-D-Lys]-NMeArg-Gly-Asę-Mambi μ ⁱⁿInCl3 (około 100 mCi/ml) w 0,05 M HCl, otrzymanego z firmy DuPont-NEN Products, Billerica, Ma, połączono z taką samą objętością świeżo sporządzonego 1,0 M roztworu octanu amonu. Po upływie około 5 minut, dodano 0,1 -1 mg odczynnika opisanego w przykładzie 6,

178 252 rozpuszczonego w 0,25 wody. Reakcję prowadzono w temperaturze pokojowej w ciągu 34 minut. Wytworzony produkt poddano analizie metodą HPLC, z zastosowaniem metody 3.

Przykład 15. ¹¹¹In-DTPA-[Cyklo-(D-Lys-NMeArg-Gly-Asp-Mamb)]₂

Do 0,5 ml roztworu odczynnika opisanego w przykładzie 7 w wodzie, przy stężeniu

0,9 mg/ml wprowadzane ^lnInCl₃ (około 3 mCi) w 0,5 ml 1 N roztworu NH₄OAc. Mieszaninę odstawiono w temperaturze pokojowej na 30 minut, po czym poddano analizie metodą HPLC, z zastosowaniem metody 3. (Patrz tabela 3).

Tabela 3

Dane analityczne i dotyczące wydajności odnoszące się do odczynników znakowanych ¹¹¹In

Przykład nr	HPLC Czas retencji (min)	Wydajność (%)
14	13,3	97
15	14,5	98

Część C. Odczynniki znakowane ⁹⁹ⁿⁱTc wytwarzane zgodnie z podejściem prechelatowym.

Znakowane 99mT_c odczynniki opisane w przykładach wytworzono zgodnie z podejściem prechelatowym. Podejście prechelatowe przewiduje przeprowadzenie następujących etapów: 1) chelatacja 99mT_c przez chelator; 2) aktywacja nieskoordynowanej grupy karboksylowej obecnej w wytworzonym kompleksie przez utworzenie estru tetrafluorofenylowego (TFP), oraz 3) sprzężenie kompleksu, w którym występuje ester TFP, w wyniku utworzenia wiązania amidowego, z cyklicznym związkiem pośrednim lub z modyfikowanym grupąmostkową związkiem cyklicznym.

Przykład 16. Cyklo-([[mTcO(mapt)]-D-Lys]-NMeArg-Gly-Asp-Mamb).

Część A. Chelatacja mTc.

Do czystej 10-cm³ fiolki wprowadzono 0,35 ml Bz-mapt (3,0 mg/ml w 1 NNaOH), 0,10 ml SnCl₂.2H₂O) (10 mg/ml w 1N HCl) i 200 mCi ⁹⁹ⁿⁱTcO4' w wodnym roztworze chlorku sodu . Fiolkę zakapslowano i umieszczono w 100°C łaźni wodnej na okres 25 minut. Po ochłodzeniu w ciągu około 2 minut, pobrano 10 μΐ roztworu w celu wykonania analizy metodą HPLC, z zastosowaniem metody 1.

Część B. Aktywacja.

Do roztworu z części A dodano 0,3 ml 0,5 M roztworu fosforanu sodu, pH 6, 0,3 ml 2,3,5,6-tetrafluorofenolu (100 mg/ml w 90% acetonitrylu), 0,3 ml 1-(3-dimetyloaminopropylo)-3-etylokarbodiimidu (100 mg/ml w 90% acetonitrylu) i około 0,1 ml 1 N HCl. pH doprowadzano, w miarę potrzeby, do wartości 6. Fiolkę zakapslowano i ogrzewano w temperaturze 40°C w ciągu 25 minut. Po ochłodzeniu w ciągu około 2 minut, pobrano 20 pl w celu wykonania analizy metodą HPLC, z zastosowaniem metody 1.

Część C. Sprzęganie.

W 0,3 ml 0,5 M buforu fosforanowego pH 9 rozpuszczono 1,0-2,5 mg cyklicznego związku pośredniego cyklo-(D-Lys-NMeArg-Gly-Asp-Mamb) i otrzymany roztwór dodano do roztworu z części B. pH doprowadzono do 9 przy użyciu 1 N NaOH. Otrzymaną mieszaninę reakcyjną ogrzewano w temperaturze 40°C w ciągu 30 minut. Po ochłodzeniu w ciągu około 2 minut, pobrano 25 pl roztworu w celu wykonania analizy metodą HPLC, z zastosowaniem metody 1. (Patrz tabela 4).

Przykład 17. Cyklo-(D-Val-NMeArg-Gly-Asp-Mamb([mTcO(mapt)]'-5-Aca)).

W 0,3 ml 0,5 M buforu fosforanowego pH 9 rozpuszczono 1,0-2,5 mg modyfikowanego grupą mostkową związku cyklicznego cyklo-(D-Val-NMeArg-Gly-Asp-Mamb(5-Aca)) i otrzymany roztwór dodano do roztworu z przykładu 16, część B. pH doprowadzono do wartości 9 przy użyciu 1 N NaOH. Otrzymaną mieszaninę reakcyjną ogrzewano w temperaturze 40°C w ciągu 30 minut. Po ochłodzeniu w ciągu około 2 minut, pobrano 25 proztworu w celu wykonania analizy metodą HPLC, z zastosowaniem metody 1. (Patrz tabela 4).

178 252

Przykład 18. Cyelo-(D-Abż-NMeArg-Gly-Asp-Mαmb([^99πlTcO(mapt)]'-5-Acα)).

W 0,3 wl 0,5 M buforu fosforanowego pH 9 rozpuszczono 1,0-2,5 wg wodyfiedwanegd grupą mostkową związku cyklicznego cyklΌ-(D-Abu-NMeArg-Gly-Asp-Mamb(5-Aca)) i dlrzymany roztwór wprowadzono do roztworu z przykładu 16, część B. pH doprowadzono do wartości 9 przy użyciu 1 N NaOH. Otrzornaną wieszaninę reakcyjną ogrzewano w temperaturze 40°C w ciągu 30 minut. Po ochłodzeniu w ciągu 2 mCnul, pobrano 25 pl roztworu w celu wykonania analizy HPLC, z zastosdwαniem weaody 1 (patrz tabela 4).

Przykład 19. Cyklo-([([⁹⁹nTcC(mapt)]'-5-Aca)D-Lys]-NMeArg-Gly-Asp-Mamb).

W 0,3 wl 0,5 M buforu fosforanowego pH 9 rozpuszczono 1,0-2,5 wg modyfceowαnego grupą mdstkową związku cyklicznego hyklo-((5-Aca)-D-Lys<NMeArg-Gly-Asp-Mamb) i olrzzmany roztwór dodano do roztworu z przykładu 16, część B. pH doprowadzono do wartości 9 przy użyciu 1 N NaOH. Olrzzmαną miefzaninę reakcyjną. ogrzewano w temperaturze 40°C w ciągu 30 minua. Po ochłodzeniu w ciągu około 2 winul, pobrano 25 pl roztworu w celu wykonania analizy wetodą HPLC, z zaslosdwaniem wetody 1. (Patrz tabela 4).

Przykład 20. Cyklo-(L[[ ⁹⁹nTcC(MeMAG₂gaba)]'-D-Lys]-NMeArg-Gly-Asp-Mawb) (gaba < kwas z-aminomasłdwo), MAG₂ = merkaptoahetyloglihyloglihyna)

Część A. Chelatacja.

Do 10<cw3 fiolki wprowadzono 100<250 wki ⁹⁹nThC4 w 1,0 wl wodnego roztworu chlorku sodu i 1,0 wl roztworu BzMeMAG2gaba (lrng/1 wl w 0,5 M buforze fosforanowym pH 12), po czyw dodano 0,15-0,20 rnl roztworu Snkl2'2H₂O (15 wg/3 wl w 1N HCl). pH doprowadzono do wartości około 11, po czyw otrzywaną wieszaninę ogrzewano w tewperaaurze 100°C w ciągu 30 rninut. Otrzywany roztwór poddano analizie wetodą HPLC, z zastosowaniem meaoay 1.

Część B. Aktywacja.

Do roztworu z części A dodano 0,2 ml i 1N HCl, 0,5 rnl roztworu tetrafluorofenolu (100 rng/rnl w 90% CH₃kN) i 0,5 wl roztworu chlorku (l-[3-(dimelyloamCno)propylo]-3-etylokaobodiimCdu (100 wg/wl w 90% CH₃CN). pH doprowadzono do 6,0, po czyw olozymaIiąmieszamnę ogrzewano w tewperaturze 50°C w ciągu 30 winut.

Część C. Sprzęganie.

W 0,3 wl 0,5 M buforu fosforanowego pH 9 rozpuszczono 1,0-2,5 wg cyklicznego związku pośredniego cyelo-(D-Lys-NMeArg-Gly-Asp-Mamb) i otrzowany roztwór dodano do roztworu z części B. Przy użyciu 1 N NaOH doprowadzono pH do wartości 9. Otrzowaną mieszαninę reakcyjną ogrzewano w lemperatuoze 40°C w ciągu 30 winut. Po ochłodzeniu w ciągu około 2 winut, 25 μ! roztworu poddano analizie wetodą HPLC, z zaftofowaniem metody 1. (Patrz tabela 4).

Przykład 21. Cyklo-(D-Val-NMeArg-Gly-Asp-Mawb(⁹⁹nTiO(MeMAG₂gaba)]-5-Aca))

W 0,3 wl 0,5 M buforu fosforanowego pH 9 rozpuszczone 1,0-2,5 wg wodyfieowanego grupą rnostkową związku cyklicznego hyklo-(D-Val-<CMeArg-Gly-Asp-Mamb(5-Aha)) i otrzowany roztwór dodano do roztworu z przykładu 20, część B. Przy użyciu 1N NaOH doprowadzono pH do wartości 9. Otrzowaną rnieszaninę reakcyjnąogrzewano w tewperaturze 40°C w ciągu 30 rninut. Po ochłodzeniu w ciągu około 2 rninut, 25 pl roztworu poddano analizie rnetodąHPLC, z zaftosowaniew meaoao 1. (Patrz tabela 4).

Przykład 22. Cyklo-(D-Abu-NMeAog-Gly-Asp-Mamb([⁹⁹wΓcC(MeMAG₂gaba)]-5-Aca))

W 0,3 wl 0,5 M buforu fosforanowego pH 9 rozpuszczono 1,0-2,5 wg modofckowanego grupą wostkową związku cyklicznego hykld-(D-Abu-NMeArg-Gly-Asp-Mawb(5-Ahα)) i dlrzywany roztwór dodano do roztworu z przykładu 20, część B. Przy użyciu 1 N NaOH pH doprowadzono do wartości 9. Olrzymαnąmieszaninę reakiyjnąogrzewano w temperaauoze 40°C w ciągu 30 minul. Po ochłodzeniu w ciągu około 2 minbl, 25 pl roztworu poddano analizie wetodą HPLC, z zaftosowaniem wetody 1. (Patrz tabela 4).

Przykład 23. Cyklo-([[^99πΊ'cC(MAG₃)]r^E^-Lys]-NMeArg-Gly-Asp-Mamb)

Syntezę w tyw przykładzie przeprowadzono zgodnie ze sposobew postępowania opisanyw w przykładzie 20, ale z uZyhiem Bz-MAG₃ jako haelatora. (Patrz tabela 4).

178 252

Przykład 24. Cyklo-([[⁹⁹ⁱⁿTcQ(Me-MAG₃)]-^^^L>^s]-NMeArg-Gly^-A^sp-Mamb).

Syntezę w tym przykładzie przeprowadzono zgodnie ze sposobem postępowania opisanym w przykładzie 20, ale z użyciem Bz-Me-MAG jako chelatora. (Patrz tabela 4).

Przykład 25. Cyklz-(D-Val-NMeArg-Gly-Asp-Memb([⁹TcQ(MeMAG₂ACA)] '-5-Aca)).

Związek tytułowy wytworzono zgodnie ze sposobem postępowania opisanym w przykładzie 20, ale z użyciem Bz-Me-MAG₂ACA (patrz przykład 58), jako chelatora w części A i z użyciem cyklo-(D-Val-NMeArg-Gly-Asp-Mamb(5-Aka)) jako zmodyfikowanego grupą mostkową związku cyklicznego w części C. (Patrz tabela 4).

Przykład 2ó. Cyklo-([[^99mTcQ[MABA)]-D-Lys]NMreAr·g-Gly-Asp-Mamb).

Część A. Chrlatakja.

Do 10 ml fiolki wprowadzono 50-300 mCi 99^0(3/ w 0,5 ml wodnego roztworu chlorku sodu, a następnie 0,5 ml roztworu Bz-MABA (1 mg/ml w 0,5 M buforze fosforanowym pH 12) i 0,15 ml roztworu Na^^ (5 mg/ml w 0,5 M buforu fosforanowym pH 11,5). pH doprowadzono do wartości 10-12 przy użyciu 1 N NaOH i otrzymaną mieszaninę ogrzewano w ciągu 30 minut w temperaturze 100°C, po czym poddano analizie metodą HPLC, z zastosowaniem metody 1.

Część B. Aktywacja.

Do roztworu z części A dodano 0,2 ml 1 N HCl, 0,5 ml roztworu TFP (50 mg/0,5 ml w 90% CH₃CN) i 0,5 ml roztworu DCI (chlorku 1-[3-(dimetyloemino)propylo]-3-etoksykarbodiimidu) (50 mg w 0,5 ml 90% CH₃CN). pH doprowadzono, w miarę potrzeby, do wartości 6 i otrzymaną mieszaninę ogrzewano w temperaturze 45-50°C w ciągu 30 minut, a następnie poddano analizie metodą HPLC, z zastosowaniem metody 1.

Część C. Sprzęganie.

Do roztworu z części B dodano 2-3 mg cyklicznego związku pośredniego cyklo-^Lys-NMeArg-Gly-Asp-Mamb) rozpuszczonego w 0,5 ml 0,5 M buforu fosforanowego pH 9, po czym pH doprowadzone do wartości 9,5-10. Otrzymany roztwór ogrzewano w temperaturze 50°C w ciągu 30 minut, a następnie poddano analizie metodą HPLC, z zastosowaniem metody 1. (Patrz tabela 4).

Przykład 27. Cyklo-(D-Val-NMeAg-Gly-Asp-Memb([⁹TcO(MABA)]-5-Aca)).

Związek tytułowy zsyntrtydoweno zgodnie ze sposobem postępowania opisanym w przykładzie 26, ale z tą różnicą, że zamiast cyklicznego związku pośredniego cyklo-(D-LysNMeArg-Gly-Asp-Mamb) użyto w części C modyfikowanego grupą mostkową cyklicznego związku kyklo-(D-Lys-NMeArg-Gly-Asp-Mαmb(5-Ake)).

Przykład 28. Cyklo-(D-Abu-NMrAg-Gly-Asp-Memb([^99mTkO(MABA)]-5-Aca)).

Związek tytułowy zsyntetyzowano zgodnie ze sposobem postępowania opisanym w przykładzie 26, ale z tą różnicą, że zamiast cyklicznego związku pośredniego cyklo-(D-LysNMeArg-Gly-Asp-Mamb) użyto w części C modyfikowanego grupą mostkową cyklicznego związku cyklo-(D-Abu-NMeArg-Gly-Asp-Mαmb(5-Ake)).

P r z y k ł a d 29. Cyklz-([[⁹TcO(MA-MAMA)]-D-Lys]-NMrArg-Gly-Asp-Memb)

Część A. Odblokowanie.

Grupy trifenylzmetylzwe obecne w chelatorze MA-MAMA (patrz przykład 60) usunięto za pomocą rozpuszczenia 6 mg w 1 ml bezwodnego kwasu trifluorooctowego (TFA). Utworzony roztwór odstawiono na 5 minut w temperaturze pokojowej. Do roztworu o barwie żółtej dodano 0,5 ml trietylosilanu, w wyniku czego otrzymano klarowną mieszaninę dwuwarstwową. Substancje lotne usunięto pod zmniejszonym ciśnieniem, w wyniku czego otrzymano pozostałość o barwie białej.

Część B. Hydroliza estru etylowego.

Do pozostałości o barwie białej z części A dodano 0,5 ml 5 N NaOH i 1 ml THF. Otrzymaną mieszaninę ogrzewano w łaźni wodnej (100°C) w ciągu 5 minut i w tym czasie

178 252 większość THF odparowała. Następnie do mieszaniny reakcyjnej dodano 3 ml 0,5 M buforu fosforanowego pH 11,5. pH doprowadzono do wartości 10-12, po czym dodano 15-30 mg podsiarczynu sodu. Otrzymaną mieszaninę przesączono i objętość doprowadzono w całości do 6 ml przy użyciu 0,5 M buforu fosforanowego pH 11,5.

Część C. Chelatacja.

Do 10 ml fiolki wprowadzono 50-150 mCi ^99mTcO4' w 0,5 ml wodnego roztworu chlorku sodu, a następnie 0,5 ml roztworu ligandu z części B. pH doprowadzono do wartości 10-12 przy użyciu 1 N NaOH, po czym otrzymaną mieszaninę ogrzewano w ciągu 30 minut w temperaturze 100°C, a następnie poddano analizie metodą HPLC, z zastosowaniem metody 1.

Część D. Aktywacja.

Do roztworu z części C dodano 0,2 ml 1 N HCl, 0,5 ml roztworu TFP (50 mg/0,5 ml 90% CH.CN) i 0,5 ml roztworu DCI (50 mg w 0,5 ml 90% CH₃CN). pH doprowadzono do wartości 6 (jeżeli okazało się to potrzebne), po czym mieszaninę ogrzewano w temperaturze 4560°C w ciągu 30 minut, a następnie poddano analizie metodą HPLC, z zastosowaniem metody 1.

Część E. Sprzęganie.

Do roztworu z części D dodano 2,5 mg cyklicznego związku pośredniego cyklo-(D-LysNMeArg-Gly-Asp-Mamb), rozpuszczonego w 0,5 ml 0,5 M buforu fosforanowego pH 9, po czym pH doprowadzono do wartości 9,5-10. Po ogrzewaniu w temperaturze 50°C w ciągu 30 minut, roztwór poddano analizie metodą HPLC, z zastosowaniem metody 1.

Przykład 30. Cyklo-(D-Val-NMeArg-Gly-Asp-Mamb([⁹9^mTcO(MA-MAMA)]-5-Aca))

Syntezę związku tytułowego przeprowadzono zgodnie ze sposobem postępowania opisanym w przykładzie 29, z tą różnicą, że zamiast cyklicznego związku pośredniego cyklo(D-Lys-N.M.eArg-Gly-Asp-Mamb) użyto w części E modyfikowanego grupą mostkową związku cyklicznego cyklo-(D-Val-NMeArg-Gly-Asp-Mamb(5Aca).

Tabela 4

Dane analityczne i dotyczące wydajności odnoszące się do odczynników znakowanych Tc

Przykład nr	HPLC Czas retencji (min)	Wydajność (%)
1	2	3
16	15,0	60
17	16,2	45
18	15,3	35
19	15,5	55
20	14,3	44
21	15,5	34
22	14,5	70
23	13,2	50
24	13,0	55
25	14,3	40
26	18,2	10
27	19,1	22
28	19,3	22
29	14,8	23
30	16,2	34

178 252

Metody pgalityrune

HPLC metoda 1

Kolumna: Vydar Ci, 250 mm x 4,6 mm, wielkość porów 300 A

Recpusurc2lgik A: 10 mM fosforan sodu, pH 6,0

Recpusurc2lgik B: 100% aretonitryl

Gradient:

0% B 30% B 75%B

0' 15' 25'

Suybkość pruepływo: 1,0 ml/min.

Detekrja: sonda Nal

TLC metoda 2

Pasek ITLC-SG, 1 rm u 7,5 rm, recwijauy w układae areton/woda 1:1

HPLC metoda 3

Kolumno: Vydar Ci, 250 mm x 4,6 mm, wielkość porów 300 A

Recpusuru2llgik A: 10 mM fosforan sodu, pH 6,0

Recposcrcaluik B: 75% aretonitryl w roupusurualmku A

Gradient:

5% B 5% B 100% B

0' 5' 40'

Suybkość pruepływo: 1,0 ml/min

Detekrja: sonda Nal.

Pruykład 31. Kwas Ber-D-2-ammomasłowy (Ber-D-Abu) wytworueno sposobem stanowiąrym mzdyfikarję sposobu postępowania popradnio opisanego w literaturue [Iteh, Hogiworo i Komiya, Tett. Lett., 4393 (1975)], jok to pruedstawizuz na srhemarie 26.

Srhemat 26

BOC-ON -¢) pH = 9, Et₃N

W 20 ml H₂O roupusurczgz 1,0 g (9,70 mmola) kwasu D-2-aminompsłowego, pz ruym dodano reutweru 2,62 g (10,6 mmola) Ber-ON w 20 ml aretznu. Utwzruył się osad z barwie białej, który roupuśrił się pe dodaniu 3,37 ml (24,2 mmola) trietylogmigy, w wyniku ruogo utworu^ się routwór z barwie bladożółtej, o pH 9 (wilgotny papierek wskaźnikowy). Routwór ten miesuane w temperaturue pokojowej prueu ner, po ruym usunięto aretzu pod umniejsconym riśnieuiem. Pouesl^alą warstwę wodną poddano ekstrokrji truykrotme eterem, ugkwa2ceuo de pH 2 stężonym kwasem solnym i peddonz truykrotme ekstrakrji ortanem etylu. Pełąruoue warstwy ergomrune esosueuo becwodgom siarruggem mogneuu i edparewpge pod umniejsuonym riśuieniem, w wyniku ruego utruymano 2,05 g (powyżej wydajnośri ilośriowej, u uawartością rzupusurualnika kwasu tert-butzksykorbenyle-D^-ammemasłowego w postori oleju, który stosewoue następnie beu dalsuege zruysuruama. ’H NMR (CDCl₃): 0,98 (t, 3H), 1,45 (s, 9H), 1,73 (m, 1H), 1,90 (m, 1H), 4,29 (m, 1H), 5,05 (m, 1H).

Pruykład 32. Kwas 3-ominnmetylobenuzeszwy. HCl

W 200 ml etanolu roupusuruouo 10,0 g (68 mmoli) kwasu 3-ryjonobenuoesowezo pruy ogruewomu w łoźni wodnej o temperaturue 35-50°C, następnie dodano 6,12 ml (73 mmola) stężonego HCl i utworuouy routwór prueuiesiogo do 500 ml prcedmurhpgej ouotem kolby

178 252 okrągłndennej zawierającej katalizator palladowy na węglu (i,05 g, i0% Pd/C). Oireymaną zawiesinę mieszano w aimosforze wodoru w ciągu 38 godzin, po czym przesączono przez lejek z filirem ee spiekanego szkła i dokładnie przemyto H₂O. Eianol usunięto pnd zmniejszonym ciśnieniem i pozostałą warsiwę wndną, zawierającą osad n barwie białej, rozcieńczono dn objęiości 250 ml dodatkową ilością wody. Nasiępnie dodano 50 ml eioru i uiwnrzoną zawiesinę przeniesiono do rozdzielacza. Pn energicznym wymieszaniu wseysikie substancje siałe rozpuściły się. Nasiępnie warsiwę wodną przemyto dwukroinio eierem, odparowano do objęinści i50 ml pod zmniejszonym ciśnieniem i zliefilizowkco, w wyniku czego oirzymano 8,i0 g (6-4%) związku iyiułowogo (kwas 3-aminomotylobenzoesnwy. HCl) w pnsiaci substancji siałej o barwie beżowej.

Ή NMR (D₂O): 4,27 (s, 2H), 7,60 (i, IH), 7,72 (d, IH), 8,06 (d, 2H).

Przykład 33. Kwa iert-buΐoksykarbonylo-3-ajninometylobeocoeoowa (Boc-Mamb). Związek iyiulnwn wyiworznno zgodnie z modyfikacją iypnwych spnsnbów pnsiępnwania poprzednio opisanych w liieraiuree [(Iinh, Hagiwara i Kamtya, Teii. Leii., 4393 (I975)].

W 60 ml H₂O rozpuszczono 3,0 g (i6,0 mmola) chlorowodorku kwasu 3aminemeinlobenzeesnwcgn. Do uiworznnego rneiworu dodano rnziwnru 4,33 g (i7,6 mmola) Boc-ON w 60 ml aceinnu, a nasiępnie 5,56 ml (39,9 mmola) irieiyłnaminy. Rnziwór zmienił barwę na żółią, po czym pH doprowadzono dn 9 (wilgoiny papierek wskaźnikowy) przez dodanie jeszcze i,0 ml (7,2 mmola) irieinłnaminn. Nasiępnie rnziwór mieszano przez nnc w iemperaiurze pokojowej, po czym aceinn usunięto pod zmniejszonym ciśnieniem i pozostałą warstwę wodną przemyto ireykroinie eierem. Nksiępnie warsiwę wodną eakwksennn dn pH 2 przy użyciu 2N HCl, po czym poddano irzykroinie eksirakeji octanem eiylu. Pnłącenne warsiwy organiczne przemyto treykrotnic H₂O, osuszono bezwodnym siarczanem magnezu i odparowano dn sucha pod zmniejszonym ciśnieniem. Oireymany prnduki pnddann rekrystalizacji z mieszaniny octanu eiylu i heksanu, w wyniku czego oirzymano dwa reuiy związku iyiułowego, w ilnści 2,58 g (64%) w posiaci subsiancji siałej o barwie białawej. Temperaiura topnienia i23-I25°C.

*H NMR (CDCl₃): i,47 (s, 9H), 4,38 (br s, 2H), 4,95 (br s, IH), 7,45 (i, IH), 7,55 (d, IH), 8,02 (d, 2H).

Przykład 34. Kwaicri-buioksnkarbonnlo-3-aminnfenyłnojinwn

Roziwór I0 g (66 mmoli) kwasu 3-aminofenyleojtnwego (Aldrich), i5,8 g (72 mmoli) diwęglanu di-iert-butylu i 8,6 g (66 mmoli) DIEA w 50 ml dichłoremctąnu mieszano przez nnc w iemperaiurze pokojowej. Otrzymaną mieszaninę reakcyjną eaiężono i pnddann eksirapeji mieszaniną dichlorometanu i wody, po czym warsiwę wodną oddzielono, zakwaszono do pH 3 przy użyciu i N HCl i poddano eksirakeji dichlorometanem. Oirzymano cPstraktn przemyto H₂O i wodnym roztworem chlorku sodu, po czym nsuszono bezwodnym siarczanem sodu i odparowano dn sucha pod zmniejszonym ciśnieniem. Oirzymany produki oczyszczano na drodze rekrystalizacji z heptanu, w wyniku czego nirzymann 3,7 g (22%) związku tytułowego w posiaci subsiancji siałej o barwie białej. Temperaiura topnienia: i05°C.

Ή NMR (CDCl₃): 7,35 (s, IH), 7,25 (m, 3H), 6,95 (m, IH), 6,60 (br s, IH), 3,65 (s, 2H), i,50 (s, 9H).

Przykład 35. δ-Lakiam kwasu 2-aminometylofcnnłonctnwegn

Związek tyiulnwn wyiworzono zgodnie z mednfikacją sposobów pnsiępnwania poprzednio podanych w ΙΚοή^ζο [Naito i in., J. Aniibiniics, 30, 698 (I977)]. Do oziębianej lodem zawiesiny i0,8 g (82 mmoli) 2-indanonu i 9,4 g (82 mmnli) azndntrimeinlnsiłąnu w ii5 ml chloroformu wprowadzono 25 ml siężonegn kwasu siarkowego z iaką szybkością, aby uireymać iemperaiurę w zakresie 30-40°C. Pn upływie dodaiknwnch 3 gndzin, mieszaninę reakcyjną wylano na lód, pn czym warsiwę wndną za^alieowann siężonym wndnroilonku amonu. Warsiwę chloroformową oddzielono, przemyto wodą i wndnym roeiwnrem chlorku

178 252 sodu, po czym osuszono bezwodnym siarczanem magnezu i odparowano do sucha pod zmniejszonym ciśnieniem. Otrzymany produkt poddano oczyszczaniu za pomocą przesublimowania (145°C, <1 mm), a następnie rekrystalizacji z benzenu, w wyniku czego otrzymano

5.4 g 945%) związku tytułowego w postaci kryształów o barwie bladożółtej. Temperatura topnienia: 149-150°C.

’H NMR (CDCl₃): 7,20 (m, 5H), 4,50 )s, 2H), 3,60 (s, 2H).

Przykład 36. Kwas 2-ammometylofenylooctowy. HCl

Związek tytułowy wytworzono zgodnie z modyfikacją sposobów postępowania poprzednio podanych w literaturze [Naito i in., J. Antibiotics, 30, 698 (1977)].

Mieszaninę 6,4 g (44 mmoli) 8 laktamu kwasu 2-aminometylofenylooctowrgo i 21 ml 6 N HCl ogrzewano w temperaturze wrzenia w warunkach powrotu skroplin w ciągu 4 godzin. Następnie mieszaninę reakcyjną zadano węglem aktywnym (Norit A) i po przesączeniu odparowano do sucha. Pozostałość o konsystencji oleju ucierano z acetonem. Po przesączeniu otrzymano 5,5 g związku tytułowego (62%) w postaci bezbarwnych kryształów. Temperatura topnienia: 168°C (rozkład).

Ή NMR (D₆-DMSO): 12,65 (br s, 1H), 8,35 (br s, 3H), 7,50 (m, 1H), 7,35 (m, 3H), 4,05 (ABq, 2H), 3,80 (s, 2H).

Przykład 37. y-Laktam kwasu 2-aminometylobenzoesowrgo

Związek tytułowy wytworzono zgodnie z modyfikacją sposobów postępowania poprzednio opisanych w literaturze [Danishefsky i in., J. Org. Chem. 40, 796 (1975)].

Mieszaninę 45 g (33 moli) estru metylowego kwasu o-metylobenzoesowego, 57 g (32 moli) N-bromosukcynoimidu i 0,64 nadtlenku dibenzoilu w 175 ml tetrachlorku węgla ogrzewano w temperaturze wrzenia w warunkach powrotu skroplin w ciągu 4 godzin. Następnie ochłodzoną mieszaninę reakcyjną przesączono, odparowano do sucha pod zmniejszonym ciśnieniem i rozpuszczono w 250 ml metanolu, po czym dodano do niej 75 ml (1,11 mola) stężonego wodorotlenku amonu. Otrzymaną mieszaninę reakcyjną ogrzewano w temperaturze wrzenia w warunkach powrotu skroplin w ciągu 5 godzin, po czym zatężono i przesączono. Osad przemyto wodą a następnie eterem. Otrzymany produkt poddano oczyszczaniu na drodze krystalizacji z wody, w wyniku czego otrzymano 11,0 g (26%) związku tytułowego w postaci substancji stałej o barwie białej. Temperatura topnienia: 150°C.

Ή NMR (CDCl₃): 7,90 (d, 1H), 7,60 (t, 1H), 7,50 (t, 2H), 7,00 (br s, 1H), 4,50 (s, 2H).

Przykład 38. Kwas 2-ammometylobenzoesowy.HCi

Związek tytułowy wytworzono z zastosowaniem ogólnego sposobu postępowania opisanego powyżej w odniesieniu do chlorowodorku kwasu 2-aminometylofenylooctowego.

3.5 g 26 mmoh) lakkamu przeksszałcono w 2,4 g (50%) zwiiądku tytułowego ^w postaci bezbarwnych kryształów. Temperatura topnienia: 233°C (rozkład) ’H NMR (D6-DMSO): 13,40 (br s, 1H), 8,35 (br s, 3H), 8,05 (d, 1H), 7,60 (m, 3H), 4,35 (br s, 2H).

Przykład 39. cykio-(D-Abu-NMrArg-Glγ-Asp-Mamb)

Związek o wzorze (I), w którym J oznacza D-Abu.

Związek tytułowy wytworzono z zastosowaniem ogólnego sposobu postępowania opisanego poniżej w odniesieniu do cyklicznego związku pośredniego 4. Peptyd wytwarzany był w skali 0,101 mmola, co prowadziło do otrzymania 51 mg (63%) zabezpieczonego peptydu cyklicznego. 43 mg peptydu i 50 pl 1 m-krezolu poddano działaniu bezwodnego fluorowodoru w temperaturze 0°C w ciągu 30 minut. Produkt surowy wytrącono eterem i po rozpuszczeniu w wodnym roztworze HOAc zliofilizowano, w wyniku czego otrzymano 23 mg (68,7%) związku tytułowego w postaci substancji stałej o barwie bladożółtej (wydajność w przeliczeniu na octan). Oczyszczenia dokonano metodą HPLC z odwróconymi fazami na kolumnie preparatywnej Yydac Cl 8 (2,5 cm) - pzzy 0,23%/min gj^i^de^i^cra 7-14% i^i^iso^nitylui

178 252 jącego 0,1% kwasu trifluorooctowego. Po liofilizacji otrzymano sól związku tytułowego z TFA w postaci puszystej substancji stałej o barwie białej (odzysk 31%, wydajność ogólna 12,4%).

Widmo masowe: [M+H] = 561,46.

Przykład 40. cyklo-(Abu-NMeArg-Gly-Asę-Mambi

Związek o wzorze (I), w którym J oznacza Abu.

Związek tytułowy wytworzono z zastosowaniem ogólnego sposobu postępowania opisanego w odniesieniu do cyklo-(D-Val-NMeARG-Gly-Asp-Mamb) (cykliczny związek pośredni 4). W celu przyłączenia Boc-Mamb do żywicy oksymowej użyto metody DCC/DMAP. Jako odczynnika sprzęgającego użyto TBTU. Peptyd wytwarzany był w skali 0,596 mmola, co prowadziło do otrzymania 182 mg (38,4%) zabezpieczonego peptydu cyklicznego. 176 mg peptydu i 0,176 ml anizolu poddano działaniu bezwodnego fluorowodoru w temperaturze 0°C w ciągu 20 minut. Produkt surowy wytrącono eterem i po rozpuszczeniu w wodnym roztworze acetonitrylu zliofilizowano, w wyniku czego otrzymano 116 mg (90,4% w przeliczeniu na fluorek) związku tytułowego. Oczyszczenia dokonano metodą HPLC z odwróconymi fazami na kolumnie preparatywnej Vydac C18 (2,5 cm) przy gradiencie 0,45%/min 9-27% acetonitrylu zawierającego 0,1% TFA. Po liofilizacji otrzymano sól związku tytułowego z TFA w postaci puszystej substancji stałej o barwie białej (odzysk 1,92%, wydajność ogólna 0,574%). FAB-MS: [M+H] = 561,39.

Przykład 41. cyklo-(D-Val-NMeArg-Gly-Asę-Mamb)

Związek o wzorze (I), w którym J oznacza D-Val.

Do 25 ml probówki polipropylenowej wyposażonej w spiek wprowadzono 0,126 g (0,5 mmola) Boc-Mamb i 6 ml DMF. Następnie dodano 0,194 g (0,5 mmola) HBTU, 0,52 g żywicy oksymowej (poziom podstawienia = 0,96 mmola/g) i 0,165 ml (1,50 mmola) Nmetylomorfoliny. Utworzoną zawiesinę mieszano w temperaturze pokojowej w ciągu 24 godzin. Następnie żywicę przemyto dokładnie (10-12 ml objętościami) 3 razy DMF, 1 raz MeOH, 3 razy DCM, 2 razy MeOH i 3 razy DCM. Ilościową metodą ninhydrynową. oznaczono poziom podstawienia wynoszący 0,389 mmola/g. Nieprzereagowane grupy oksymowe zostały zablokowane przez podziałanie 0,5 M chlorkiem trimetyloacetylu/0,5 M DIEA w DMF w ciągu 2 godzin. Następnie przeprowadzono następujące etapy:

(Etap 1): żywicę przemyto 3 razy DMF, 1 raz MeOH, 3 razy DCM, 2 razy MeOH i 3 razy DCM.

(Etap 2): odblokowano grupę Boc przy użyciu 25% TFA w DCM w ciągu 30 minut.

(Etap 3): żywicę przemyto 3 razy DCM, 1 raz MeOH, 2 razy DCM, 3 razy MeOH i 3 razy DMF.

(Etap 4): do żywicy dodano 0,613 g (1,94 mmola) Boc-Asp(OcHexi, 0,753 g (1,99 mmola) HBTU, 8 ml DMF i 0,642 ml (5,84 mmola) N-metylomorfoliny, po czym prowadzono reakcję w ciągu 2,5 godziny.

(Etap 5): jakościową metodą ninhydrynową stwierdzono całkowite zajście reakcji sprzęgania.

Etapy 1-5 powtarzano tyle razy, ile było trzeba do uzyskania pożądanej sekwencji. Sprzęganie Boc-D-Val z NMeArg kontrolowano z zastosowaniem testu z użyciem kwasu pikrynowego. Po złożeniu peptydu liniowego usunięto N-końcową grupę tert-Boc przez podziałanie 25% TFA w DCM w ciągu 30 minut. Następnie żywicę przemyto dokładnie 3 razy DCM, 2 razy MeOH i 3 razy DCM, po czym zobojętniono przez podziałanie 10% DIEA w DCM 2 razy po 1 minucie. Żywicę przemyto dokładnie 3 razy DCM i 3 razy MeOH, po czym wysuszono. Połowę żywicy (0,101 mmola) poddano cyklizacji przez podziałanie 6 ml DMF zawierającego HOAc 5,8 ml (0,101 mmola) i ogrzewanie w temperaturze 50°C w ciągu 72 godzin. Następnie żywicę odsączono na lejku z filtrem ze spiekanego szkła ze starannym

178 252 przemyciem przy użyciu DMF. Przesącz DMF odparowano do konsystencji oleju, rozpuszczono w mieszaninie acetonitrylu i wody 1:1 i zliofilizowano, w wyniku czego otrzymano 49 mg (60%) zabezpieczonego peptydu cyklicznego. 42 mg peptydu poddano działaniu bezwodnego fluorowodoru w temperaturze 0°C, w obecności 50 ml m-krezolu jako zamiatacza, w ciągu 30 minut, w celu usunięcia grup zabezpieczających łańcuch boczny. Produkt surowy wytrącono eterem i po rozpuszczeniu w wodnym roztworze HOAc zliofilizowano, w wyniku czego otrzymano 23 mg (70% w przeliczeniu na octan). Oczyszczenia dokonano metodą HPLC z odwróconymi fazami na preperatywnej kolumnie Vydec C18 (2,5 cm) przy 0,23%/minutę gradiencie 7-18% acetonitrylu zawierającego 0,1% kwasu trifluorooctowrgo, w wyniku czego otrzymano sól związku tytułowego z TFA w postaci puszystej substancji stałej o barwie białej (odzysk 24%, wydajność ogólna 9,4%).

FAB-[MS: [M+H] = 575,45.

Przykład 42. Synteza kyklo-(D-Val-NMeArg-Gly-Asp-Mamb) w fazie ciekłej

Poniżej użyto następujących oznaczeń skrótowych, odnoszących się do układów rozpuszczalników w chromatografii cienkowarstwowej (TLC):

Chloroform/metanol 95:5 = CM

Chloroform/kwas octowy 95:5 = CA

Chloroform/metanol/kwas octowy 95:5 = CMA.

A. Boc-NMeArg(Tos)-Gly-OBzl

W 25 ml CH₂Cl2 rozpuszczono 11,07 g (25 mmoli) BocNMeArg(Tos) (Bachem), 10,10 g (30 mmoli)Gly-QBzl-p-toluenosulfoniianu (Bachem), 9,48 g (25 mmoli) HBTU (heksefluorofosforanu Q-brnzotriezolo-N,N,N'N' tetrametylzuroniowego (Advanced Chemtech) i 75 mmoli DEEA (aiizopropyloetyloeminy) (Aldrich). Reakcję prowadzono w ciągu godziny, po czym rozpuszczalnik odparowano pod zmniejszonym ciśnieniem w temperaturze 50°C do konsystencji syropu i rozpuszczono tę pozostałość w 400 ml octanu etylu. Otrzymany roztwór poddano ekstrakcji (za każdym razem po 150 ml) 2 razy 5% kwasem cytrynowym, 1 raz wodą, 2 razy nasyconym roztworem NaHCO3, 1 raz nasyconym roztworem NaCl. Następnie warstwę organiczną osuszono MgSO₄ i rozpuszczalnik odparowano pod zmniejszonym ciśnieniem. Oleistą pozostałość ucierano z eterem naftowym i wysuszono w warunkach wysokiej próżni w ciągu przynajmniej jednej godziny, w wyniku czego otrzymano 14,7 g (99,5%) produktu.

TLC. RfcM) = 0,18; Rfcc) = 0,10.

NMR: widmo zgodne z budową.

FABMS: M+H+ = 590,43 (oczekiwano 590,26).

B. NMeArg(Tos)-Gly-OBzl

W 30 ml TFA rozpuszczono 14,5 g (24,5 mmola) BocNMeArg(Tos)-Gly-OBzl i prowadzono reakcję w ciągu 5 minut, po czym rozpuszczalnik odparowano w temperaturze pokojowej pod ciśnieniem 1 mm Hg. Pozostałość o konsystencji syropu rozpuszczono w 400 ml octanu etylu schłodzonego w lodzie i poddano ekstrakcji 100 ml nasyconego roztworu NaHCO3 schłodzonego w lodzie. Fazę wodną poddano 2 razy ekstrakcji po 200 ml octanu etylu i połączone warstwy organiczne poddano ekstrakcji 1 raz (25 ml) nasyconym roztworem NaCl. Następnie rozpuszczalnik odparowano pod zmniejszonym ciśnieniem, w wyniku czego otrzymano pozostałość o konsystencji lepkiego oleju, którą ucierano z 300 ml eteru. Utworzoną substancję stałą odsączono i przemyto eterem, w wyniku czego otrzymano związek higroskopijny, który wysuszono w eksykatorze próżniowym.

Wydajność: 10,33 g (86,2%).

TLC: R(cm) — 0,03; R^Ma) = 0,20.

NMR: widmo zgodne z budową.

FABMS: M+H+ = 490,21 (oczekiwano 490,20)

178 252

C. Boc-D-Val-NMeArg(Tos)-Gly-OBzl

W 10 ml chlorku metylenu rozpuszczono 4,80 g (9,80 mmola) NMeArg(Tos)-Gly-OBzl, 2,13 g (9,82 mmola) Boc-D-Val i 3,79 g (10,0 mmola) HBTU. Kolbę umieszczono w łaźni z lodem i wprowadzono 3,45 ml (20 mmoli) DIEA. Reakcję prowadzono w temperaturze 0°C w ciągu 15 minut i w temperaturze pokojowej w ciągu 2 dni. Następnie mieszaninę reakcyjną, rozcieńczono 400 ml octanu etylu i poddano ekstrakcji (za każdym razem po 200 ml), 2 razy 5% kwasem cytrynowym i 1 raz nasyconym roztworem chlorku sodu. Po osuszeniu MgSO4 i odparowaniu pod zmniejszonym ciśnieniem otrzymano pozostałość o konsystencji oleju, którą ucierano z 50 ml, a następnie 30 ml eteru w ciągu 30 minut ze skutecznym mieszaniem.

Wydajność: 4,58 g (69%).

TLC: Rf^cmj = 0,27; (widoczna jest także plamka blisko startu, którą stanowi zanieczyszczenie aromatyczne, usuwane z produktu w następnym etapie).

NMR: widmo zgodne z budową.

FABMS: M+H+ = 689,59 (oczekiwano 689,43).

D. Boc-D-Val-NMeArg(Tos)-Gly

W 80 ml metanolu rozpuszczono 4,50 g (4,44 mmola) Boc-D-Val-NMeArg(Tos)-Gly-OBzl i przez otrzymany roztwór przepuszczano N₂ w ciągu 10 minut. Następnie dodano 1,30 g katalizatora palladowego na węglu (10%, Fluka, nr serii produkcyjnej 273890) i wprost nad powierzchnią mieszaniny reakcyjnej przepuszczano H₂. Metodą TLC wykazano, że reakcja zaszła do końca w ciągu około 0,5 godziny. Po upływie godziny usnięto katalizator przez przesączenie przez warstwę Celite, po czym usunięto rozpuszczalnik w temperaturze 40°C pod zmniejszonym ciśnieniem. Otrzymaną w ten sposób substancję stałą ucierano dobrze z 50 ml eteru w temperaturze wrzenia w warunkach powrotu skroplin, po czym odsączono i przemyto eterem naftowym.

Wydajność: 3,05 g (78%).

TLC: Rf(cM) = 0,03; Rfcma) = 0,37;

NMR: widmo zgodne z budową.

FABMS: M+H* = 599,45 (oczekiwano 599,29).

E. Oksym 4-nitrobenzofenonu (Ox) g (220 mmoli) nitrobenzofenonu (Aldrich) i 30,6 g (440 mmoli) chlorowodorku hydroksyloaminy (Aldrich) ogrzewano w temperaturze wrzenia w warunkach powrotu skroplin w 0,5 litra mieszaniny metanolu i pirydyny 9:1 w ciągu 1 godziny. Mieszaninę reakcyjną odparowano pod zmniejszonym ciśnieniem, rozpuszczono w 500 ml eteru i poddano ekstrakcji (za każdym razem pod 200 ml) 2 razy 5% kwasem cytrynowym i raz nasyconym roztworem NaCl, po czym osuszono MgSO4 i odparowano pod zmniejszonym ciśnieniem. Po utarciu z eterem otrzymano 44,35 g (83%) oksymu w postaci mieszaniny izomerów cis i trans.

TLC: Rfljcm) = 0,50; Rfcma) = 0,82;

NMR: widmo zgodne z budową.

FABMS: M+H = 242,07 (oczekiwano 242,07).

F. BocMamb-Ox

W 40 ml CH₂Cl₂ rozpuszczono 5,522 g (22 mmole) BocMamb, 4,84 g (20 mmoli) oksymu nitrobenzenofenonu i 20 mmoli DMAP (4-dimetyloaminopirydyny) (Aldrich). Kolbę umieszczono w łaźni z lodem i dodano 4,33 g (21 mmoli) DCC (dicykloheksylokarbodiimidu). Reakcję prowadzono przy oziębianiu lodem w ciągu 30 minut i w temperaturze pokojowej przez noc. Utworzony dicykloheksylomocznik odsączono i przemyto 40 ml chlorku metylenu. Przesącz odparowano pod zmniejszonym ciśnieniem w temperaturze pokojowej do konsystencji syropu i rozpuszczono w 400 ml octanu etylu. Roztwór ten poddano ekstrakcji (za każdym razem po 150 ml) 2 razy 5% kwasem cytrynowym, 1 raz woi^eą 2 razy nasyconym roztworem NaHCO3 i 1 raz nasyconym roztworem NaCl. Warstwę organiczną osuszono

178 252

MgSO,,, po ruym roupusurualuik odparowano pod umniejsuznym riśnieniem. Oleistą pouostołość urieraun u eterem naftowym i wysusuzno w warunkarh wysokiej próżni w riągu ro najmniej 1 goduiny.

Wydajność: 7,51 g (79%).

TLC: RfCM = 0,41; Rącmo) = 0,66.

NMR: widmo ugodne u budową.

FABMS: M+H+ = 476,30 (zruekiwanz 476,18).

G. TFA.MAMB-Ox

W 30 ml rhlerku metylenu u uawartością 10 ml TFA (25% TFA) rnupo2urunue 7,4 g (15,5 mmola) BorMamb-Ox. Reokrję prowaduouo w temperaturue pokojowej w riągu geauiuy, po ruym reupusuruglgik odparowano pod umniejsuenym riśuieniem w temperaturue pokojowej w riągu 10 minut, a następnie w temperaturue 40°C w riągu 15 minut. Pnuestałnść z kensysteurji syropu urierggn u 200 ml eteru, w temperaturue -5°C. Utwerunue krysutoły edsąruogo po upływie 1 goduiny i dzbrue pruemyto eterem

Wydajność: 7,22 g (95%);

R(cma) ~ 0,25.

NMR: widmo ugedne u budową.

FABMS: M+W = 376,22 (ercekϊW2ge 376,12).

H. Bor-Asp(OrHex)-Momb-Ox

W 20 ml DMF reupusurceue 6,308 g (20 mmoli) Bor-Asp(OrHex) (Borhem) i 7,66 ml (44 mmoli) DIEA. Następnie dodono 7,58 g (20 mmoli) HBTU (Advanred Chemterh) i prewadueno reokrję w riągu 2 minut pruy energirunym miesc2giu. Następnie dodano 7,13 g (15 mmoli) TFA.Mamb-Ox i reakrję prnwgaunun prueu ner w temperaturue pokojowej. Następnie usunięte rzupusuruolnik pod ummejsuznym riśnieniem, w wyniku ruego ztruymaue oleistą pzunstałnść, którą recpusurunue w 500 ml nrtonu etylu. Otruomagy routwór poddano ekstrokrji (ua każdym rauem pe 150 ml), 2 rauy 5% kwasem rytrynnwym, 1 rau wodą, 2 rouy nosyrznym rnutwnrem NoHCO₃ i 1 rou g22yrnuym reutworem NaCl. Następnie warstwę organiruną zsusuenn MgSO₄ i rzupusuruolnik odparowano pod umniejsuznym riśuieniem. Oleistą peunstałeść urierpne u eterem naftowym i wysus^ne w warogk2rh wysokiej próżni.

Wydajność: 9,76 g (97%).

TL^{C: Rf}rM) ^{_ 0})⁵⁵·

NMR: widmo ugedne u budową.

FABMS: M+H* = 673,45 (eruekiwaun 673,23).

I. TFA Asp(OcHex)-MAMB-Ox

W 50 ml 35% TFA w CH₂Cl₃ rnupusurunun 15 mmoli Bzr-Asp(OrHex)-MAMB-Ox i prewgacoue reakrję w riągu 90 minut. Następnie roupusuruolnik odparowane pod umniejsuznym riśnieniem w temperaturue pokojowej w riągu 10 minut, a następnie w temperaturue 40°C w riągu 15 minut. W relu usugięrig śladów TFA, dodono 25 ml DMF i rzupusurc2lgϊk odparowane w temperoturue 50°C. Pnunstałeść o keusystenrji syropu oriergun u 200 ml eteru, pe ruym wysusuzno w warunkarh wysokiej próżni. Wydajność: 9,61 g (93%).

Rcma = 0,45.

NMR: widmo ugedne u budową

FABMS: M+H = 573,56 (ζ^^ο™ 573,23).

J. Bzr-D-Val-NMeArg(Tz2)-Gly-Asp(OrHex)-MAMB-Ox

W 20 ml DMF rzupuscrcznz 10,0 mmoli TFA Asp(OrHex)-MAMB-Ox, 10,0 mmoli Bzr-D-Val-NMeArg(Tzs)-Gly i 10,0 mmoli HBTU orou 30 mmoli DIEA. Pz upływie 4 goduin usunięto roupusuruolnik pod umniejsuznym riśnieniem i pzuzstpłzść roupusuruouo w 600 ml ortonu etylu. Otruompgy rzutwór poddano ekstrokrji (uo każdym rauem pz 300 ml) 5% kwo178 252 sew cytrynowow, wodą i nαfyhonyw rdztworem NaCl. Warstwę organiczną osuszono MgSO4 i odparowano pod zmnCejszonyw hiśnieniem. Pozostałość ucierano z eterew i wysuszono pod zmniejszonym hiśnieniem.

Wydajność: 9,90 g (86%).

RfCM) = θ, 1θ

NMR: widmo zgodne z budową.

FABMS: M+H+ = 1153,22 (oczekiwano 1153,47).

K. TFA. D-Val-NMeArg(Tos)-Gly-Asp(OcHex)-MAMB-Ox

Związek ten wytworzono z 9,8 g (8,5 mola) Bdh-D-Val-NMeAog-(Tos)<GloAsp(OcHex)-MAMB-Cx na drodze reakcji z wieszaniną TFA i CH₂Cl₂ 1:1 w ciągu 45 winua· Rozpuszczalnik odparowano i pozostało produkt ucierano z eterew.

Wydajność: 9,73 g (98%).

Rf(CM) ^_ θ, 1θ.

NMR: widmd zgodne z budową.

FABMS: M+H+ = 1053,22 (oczekiwano 1053,4).

L. Coelo(D-Vαl-NMeArg(Tos)-Gly-Asp(OcHex)-MAMB)

W 200 wl DMF rozpuszczono 1,80 g (1,54 mola) TFA. D-Val-NMeArg(Tos)-GloAsp(CcHex)-MAMB-Cx i po 2 mole DIEA i kwasu octowego. Otrzywaną mieszaninę ogrzewano w lemperalurze 50°C w ciągu 2 dni, po czyw odparowano pod zwniejszonym ci< śnieniem. Pozostałość o konsystencji syropu rozpuszczono w 400 wl mieszanCny octanu etylu i n-butanolu 1:1 i poddano ekstrakcji (po 200 wl) 3 razy 5% kwafem cytrynowow i raz nasyhonom roztworow NaCl. Warstwę organiczną osuszono MgSO4 i dwueodlnCe ucierano z 2θθ wl eteru.

Wydajność: 1,07 g (86%).

RfkM) = 0,10.

NMR: widrno zgodne z budową.

FABMS: M+H+ = 811,25 (oczekiwano 811,38).

M. Coelo(D-Vαl-NMeArg-Glo-Asp<MAMB)

0,50 g coklo(D-Val-NMeAog(Tos)-Glo-Asp(ChHex)-MAMB) poddano działaniu 5 wl HF w lemperαturze 0°C, w obecności 0,5 wl anizolu, w ciągu 30 wCnut· HF usunięto pod zmniejszonyw ciśnieniem i surowy peptyd ucierano z eterew, octanem etylu i eaerem. drzyrnaną substancję stałą rozpuszczono w 1θ% kwasie octowow i zliofilizdwanιo.

Wydajność: 0,321 g (82%, w przeliczeniu na octan).

Clrzymany produkt poddano oczyszczaniu z dazyskiew w przybliżeniu 40%, z zastosowaniew takiej sarnej metody, jaką opisano w odniesieniu do produktu zsyntetyzowanego wetodą syntezy w fazie stałej.

Przykład 43. Krystalizacja cyklo-(D-Vαl-NMeArg-Gly-Asp-Mamb)

Clrzymywanie soli

Stwierdzono, że związki według wynalazku wożna wyodrębniać przez wykrystalizowanie danego związku z rozpuszczalników organicznych lub wodnych.

Jon dwubiegunowo cyklo-(D-Val-NMeArg-Glz-Asp-Mawb) przekształcono w jego wetanosulfonian za powocą ogrzewania jonu dwubiegunowego w tewperaauoze wrzenia w warunkach powrotu skroplin, przy mieszaniu, w środowisku izoprdpanolb, w stężeniu 25 mgZwl i przy powOlnorn dodawaniu roztworu 1,0 wolowego równoważnika kwasu wetanosulfonowego (z korektą na zawartość wody wprowadzanej z jonern obojnαczym) w izopodpanolu· Po przerwaniu ogrzewania roztwór oziębiono do temperaluoy 5°C w łaźni z loaew· Po wieszaniu w ciągu godziny roztwór ten przesączono i osad przewyto 3 razy zCmnom izo< propanolew, a następnie wysuszono do stałej wagi.

178 252

Według tego samego sposobu postępowania wytworzono następujące sole cyklo-(DVal-NMrArg-Gly-Asp-Mamb), przez dodanie 1,0 równoważnika odpowiedniego kwasu:

- cykio-(D-Vai-NMrArg-Glγ-Asp-Mamb) (bifrκγlosulfoκiaκ): jon dwubiegunowy + 1,0 równoważnika kwasu bitenylosulfonowego;

- cykio-(D-Vai-NMeArg-Giy-Asp-Mamb) (a-naftaienosulfomaκ): jon dwubiegunowy + 1,0 równoważnik kwasu α-καftαleκosulfoκowego;

- cyklo-(D-Val-NMeArg-Gly-Asp-Mamb) (b-naftairnosulfoκiaκ): jon dwubiegunowy + 1,0 równoważnika kwasu β-κaftaieκosulfoκowego;

- cykio-(D-Vai-NMrArg-Giy-Asp-Mamb) (brκzeκosuifomaκ): jon dwubiegunowy + 1,0 równoważnika kwasu benzenosulfonowego;

- cykio-(D-Vai-NMeArg-Gly-Asp-Mamb) (p-toiuenosuifoniaκ): jon dwubiegunowy + 1,0 równoważnika kwasu p-toluenosulfonowego.

Wytworzono następujące sole cγklo-(D-Vai-NMeArg-Giγ-Asp-Mamb) na drodze krystalizacji związku z układów wodnych.

cyklo-(D-Vαi-NMeArg-Glγ-Asρ-Mαmb) (siarczan):

mg bezpostaciowego cyklo^OWal-KMe-Arg-Gly-Asp-Mamb) (wytworzonego na drodze liofilizacji jonu obojnaczego, z roztworu 2 molowych równoważników kwasu octowego w wodzie) rozpuszczono/ml 1 N H₂SO₄ i pH doprowadzono do 2,5. Po odstawieniu w temperaturze pokojowej utworzył się osad. Osad ten odsączono przez lejek z filtrem ze spiekanego szkła i wysuszono pod zmniejszonym ciśnieniem do stałej wagi.

cyklo-(D-Vai-NMrArg-Giy-Asp-Mamb) (metaκosuifoniaκ) (mesylan):

100 mg bezpostaciowego cyklo-(D-Val-NMeArg-Gly-Asp-MAMB) rozpuszczono/ml wody +1,2 molowego równoważnika kwasu metaκosuifonowrgo (otrzymanego jako 4 M roztwór wodny). Po odstawieniu w temperaturze pokojowej utworzyły się duże, płaskie kryształy.

cykio-(D-Vαi-NMrArg-Gly-Asp-Mamb) (benzeκosuifoκiaκ):

Jon dwubiegunowy rozpuszczono w ilości 100 mg/ml wody z dodatkiem 1,2 równoważnika kwasu brκzeκosuifonowego. Po odstawieniu w temperaturze pokojowej utworzył się osad. Osad ten odsączono na lejku z filtrem ze spiekanego szkła, przemyto niewielką objętością izopropaαriu i wysuszono pod zmniejszonym ciśnieniem do stałej wagi.

cykio-(D-Vai-NMrArg-Glγ-Asp-Mamb) (p-tolurnosulfonian).

100 mg jonu dwubiegunowego rozpuszczono/ml wody + 1,2 molowego równoważnika dodanego kwasu tolurnosuifoκowrgo. Po odstawieniu w temperaturze pokojowej utworzył się osad. Osad ten odsączono na lejku z filtrem ze spiekanego szkła i wysuszono pod zmniejszonym ciśnieniem do stałej wagi.

Przykład 44. cγklo-(D-Vai-D-NMeArg-Glγ-Asp-Mamb)

Związek o wzorze (I), w którym J oznacza D-Val.

Związek tytułowy wytworzono z zastosowaniem ogólnego sposobu postępowania opisanego w odniesieniu do cγkio-(D-Vai-NMeArg-Giy-Asp-Mamb). Użyto metody DCC/DMAP do przyłączenia Boc-Mamb do żywicy oksymowej. Peptyd był wytwarzany w skali 0,596 mmola, co prowadziło do otrzymania 186 mg (38,6%) zabezpieczonego peptydu cyklicznego. 183 g peptydu i 0,183 ml anizolu poddano działaniu bezwodnego fluorowodoru w temperaturze 0°C w ciągu 30 minut. Produkt surowy wytrącono eterem i rozpuszczono w wodnym roztworze acetonitrylu. Po zilofilizowακiu otrzymano 145 mg (powyżej wydajności ilościowej, w przeliczeniu na fluorek) związku tytułowego. Oczyszczenia dokonano metodą HPLC z odwróconymi fazami na kolumnie preparatywnej Vydac C18 (2,5 cm) przy 0,23%/min gradiencie 9-22,5% acetonitrylu zawierającego 0,1% TFA. Po liofilizacji otrzymano sól związku tytułowego z TFA w postaci puszystej substancji stałej o barwie białej (odzysk 14,8%, wydajność ogólna 5,3%).

FAB-MS; [M+H] = 575,31.

178 252

Przykład 45. Synioza jnklo-(D-Lns-NMoArg-Głn-Asp-Mamb) w fazie siałej

Związek n wenreo (I), w którym J oznacza D-Lys.

Związek tytułowy wyiwereene z zastosowaniem ogólnego sposobu pnsiępnwania opisanego powyżej w ndniosieniu do jyklo-(D-Val-NMoArg-Gly-Asp-Mamb). Użyin moindy DCC/DMAP dn przyłączenia Boc-Mamb do żywicy oksymowej. Popiyd wniwkreącn był w skali 0,586 mmnla, cn prowadziło do oireymania 349 mg (58,9%) eabezpioceonogn pepiydu cyklicznego. 334 mg peptydu i 334 ml anienlu poddano działaniu beewndnogo fluorowodoru w iemperaiurze 0°C w ciągu 30 minui. Produki surowy wyirącnno eiorom i rozpuszczono w wodnym rnziwnrze acetonitrnlu. Po zliofilizowaniu oirenmane I68 mg (79,i%, w przeliczeniu na diflunrok) związku tyiulnwoge w posiaci subsiancji siałej o barwie bladożółiej. Oczyszczalnia dnknnann metodą HPLC z odwróconymi fazami na preparktywnej kolumnie Vydac Ci8 (2,5 cm) przy 0,23%/min gradiencie 5,4-I4,4% ajeinniirylu zawierającego 0,i TFA. Po liofilizacji nirzymann sól związku tyiułnwogn z TFA w posiaci puszysiej subsiancji siałoj o barwie białej (ndzysk 33,6%, wydajność ogólna i2,i%).

FABM-MS: [M+H] = 604,32.

Przykład 46. Synieza cykln-(D-Lys-NMeArg-Gly-Asp-Mamb) w fazie ciokłoj. Związek n wzorze (I), w kiórym J oznacza D-Lys. Syntezę ię ilusiruje schemai 27.

Schomai 27

H-GIy-OBzl TFA

Boc-N-MeArg(Tos)-OH ** Boc-N-MeArg(Tos)-GIy-OBzl >

HBTU, DIEA

B o c-B-Lys (Tla)-O H

H-N-MeArg(Tos)-Gly-OBzl-> Boc-D-Lys(Tfa)-N-MeArg(Tos)-Gly-OBzl

HBTU, DIEA

HOSu, DCC,

-> B oc-D-Lys (Tfa)-N-M e Arg(Tos )-Gly-O Su

DMF

H₂, Pd/C ->

OH

I

FU

NH-Boc

Boc-Agp(OBzI)-OSu _ 0'

DIEA, DK?

1. TPA, CH₂C1₂

Boc-Asp(OBzl)

NH

2. Boc-D-Lys(Tfa)N-MeArg(To a)-Gly0Su_o

DIEA, DMP

N-M e Arg ( To s )—Gly \ . . \

Boc-D-ByaWa)

Ox NH

2. TBTU, EISA DMP

N-MeArg(Tos) Asp(OBzl)

178 252

1. Ϊ?Α„ kwas trifluorometanosulfonowy

... - —- —

2. 1 M piperydyna

3. HPLC

Ν-MeArg i

Gl:

Ay>

Część Α - Boc-Asp^Bzl)

Do roztworu 45,80 g (140 mmoli) Boc-Asp(OBzl) i 16,10 g (140 mmoli) HOSu (Nhydroksysukcynoimid) w 300 ml p-dioksanu dodano w temperaturze 5-10°C 30,20 g (140 mmoli) DCC. Powstały roztwór mieszano w ciągu 30 minut w temperaturze 5-10°C, po czym substancje stałe odsączono i przemyto 3 razy po 50 ml dioksanu. Połączone ekstrakty organiczne zatężono pod zmniejszonym ciśnieniem, w wyniku czego otrzymano oleistą, klarowną pozostałość, która po ucieraniu (3 razy po 100 ml eteru) wykrystalizowała z utworzeniem bezbarwnej substancji stałej. Otrzymano 42,98 g (73%) związku tytułowego.

NMR: widmo zgodne z budową.

Temperatura topnienia: 98-99°C.

DCI-MS: [M+NH] = 438.

Część B - Boc-Asę(OBzl)-Mαmb

W 120 ml DMF rozpuszczono 13,08 g (70,0 mmoli) chlorowodorku kwasu 3aminometylobenzoesowego, po czym dodano 24,32 ml (140 mmoli) DIEA, przy czym pH zmieniło wartość z 4 do 7,5. Utworzoną zawiesinę o barwie białej mieszano w ciągu 30 minut w temperaturze pokojowej, po czym dodano roztwór, 40 g (70,0 mmola) Boc-Asp^Bzty-OSu w 50 ml DMF. Otrzymaną mieszaninę mieszano w ciągu 24 godzin i w tym czasie zmieniła się ona w roztwór o barwie złotej. Roztwór ten wprowadzono do 2000 ml 5% kwasu cytrynowego i oziębiano do temperatury 5°C na 3 godziny. Następnie wydzielono utworzony osad przez odsączenie i po przemyciu 200 ml wody schłodzonej w lodzie i 100 ml eteru schłodzonego w lodzie wysuszono pod zmniejszonym ciśnieniem, w wyniku czego otrzymano 29,62 g (92%) związku tytułowego w postaci bezbarwnej substancji stałej. Temperatura topnienia: 149-151°C.

DCI-MS: [M+NHJ - 474.

Część C - HCl. H-Asp(OBzl)-Mamb

W 50 ml 4 N roztworu HCl w dioksanie rozpuszczono 7,92 g (17,4 mmola) BocAsę(OBzl)-Mamb i po mieszaniu w ciągu 2 godzin otrzymany roztwór zatężono pod zmniejszonym ciśnieniem, w wyniku czego otrzymano 6,80 g (99%) związku tytułowego w postaci bezbarwnej substancji stałej.

DCI-MS: [M+NH₄] = 374.

Część D - Boc-D-Lys(Tfa)-NMeArg(Tos)-Gly-OBzl

W 40 ml chlorku metylenu rozpuszczono 14,40 g (29,4 mmola) NMeArg(Tosi-Gly-OBzl, 10,00 g (29,4 mmola) Boc-D-L-ys(Tfa) i 11,37 g (62,,0 mmola) HBTU. Po oziębieniu roztworu do temperatury 0°C dodano 10,44 g (62,0 mmola) DIEA i prowadzono reakcję w ciągu 20 minut w temperaturze 0°C i w ciągu 2 dni w temperaturze pokojowej. Następnie mieszaninę reakcyjną rozcieńczono 800 ml octanu etylu i poddano ekstrakcji 200 ml porcjami: (1 raz) 0,2 N HCl, (1 raz) nasyconego roztworu NaHCO. i (2 razy) nasyconego roztworu NaCl. Po osuszeniu MgSO4 i odparowaniu pod zmniejszonym ciśnieniem otrzymano substancję

178 252 stałą o barwie żółtej. Po oczyszczeniu metodą chromatografii rzutowej (żel krzemionkowy, EtOAc:acetonitryl 5:1) otrzymano 20,34 g (85%) bezbarwnej substancji stałej. Temperatura topnienia: 78-85°C.

DCI-MS: [M+NH₄] = 831.

Część E - Boc-D-Lys(Tfa)-NMeArg(Tos)-Gly

Roztwór 11,00 g (13,5 mmola) Boc-D-Lys(Tfa)-NMeArg(Tos)-Gly-OBzl w 200 ml metanolu umieszczono w butelce aparatu do wytrząsania Parra i po przepuszczeniu w ciągu 10 minut N₂ dodano 3,6 g 10% katalizatora palladowego na węglu (10% Pd/C). Następnie butelkę do wytrząsania w dalszym ciągu przedmuchiwano w 7 cyklach: zwiększanie ciśnienia-usuwanie gazu, po czym ponownie zwiększono w niej ciśnienie i wstrząsano w ciągu 90 minut, w trakcie czego pochłonięta została wyliczona ilość wodoru. Następnie usunięto katalizator przez przesączenie przy użyciu warstwy Celite i otrzymany przesącz zatężono pod zmniejszonym ciśnieniem, w wyniku czego otrzymano pozostałość w stanie stałym, którą ucierano z 75 ml eteru przy ogrzewaniu w temperaturze wrzenia w warunkach powrotu skroplin, w wyniku czego otrzymano 9,18 g (94%) czystego związku w postaci bezbarwnej substancji stałej.

DCI-MS: [M+H] = 724.

Część F - Boc-D-Lys(Tfa)-NMeArg(Tos)-Gly-OSu

W 75 ml DMF rozpuszczono 8,00 g (11,0 mmola) Boc-D-Lys(Tfa)-NMeArg(Tos)-Gly, 1,25 g (10,8 mmola) HOSu i 2,22 g (10,8 mmola) DCC i otrzymany roztwór mieszano w temperaturze pokojowej w ciągu 2 dni. Następnie substancje stałe usunięto przez przesączenie i przemyto 2 razy po 15 ml DMF. Przesącz zatężono pod zmniejszonym ciśnieniem i pozostałość o konsystencji syropu wysuszono pod zmniejszonym ciśnieniem w temperaturze 40°C, w wyniku czego otrzymano 6,50 g (72%) substancji stałej o barwie brunatnej. Temperatura topnienia: 66-69°C.

FAB-MS: [M+H] = 821.

Część G - Boc-D-Lys(Tfa)-N-MArg(Tos)-Gly-Asp(OBzl)-Mamb

Do zawiesiny 8,85 g (10,8 mmola) Boc-D-Lys(Tfa)-N-MeArg(Tos)-Gly-OSu i 4,24 g (10,8 mmola) HCl.Asp(OBzl)-Mamb w 100 ml mieszaniny dioksanu i DMF 4:1 dodano 1,39 g (10,8 mmola) DIEA w ciągu 10 minut. Utworzoną mieszaninę mieszano w ciągu 2 dni w temperaturze pokojowej, po czym zatężono pod zmniejszonym ciśnieniem do konsystencji syropu. Pozostałość tę rozpuszczono w 300 ml octanu etylu i przemyto 75 ml porcjami: (3 razy) 0,2 N HCl, (2 razy) nasyconego roztworu NaHCO₃, (1 raz) H₂O i (1 raz) nasyconego roztworu NaCl. Warstwę organiczną osuszono MgSO4 i zatężono pod zmniejszonym ciśnieniem w temperaturze 40°C, w wyniku czego otrzymano 9,13 g (78%) lepkiej substancji stałej o barwie bursztynowej. Temperatura topnienia: 90-93°C.

FAB-MS: [M+H] = 1062.

Część H - HCl.D-Lys(Tfa)-N-MeArg(Tos)-Gly-Asp(OBzl)-Mamb

W 50 ml 4 N roztworu HCl w dioksanie rozpuszczono (częściowo) 8,30 g (7,8 mmola) Boc-D-Lys(Tfa)-N-MArg(Tos)-Gly-Asp(OBzl)Mamb i otrzymaną mieszaninę mieszano w temperaturze pokojowej w ciągu 30 minut, po czym zatężono pod zmniejszonym ciśnieniem, w wyniku czego otrzymano substancję stado barwie żółtej. Po ucieraniu z 60 ml ciepłego octanu etylu otrzymano 7,65 g (98%) związku tytułowego w postaci substancji stałej o barwie żółtej.

FAB-MS: [M+H] = 962.

Część I - Cyklo-(D-Lys(Tfa)-N-MeArg(Tos)-Gly-Asp(OBzl)-Mamb)

W 100 ml DMF rozpuszczono 3,00 g (3,0 mmola) HCl.D-Lys(Tfa)-N-MeArg(Tos)-GlyAsp(OBzl)-Mamb, 0,77 g (6,0 mmola) DIEA i 0,98 g (3,0 mmola) TBTU. Mieszaninę reakcyjną mieszano w temperaturze pokojowej w ciągu 22 godzin, przy czym pH utrzymywano na poziomie 7-8 za pomocą dodawania, w miarę potrzeby, DIEA. Następnie mieszaninę reakcyj76

178 252 ną zatężono pod zmniejszonym ciśnieniem i otrzymaną oleistą pozostałość rozpuszczono w 110 ml mieszaniny octanu etylu i 1-butanolu 3,75:1. Roztwór organiczny przemyto 50 ml porcjami: 0,2 N HCl (2 razy), nasyconego roztworu NaHCO3 (1 raz), H₂O (1 raz) i nasyconego roztworu NaCl (1 raz). Po osuszeniu (MgSO₄) roztwór zatężono, w wyniku czego otrzymano oleistą pozostałość o barwie brązowej. Po ucieraniu ze 100 ml eteru dirtylowego otrzymano substancję stałą o barwie brązowej, które poddano oczyszczaniu metodą chromatografii rzutowej (żel krzemionkowy, EtOAc EtOH 5:1), w wyniku czego otrzymano 1,62 g (57%) związku tytułowego w postaci bezbarwnej substancji stałej. Temperatura topnienia: 128-130°C.

FAB-MS: [M+H] = 944.

Część J - Cyalo-(D-Lys(Tfa)-N-MrArg-Gly-Asp-Mamb)

W 10 ml TFA rozpuszczono 0,85 g (0,9 mmola) kyklo-(D-Lys(Tfa)-N-MrArg(Tos)Gly-Asp(OBzl)-Mamb) i otrzymany roztwór oziębiono do temperatury -10°C. Do mieszaniny reakcyjnej, przy mieszaniu i utrzymywaniu temperatury -5°C, powoli dodano 10 ml kwasu trifluzramrtanzsulfonowrgo. Następnie dodano 2 ml enizolu i mieszanie kontynuowano w ciągu 3 godzin w temperaturze -5°C. Następnie temperaturę mieszaniny reakcyjnej obniżono do -78°C, po czym dodano 200 ml eteru dietylowego i mieszaninę tę mieszano jeszcze w ciągu godziny. Utworzoną lepką substancję o barwie białej usunięto przez przesączenie i przemyto 50 ml eteru schłodzonego w lodzie. Następnie otrzymaną substancję stalą rozpuszczono w 10 ml mieszaniny acetonu i wody 1:1 i poddano liofilizacji, w wyniku czego otrzymano 0,63 g (100%) produktu w postaci puszystej, bezbarwnej substancji stałej.

FAB-MS: [M+H] = 700.

Część K - Cyalz-(D-Lys-N-MrArg-Gly-Asp-Memb)

W 10 ml 1,0 M wodnego roztworu piperydyny rozpuszczono w temperaturze 0°C 0,63 g (0,9 mmola) cykln-(D-Lys(Tfa)-NMeArg-Gly-Asp-Mamb) i mieszaninie reakcyjnej pozwolono ogrzać się powoli, w ciągu 3 godzin, do temperatury pokojowej. Następnie powstały roztwór poddano liofilizacji, w wyniku której otrzymano substancję stałą o barwie żółtej. Oczyszczenia dokonano metodą preparatywnej HPLC przy użyciu biαłaowo-peptydoweC kolumny Vydec C-18 (2,1 cm) przy 0,36%/min gradiencie 9-18% acetonitrylu zawierającego 0,1% TFA. Po liofilizacji otrzymano 0,20 g (90%) związku tytułowego w postaci bezbarwnego, puszystej substancji stałej. Temperatura topnienia: 138-142°C.

FAB-MS: [M+H] = 604.

Przykład 47. cyklz-(D-Vel-NMrArg-Gly-D-Asp-Mamb)

Związek o wzorze (I), w którym J oznacza D-Val.

Związek tytułowy wytworzono z zastosowaniem ogólnego sposobu postępowania opisanego powyżej w odniesieniu do cyklz-(D-Val-NMeArg-Gly-Asp-Mamb). Użyto metody DCC/DMAP do przyłączenia Boc-Mamb do żywicy oksymowej. Peptyd wytwarzany był w skali 0,611 mmola, co prowadziło do otrzymania 257 mg (51,9%) zabezpieczonego peptydu cyklicznego. 250 mg peptydu i 0,250 ml anizolu poddano działaniu bezwodnego fluorowodoru w temperaturze 0°C w ciągu 30 minut. Produkt surowy wytrącono eterem i rozpuszczono w wodnym roztworze αcrtznitrylu. Po zliofilizowaniu otrzymano 192 mg (powyżej wydajności ilościowej, w przeliczeniu na fluorek) związku tytułowego. Oczyszczenia dokonano metodą HPLC z odwróconymi fazami na preparatywnej kolumnie Vydac C18 (2,5 cm), przy 0,23%/min gradiencie 9-18% acetonitrylu zawierającego 0,1% TFA. Po liofilizacji otrzymano sól związku tytułowego z TFA w postaci puszystej substancji stałej o barwie białej (odzysk 44,4%, wydajność ogólna 20,7%).

FAB-MS: [M+H] = 575,42.

178 252

Przykład 48. hoklo-(D-Abu-NMeArg-Gly-D-Asp-Mamb)

Związek o wzorze (I), w któr-orn J oznacza D-Abu.

Związek tytułowy wytworzono z zastosowaniem ogólnego sposobu postępowania opisanego w odniesieniu do cyklo-(D-Vαl-NMeAog<Gly-Asp-Mamb) w przykładzie 41. Użyto melody DCC/DMAP do przyłączenia Boc-Marnb do żywicy oksymowej. Jako odczynnika cyelizującego użyto TBTU. Peptyd wytwarzany był w skali 0,596 mola, co prowadziło do olrzzmania 273 wg (57,6%) zabezpieczonego peptydu cyklicznego. 263 wg peptydu i 0,263 wl anizolu poddano działaniu bezwodnego fludrowodoou w temperaturze 0°C, w ciągu 20 winut. Produkt surowy wytrącono eterew i rozpuszczono w wodnyw roztworze acetonitrolu. Po zliofilizowaniu oarzywano 218 wg (powyżej wydajności ilościowej, w przeliczeniu na fluorek) związku tytułowego. Oczyszczenia dokonano meaodą HPLC z odwróconywi fa< zami na preparatywnej kolumnie Vydac C18 (2,5 cw) przy 0,23%/win gradiencie 10,8-19,8% aheaoniarolu zawierającego 0,1% TFA. Po liofilizacji oarzymano sól związku tytułowego z TFA w postaci puszystego związku o barwie białej (odzysk 40,4%, wydajność ogólna 21,9%).

FAB-MS: [M+H] = 561,37.

Przykład 49. hoklo-(D-Abb-D<NMeAog-Gly-Afp-Mamb)

Związek o wzorze (I), w któryw J oznacza D<Abu.

Związek tytułowy wytworzono z zafadsowaniew ogólnego sposobu postępowania opisanego w odniesieniu do cyklo-(D-Vαl-NMeArg-Gly-Asp-Mamb). Użyto rnetody DCC/DMAP do przyłączenia Boc-Mamb do żywicy dkfymowej. Jako odczynnika coklizującego użyto TBTU. Peptyd wytwarzany był w skali 0,596 rnrnola, co prowadziło do otrzzmania 241 wg (50,8%) zabezpieczonego peptydu cyklicznego. 235 wg peptydu i 0,235 wl anizolu poddano działaniu bezwodnego fluorowodoru w aewperaauoze 0°C, w ciągu 20 minbl. Produkt surowy wytrącono eterew i rozpuszczono w wodnow roztworze αcetonCloylu. Po zliofilizowaniu olrzywano 168 wg (98,3 w przeliczeniu na fluorek) związku tytułowego. Oczyszczenia dokonano wetodą HPLC z odwróconymi fazawi na kolżmnCe preparatywnej Vodac C18 (2,5 cw) przy 0,23%/win gradiencie 12,6-21,6% acetonCaoolb zawierającego 0,1% TFA. Po liofilizacji otrzywano sól związku tytułowego z TFA, w postaci puszystej substancji stałej o barwie białej (odzysk 2,3%, wydajność ogólna 0,99%).

FAB-MS: [M+H] = 561,36.

Przykład 50. Synteza Boc-M-tyZ^-Aca)

Syntezę tę przedstawiono na poniższow schewacie 28.

Schewat 28 co₂ch₃

C0₂CHj

1) BHySMeg

2) Bezwodnik metanosulfonowy, gąbka protonowa I

N0„

³H₂, ^/θ’ΜβΟΗ

Kwas benzenosulfonotsy

C0₂CH₃ nh₂

178 252

Diwęglan di- .

tert-butylu. Boc-NH

2-HH(CH₂)_t-CO₂H

Et-jN, MeOH

Sprzęganie z udziałem bezwodnika mieszanego hh₂

CO^

Część A. Ester metylowy kwasu 3-nϊtrz-5-hydrzksometylzbeguzeszwegz.

Dz routworu 396,0 g (1,76 mola) estru monometylowego kwosu 3-nitrziczftalzwezz w

1000 ml beuwodnego THF wkroplono, w riągu goduiny, 2,0 M BMS (kompleks sulfid dimetylzwybzrzwzdór) 1,76 mola) w 880 ml THF. Utworuouy rzutwór zgruewauz w temperaturce wruenio w worunkarh powrotu skroplin w riągu 12 goduin, pz ruym powoli dodano 750 ml MeOH w relu uatruymoma reakrji. Następnie otruymany routwór uptężono, w wyniku ruego ztruymono substaurję stałą z barwie żółtej, które poddano krystaliuorji u toluenu i ztruom2gz

297,5 g (80%) uwiąuko tytułowego.

*H NMR (CDC1): 8,71-8,70 (m, 1H), 8,41-8,40 (m, 1H), 8,31-8,30 (m, 1H), 4,86 (s, 2H), 3,96 (s, 3H), 2,47 (s, 1H).

Temperatura topnienia: 76.5-77,5°C.

DCI-MS. [M+H] = 212.

Część B. Metggzsulfzmau 3-metoksyk2rbonylo-5-nitrobenuylu.

W 150 ml dirhlorku etylenu rzupuscruzgz 296,0 g (1,40 mola) estru metylowego kwasu

3-uϊtrz-5-hydrzksometylzbenzzeszwegz i 360,8 g (1,68 molo) gąbki protonowej. Dz uawiesiny wkrzplzno w riągu 90 minut 292,3 g (1,68 mola) beuwodnika trifluzrzmetauzsulfzuzwegz, pz ruym otruymaną miesuaninę miescagz w riągu 18 goduin w atmosferue aueto. Następnie reakrję uptruym2gz prueu dodonie 2000 ml H₂O i utworuoue dwie warstwy rzuduielzgz, pz ruym warstwę organiruną pruemyto 1000 ml porcjami 1 N HCl, H₂O, nosyrznym routworem N2HCO3, H₂O i nasyronym routworem NaCl. Następnie warstwę organiruną zsusuzuz (MgSO₄) i uptężono pod umniejsuznym riśuieniem. Otruymaną substagrję stołą z barwie żółtej poddano rekrystaliuprji u toluenu, w wyniku ruego ztruom2gz 366,8 g (91%) uwiąuku tytułowego w postari substanrji stałej z barwie brunatnej.

’H NMR (CDCl₃) 8,84-8,85 (m, 1H), 8,45-8,46 (m, 1H), 8,40-8,39 (m, 1H), 5,35 (s, 2H),

3,98 (s, 3H), 3,10 (s, 3H).

Temperatura topnienia: 96-97°C.

DCI-MS: [M+NH₄] = 307.

Część C. Ester metylowy kwasu 3-2uydzmetylz-5-mtrzbeguzeszwezz.

W 1700 ml DMF uawiesuzno 300,0 g (1,04 mola) metpgzsulfzuϊpgu 3-metzksyk2rbzuylz5-nitrzbeguylo i 81,0 g (1,25 mola) auydku sodu, pz ruym otruymaną uawiesinę miesuono w temperaturue pokojowej w riągu 5 godum. Następnie miesuagigę reakryjuą rzurieńruznz 2000 ml ortanu etylu, pruemyto 1000 ml porcjami H₂O (2 rauy) i nasyronym routworem NaCl

178 252 (1 raz), po czym osuszono (MgSO₄) i zatężono pod zmniejszonym ciśnieniem. Utworzony produkt o konsystencji syropu i barwie bursztynowej wysuszono pod zmniejszonym ciśnieniem w temperaturze 40°C, w wyniku czego otrzymano 226,5 g (92%) związku tytułowego w postaci substancji stałej o barwie brunatnej.

Ή NMR (CDCl₃): 8,60 (s, 1H), 8,26 (s, 1H), 8,20 (s, 1H), 4,52 (s, 2H), 3,88 (s, 3H).

Temperatura topnienia: 44-46°C.

Część D. Ester metylowy kwasu 3-amiκo-5-amiκometyiobeκzoesowrgo.

W butelce aparatu do wytrząsania Parra umieszczono roztwór 15,50 g (65,7 mmola) estru metylowego kwasu 3-azydometylo-5-κitrobeκzoesowego i 22,14 g (140 mmoli) kwasu beκzenosulfoκowrgo w 320 ml ciepłego metanolu i przepuszczano przez 15 minut azot. Nastenosulfonowego w 320 ml ciepłego metanolu i przepuszczano przez 15 minut azot. Następnie wprowadzono 4,0 g katalizatora palladowego na węglu (10% Pd/C) i butelkę aparatu do wytrząsania w dalszym ciągu przedmuchiwano w 7 cyklach zwiększania ciśnieniausuwania gazu, po czym ponownie zwiększono w niej ciśnienie i wstrząsano w ciągu 18 godzm, w trakcie czego pochłonięta została żądana ilość wodoru. Następnie usunięto katalizator przez przesączenie przy użyciu warstwy Celite, a przesącz zatężono pod zmniejszonym ciśnieniem, w wyniku czego otrzymano produkt o konsystencji oleju, o barwie brunatnej. Po ucieraniu z octanem etylu (dwa razy po 150 ml) przy ogrzewaniu w temperaturze wrzenia w warunkach powrotu skroplin, a następnie oziębianiu w temperaturze --5°C w ciągu 12 godzin, otrzymano substancję stałą o barwie brunatnej, którą zebrano przez przesączenie i po przemyciu 2 razy po 50 ml octanu etylu wysuszono pod zmniejszonym ciśnieniem otrzymano 25,82 g (80%) związku tytułowego.

Ή NMR (CD₃OD): 8,25-8,23 (m, 1H), 8,07-8,06 (m, 1H), 7,86-7,80 (m, 5H), 7,49-7,42 (m, 6H), 4,29 (s, 2H), 3,97 (s, 3H).

Część E. Ester metylowy kwasu 3-amino-5-(trrt-butoksykiabonyloammo)metγlobrnzoesowego.

Roztwór 19,32 g (39,0 mmola) estru metylowego kwasu 3-amino-5-aminometylobenzoesowego, 7,89 g (78,0 mmola) TEA i 8,51 g (39,0 mmola) diwęglanu di-tert-butylu w 350 ml NaOH poddano reakcji w ciągu 24 godzin w temperaturze pokojowej, w wyniku czego otrzymano bezbarwną substancję stałą, które poddano oczyszczaniu metodą chromatografii rzutowej (żel krzemionkowy, układ heksan/octan etylu 1:1), w wyniku czego otrzymano 9,21 g (84%) związku tytułowego w postaci bezbarwnej substancji stałej.

Ή NMR (CD₃OD): 7,26-7,25 (m, 2H), 6,86-6,85 (m, 1H), 4,16 (s, 2H), 3,88 (s, 3H), 1,48 (s, 9H).

Temperatura topnienia: 57-65°C.

ESI-MS: [M+H] = 281.

Część F. Boc-mamb(Z-5-Aca)-OMe.

W 250 ml bezwodnego THF rozpuszczono 7,77 g (29,3 mmola) kwasu N-CBZ-s-aminoheksanowego i 2,97 g (29,3 mmola) TEA. Otrzymany roztwór oziębiono do temperatury -20°C, po czym wkroplono do niego 4,00 g (29,3 mmola) chloromrówczanu izobutylu i otrzymaną mieszaninę pozostawiono do plzrreagowania w ciągu 5 minut w temperaturze -20°C. Do mieszaniny reakcyjnej dodano oziębiony do temperatury -20°C roztwór 8,20 g (29,3 mmola) estru metylowego kwasu 3-ammo-5-(trrt-butoksykarbonγioamiκo)metyiobeκzoesowego w 50 ml bezwodnego THF. Następnie mieszaninę reakcyjną pozostawiono w celu powolnego ogrzania się do temperatury pokojowej i mirszaκo jeszcze w ciągu 2 dni. Następnie substancje stałe odsączono, a przesącz zatężono pod zmniejszonym ciśnieniem. Otrzymaną pozostałość rozpuszczono w 125 ml octanu etylu i przemyto (za każdym razem dwoma 50 ml porcjami) 0,2 N kwasu solnego, nasyconego roztworu wodorowęglanu sodu i nasyconego roztworu chlorku sodu. Warstwę organiczną osuszono siarczanem magnezu i zatężono pod zmniejszonym ciśnieniem. Produkt

178 252 surowy poddano oczyszczaniu metodą chromatografii rzutowej (żel krzemionkowy, układ heksan/octan etylu 1:2) i po rekrystalizacji z CCI, otrzymano 10,09 g (65%) związku tytułowego w postaci bezbarwnej substancji stałej.

’H NMR (CDCl₃): 8,03-7,63 (m, 3H), 7,32-7,28 (m, 5H), 5,12-4,92 (m, 4H), 4,27-4,25 (m, 2H), 3,85 (s, 3H), 3,17-3,12 (m, 2H), 2,34-2,28 (m, 2H), 1,72-1,66 (m, 2H), 1,48-1,53 (m, 2H), 1,43 (s, 9H), 1,36-1,34 (m, 2H).

Temperatura topnienia: 52-54°C.

ESI-MS: [M+H] - 528.

Część G. Boc-Mamb (Z-5-Aca).

W 500 ml mieszaniny 1 N NaOH i MeOH 1:1 rozpuszczono 22,58 g (43,0 mmola) BocMamb(Z-5-Aca)-OMe i otrzymany roztwór mieszano w temperaturze pokojowej w ciągu 18 godzin. Następnie mieszaninę reakcyjną poddano ekstrakcji mieszaniną 300 ml octanu etylu i 200 ml H₂O, po czym utworzone dwie warstwy rozdzielono. pH warstwy wodnej obniżono do 4,5, po czym wytrącony oleisty osad poddano ekstrakcji 2 razy po 300 ml octanu etylu.

Ekstrakt organiczny osuszono (MgSO4) i zatężono, w wyniku czego otrzymano pozostałość w postaci substancji stałej o barwie żółtej, którą ucierano z CCL4 (3 razy po 100 ml) przy ogrzewaniu w temperaturze wrzenia w warunkach powrotu skroplin, w wyniku czego otrzymano 14,17 g (64%) produktu w postaci bezbarwnej substancji stałej.

Ή NMR (CD₃OD): 8,04 (s, 1H), 7,71-7,66 (m, 2H), 7,30-7,23 (m, 5H), 5,02 (s, 2H), 4,24 (s, 2H), 3,32 (s, 3H), 3,11 (t, J = 6,8 Hz, 2H), 2,34 (t, J = 6,8 Hz, 2H), 1,74-1,35 (m, 15H).

Temperatura topnienia: 168-169°C.

DCI-MS: [M+NH₄] = 531.

Przykład 51. Cyklo-(D-Val-NMeArg-Gly-Asp-Mamb(5-Aca))

Syntezę związku tytułowego przedstawiono poniżej na schemacie 29.

Schemat 29

1. 25%Τ7ΛΛΤΗ₂σ₂

1. 25%TFA/CH₂a_:

Z Boc-Aip(OBil>-OK. HBTU. DIEA. DMF

1. 25%TFACHjCIj

Z Boe-Gly-OH. HBTU. DIEA. DMF

Z Boc-N-MeArg(Tos)-OH. HBTU. DIEA. DMF

1. 25% TrA/CHyClj

Z Boc-D-Va)-OH. HBTC. DIEA. DMF

Boc-D-Val —N-MeArg(Tos) — Gly \

Asp(OBzl)

1. TFA. CHjC_: Z DIEA

2. HOAc.DMF 50°C

178 252

Do 60 ml kolby do syntezy peptydów wprowadzono 1,61 g żywicy oksymowej (poziom podstawienia = 0,62 mmola). Żywicę spęczniono za pomocą jednorazowego przemycia 30 ml DMF. Do kolby wprowadzono 513 mg 91,0 mmola) Boc-Mamb (Z-5-Aca), 379 mg (1,0 mmola) HBTU i 0,52 ml (3 mmole) DIEA. Otrzymaną zawiesinę mieszano w temperaturze pokojowej w ciągu 96 godzin. Żywicę przemyto dokładnie 30 ml porcjami DMF (3 razy), MeOH (1 raz), DMF (3 razy), MeOH (2 razy) i DCM (3 razy). Metodą z użyciem kwasu pikrynowego oznaczono poziom podstawienia, który wynosił 0,381 mmola/g. Nieprzereagowane grupy oksymowe zablokowano przez podziałanie 30 ml mieszaniny 0,5 M chlorku trimetyloacetylu/0,5 M DIEA w ciągu 2 godzin.

W dalszym ciągu przeprowadzono następujące etapy.

(Etap 1). Żywicę przemyto 30 ml porcjami DMF (3 razy), MeOH (1 raz), DCM (3 razy), MeOH (2 razy) i DCM (3 razy).

(Etap 2). Żywicę przemyto 30 ml 50% TFA w DCM i odblokowano grupę Boc przy użyciu 30 ml 50% TFA w DCM w ciągu 30 minut.

(Etap 3). Żywicę przemyto dokładnie DOM (3 razy), MeOH (1 raz), DCM (2 razy), MeOH (3 razy) i DMF (3 razy).

(Etap 4). Do żywicy dodano 0,092 g (3,04 mmola) Boc-Asp^Bzl), 1,153 g (3,04 mmola) HBTU, 1,59 ml (9,14 mmola) DIEA i 14 ml DMF; po czym prowadzono reakcję w ciągu 22 godzin.

(Etap 5). Zajście reakcji sprzęgania do końca kontrolowano z zastosowaniem metody z użyciem kwasu pikrynowego. Etapy 1-5 powtarzano, aż do uzyskania pożądanej sekwencji.

Po złożeniu liniowego peptydu usuwa się N-końcową grupę Boc za pomocą, najpierw, przemycia 50% TFA w DCM, a następnie podziałania 30 ml 50% TFA w DCM w ciągu 30 minut. Żywicę przemyto dokładnie DCM (3 razy), MeOH (2 razy), DCM (3 razy), po czym zobojętniono 2 razy po 1 minucie 30 ml porcjami 10 DIEA w DCM. Żywicę przemyto następnie DCM (3 razy) i MeOH (3 razy), po czym wysuszono pod zmniejszonym ciśnieniem, w wyniku czego otrzymano 1,965 g żywicy o barwie brązowej.

Żywicę poddano cyklizacji przez zawieszenie w 20 ml DMF zawierającego 35 μl (0,609 mmola) HOAc i ogrzewania w temperaturze 50°C w ciągu 72 godzin. Żywicę odsączono na lejku z filtrem ze spiekanego szkła i przemyto dokładnie trzema 10 ml porcjami DMF. Przesącz DMF odparowano i otrzymaną pozostałość o konsystencji oleju rozpuszczono w 20 ml mieszaniny acetonitrylu i wody 1:1. Po zliofilizowaniu otrzymano 342 mg zabezpieczonego peptydu cyklicznego. Oczyszczenia dokonano metodą HPLC z odwróconymi fazami na preparatywnej kolumnie Vydac C18 (2,1 cm), używając izokratycznej fazy ruchomej w postaci układu acetonitryl/H₂o 1:1, zawierającego 0,1% TFA. Po liofilizacji frakcji zawierającej żądany związek otrzymano 127 mg oczyszczonego zabezpieczonego peptydu.

120 mg (0,11 mmola) peptydu odblokowano przez podziałanie 1 ml TFA i 1 ml kwasu trifluorometanosulfonowego zawierającego 0,2 ml anizolu, w ciągu 3 godzin, w temperaturze

178 252

-WC. Peptyd wytrącono przez dodanie eteru i oziębiania do temperatury -35°C w ciągu

1,5 godziny. Peptyd odsączono, przemyto eterem i wysuszono. Utworzoną, substancję staaą rozpuszczono w 12 ml mieszaniny acetonu i wody 1:1, po czym pH doprowadzono do 4-6 za pomocą obróbki z udziałem żywicy jonowymiennej AG1-8X w postaci octanowej (Bio-Rad). Żywicę odsączono i przemyto wodą. Przesącz zliofilidowano, w wyniku czego otrzymano 75 mg (wydajność ogólna 13,5%) czystego (według HPLC) peptydu.

FAB-MS: [M+H] = 703,3951.

Przykład 52. Cyklo-(D-Abu-NMeArg-Gly-Asp-Memb(5-Akα))

Związek tytułowy wytworzono z zastosowaniem ogólnego sposobu postępowania opisanego w zdnirsirniu do cyklo-(D-Vαl-NMeArg-Gly-Asp-Memb (5-Aca). Peptyd wytwarzany był w skali 1,35 mmola, co prowadziło do otrzymania 1,05 g (73%) surowego cyklicznego zabezpieczonego peptydu. 500 mg peptydu odblokowano przez podziałanie 4 ml TFA i 4 ml kwasu trifluoromrtenosulfonowego zawierającego 0,8 ml enizolu, w ciągu 3 godzin w temperaturze -10°C. Peptyd wytrącono przez dodanie eteru i oziębiania w temperaturze^^ w ciągu 1,5 godziny. Następnie peptyd odsączono, przemyto wodą i wysuszono. Otrzymaną substancję stalą rozpuszczono w 50 ml mieszaniny acetonu i wody 1:1 i zliofilidzweno. Oczyszczenia dokonano metodą HPLC z odwróconymi fazami na preparatywnej kolumnie Vydek C18 (2,1 cm) przy 0,36%/min gradiencie 9-18% αcetznitrylu zawierającego 0,1 TFA. Po liofilizacji otrzymano 218 mg (69% odzysku, wydajność ogólna 37%) soli związku tytułowego z TFA w postaci puszystej, bezbarwnej substancji stałej.

FAB-MS: [M+H] = 689,3735.

Przykład 53. Cyklo-(D-Lys(5-Aka)-NMeArg-Gly-Asp-Mamb)

Wytwarzanie związku tytułowego przedstawiono na schemacie 30 poniżej.

Schemat 30

NH

Qj_j 1) Boc-5-Aca-OSu. DMF

2) TFA

NH

H,N

N

H

O'

NH HN

N© H UM

Sporządzono roztwór 100 mg (0,12 mmola) kyklo-(D-Lys-NMrArg-Gly-Asp-Memb), 47 mg (0,144 mmola) estru hydroksysukcynoimidowego kwasu Boc-5-aminoheksenowego i 50 pl (0,36 mmola) Et₃N w 1,50 ml DMF i prowadzono reakcję w temperaturze pokojowej w

178 252 ciągu 60 minui. Pnsięp reakcji śledzono i kecirołewano metodą TLC z normalnymi fazami (CHCl₃:MoOH:HOAc 90:8:2) z zastosowaniom moindy ninhydrynowej i Sakaguchi. Nasiępnie usunięin DMF pod zmniejszonym ciśnieniem. Surowy knniugai poddano działaniu 3 ml TFA w iemperaiurze pokojowej w ciągu 45 minui, w celu usunięcia grupy zabezpieczającej teri-Boc. Nasiępnie usunięto TFA pod zmniejszonym ciśnieniem i koniugai pnddann oczyszczaniu metodą HPLC z odwróconymi fazami na propąraiywnej kolumnie Vndaj Ci8 (2,i cm), przy użyciu 6% ajeioniirylu zawierającego 0,i% TFA, w ciągu 20 minui, z nasiępującym po iym 3,0%/minuię gradieniom 6-36% ajotonitrnlu zawierającego 0,i% TFA.

Po zliofilizowaniu nirzymano 80 mg (70%) soli związku iyiułnwego z TFA w pnsiaci puszysiej, bezbarwnej subsiancji siałej.

Przykład 54. Cykln-([3-(4-hndreksyfenylo)pIΌpylo-D-Lys]-NMeArg-Gly-AspMamb)

Do roziworu 0,026 g (0,04 mmola) cyklo D-Lys-NMeAg-Gly-Asn-MAMB) w 5 ml buforu fosforanowego, pH 9, dodann reztweru 0,022 g (0,08 mola) 3-(4-hndrnPsnfennlo)propionianu n-sukjnnoimidylu (odczynnika Bnltena-Huntera) i 0,02 ml (0,i0 mmnla) DIEA w 5 ml dioksanu. Oirz^maną mieszaninę reakcyjną mieszano w ciągu 2 dni w iemperaturee pokojowej. Nasiępnie uiwnrznny roztwór zliofiliznwano i oirzymany prnduki w posiaci subsikccji siałej n barwie białej poddano oczyszczaniu motndą HPLC z odwróconymi fazami na proparatnwnej knlumnio Vydac Ci8 (2,i cm) prey 0,36%/min gradiencie 9-I8% aceinniiryłu eawierającegn 0,i% TFA, w wyniku czego otrznmane 0,0i8 g (60%) prndukiu w postaci bezbarwnej subsiancji siałej.

Tomporaiura topnienia: I46-I55°C.

ESI-MS: [M] = 751.

Przykład 55. Synieza osfru N-hydrnksnsukcynoimidnaΌgn N-[4-(Parboksy)benznło-N,N'-bis[(2-tπfocyłnmetyletio)etylo]glijnnloamidu.

Syniezę związku iyiułowego przedstawiono na poniższym schemacie 31.

Schomai 3i nh₂

SH

Ph₃COH

TFA

Bromek bromoacetylu TEA.

NH

S

I

Tr

Br

Tr

I

Tr

Tr msoch₂-Qhco₂ch₃

TEA.

C1CH₂CH₂CJ. 65°C

178 252

(

Tr Tr

Część A. S-Trifenylomietylo^-aminoetanotiol

Do roztworu 79,5 g (0,7 mola) chlorowodorku cysteaminy w 500 ml TFA dodano 182 g (0,7 mola) trifenylometanolu i całość mieszano w temperaturze pokojowej w ciągu godziny. Następnie usunięto TFA pod zmniejszonym ciśnieniem w temperaturze 45°C i utworzony produkt o konsystencji oleju, o barwie ciemnopomarańczowej rozpuszczono w 700 ml octanu etylu. Roztwór octanowy przemyto 3 razy po 350 ml 2 N NaOH, 2 razy po 350 ml H₂O, 350 ml nasyconego roztworu NaHCO₃ i 350 ml nasyconego roztworu NaCl. Połączone przemywki wodne poddano ekstrakcji 350 ml octanu etylu. Połączone warstwy organiczne osuszono (MgSO₄) i zatężono, w wyniku czego otrzymano pozostałość w postaci substancji stałej o barwie żółtej. Po ucieraniu z 500 ml eteru otrzymano 97,2 g (43%) produktu w postaci bezbarwnej substancji stałej.

Temperatura topnienia: 90-92°C. Według D. Brennera i in., [J. Inorg. Chem., 23, 37933797 (1984)], temperatura topnienia wynosi 93-94°C.

Po zatężeniu eterowego roztworu po ucieraniu do objętości 100 ml, a następnie oziębieniu, otrzymano dodatkowo 40,9 g produktu. Temperatura topnienia: 89-91°C.

Wydajność grupy mostkowej: 62%.

Część B. N^-Bromoacetylo-S-trifenylometylo^-aminoetanotiol

Roztwór 48 g (0,15 mola) S-trifenylometylo^-aminoetanotiolu i 20,9 ml (0,15 mola) Et₃N w 180 ml DCM dodano powoli, przy mieszaniu, w temperaturze -20°C do roztworu 13,9 ml (0,15 mola) bromku bromoacetylu w 100 ml DCM. Mieszaninę pozostawiono na godzinę w celu ogrzania się do temperatury pokojowej, po czym przemyto ją 500 ml porcjami H₂O, 0,2 N HCl, nasyconego roztworu NaHCO₃ i nasyconego roztworu NaCl. Roztwór organiczny osuszono (MgSOJ i zatężono do konsystencji oleju. Olej ten poddano krystalizacji z mieszaniny DCM i heksanu, w wyniku czego otrzymano 54,9 g (83%) produktu w postaci bezbarwnej substancji stałej.

Temperatura topnienia: 137-139,5°C. Według J. Α. Wolffa [Ph.D. Thesis, Mssachusetts Institute of Technology, (luty 1992)], temperatura topnienia wynosi 130-135°C.

Część C. N,N'3-Bis[(2-trifenylometylotio)etylo]glicynoamid.

Roztwór 35,2 g (0,08 mola) N-2-bromoacetylo-S-trifenylometylo-2-aminoetanotiolu,

25,5 g (0,08 mola) S-tnfenylometylo-2-aminoetanotiolu 1 16,7 ml (0,12 mola) Et₃N w 375 ml DCM przetrzymano w temperaturze pokojowej w ciągu 24 godzin. Otrzymany roztwór przemyto 200 ml porcjami H₂O (1 raz), nasyconym roztworem NaHCO₃ (2 razy), H₂O (1 raz) i nasyconym roztworem NaCl (1 raz), po czym osuszono (MgSO4) i zatężono, w wyniku czego otrzymano produkt o konsystencji lepkiego oleju. Olej ten rozpuszczono w 150 ml mieszaniny DCM i octanu etylu 70:30, po czym oziębiona w łaźni z lodem. Utworzony osad usunięto

178 252 przez odsączenie, a przesącz zatężono do konsystencji lepkiego oleju. Olej ten poddano oczyszczaniu metodą chromatografii rzutowej na żelu krzemionkowym 60 A (20-400 mesh), przy użyciu fazy ruchomej w postaci układu DCM/octan etylu 70:30, w wyniku czego otrzymano 34,4 g (63%) produktu w postaci bezbarwnego i bezpostaciowej substancji stałej jako piany.

*H NMR (CDCl₃): 7,42-7,18 (m, 30H), 3,12-3,01 (m, 4H), 2,48-2,27 (m, 6H).

Część D. Ester metylowy kwasu 4-(metanosulfonylometylo)benzoesowego.

Do roztworu 10,8 g (0,065 mola) estru metylowego kwasu 4-(hydroksymetylo)benzoesowego i 19,5 g (0,091 mola) gąbki protonowej w 200 ml DCM dodano 13,94 g (0,08 mola) bezwodnika metanosulfonowego i całość mieszano w temperaturze pokojowej w ciągu 20 godzin. Mieszaninę reakcyjną przemyto 100 ml porcjami H₂O (1 raz), 1 N HCl (2 razy), H₂O (1 raz), nasyconym roztworem NaHCO3 (1 raz) i H₂O ( 1 raz). Fazę organiczną osuszono (MgSO4) i zatężono, w wyniku czego otrzymano 15,5 g substancji stałej o barwie bladożółtej. Po rekrystalizacji ze 150 ml CCf, z użyciem węgla odbarwiającego otrzymano

14,2 g (90%) produktu w postaci bezbarwnych igieł. Temperatura topnienia: 91-94°C.

Część E. N-[4-(metoksykarbonylo1benzylo]-N,N'-bis[(2-trife-nylometylotio)ety-lo]gllcynoamid.

Roztwór 16,27 g (0,024 mola) N,N'-bis[(2-trifenylometylotio)etylo]glicynoamidu i 4,88 g (0,02 mola) estru metylowego kwasu 4-(metanosulfonylometylo)benzoesowego w 200 ml dichlorku etylenu ogrzewano w temperaturze wrzenia w warunkach powrotu skroplin w ciągu 28 godzin. Następnie mieszaninę reakcyjną przemyto 200 ml porcjami nasyconego roztworu NaHCO3 i H₂O, po czym osuszono (MgSO₄) i zatężono, w wyniku czego otrzymano 30 g produktu o konsystencji oleju o barwie jasnobrązowej. Olej ten poddano oczyszczaniu metodą chromatografii rzutowej na żelu krzemionkowym 60 A (200-400 mesh), przy użyciu fazy ruchomej w postaci układu DCM/octan etylu, w wyniku czego otrzymano 9,9 g (60%) produktu jako bezbarwną, bezpostaciową i spienioną substancję stałą.

*H NMR (CDCl₃): 7,90 (d, 2H, J = 6,5 Hz), 7,49-7,18 (m, 32H), 3,91 (s, 3H), 3,47 (s, 2H), 3,01 (q, 2H, J = 6,2 Hz), 2,88 (s, 2H), 2,43 (t, 2H, J = 6,2 Hz), 2,39-2,27 (m, 4H).

Część F. N-[4-(karboksy1benzylo]-N,N'-bis[(2-trifenylometylotio)etylo]gli-cynoamid.

Mieszaninę 6,00 g (7,26 mmola) N-[4-(karbometoksy)benzylo]-N,N'-bis[(2-trifenylometylotio)etylo]glicynoamidu w 65 ml dioksanu i 65 ml 1 N NaOH mieszano w temperaturze pokojowej w ciągu 24 godzin. Mieszaninę tę zakwaszono następnie przy użyciu 100 ml

2,5 M kwasu cytrynowego. Wjyrącii się gumowaty osad, który poddano ckstrakcjj 400 ml octanu etylu. Roztwór octanowy przemyto H₂O (3 razy po 200 ml) i 100 ml nasyconego roztworu NaCl, po czym osuszono (MgSO₄) i zatężono, w wyniku czego otrzymano 5,90 g (100%) produktu jako bezbarwną, bezpostaciową, spienioną substancję stałą.

*H NMR (CDCl₃): 7,96 (d, 2H, J = 8,1 Hz), 7,40-7,16 (m, 30H), 3,71 (s, 3H), 3,49 (s, 2H), 3,00 (q, 2H, J = 5,4 Elz), 2,91 (s, 2H), 2,44 (t, 2H, J = 5,4 Elz), 2,38-2,30 (m, 4H).

Część G. Ester N-hydroksysukcynoimidowy N-[4-(karboksy)benzylo]-N,N'-bis[(2-trifenylometylotio)etylo]glicynoamidu.

Do roztworu 450 mg (0,55 mmola) N-[4-(karboksy)benzylo]-N,N'-bis[(2-trifenylometylotio)etylo]glicynoamidu i 76 mg (0,66 mmola) N-hydroksysukcynoimidu w 10 ml DCM dodano roztworu 122 mg (0,66 mmola) WSCD.HCl w 7 ml DCM i całość mieszano w temperaturze pokojowej w ciągu 22 godzin. Następnie mieszaninę reakcyjną zatężono i substancje stałe rozpuszczono w 60 ml octanu etylu. Roztwór octanowy przemyto 2 razy po 25 ml H₂O, 1 raz 35 ml 0,1 N NaOH, 2 razy po 25 ml H₂O i 1 raz 35 ml nasyconego roztworu NaCl, po czym osuszono Na^SO4 i zatężono, w wyniku czego otrzymano 469 mg (93%) produktu w postaci bezbarwnej substancji stałej.

178 252

Pruykład 56. Synteua kwasu N-[2-(benuzilotio)propionylo]zliryloglirylz-gaminzmasłzwezz (Bu-Me-MAG₂-gaba)

Zwiąuek tytułowy wytworuzno ugodnie ue srhematem 32 u N-(2-merkaptzprzpiznylo^liryny (1), dostępnej handlowo u firmy Alarirh. Zabecpierueuig grupy tiolowej w uwiąuku 1 dokonano uo pomorą reokrji u rhlorkiem benuzilu w warunkarh uasodzwyrh, w wyniku której ztruym2gz uwiąuek 2. Grupę karboksylową można upktywować prueu utwzruenie estru sukrogzimidzwezz (3), który reaguje u kwasem zlirolz2mϊgzmasłzwym w środowisku 90% routworu metanolu, w wyniku ruego otruymuje się uabeupieruouy grupą benuzilową uwiąuek Me-MAG₂-gaba (4). Done widmowe (IR, *H NMR i FAB-MS) są rołkzwirie ugzdne u proponowanym wuorem.

Srhemot 32

Synteuo uabeupieruonego grupą benuzilową Me-MAG₂-zabo.

o ci

Etap 1. N-[2-(benuoilotiolo)propionylo]zliryna (2).

W miesuonime 40 ml wody i 30 ml toluenu rzupusuruzgz 4,5 g (0,109 mola) wodorotlenku sodu i 8,20 g (0,05 mola) N-(2-merkaptopropionylo)gliryny. Pruy użyriu łaźni u lodem obniżono temperaturę dz 5-15°C. Następnie wkroplono, pruy egerziruuym miesu2nio, 4,6 ml (0,051 mola) rhlorku beuuzϊlo w 10 ml toluenu. Pz uakońrueniu wkraplonia utworuoną miesuoninę miesupno w temperaturue 5-15°C w riągu dalsuyrh 30 minut, a następnie w riągu 2 gzauiu w temperaturue pokojowej. Warstwę organiczną zdazielznz, przemyto 2 rouy pz 20 ml H₂O i zaruurzuz· Frakrje wodne po^)^<ą^r^^o ) uokwasuzno dz pH około 1,5 sżjżonymCCl pruy ruym utwzruył się osad z barwie białej. OsaO den oZaąąruzg)przemyto H₂O i niewielką ilzśrią etanolu, a następnie wysusuzno pod umniejsuznym riśnieniem, w wyniku σ^ζο ztruymagz 13,0 g (97%) produktu.

Agaliu2 elementarna dla C_I2HiNO₄S

Obliruzuz: C 53,90; H 4,90; N 5,44

Stwierduzgz: C 53,89; HH91; N 2,22.

178 252

IR (tabletka KBr, w cm'¹): 3375 (s, n_N._H), 3200-2500 (szeroki, no-H, 1745 (vs, tioester n=)), 1663, 1625 (vs, amid i karboksyl ^=,).

'H NMR (DMSO-d₆, δ w ppm): 1,47 (d, 3H, C, J = 7,0 Hz), 3,79 (d, 2H, CH2, J = 5,9 Hz), 4,40 (q, 1H, CH, J = 7,0 Hz), 7,53 (m, 2H, =CH), 7,69 (m, 1H, -CH), 7,90 (dd, 2H, =CH, J = 7,0 Hz), 8,59 (t, 1H, NH, J = 5,8 Hz), 12,6 (br s, 1H, COOH).

DCI-MS: m/z = 268 ([M+H]⁺).

Etap 2. Ester sukcynzimidowy N-[2-(bgndoilotio)propionylo]glikyny (3).

Do zawiesiny 5,80 g (0,05 mola) N-hydroksysukcynoimidu i 13,35 g (0,05 mola) N-[2-(ben^oilotiolo)propionylo]glicyny w 400 ml suchego THF dodano w temperaturze 5-10°C 12,0 g (0,052 οηο^ DCC w 100 ml Otakegg ssmmgg rrzdujszkzjmka, a miaeowic(e TH Otrzymaną mieszaninę mieszano w temperaturze 5-10°C w ciągu 2 godzin, a następnie w temperaturze pokojowej w ciągu 2 dni. Do mieszaniny reakcyjnej dodano 2-3 ml kwasu octowego i całość mieszano jeszcze w ciągu 2 godzin. Następnie substancje stałe odsączono i przemyto 2 razy po 150 ml THF. Frakcje organiczne połączono i rozpuszczalnik usunięto pod zmniejszonym ciśnieniem, w wyniku czego otrzymano produkt w postaci substancji stałej o barwie białej, którą zebrano, przemyto eterem digtylzwym i wysuszono na powietrzu, w wyniku czego otrzymano 14,5 g (80%) produktu.

Analiza elementarna dla C_1ĆH₁₆N₂O₆S

Obliczono: C 52,72; H4,43; N7,69

Stwierdzono: C 52,70; H 4,221 N7,69.

IR (tabletka KBr, w cm*¹): 3290 (s, ΠνηΙ, 1820 (m, sukcynoimid n^), 1785 (m, ester π=_Ό), 1735 (vs, tioester n=o), 1600 (vs, amid n=o).

Ή NMR (CDCl3, δ w ppm): 1,57 (d, 3H, CH3, J = 7,0 Hz), 2,79 (s, 4H, CH₂), 4,33 (q, 1H, CH, J = 7,0 Hz), 4,39 (m, 2H, CH₂), 7,00 (t, 1H, NH, J = 5,8 Hz), 7,44 (m, 2H, =CH), 7,59 (m, 1H, =CH), 7,93 (dd, 2H, =CH, J = 7,0 Hz).

DCI-MS: m/z = 365 ([M+H]⁺)

Etap 3. Kwas N-[2-(bgndoilotio)propionylo]glicyloglicylo-g-eminomasłowy (Bz-MeMAG₂-geba, 4).

1,82 g (5 mmoli) estru sukcynoimidowego N-[2-(benzoilotio)propionylo]glicyny i 0,80 g (5 mmoli) kwasu glikylo-g-eminomesłzwego zawieszono w meeszenenig 150 ml metanolu i 30 ml wody. Następnie mieszaninę reakcyjną ogrzewano w temperaturze wrzenia w warunkach powrotu skroplin w ciągu 5 godzin, w trakcie czego mętna z początku mieszanina przemieniła się w klarowny roztwór. Roztwór ten ochłodzono do temperatury pokojowej i mieszano przez noc. Po odparowaniu rozpuszczalników pod zmniejszonym ciśnieniem otrzymano produkt w postaci substancji stałej o barwie białej, który poddano oczyszczaniu polegającemu na przemyciu wodą. Po wysuszeniu pod zmniejszonym ciśnieniem otrzymano 1,85 g (93%) produktu.

Analiza elementarna dla C₁₈H₂₃N₃O₆S

Obliczono: C 52,78; Η 0,<5(6; N 10,27

Stwierdzono: C 52,69; Η Ο,,Ο; N 10,17.

IR (tabletka KBr, w cm'¹): 3380, 3320 (s, nNiH, 3100-2500 (szeroki, no-,), 1725 (vs, tioester n>o), 1680, 1640, 0,1624 (vs, !;=>).

'H NMR (DMSO-d6, δ w ppm): 1,49 (d, 3H, CH3, J = 7,0 Hz), 1,62 (kwintet, 2H, CIF, J - 7,rHz), 2,21 (t, 2H, CH₂COOH, J = 7,5 Hz), 3,05 (q, 2H, NH-CH2, J = 7,0 Hz), 3,67 (d, 2H, NH-CH2, J = 5,7 Hz), 3,75 (d, 2H, NH-CH2, J = 7,0 Hz), 4,42 (q, 1H, CH, J - 7,0 Hz),

7,57 (m, 2H, =^C^)) 7^0 ęm, 1H, =^C^)) 7,,0 '(, 1H, 0NH, 0 = 03() Hz)) 7,,0 ę(d, 2H, =CH, J = 7,0 Hz), 8,14 (t, 1H, NH, J = 5,70 Hz), 8,75 (t, 1H, NH, J = 5,90 Hz), 12,0 (br s, 1H, COOH).

DCI-MS: m/z = 410 ([M+H]⁺).

178 252

Przykład 57. Synteza N-P-^enzoilotio^ropionolojglicologlicyloglicyno (Bz-Me-mag₃)

Związek tytułowy wytworzono sposobew dpisanyw w odniesieniu do Bz-Me--MAG₂< gaba przez zastąpienie kwasu glicylo-g-aminomaflowego glicyloglihyną. Wydajność wynosiła 83%.

Analiza elewentarna dla CnHuNjOJS

Obliczono: C 50,39; H 5,02; N 11,02

Stwierdzono: C 50,59; H 5,78 ; N 10,70.

DR (tabletka KBr, w hm'¹): 3380, 3300 (s, nN__H), 3100-2500 (szeroki, non), 1738 (vs, tio< ester n-o), 1680, 1660 (vs, awid nh=d)0 *H NMR (DMSO-d₆, δ w ppw): 1,48 (d, 3H, CH₃, J = 7,05 Hz), 3,78 (w, 4H, CH₂), 3,85 (d, 2H, CH₂, J = 6,00 Hz), 4,41 (w, 1H, 7,52 (w, 2H, =CH), 7,70 (w, 1H, =CH), 7,90 (w, 2H, -CH), 8,15 (t, 1H, NH, J = 3,00 Hz), 8,51 (t, 1H, NH, J = 3,00 Hz), 8,80 (t, 1H, NH, J = 3,00

Hz).

FAB-MS: w/z = 382 ([M+H]⁺).

ESI-MS: w/z- 381,9.

Przykład 58. Synteza kwasu N-2-(benzoilolio)propidnologlicyloglicolo-4-amino< metylohykeoóeksanokarboksylowego (Bz-Me-MAG2-ACA)

Synteza Bz-Me-MAG2ACA dbejmuje przeprowadzenie kilku etapów (schewat 33). Związek 1 wożna w łatwy sposób przekształcić w jego chlorek 2, który poddaje się reakcji z kwasem 4-lrans-awinomelylocyeloheesanokarbokfylowym, w wyniku czego otrzywuje się związek 3. W rezultacie odblokowania związku 3 przy użyciu hydrazyny w etanolu, z następującym poIcw wprowadzeniew HC1, otrzywuje się związek 4. Związek 4 poddaje się reakcji z Bz-Me-MAG-Succ (gdzie Succ oznacza suehynCmCd) w metanolu w obecności Et₃N, w wyniku czego otrzymuje się Bz-Me-MAG2ACA (5).

Sche-t 33

Synteza Bz-Me-MAG₂-ACA

COOH

COOH

1. nk₂nh₂

2. HCl

COOH ⁵ COOH

178 252

Etap 1. Chlorek ftaloiloglicylu.

W 400 ml chloroformu zawieszono 40 g ftaloiloglicyny, po czym dodano 60 ml chlorku tionylu. Otrzymaną mieszaninę ogrzewano w temperaturze wrzenia w warunkach powrotu skroplin w ciągu 2 godzin i w tym okresie mieszanina przemieniła się w jednorodny, klarowny roztwór. Rozpuszczalnik i nadmiar chlorku tionylu usunięto pod zmniejszonym ciśnieniem, w wyniku czego otrzymano substancję stałą o barwie białawej, które wysuszono pod zmniejszonym ciśnieniem i stosowano w dalszym ciągu z pominięciem dalszego oczyszczania.

*H NMR: widmo zgodne z budową.

Etap 2. Kwas 4-trans-[(ftaloiloglicylo)aminometylo]cykloheksanokarb2ksyl2wy.

W 150 ml DMF zawieszono 7,85 g (50 mmoli) kwasu 4-trans-aminometylocykloheksanokarboksylowego i 5 g (50 mmoli) K₂CO,. Do otrzymanej zawiesiny dodano 11,85 g (50 mmoli) chlorku ftaloiloglicylu w 150 ml acetonitrylu. Mieszaninę reakcyjną ogrzewano w ciągu 3 godzin w temperaturze wrzenia w warunkach powrotu skroplin, po czym przesączono na gorąco. Rozpuszczalniki usunięto pod zmniejszonym ciśnieniem i do oleistej pozostałości dodano 50 ml eteru dietylowego, w wyniku czego utworzył się osad o barwie białej. Osad ten odsączono, przemyto eterem dietylowym i wysuszono na powietrzu, w wyniku czego otrzymano 10,32 g (60%) produktu.

*H NMR (w DMSO-d₆, δ w ppm względem TMS): 0,87-2,00 (m, 9H, C, i CH z pierścienia cykloheksanu), 2,10 (m, 1H, CHCOOH), 2,92 (t, 2H, CH2, J = 4,6 Hz), 4,19 (s, 2H, CH₂), 7,85 (m, 4H, -CH=), 8,21 (t, 1H, NH, J = 4,1 Hz).

Etap 3. Chlorowodorek kwasu glicylo-4-trans-(aminometylo)cykloheksanokarboksylowego (Gly.ACA.HCl).

Do zawiesiny 10,32 g (30 mmoli) kwasu [(ftaloiloglicylo)aminometylocykloheksanokarboksylowego w 300 ml etanolu dodano 100 ml 85% hydratu hydrazyny. Otrzymaną mieszaninę ogrzewano w temperaturze wrzenia w warunkach powrotu skroplin w ciągu 12 godzin i w tym czasie wytrącił się osad o barwie białej. Po usunięciu rozpuszczalnika, do pozostałości dodano 200 ml 2 N HC1 Następnie mieszaninę ogrzewano w temperaturze 60-70°C w ciągu 20 minut, po czym substancje stałe odsączono i odrzucono. Przesącz zatężono do 1/3 pierwotnej objętości, po czym mieszaninę oziębiano w łaźni z lodem w ciągu 2 godzin. Utworzony osad zebrano przez przesączenie i przemyto niewielką ilością wody i etanolu, po czym wysuszono pod zmniejszonym ciśnieniem, w wyniku czego otrzymano 3,45 g (45%) produktu.

Ή NMR (w D₂O, (5 w ppm względem TMS): 1,04 (m, 2H, CH₂), 1,45 (m, 2H, CH₂),

1,57 (rm, 1H, CH), 1,81-2,05 (im, 4H, CH₂), 2,35 (rm, 1H, CHCOOH), 3,15 (id, 2H, CH₂, J = 4,9 Hz), 3,84 (s, 2H, CH₂).

Etap 4. Kwas N-[2((benzoiloti2)ęropionylo]glicyloglicylo-4-amlnometylocykloheksa( nokarboksylowy (Bz-Me-MAG₂-ACA).

W mieszaninie złożonej z 200 ml metanolu i 100 ml acetonitrylu zawieszono 1,25 g (5 mmoli) Gly-ACA.HCl, 1,0 g (10 mmoli) Et₃N i 1,82 g (5 mmoli) Bz-Me-MAG-Succ. Otrzymaną mieszaninę ogrzewano w temperaturze wrzenia w warunkach powrotu skroplin przez noc. Następnie usunięto rozpuszczalniki pod zmniejszonym ciśnieniem, w wyniku czego otrzymano pozostałość w postaci substancji stałej o barwie białej, do której dodano 10 ml 6 N HCl. Uzyskaną substancję stałą wydzielono przez przesączenie i po przemyciu wodą i niewielką ilością etanolu wysuszono pod zmniejszonym ciśnieniem, w wyniku czego otrzymano 1,35 g (58%) produktu.

Analiza elementarna dla C2₂H₂₉N₃O₆S

Obliczono: C 57,00; H6,11 , N 9,06;

Stwierdzono: C 58,41; H6/7O; N9,72.

178 252

IR (tabletka KBr) w cm'¹): 3600-2000 (szeroki, OH-N), 3270 (s, n-h), 1720, 1655, 1625 i 1565 (vs, nz-o).

FAB-MS: m/z = 464 (M+1).

Ή NMR (w DMSO-d₆, δ w ppm względem TMS): 0,81-1,90 (m, 9H, CH₂ i CH z pierścienia cykloheksanu), 1,48 (d, 3H, CH₃, J = 5,2 Hz), 2,10 (t, 1H, CHCOOH, J = 9,0 Hz), 2,91 (t, 2H, CH₂, J = 4,6 Hz), 3,68 (d, 2H, CH₂, 4,2 Hz), 3,75 (d, 2H, CH₂, J = 4,1 Hz), 4,42 (q, 1H, CH, J = 5,2 Hz), 7,50 (t, 2H, -CH=, J = 5,8 Hz), 7,71 (t, 2H, -CH=, J = 5,4 Hz), 7,91 (d, 1H, CH=, J = 6,4 Hz), 8,14 (t, 1H, NH, J - 4,2 Hz), 8,60 (t, 1H, NH, J = 4,1 Hz), 12,00 (br s, 1H, COOH).

Przykład 59. Synteza kwasu 3,4-bis[3-(beκzoilotioacetylo)amido]brκzoesowrgo (Bz-MABA)

Do roztworu 8,69 g (40 mmoli) chlorku S-brnzoilotioacetyiu (świeżo otrzymanego na drodze reakcji kwasu S-beκzoilotiooctowrgo z użytym w nadmiarze chlorkiem tionylu w środowisku chloroformu) w 300 ml suchego THF, wprowadzono 3,04 g (20 mmoli) kwasu 3,4diaminobrκzoesowego. Roztwór przybrał barwę brązową. Roztwór ogrzewano w temperaturze wrzenia w warunkach powrotu skroplin przez noc i w tym czasie utworzył się osad. Mieszaκiκę oziębiono i osad wydzielono przez odsączenie, po czym przemyto THF, etanolem i eterem dietylowym, a następnie wysuszono pod zmniejszonym ciśnieniem, w wyniku czego otrzymano 5,8 g (54%) produktu w postaci substancji stałej o barwie bladoszarej.

Analiza elementarna dla C2₅H2₀N₂O₆S2

Obliczono: C 59,04- H 3,96; N 5,51

Stwierdzono: C 58,82- H 4,04 ; N 5,46.

IR (tabletka KBr, w cm'¹): 3600-2000 (szeroki, OH-N), 3340 (s, n_N_H, 1690,1670, 1655, 1610 i 1595 (s lub m, k_c,._o).

FAB-MS: m/z = 509 (M+1).

ii NMR (w CDC-j, δ w ppm względem TMS): 4,12 i 4,14 (s, 4H, CH₂), 7,50-8,30 (m, 13H, aromatyczne H), 9,85 i 9,89 (s, 2H, NH), 12,99 (br s, 1H, COOH).

Przykład 60. Synteza estru etylowego 2-(S-trifrnγlomrtγlomerkαpto)etγloαmiκoacetγlo-S-trifenγlomrtγlo-L-cysteiny (TmMA-MAMA)

Schemat 34

EtOOCL^,

NH₂ 'SH

EtOOC\.NH HN.

EtOOCk ,NH 'STr

Br ^STr TrSF

178 252 a: trifenylometąnnl, TFA; b: bromek bromoacotylu, TEA, THF; c: S-trifennlometylo-2aminootanotiol, TEA, chlorek metylenu.

Esier etylowy S-irifennłomeiylo-L-jnsteiny (2)

Do roziworu i8,6 g (0,i mnla) chlorowodorku esiru otylnwegn L-cysteiny w 200 ml TFA dodano 52 g (0,2 mola) irifennlometącolu. Pewsialy roziwór o barwie ciemnobąeowej mieszano w ciągu 2 gndzin w iemporaiurzo pokojowej w aimnsforze azota. Nasiępnie usunięto rozpuszczalnik pod zmniejszonym ciśnieniom i do pozosiałnści dndann I00 ml oiannlu. Do iak uiworzonego rnziworu oiannlowogo dodano 50 ml i M roziwnru etacelanu sndu i całość mieszano w ciągu 90 minui. W iym czasie roziwór emęiniał. Mieszaninę przesącznnn i przesącz zaiężono pod zmniejszonym ciśnieniom, w wyniku czego nirzymano oleistą pnznsiałość. Po przeprowadzeniu szybkiej chromatografii kolumnowej przy użyciu układu ocian otylu/hoksan i:3 oraz ncianu eiylu oirzymann pożądany produki (zawierający pewną ilość irudnogn do usunięcia ncianu eiylu), kióry przechowywano pnd zmniejszonym ciśnieniem.

Esier etylowy N-bromeajetyln-S-irifennlometylo-L-jnsteinn (3)

Rnziwór I8 g (46 mmola) esiru etylowego S-trifenylometyln-L-cystomy i 6,4 ml (46 mmoli) irieiyloaminy w 250 ml suchego THF oziębiono, w aimosferee aeoiu, do iemperaiurn 0°C. Nasiępnie wkroplnnn roziwór 9,28 g (46 mmoli) bromku bromoacetylu w 60 ml suchego THF i w iym czasie roziwór zmęiniał. Mieszaninę reakcyjną mieszano w iemperaiurze 0°C w ciągu godziny, a nasiępnie w iemporaturee pokojowej iakże w ciągu godziny. Nasiępnie mieszaninę reakcyjną przesączono i przesącz eaiężono pod zmniejszonym ciśnieniem, w wyniku czogo oirzymann oleistą pozosiałość, kiórą poddano eksirakeji mieszaniną złnżnną z 60 ml chlorku moiylonu i 60 ml wody. Warsiwę organiczną przemyto 5% HCl i NaHCO₃, po czym osuszono siarczanem magnezu. Po przesączeniu i usunięciu subsiancji loinych oirzymann pożądany produki (69%).

Esier etylowy 2-(S-trifonylomotylomorkapto)otyloaminoacetylo-S-trifenylemotyln-L-jnstoiny (4)

Do roziworu 3,0 g (i,98 mmola) osiru etylowego N-bromoajetyln-S-irifennlomeiylo-L-cnsteiny i 0,4 ml (2,9 mmola) triotyloammn w I0 ml chlorku metylenu dndano 0,64 g (2,0 mmola) S-irifennlnmetyln-2-ąminootanoiiolu. 'Mieszaninę reakcyjną mieszano w iomporaiurzo pokojowej w ciągu 7 dni. Nasiępnie dodano i0 ml wody i warsiwę organiczną przemyto 2 razy p I0 ml NaHCO₃, 2 razy po I0 ml wody i i raz I0 ml wndnegn rneiwnru chlorku sodu, po czym nsusznnn siarczanem magnezu i zatężonn pod zmniejszonym ciśnieniom, w wyniku czegn oirenmane produki w postaci piany. Pn chromatografii rzutowej przy użyciu układu ocian eiylu/heksan 3:i nirzymano pożądany związek z wydajnoścją22%.

MS (M+H) = 75i (nbliczonn 75i,3).

178 252

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 70 egz. Cena 6,00 Zł.

Claims (38)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Nowe cy klicznepoznePoeaminokwinsoweoogóloymwnorze (QL_n)_dC_h, w którymd oznacza 1 lub 2; C oznacza ugrupowanie o ogólnyw yzorze (I):

   y któryw J oznacza ugrupowanie D-waliny, ugrupowanie D-lizyny lub ugrupowanie kwasu D-2-awinowasłowego; L_n oznacza grupę mostkową o ogólny— wzorze NHk(O)-(kH₂)a-Y-M lub k(O)-(kH^ió-Y-M, w których to wzorach M oznacza wiązanie, grupę fenyleno-kH₂, grupę cykloóeesylo-kH₂, (Ο·1₂)₂ lub (kH2)3, Y oznacza wiązanie lub NHk(O), a ó oznacza 0,1,2,3 lub 5, przy czyw grupa Ln jest przyłączona do ugrupowania o wzorze (I) poprzez ugrupowanie D-lizyny stanowiące grupę J lub w pozycji 5 pierścienia fenylowego ugrupowania o wzorze (I), gdy J oznacza ugrupowanie D-waliny lub ugrupowanie kwasu D-2-awinowasłowego; a ka oznacza cóelator wetalu o ogólnyw wzorze A‘-W-A2, A*-W-A2-W-A3 lub Aⁱ-W-A2-W-A'3-W-A⁴, w których to wzorach A¹ oznacza NH2, N=k(k1-k3-alkil)2, grupę o wzorze N(kH2C02H), w któryw atow azotu stanowi wiejsce przyłączenia do grupy wostkowej Ln, S, SH lub S(Pg); A² oznacza N, NH, grupę o wzorze NH-pioodyl, w któryw atow pierścienia pirydyN stanowi wiejsce przyłączenia do grupy wostkowej Ln, lub N(kH2kO2H); A3 oznacza N, N stanowiący wiejsce przyłączenia do grupy wostkowej Ln, NH, grupę o wzorze N(kH₂kO2H), w któryw atow azotu stanowi wiejsce przyłączenia do grupy wostkowej L_n, lubN(kH2kO2H)₂; A4 oznaczaN, N stanowiący wiejsce przyłączenia do grupy wostkowej L_n, NH, S, SH, lub S(Pg); W oznacza wiązanie, (k^U kH₂k(O), kH(kH3)k(O), k(O)kH2, grupę o wzorze kH₂kH, w któryw kH stanowi wiejsce przyłączenia do grupy wostkowej Ln, lub grupę o wzorze ' , w któryw * stanowi wiejsce przyłączenia do grupy wostkowej L_n, a Pg oznacza grupę zabezpieczającą ugrupowanie tiolu zdolną do podstawienia radionuklidew, a także icó farwaceutycznie dopuszczalne sole.

   178 252
2. 2. Związek według zastrz. 1, w którym Q oznacza ugrupowanie o ogólnym wzorze (I), w którym J oznacza ugrupowanie D-lizyny związane z grupą mostkową L_n o ogólnym wzorze C(O)-(CH2)_h-Y-M, w którym M oznacza wiązanie, grupę fenyleno-CH2 lub (Cityty
3. 3. Związek według zastrz. 2, w którym d oznacza 1; C_h oznacza chelator metalu o ogólnym wzorze Ai-W-A², A*-W-A2-W-A³ lub A’-W-A2-W-A³-W-A⁴, w których to wzorach A³ oznacza N, N stanowiący miejsce przyłączenia do grupy mostkowej L_IV NH lub N(CH2CO2H)2; a A4 oznacza N stanowiący miejsce przyłączenia do grupy mostkowej L_n, S, SH lub S(Pg).
4. 4. Związek według zastrz. 3, w którym Q oznacza ugrupowanie o ogólnym wzorze (I), w którym J oznacza ugrupowanie D-lizyny połączone z grupą mostkową Ln o ogólnym wzorze C(O)-(CH2)h-Y-M, w którym M oznacza wiązanie, Y oznacza wiązanie, a h oznacza O; a Ch oznacza chelator metalu o ogólnym wzorze Ai-W-A², w którym A¹ oznacza NH2 lub N=C(C_rC_3-alkil)2; A2 oznacza grupę o wzorze NH-pirydyl, w którym atom pierścienia pirydylu stanowi miejsce przyłączenia do grupy mostkowej Ln; a W oznacza wiązanie.
5. 5. Związek według zastrz. 3, w którym Q oznacza ugrupowanie o ogólnym wzorze (I), w którym J oznacza ugrupowanie D-lizyny połączone z grupą mostkową Ln o ogólnym wzorze C(O)-(CH2)h-Y-M, w którym M oznacza wiązanie, Y oznacza wiązanie, h oznacza 1; a Ch oznacza chelator metalu o ogólnym wzorze A1-W-A2-W-A3, w którym Ai oznacza grupę o wzorze N(CH₂CO₂H), w którym atom azotu stanowi miejsce przyłączenia do grupy mostkowej Ln; A² oznacza N(cH₂CO2H); A3 oznacza N(CH2CO₂H)2; a W oznacza (CH2)₂
6. 6. Związek według zastrz. 3, w którym Q oznacza ugrupowanie o ogólnym wzorze (I), w którym J oznacza ugrupowanie D-lizyny połączone z grupą mostkową Ln o ogólnym wzorze C(O)-(CH2)_h-Y-M, w którym M oznacza grupę fenyleno-CH₂, Y oznacza wiązanie, a h oznacza O; Ch oznacza chelator metalu o ogólnym wzorze Ai -W-A²-W-A3-W-A4, w którym Ai oznacza S, SH lub S(Pg); A2 oznacza N lub NH; A3 oznacza N stanowiący miejsce przyłączenia do grupy mostkowej Ln; A4 oznacza S, SH lub S(Pg); a W oznacza (CH₂)₂ lub C(O)CH₂.
7. 7. Związek według zastrz. 3, w którym Q oznacza ugrupowanie o ogólnym wzorze (I), w którym J oznacza ugrupowanie D-lizyny połączone z grupą mostkową Ln o ogólnym wzorze C(O)-(CH₂)h-Y-M, w którym M oznacza wiązanie, Y oznacza wiązanie, a h oznacza ilub 3; a Ch oznacza chelator metalu o ogólnym wzorze Ai-W-A2-W-A3-W-A4, w którym Ai oznacza S, SH lub S(Pg); A2 oznacza N lub NH; A3 oznacza N lub NH; A4 oznacza N stanowiący miejsce przyłączenia do grupy mostkowej Ln; a W oznacza (CH2)2 CH₂C(O) lub CH(CH3)C(O).
8. 8. Związek według zastrz. 3, w którym Q oznacza ugrupowanie o ogólnym wzorze (I), w którym J oznacza ugrupowanie D-lizyny połączone z grupą mostkową Ln o ogólnym wzorze C(O)-(CH2)h-Y-M, w którym M oznacza wiązanie, Y oznacza wiązanie, a h oznacza 2; a Ch oznacza chelator metalu o ogólnym wzorze Ai-W-A2-W-A3-W-A4, w którym Ai oznacza S, SH lub S(Pg); A2 oznacza N lub NH; A3 oznacza N lub NH; A4 oznacza S, SH lub S(Pg); W oznacza wiązanie, CH2C(O), C(O)CH2 lub grupę o wzorze CH2CH, w którym CH stanowi miejsce przyłączenia do grupy mostkowej Ln.
9. 9. Związek według zastrz. 3, w którym Q oznacza ugrupowanie ogólnym wzorze (I), w którym J oznacza ugrupowanie D-lizyny połączone z grupą mostkową Ln o ogólnym wzorze C(O)-(CH2)_h-Y-M, w którym M oznacza wiązanie, Y oznacza wiązanie, a h oznacza 0; a Ch oznacza chelator metalu o ogólnym wzorze Ai-W-A2-W-A3-W-A4, w którym Ai oznacza S, SH lub S(Pg); A2 oznacza N lub nH; A³ oznacza N lub NH; A4 oznacza S, SH lub S(Pg); W oznacza // W wiązanie, CH2C(O), C(O)CH2 lub grupę o wzorze przyłączenia do grupy mostkowej Ln.

   , w którym * stanowi miejsce

   178 252
10. 10. Związek według zastrz. 2, w którym d oznacza 2, Q oznacza ugrupowanie o ogólnym wzorze (I), w którym J oznacza ugrupowanie D-lizyny związane z grupąmostkowąL_n o ogólnym wzorze C(O)-(CH2)_h-Y-M, w którym M oznacza wiązanie, Y oznacza wiązanie, a h oznacza 1; a C_h oznacza chelator metalu o ogólnym wzorze A'-W-A2-W-A³, w którym A¹ oznacza grupę o wzorze N(CH2OO2H), w którym atom azotu stanowi miejsce przyłączenia do grupy mostkowej Ln Α² oznacza N(CH2CO2H); A3 oznacza grupę o wzorze N(CH₂CO₂H), w którym atom azotu stanowi miejsce przyłączenia do grupy Ln; a W oznacza (CH^U
11. 11. Związek według zastrz. 1, w którym d oznacza 1; Q oznacza ugrupowanie o ogólnym wzorze (I), w którym J oznacza ugrupowanie D-waliny lub kwasu D-2-aminomasłowego; Ln oznacza grupę mostkową Ln o ogólnym wzorze NHC(O)-(CH2)h-Y-M, w którym Y oznacza NHC(O), a h oznacza 5, przy czym grupa Lnjest przyłączona w pozycji 5 pierścienia fenylowego ugrupowania o wzorze (I); a Ch oznacza chelator metalu o ogólnym wzorze A^l-W-A2 lub Α'Λν^ -W-A3-W-A⁴, w których to wzorach A1 oznacza NH2, N=C(CrC3-alikil)2, S, SH, lub S(Pg); Α² oznacza N, NH lub grupę o wzorze NH-pirydyl, w którym atom pierścienia pirydylu stanowi miejsce przyłączenia do grupy mostkowej Ln; Α3 oznacza N, N stanowiący miejsce przyłączenia do grupy mostkowej Ln lub NH; a W oznacza wiązanie, (CH2)₂, Ch₂C(O), CH(CH3)C(O), C(O)CH2 lub grupę o wzorze CH2CH, w którym CH stanowi miejsce przyłączenia do grupy mostkowej Ln.
12. 12. Związek według zastrz. 11, w którym Ln oznacza grupę mostkową Ln o ogólnym wzorze NHC(O)-(CH₂)h-Y-M, w którym M oznacza wiązanie; a Ch oznacza chelator metalu o ogólnym wzorze A1-W-A2, w którym Α1 oznacza NH₂ lub N=C(C1-C3-alkil)2; Α2 oznacza grupę o wzorze NH-pirydyl, w którym atom pierścienia pirydylu stanowi miejsce przyłączenia do grupy mostkowej Ln; a W oznacza wiązanie.
13. 13. Związek według zastrz. 12, w którym J oznacza ugrupowanie D-waliny.
14. 14. Związek według zastrz. 12, w którym J oznacza ugrupowanie kwasu D-2-aminomasłowego.
15. 15. Związek według zastrz. 11, w którym L_n oznacza grupę mostkowąLn o ogólnym wzorze NHC(O)-(CH2)h-Y-M, w którym M oznacza grupę fenyleno-CH2, grupę cykloheksylo-CH₂, (CH2)2 lub (CH2)3; a Ch oznacza chelator metalu o ogólnym wzorze A1-W-A²-W-A3-W-A4, w którym Α1 oznacza S, Sh lub S(Pg); Α2 oznacza N lub NH; a W oznacza (CH₂)2, CH2C(O), CH(CH3)C(o), C(O)CH₂ lub grupę o wzorze CH₂CH, w której CH stanowi miejsce przyłączenia do grupy mostkowej Ln.
16. 16. Związek według zastrz. 11, w którym Ln oznacza grupę mostkową Ln o ogólnym wzorze NHC(O)-(CH₂)h-Y-M, w którym M oznacza grupę fenyleno-CH2; a Ch oznacza chelator metalu o ogólnym wzorze A1-W-A²-W-A3-W-A4, w którym Α1 oznacza S, SH, lub S(Pg); Α2 oznacza N lub NH; Α3 oznacza N stanowiący miejsce przyłączenia do grupy mostkowej L_n; Α4 oznacza S, SH lub S(Pg); a W oznacza (CH2) lub CH₂C(O).
17. 17. Związek według zastrz. 11, w którym Ln oznacza grupę mostko wąLn o ogólnym wzorze NHC(O)-(CH2)h-Y-M, w którym M oznacza grupę cykloheksylo-CH2 lub (CH₂); a Ch oznacza chelator metalu o ogólnym wzorze ACW-A²-W-A3-W-A4, w którym Α1 oznacza S, Sh lub S(Pg); A²oznacza N lub NH; A3oznaczaN lubNH; Α4 oznaczaN stanowiący miejsce przyłączenia do grupy mostkowej Ln; a W oznacza CH₂C(O) lub CH(CH,)C(O).
18. 18. Związek według zastrz. 11, w którym Ln oznacza grupę mostkową Ln o ogólnym wzorze NHC(O)-(CH2)_h-Y-M, w którym M oznacza grupę fenyleno-CH₂, grupę cykloheksylo-CH₂, (CH₂)₂ lub (CH₂),; a C_h oznacza chelator metalu o ogólnym wzorze A1-W-A²-W-A3-W-A4, w którym Α1 oznacza S, SH lub S(Pg); Α² oznacza N lub NH; Α3 oznacza N lub NH; Α4 oznacza S, SH lub S(Pg); a W oznacza CH2C(O), C(O)CH2 lub grupę o wzorze CH2CH, w którym CH stanowi miejsce przyłączenia do grupy mostkowej Ln.

    178 252
19. 19. Związek według zastrz. 1 wybrany z grupy obejmującej:

    OH

    178 252
20. 20. Nowe znakowćmecykliczne pochodneaminokwasowestanowiące zwiazekkompleksowy cyklicznej pnehndnoj kmicnPwksnwoj n ogólnym wenreo (QLc)_dC_h i radionuklidu wybranego spośród -Te owoniualnio scholkinwanogn eholainrom moiklu Ch, ^mTeO i ^H1In, prey czym d oznacza 1 lub 2; Q oznacza ugrupowanie o ogólnym wenreo (I):

    w Piórym J oznacza ugrupowanio D-waliny, ugrupnwanio D-lizyny lub ugrupowanio kwasu D-2-ammomasłowogn; Ln oznacza grupę mostkowąn ogólnym wzorze NlIC(O)-(CH₂)h-Y-M lub C(O)-(CH₂)h-Y-M, w których io wzorach M oznacza wiązanie, grupę fonylono-CH₂, grupę cnelnheesylo-CH₂, (CH2>2 lub (C^b, Y oznacza wiązanie lub NHC(O), a h oznacza 0,1,2, 3, lub 5, przy czym grupa L^esi przyłączona do ugrupowania n wzoreo (I) poprzez ugrupnwanio D-lizyny sikcnwiące grupę J lub w pozycji 5 piorścionia fenylnwogn ugrupowania n wznreo (I) gdy J oznacza ugrupowanio D-waliny lub ugrupowanio kwasu D-2-aminomasłowogn; a Ch oznacza ehelaior mcialu o ogólnym wzorze Ai-W-A.2, a'-W-A2-W-A3 lub A1-W-A2-W-A3-W-A⁴, w których in wzorach Ai oznacza NH2, N^fCi^-alkil^, grupę o wzorze N(CH2CO2H), w której ainm azotu sianowi miejsce przyłączenia do grupy mostkowej Ln S, SH lub S(Pg); A2 nznaeeaN, NH, grupę o wzorze NH-pirydyl, w którym ainm pierścienia pirydylu sianowi miej see przyłączenia do grupy mosikowej L^ lub N(CH2CO2H); A3 nenaezaN, N siannwkącn miejsce przyłączenia

    178 252 do grupy mostkowej L_n, NH, grupę o wzorze N(CH₂CO2H), w którym atom N stanowi miejsce przyłączenia do grupy mostkowej Ln, lub N(CH₂CO₂H)2; A⁴ oznacza N, N stanowiący miejsce przyłączenia do grupy mostkowej Ln, NH, S, SH lub S(Pg); W oznacza wiązanie, (CH2)2 CH₂C(O), CH(CH3)C(O), C(O)CH2, grupę o wzorze CH2CH, w którym CH stanowi miejsce przyłączenia do grupy mostkowej Ln, lub grupę o wzorze ' ^x , w którym * stanowi miejsce przyłączenia do grupy mostkowej Ln, a Pg oznacza grupę zabezpieczającą ugrupowanie tiolu zdolnądo podstawienia radionuklidem, a także ich farmaceutycznie dopuszczalne sole.
21. 21. Związek według zastrz. 20, w którym Q oznacza ugrupowanie o ogólnym wzorze (I), w którym J oznacza ugrupowanie D-lizyny związane z grupą mostkową Ln o ogólnym wzorze C(O)-(CH₂)_h-Y-M, w którym M oznacza wiązanie, grupę fenyleno-CH₂ lub (CH₂)2.
22. 22. Związek według zastrz. 21, w którym d oznacza 1; Ch oznacza chelator metalu o ogólnym wzorze A^ł-W-A², A'-W-A2-W-A³ lub A ’-W-A2-W-A³-W-A4, wktórychto wzorach A³ oznacza N, N stanowiący miej sce przyłączenia do grupy Ln, NH lub N(CH₂CO₂H)2; a A⁴ oznacza N stanowiący miejsce przyłączenia do grupy Ln, S, SH lub S(Pg).
23. 23. Związek według zastrz. 22, w którym Q oznacza ugrupowanie o ogólnym wzorze (I), w którym J oznacza ugrupowanie D-lizyny połączone z grupą mostkową Ln o ogólnym wzorze C(O)-(CH2)h-Y-M, w którym M oznacza wiązanie, Y oznacza wiązanie, a h oznacza 0; a Ch oznacza chelator metalu o ogólnym wzorze A'-W-A², w którym A¹ oznacza NH2 lub N=C(C₁-C3,-alkil)₂; A2 oznacza grupę o wzorze NH-pirydyl, w którym atom pierścienia pirydylu stanowi miejsce przyłączenia do grupy mostkowej L_n; a W oznacza wiązanie.
24. 24. Związek według zastrz. 22, w którym Q oznacza ugrupowanie o ogólnym wzorze (I), w którym J oznacza ugrupowanie D-lizyny połączone z grupą mostkową Ln o ogólnym wzorze C(O)-(CH2)h-Y-M, w którym M oznacza wiązanie, Y oznacza wiązanie, a h oznacza 1; a Ch oznacza chelator metalu o ogólnym wzorze A1-W-A2-W-A³, w którym A¹ oznacza grupę o wzorze N(CH₂CO₂H), w którym atom azotu stanowi miejsce przyłączenia do grupy Ln; A oznacza n(cH₂CO₂h); A oznacza N(CH₂CO₂H)2; a W oznacza (CHĘ^.
25. 25. Związek według zastrz. 22, w którym Q oznacza ugrupowanie o ogólnym wzorze (I), w którym J oznacza ugrupowanie D-lizyny połączone z grupą mostkową Ln o ogólnym wzorze C(O)-(CH₂)h-Y-M, w którym M oznacza grupę fenyleno-CH2, Y oznacza wiązanie, a h oznacza 0; a Ch oznacza chelator metalu o ogólnym wzorze A-W-A-W-A-W-A, w którym A1 oznacza S, SH lub S(Pg); A² oznaczaN lubNH; A oznaczaN stanowiący miejsce przyłączenia do grupy mostkowej Ln; A4 oznacza S, SH, lub S(Pg); a W oznacza (C©) lub C(O)CH2.
26. 26. Związek według zastrz. 22, w którym Q oznacza ugrupowanie o ogólnym wzorze (I), w którym J oznacza ugrupowanie D-lizyny połączone z grupą mostkową Ln o ogólnym wzorze C(O)-(CH₂)h-Y-M, w którym M oznacza wiązanie, Y oznacza wiązanie, a h oznacza 1 lub 3; a Ch oznacza chelator metalu o ogólnym wzorze A ^X-W-A2-W-A-W-A, w którym A1 oznacza S, SH lub S(Pg); A² oznacza N lub NH; A oznacza N lub NH; A4 oznacza N stanowiący miejsce przyłączenia do grupy mostkowej Ln; a W oznacza (CH2)2, CH₂C(O) lub CH(CH3)C(O).
27. 27. Związek według zastrz. 22, w którym Q oznacza ugrupowanie o ogólnym wzorze (I), w którym J oznacza ugrupowanie D-lizyny połączone z grupą mostkową Ln o ogólnym wzorze C(O)-(CH2)h-Y-M, w którym M oznacza wiązanie, Y oznacza wiązanie a h oznacza 2; a Ch oznacza chelator metalu o ogólnym wzorze ACW-A2-W-A3-W-A4, w którym A1 oznacza S, SH lub S(Pg); A- oznacza N lub NH; A3 oznacza N lub NH; A oznacza S, SH lub S(Pg); a W oznacza wiązanie, CH2C(O), C(O)CH2 lub grupę o wzorze CH₂CH, w którym CH stanowi miejsce przyłączenia do grupy mostkowej Ln.

    178 252
28. 28. Związek wedhigzastrz . :22, w który mQ yznac za ugrup owtuueoogólnym vny)rze(I),w którym J euuorug ugrupowanie D-liuouo pełąrueue u grupą, mostkową Lg z ogóluym wuerue C(O)-(CH2)_h-Y-M, w którym M euuorug wiąconie, Y zuuoruo wiąuguie, o h euuorug 0; o C_h zuuoruo rheloter metolu o ezóluym wuerue A’-W-A2-W-A³-W-A⁴, w którym A¹ zuu2ru2 S, SH lub S(Pg); A² euuorug N lub NH; A3 zzg2rug N lub NH; A4 zzugrug S, SH lub S(Pg); W ezu2rzg wią(ggie, C^C(O), C(O)CH2 lub grupę e wuorue / \ , w którym * ezuorzo miejsre pruyłąrzegio de grupy mz2tkewej Lu
29. 29. Zwiąuek według uostru. 21, w którym d ezuoruo 2, Q zugorco ugrupewouie e ególgym wuerue (I), w którym J ezgorzg uzrupzw2gie D-lizygy uwiąuoue u grupą mostko’^:ą Lu e ególuym wuerue C(O)-(CH2)h-Y-M, w którym M ezgoruo wiąuguie, Y ezuorzo wiąuouie, o h zuuorzo 1; o Ch ezgorug rheloter metolu e zgólgym wuerue A1-W-A2-W-A3, w którym Ai ezgoruo grupę e wuerue N(CH2CO2H), w którym otem guetu 2touzwi miejsre przyłąrzegio de grupy mz2tkzwej Lu; A2 ezgoru2 N(CH2CO₂H); A3 ezuorzo grupę z wuerue N(CH2CO2H), w którym otem ouetu stouewi miejsre pruyłąrueuio dz grupy mestkewej Lu; o W zuuoruo (07)2.
30. 30. Związek według ugstru. 20, w którym d ezggrzg 1; Q zuuoruo ugropzwggie z zgóluym wuerue (I), w którym J ncggrz2 ugrupewggie D-woliuy lub kwosu D-2-2migzmg2łzwege; Lu euugruo grupę mestkzwą Lu z zgóluym wuerue NHC(O)-(CH2)h-Y-M, w którym Y eugorcg NHC(O), o h zuggrzg 5, pruy ruym grupo Lujest przyłarungo w peuyrji 5 pierśriegio fegylewegz ugrupewpgio z wuerue (I); o Ch zzgorzg rheloter metolu z zgó^ym wuerue Ai-W-A² lub A1-W-A2-W-A3-W-A4, w któryrh te wuerorh Ai οιμο^ NH2, N=C(Ci-C3-olkil)₂, S, SH lub S(Pg); A2 ezuorzo N, NH lub grupę z wuerze NH-pirydyl, w którym otzm pierśrieuio pirydylu stouzwi miejsre pruołąrzegio dz grupy mostkowej Lu; A3 zuuoruo N, N stounwiąry miejsre przyłąrzegio de grupy mostkowej Lu lub NH; o W zzgorug wiąuggie, (CH₂7 CH₂C(O). CH(CH3)C(O), C(O)CH2 lub grupę z wuerue CH2CH, w którym CH stounwi miejsre pruyłąruegig de grupy mestkewej Lu.
31. 31. Zwiąuek według uostru. 30, w którym Lu zuuoruo grupę mostkową Lu z ogó^ym wuerue NHC(O)-(CH2)_h-Y-M, w którym M euugrzg wiąuouie; o Ch zuuoruo rheloter metolu o ególuym wuerue Ai-W-A², w którym Ai euuorug NH2 lub N=C(Ci-C3-olkil)2; A² eugorug grupę z wuerue NH-pirydyl, w którym otem pierśriegig pirydylu stounwi miejsre pruyłąrueuio do grupy Lu; o W euggrug wiącggie.
32. 32. Zwiąuek według uostru. 31, w którym J ouggrug ugropowogie D-woliuy.
33. 33. Zwiąuek według uostru. 31. w którym J eugoru2 ugrupowau-ie kwosu D-2-omiuemosłewege.
34. 34. Zwiąuek według uostru. 30, w którym Lu euggru2 grupę mostkową Lu z zgóluym wuerue NHC(O)-(CH₂)h-Y-M, w którym M eug2rug grupę fegoleuo-CH2, grupę rykleheksyle-CH₂, (CH2)₂ lub (CH2)3; o Ch ouuoruo rheloter metolu z zgó^ym wuerue Ai-W-A²-W-A3-W-A4, w którym A¹ zuuoruo S, SH lub S(Pg); A² ouuoruo N lub NH; o W ouuoruo (CH2)2, CH2C(O), CH(CH3)C(O), C(O)CH₂ lub grupę o wuerue CH2CH, w którym CH stounwi miejsre pruyłąruegio de grupy mostkowej Lu.
35. 35. Zwiąuek według uostru. 30, w którym Lu euuorug grupę mestkowąLu o ogó^ym wuerue NHC(0)-(CH2)h-Y-M, w którym M ouuoruo grupę fegylege-CH2; o Ch ouuoruo rheloter metalu o ególiuym wuerue Ai-W-A²-W-A3-W-A4, w którym Ai ouuoruo S, SH lub S(Pg); A2 zugorug N lub NH; A3 ouuoruo N stogewiąry miejsre przyłąruegig de grupy mostkowej Lu; A4 eugorc2 S, SH lub S(Pg); o W ouuoruo (cH₂)2 lub CH2C(O).
36. 36. Zwiąuek według uostru. 30, w którym Lu ouuoruo grupę mestkowąLu o ogó^ym wuerue NHC(O)-(CH2)h-Y-M, w którym M oug2ruo grupę rykloheksylo-CH lub (077 o Ch ouuo178 252 cza chelainr meialu n ogólnym wznrze A1-W-A2-W-A3-W-A4, w którym Ai oznacza S, SH lub S(Pg); A2 oenaceaN lubNH; A3 nenaezaN lubNH; A4 nenaezaN sianowiący miejsce przyłączenia dn grupy mosikowej Ln; a W oznacza CH₂C(O) lub CH(CH3)C(O).
37. 37. Związek według zasire. 30, w którym Ln oznacza grupę mosikową Ln n ogólnym wzorze NHC(O)-(CH2)h-Y-M, w którym M oznacza grupę fenyleno-CH2, grupę cnPlohePsylo-CH2, (CH₂)2 lub (CH2)₃; a Ch oznacza chelainr meialu o ogólnym wznrze Ai-W-A2-W-A³-W-A4, w kiórym Ai oznacza S, SH lub S(Pg); A2 nznaeeaN lub NH; A³ nenaezaN lub NH; A4 oznacza S, SH lub S(Pg); a W oznacza CH₂C(O), C(O)CH2 lub grupę o wznree CH₂CH, w kiórym CH siannwi miejsce przyłączenia dn grupy mnsikowej Ln.
38. 38. Związek według zasirz. 20 wybrany z grupy nbejmującej:

    HO

    178 252

    NH O

    HO OH

    178 252

    NH O

    178 252