PL195520B1

PL195520B1 - Enancjomerycznie czyste estry, farmaceutycznie dopuszczalna sól, sposób wytwarzania, środek leczniczy i zastosowanie enancjomerycznie czystych estrów

Info

Publication number: PL195520B1
Application number: PL97332595A
Authority: PL
Inventors: Christian R. Noe; Ernst Mutschler; Günter Lambrecht; Michael Elgert; Sittah Czeche; Magali Waelbroeck
Original assignee: Meda Pharma Gmbh & Co Kg
Priority date: 1996-11-11
Filing date: 1997-11-11
Publication date: 2007-09-28
Also published as: HUP9903791A2; HUP9903791A3; SI1371645T1; NO314354B1; PT1371645E; DK1371645T3; RU2238936C2; ATE238280T1; CA2271276A1; CA2271276C; DE59709927D1; AU745331B2; SI0937041T1; EP0937041B1; JP2001504459A; EP1371645B1; EP0937041A1; NO991056D0; DK0937041T3; WO1998021183A1

Abstract

1. Enancjomerycznie czyste estry, a mianowicie enancjomery o konfiguracji (3R,2'R), (3S,2'R), (3R,2'S) i (3S,2'S) o ogólnym wzorze I, w którym: R 1 oznacza mono- lub bicykliczna grupe C 3-C 6-cykloalkilowa; R 2 oznacza grupe C 1-C 4-alkilowa; R 3 oznacza grupe C 1-C 4-alkilowa; AR oznacza grupe fenylowa; n oznacza liczbe calkowita 1; [A¯ ] oznacza anion jodu lub bromu, i w którym podstawniki OH, AR i R 1 znajduja sie, w polozeniu zgodnym z ruchem wskazówek zegara pa- trzac w kierunku od atomu wegla czwartorzedowego centrum do grupy karboksylowej. PL PL PL

Description

Przedmiotem niniejszego wynalazku są enancjomerycznie czyste estry, a mianowicie enancjomery o konfiguracji (3R,2'R), (3S,2'R), (3R,2'S) i (3S,2'S), o wzorze ogólnym I:

w którym:

R1 oznacza mono- lub bicykliczną grupę C3-C6-cykloalkilową;

R2 oznacza grupę C1-C4-alkilową;

R3 oznacza grupę C1-C4-alkilową;

AR oznacza grupę fenylową;

n oznacza liczbę całkowitą 1;

[A] oznacza anion jodu lub bromu, i w którym podstawniki OH, AR i R1 znajdują się, w położeniu zgodnym z ruchem wskazówek zegara patrząc w kierunku od atomu węgla czwartorzędowego centrum do grupy karboksylowej.

Korzystne są związki o wzorze ogólnym I, w którym:

R1 oznacza grupę cyklopentylową, grupę cykloheksylową;

R2 oznacza grupę metylową;

R3 oznacza grupę metylową;

AR oznacza grupę fenylową; n oznacza liczbę całkowitą 1;

[A] oznacza anion bromulub jodu, i w którym podstawniki OH, AR i R1 znajdują się, w położeniu zgodnym z ruchem wskazówek zegara patrząc w kierunku od atomu węgla czwartorzędowego centrum do grupy karboksylowej.

Przedmiotem wynalazku są również farmaceutycznie dopuszczalne sole, którymi są

-jodek (3R,2'R)-3-[(cyklopentylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1,1-dimetylopirolidyny,

-jodek (3S,2'R)-3-[(cyklopentylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1,1-dimetylopirolidyny,

-jodek (3R,2'R)-3-[(cykloheksylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1,1-dimetylopirolidyny,

-jodek (3S,2'R)-3-[(cykloheksylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1,1-dimetylopirolidyny.

Wynalazek niniejszy dotyczy także sposobu wytwarzania związków według wynalazku, środka leczniczego, jak również zastosowania związków według wynalazku jako !eków.

Jeżeli tego inaczej nie zdefiniowano, grupę C1-C4-alkilową stanowi grupa alkilowa o łańcuchu prostym lub rozgałęzionym, zawierająca od 1do 4 atomów węgla.

Zgodnie z niniejszym wynalazkiem, przez grupy C1-C4-alkilowe należy rozumieć, przykładowo, następujące podstawniki:

grupa metylowa, grupa etylowa, grupa propylowa, grupa 1-metyloetylowa (grupa izopropylowa), grupa butylowa, grupa 1-metylopropylowa, grupa 2-metylopropylowa, grupa 1,1-dimetyloetylowa.

Grupę cykloalkilową stanowi, na ogół, nasycona lub nienasycona cykliczna grupa węglowodorowa zawierająca od 3 do 6 atomów węgla. Korzystnymi cyklicznymi węglowodorami są w tym przypadku węglowodory zawierające 5 lub 6 atomów węgla. Przykładowo można wymienić takie grupy, jak grupa cyklopropylowa, grupa cyklobutylowa, grupa cyklopentylowa, grupa cyklopentenylowa, grupa cykloheksylowa, grupa cykloheksenylowa.

Grupę arylową stanowigrupa fenylowa.

Określenie „sól farmaceutycznie stosowna”odnosi się do soli farmakologicznie dozwolonej.

Dalszym przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania wspomnianych związków, polegający na tym, że przeprowadza się reakcję estryfikacji między enancjomerycznie czystym aminoalkoholem (zwłaszcza trzeciorzędowym) a kwasem w postaci enancjomerycznie czystej lub korzystnie, w postaci racemicznej, a następnie dokonuje się czwartorzędowania przy użyciu odpowiedniego odczynnika alkilującego, korzystnie halogenku alkilu. W korzystnej odmianie sposobu wykonania, po

PL 195 520 B1 przeprowadzeniu racemicznego kwasu w ester, następuje rozdzielenie powstałych diastereoizomerów na drodze krystalizacji.

Enancjomerycznie czyste związki według wynalazku o wzorze ogólnym I wytwarza się sposobem polegającym na tym, że enancjomerycznie czysty kwas α-hydroksykarboksylowy o wzorze ogólnym II, w którym podstawniki OH, AR i R1 znajdują się w położeniu zgodnym z ruchem wskazówek zegara patrząc w kierunku od atomu węgla czwartorzędowego centrum do grupy karboksylowej:

AR

Rl

O (U) i w którym R1 i AR mają znaczenie określone powyżej lub jego ester, korzystnie ester C1-C4-alkilowy, albo jego kwasową pochodną, korzystnie halogenek kwasowy lub bezwodnik kwasowy estryfikuje się z enancjomerycznie czystym aminoalkoholem o wzorze ogólnym III (enancjomer R lub S):

w którym R2 i n mają znaczenie określone powyżej, po czym utworzony tak enancjomerycznie czysty ester o wzorze ogólnym IV:

poddaje się reakcji z odczynnikiem alkilującym o wzorze ogólnym:

R3 - X (V) wktórym R3 maznaczenie określone powyżej, a

X oznacza brom lub jod, a następnie otrzymaną tak sól odfiltrowuje się pod próżnią lub ewentualnie przekształca w inną sól, korzystnie przez wymianę anionów.

Odmianą sposobu wytwarzania związków o wzorze ogólnym I określonym powyżej jest sposób polegający na tym, że kwas α-hydroksykarboksylowy w postaci racemicznej, o wzorze ogólnym II

AR

Rl

O (U) w którym R1 i AR mają znaczenie określone powyżej lub jego ester, korzystnie ester C1-C4-alkilowy, albo jego kwasową pochodną, korzystnie halogenek kwasowy lub bezwodnik kwasowy, estryfikuje się z enancjomerycznie czystym aminoalkoholem o wzorze ogólnym III, enancjomer R lub S:

PL 195 520 B1

w którym R2 i n mają znaczenie określone powyżej, po czym utworzoną tak mieszaninę diastereoizomerów rozdziela się na drodze krystalizacji z zastosowaniem enancjomerycznie czystego kwasu winowego i tak otrzymany ester o wzorze ogólnym IV,

w którym podstawniki OH, AR i R1 znajdują się w położeniu zgodnym z ruchem wskazówek zegara patrząc w kierunku od atomu węgla czwartorzędowego centrum do grupy karboksylowej, poddaje się reakcji z odczynnikami alkilującymi w wzorze

R3-X w którym R3 ma znaczenie określone powyżej, a

X oznacza brom lub jod, a następnie tak otrzymaną sól wyodrębnia się pod próżnią lub ewentualnie przekształca w inną sól, korzystnie przez wymianę anionów.

Kolejnym przedmiotem wynalazku jest zastosowanie enancjomerycznie czystych estrów o wzorze ogólnym I jako leków.

Kolejnym przedmiotem wynalazku jest środek leczniczy, charakteryzujący się tym, że zawiera związek o wzorze I określonym powyżej.

Przedmiotem wynalazku jest również zastosowanie enancjomerycznie czystych estrów o wzorze ogólnym I określonym powyżej do wytwarzania leku przeznaczonego do leczenia skurczów mięśni gładkich przewodu żołądkowo-jelitowego i układu moczowo-płciowego, jak również do leczenia czopujących chorób dróg oddechowych, korzystnie do leczenia dychawicy oskrzelowej i przewlekłego zapalenia oskrzeli.

Korzystne jest zastosowanie farmaceutycznie dopuszczalnej soli, którą jest jodek (3R,2'R)-3-[(cyklopentylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1,1-dimetylopirolidyniowy do wytwarzania leku przeznaczonego do leczenia skurczów mięśni gładkich przewodu żołądkowo-jelitowego i układu moczowo-płciowego, jak również do leczenia czopujących chorób dróg oddechowych, korzystnie do leczenia dychawicy oskrzelowej i przewlekłego zapalenia oskrzeli.

Korzystne jest zastosowanie enancjomerów o wzorze ogólnym I określonym powyżej, o wyższym powinowactwie subtypu M3 oraz dłuższym czasie półtrwania sysocjacji na receptorach subtypu M3 do wytwarzania leków przeznaczonych do leczenia czopujących chorób dróg oddechowych, korzystnie do leczenia dychawicy oskrzelowej i przewlekłego zapalenia oskrzeli.

Korzystne jest zastosowanie farmaceutycznie dopuszczalnej soli, którą jest jodek (3R,2'R)-3-[(cyklopentylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1,1-dimetylopirolidyniowy do wytwarzania leku o wyższym powinowactwie subtypu M3 oraz dłuższym czasie półtrwania sysocjacji na receptorach subtypu M3 do wytwarzania leków przeznaczonych do leczenia czopujących chorób dróg oddechowych, korzystnie do leczenia dychawicy oskrzelowej i przewlekłego zapalenia oskrzeli.

Estry arylocykloalkilohydroksykwasów i alkoholi cyklicznych, w których obecny jest czwartorzędowy atom azotu i które można przedstawić wzorem ogólnym I:

złożone z kwasu hydroksykarboksylowego, w którym AR oznacza pierścień aromatyczny i w którym R1 oznacza pierścień cykloalifatyczny, oraz ze składnika alkoholowego, w którym grupa hydroksylowa znajduje się przy pierścieniu dimetylopirolidyniowym (n = 1), lub pierścieniu dimetylopiperydyPL 195 520 B1 niowym (n = 2), w którym R2 = R3 i oznacza niższą grupę alkilową, oraz w którym A oznacza halogenek, opisywane są w niektórych przypadkach jako środki rozkurczowe. Jeżeli obie grupy o symbolach R2 i R3 są takie same, wtedy związki o wzorze ogólnym I wykazują dwa centra chiralności. Jedno z nich przyporządkowane jest kwasowej części cząsteczki i zajmuje pozycję oznaczoną 2', natomiast drugie centrum chiralności znajduje się w cyklicznym układzie pierścieniowym w pozycji oznaczonej 3. Ponieważ związki o takiej budowie posiadają dwa centra chiralności, możliwe są tu cztery stereoizomery, a mianowicie 3R,2'R, 3S,2'R, 3R,2'S i 3S,2'S. Jak dotychczas, czyste stereoizomery o wzorze ogólnym I ani nie zostały wyodrębnione czy wytworzone na drodze syntezy, ani nie przebadane farmakologicznie (co właśnie stanowi przedmiot niniejszego zgłoszenia patentowego). Najważniejszym, także w zastosowaniu terapeutycznym, przedstawicielem związków o wzorze ogólnym I jest bromek glikopironiowy (AR = grupa fenylowa, R1 = grupa cyklopentylowa, R2 = R3 = grupa metylowa, n = 1, A = Br). Potoczną nieobowiązującą nazwą międzynarodową „bromek glikopironiowy” określa się mieszaninę diastereoizomerów, w której zawarte są wszystkie cztery stereoizomery.

Poznane dotychczas publikacje i patenty zajmują się albo występującą jako mieszanina stereoizomeryczną substancją aktywną w postaci bromku glikopironiowego (CAS 596-51-0), racematami o konfiguracji erytro (RN 59677-73-5) lub treo (RN 59677-70-2) estrów tert-aminowych (CRN 131118-11-1), które rozpatrywać można jedynie jako pierwszy stopień w syntezie związków o wzorze I, albo mieszaniną stereoizomeryczną analogicznych pochodnych cykloheksylowych (R1 = grupa cykloheksylowa) o wzorze ogólnym I(w którym n = 1) (RN 101564-29-8). W CA (Chemical Abstracts) 80:53209h i CA 80:53214f opisano wyniki analiz struktur krystalicznych związków występujących jako mieszaniny stereoizomeryczne, a mianowicie bromku glikopironiowego i bromku heksapironiowego. W CA 80:66587e, CA 80:66588f i CA 89:191258 opisano wyniki badań farmakologicznych z udziałem mieszaniny stereoizomerów bromku glikopironiowego lub kombinowanych preparatów złożonych z tej substancji i neostygminy i pirydostygminy. W CA 84:43164h i CA 85:32832u opisano częściowy rozdział mieszaniny stereoizomerycznej na drodze krystalizacji z udziałem kwasu 5-nitroizoftalowego i z badaniem metodą NMR powyżej wspomnianych racematów o konfiguracji treo lub erytro. Przy tym autorom tych prac udało, przy użyciu jako substancji wyjściowej mieszaniny stereoizomerycznej (CRN 131118-11-1), dokonać wyłącznie rozdzielenia diastereoizomerów na dwa racematy, ale nie otrzymania związków enancjomerycznie czystych. W CA 96:29498m, CA 105:48928x, CA 113:158782t i CA 89:191258k, jak również w patencie europejskim EP 128886 A2 opisano wyniki analitycznych badań chromatograficznych przeprowadzonych nad mieszaniną stereoizomeryczną bromku glikopironiowego lub badań dotyczących wytworzenia użytych tam faz stacjonarnych. W żadnej z przytoczonych publikacji nie doniesiono o rozdzieleniu enancjomerów lub o wyodrębnieniu poszczególnych stereoizomerów o wzorze ogólnym I. Rozdział metodą HPLC udał się w przytoczonych przypadkach jedynie na poziomie diastereoizomerów. Z dotychczasowego stanu techniki, sposób wytwarzania zastrzeganych w niniejszym zgłoszeniu patentowym związków enacjomerycznie czystych o wzorze ogólnym Inie jest jeszcze znany.

Działanie farmakologiczne wykazujących właściwości lecznicze związków o wzorze ogólnym I opiera się na ich wzajemnych oddziaływaniach z muskarynowymi receptorami wiążącymi acetylocholinę (receptorami muskarynowymi, M). Toteż, omawiane związki określa się jako antagony receptorów cholinergicznych (typu) M lub jako środki parasympatykolityczne albo (z powodu ich rozluźniającego działania na mięśnie gładkie) jako neurotropowe środki rozkurczowe. Do wielorakich skutków działania środków parasympatykolitycznych należą: zwiększenie częstości uderzeń serca, zmniejszenie wydzielania łez, śliny i potu, jak również funkcji wydzielniczej gruczołów przewodu pokarmowego, zwiotczenie mięśni gładkich oskrzeli, przewodu żołądkowo-jelitowego, dróg żółciowych, macicy i pęcherza moczowego, rozszerzenie źrenic i zaburzenie akomodacji. Czwartorzędowe środki rozkurczowe, do których należą także związki o wzorze ogólnym I, nie pokonują bariery krew-tkanka mózgowa 1 z tego powodu okazują się nieskuteczne, jeśli chodzi o ośrodkowy układ nerwowy. W zależności od sposobu użycia, pożądane i niepożądane skutki działania środków parasympatykokolitycznych są różne. Jeżeli substancje te stosuje się jako środki rozkurczowe, wtedy można wymienić, jako działanie uboczne, na przykład, zmniejszenie wydzielania śliny lub rozszerzenie źrenicy.

Na podstawie doświadczeń ostatnich lat wiadomo, że receptory muskarynowe nie mają jednolitej budowy, ale że działania farmakologiczne tłumaczyć można wzajemnymi oddziaływaniami z co najmniej czterema różnymi podtypami receptorów muskarynowych. Z jednej strony są one rozmaicie rozmieszczone w różnych narządach, a z drugiej w wielu kaskadach neurotransmisji przekazywania sygnałów zaangażowane są rozmaite podtypy receptorów muskarynyowych i to o różnych funkcjach. Różne sposoby i skutki działania lub działań ubocznych można odnieść do wzajemnych oddziaływań

PL 195 520 B1 z rozmaitymi podtypami receptorów tak, że celem opracowywania nowoczesnych środków rozkurczowych staje się uzyskanie wysokiej specyficzności podtypowej. Bromek glikopironiowy jest substancją biologicznie czynną od dawna już lansowaną, ale nie odpowiadającą wymaganiom stawianym „nowoczesnemu” lekowi tego typu. Jednakże, bromek glikopironiowy nie tylko jest racematem, ale ponadto stanowi mieszaninę diastereoizomeryczną, w przypadku której, w zależności od sposobu wytworzenia, stosunki ilościowe poszczególnych izomerów obecnych w otrzymanym produkcie mogą się wahać. W rezultacie, w przypadku takich izomerycznych mieszanin substancji biologicznie czynnych, może dojść do zaistnienia przypadkowych profilów podtypów, a to oznacza utrudnienie dokonania zamierzonego wykorzystania leku i sprowokowanie wystąpienia niepożądanych działań ubocznych.

Często, przy rozdzielaniu na pojedyncze enancjomery racematów związku stanowiącego środek leczniczy, działanie farmakologiczne pozostaje związane wyłącznie z jednym z tych enancjomerów. Z przykładu 9, a przede wszystkim z wykresu w skali logarytmicznej na fig. 1 można wywnioskować, że w przypadku związków według niniejszego zgłoszenia patentowego wszystkie w zasadzie izomery mogą przejawiać powinowactwo do receptora. Jednakże, z jednej strony poszczególne enancjomery wykazują wyraźne różnice pod względem swego powinowactwa, a z drugiej strony przejawiają się także wyraźne odchylenia specyficzności subtypowej M1 - M4, przy czym mnożnik dla tych odnoszących się do powinowactwa różnic wynosi maksymalnie około 1000. Właśnie wysokie powinowactwo do receptora podtypu M3 przy względnie niższym powinowactwie do receptora podtypu M2 czyni korzystnie żądane enancjomery o wyższym powinowactwie (przykład 9 1b i 1c) substancjami aktywnymi szczególnie pożytecznymi w leczeniu skurczów mięśni gładkich przewodu żołądkowo-jelitowego i układu moczowo-płciowego, jak również w leczeniu czopujących chorób dróg oddechowych. Dzięki szczególnie korzystnemu profilowi podtypów, a zarazem możliwości utrzymania dawkowania na niskim poziomie (w wyniku wykazywanego przez omawiane związki wysokiego powinowactwa) uzyskuje się skuteczne działanie terapeutyczne przy wyraźnie obniżonym potencjale działań ubocznych.

Dalszy, szczególnie ważny czynnik, jeśli chodzi o terapeutyczne zastosowanie enancjomerów o wzorze ogólnym I, stanowi kinetyczna selektywność podtypowa. Jak można wywnioskować z przykładu 10 lub z fig. 2, okresy półtrwania dysocjacji poszczególnych enancjomerów 1a - 1g związku o wzorze ogólnym I(w którym AR = grupa fenylowa, R1 = grupa cyklopentylowa, R2 = R3 = grupa metylowa, n = 1, A = J) w przypadku podtypu receptora M3 mieści się w zakresie od 1 - 120 minut, podczas gdy czasy półtrwania dysocjacji w przypadku podtypów M1, M2 i M4 mieszczą się w zakresie kilku munut. Właśnie związki o szczególnie długich okresach półtrwania dysocjacji umożliwiają, dzięki ich silnemu przytwierdzaniu się, stosowanie dawkowania na szczególnie niskim poziomie, z zapewnieniem długo utrzymującego się działania terapeutycznego. Możliwość wpływania w sposób zamierzony (za pomocą, celowego doboru enancjomeru o określonym okresie półtrwania dysocjacji) na czas trwania działania farmakologicznego, stanowi dalszy poważny postęp wtej dziedzinie techniki, wynikający ze stosowania związków według niniejszego zgłoszenia patentowego, zwłaszcza w porównaniu z dotychczasowym stanem techniki w tej dziedzinie. Opisanych właściwości nie można było przewidzieć, a na ich temat nie było żadnych wskazówek w piśmiennictwie.

Podsumowując, można stwierdzić, że enancjomerycznie czyste estry o wzorze ogólnym I wyróżniają się korzystnie, na tle dotychczasowego stanu techniki, swą selektywnością farmakodynamiczną. Związki te, o korzystnej żądanej konfiguracji odznaczają się korzystnie wyższym powinowactwem do muskarynowych receptorów M3 niż do muskarynowych receptorów M2. Dlatego, wykazują kinetyczną selektywność w stosunku do receptorów M3, co oznacza, że tylko powoli oddyfundowują od receptorów tego typu. Dzięki tym właściwościom, związki te nadają się w sposób szczególny do leczenia skurczów mięśni gładkich przewodu żołądkowo-jelitowego i układu moczowo-płciowego, jak również do leczenia czopujących chorób dróg oddechowych, takich jak dychawica oskrzelowa i przewlekłe zapalenie oskrzeli. Od stosowanych dotychczas, nieselektywnie działających środków rozkurczowych, omawiane związki odróżniają się wyraźnie swymi właściwościami farmakologicznymi. Do tego, w przypadku omawianych związków można stosować dozowanie na poziomie szczególnie niskim w porównaniu z dawkowaniem znanych mieszanin stereoizomerów lub racematów (unika się tu balastu enacjomerycznego !). Dla tych właśnie powodów można tu z pewnością oczekiwać działań ubocznych w wyraźnie mniejszym zakresie.

Zgodnie z tym, wyróżniającym się korzystnie przedmiotem wynalazku jest zastosowanie enancjomerycznie czystych estrów (a mianowicie enancjomerów 3R,2'R, 3S,2'R, 3R,2'S lub 3S,2'S) o wzorze ogólnym I, w składzie leków przeznaczonych do leczenia skurczów mięśni gładkich przewodu

PL 195 520 B1 żołądkowo-jelitowego i układu moczowo-płciowego, jak również do leczenia czopujących chorób dróg oddechowych (dychawica oskrzelowa, przewlekłe zapalenie oskrzeli).

Szczególnie korzystne jest zastosowanie enancjomerów o wzorze ogólnym I, odznaczających się wysoką selektywnością w stosunku do podtypu M3 (wartość pKi ponad 10) i dużymi wartościami okresu półtrwania dysocjacji na receptorze M3, w składzie leków przeznaczonych do leczenia czopujących chorób dróg oddechowych, zwłaszcza korzystnie w leczeniu dychawicy oskrzelowej i przewlekłego zapalenia oskrzeli.

Opisany tu wynalazek objaśniają następujące przykłady. Dla specjalisty w tej dziedzinie techniki oczywiste będą, na podstawie niniejszego opisu, różne inne sposoby wykonania wynalazku. Należy jednak wyraźnie zaznaczyć, że tak przykłady, jak i opis przewidziane są jedynie dla objaśnienia i że nie ograniczają one zakresu wynalazku w jakikolwiek sposób.

Przykłady

Przykład 1

Wytwarzanie jodku (3S,2'S)-3-[(cyklopentylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1,1-dimetylopirolidyniowego (1a) (wzór ogólny I, Ar = grupa fenylowa, R1 = grupa cyklopentylowa, R2 = R3 = grupa metylowa, n = 1, A = J).

Do suchego reaktora wprowadza się 20 mmoli (3S)-1-metylo-3-pirolidynolu i 24 mmole estru metylowego kwasu 2-cyklopentylo-2-hydroksyfenylooctowego w 500 ml bezwodnego n-heptanu. Następnie, oddestylowuje się 200 ml heptanu w celu usnięcia jakichkolwiek śladów wilgoci i spuszcza poprzez oddzielacz wody. Po schłodzeniu, dodaje się 2 mmole NaH lub NaOMe (10% mol) i całość ponownie ogrzewa do wrzenia. Temperaturę tak się reguluje, aby uzyskać powolne oddestylowywanie się heptanu. Opuszczającą ilość uzupełnia się sukcesywnie w ciągu 5- 6 godzin z wkraplacza, aż do całkowitego przereagowania hydroksyestru. Po wodnej obróbce mieszaniny reakcyjnej i ekstrakcji eterem, otrzymany tak produkt surowy osusza się mieszaniną Na2SO4/K2CO3 2 : 1, po czym odsącza się pod próżnią środek suszący i przesącz schładza w łaźni z lodem, a następnie, przy chłodzeniu lodem, zadaje eterowym roztworem HCl w 2-butanonie, aż do uzyskania pełnego nasycenia, w wyniku czego otrzymuje się produkt reakcji w postaci oleju. Za pomocą dodania 2-butanonu lub oddestylowania eteru, otrzymuje się przezroczysty roztwór, z którego, przy chłodzeniu, wykrystalizowuje chlorowodorek mieszaniny diastereoizomerycznej (3S,2'R/S)-3-[(cyklopentylohydroksy-fenyloacetylo)oksy]-1-metylopirolidyny (wzór ogólny IV, Ar = grupa fenylowa, R1 = grupa cyklopentylowa, R2 = grupa metylowa, n = 1). Wydajność: 15,7 mmola.

Temperatura topnienia: 176°C.

Wytwarzanie wodorowinianów: rozdzielenie diastereoizomerów za pomocą krystalizacji frakcyjnej.

W celu wytworzenia wodorowinianów przenosi się 15 mmoli wyżej opisanego chlorowodorku z buforem NaHCO3/K2CO3 pH 10 do rozdzielacza i fazę wodną poddaje ekstrakcji 3 razy po 150 ml eteru dietylowego. Następnie, połączone fazy organiczne zadaje się 100 ml octanu etylu i osusza mieszaniną Na2SO4/K2CO3 2: 1. Po odfiltrowaniu pod próżnią środka suszącego, przesącz zatęża się w wyparce obrotowej do objętości około 100 ml. Następnie, roztwór ogrzewa się do temperatury około 60° C i dodaje się do niego roztwór 1,2 równoważnika (18 mmoli) enancjomerycznie czystego kwasu winowego w octanie etylu. Wodorowinian wykrystalizowuje przez noc w lodówce. Za pomocą wielokrotnego przekrystalizowywania udaje się rozdzielić diastereoizomery aż do uzyskania wartości de (czystości diastereoizomerycznej) wynoszącej 99%. Wydajność: 8,3 mmola.

D-(-)-wodorowinian (3S,2'S)-3-[(cyklopentylohydroksyfenyloacetylo)oksy)]-1-metylopirolidyny o wzorze ogólnym IV (AR = grupa fenylowa, R1 = grupa cyklopentylowa, R2 = grupa metylowa, n = 1): Temperatura topnienia: 178 - 179°C.

¹H NMR (300 MHz, CD4O): δ (ppm) 1,3 - 1,7 (m, 8H, cyklopentyl-CH2), 2,05 - 2,1 (m, 1H, C4), 2,39 -2,46 (m, 1H, C4), 2,77 (s, 3H, N-metyl), 2,97 -3,0 (m, 1H, cyklopentyl-C1), 3,18 -3,25 (dd, 1H, C2, ²J = 12,8 Hz, ³J = 0,1 Hz), 3,31 - 3,5 (m, 2H, C5), 3,6 -3,7 (dd, 1H, ³J = 5,2 Hz, ²J = 13 Hz, C2), 4,42 (S, 2H, winian), 5,34 - 5,39 (m, 1H, C3), 7,2 - 7,8 (m, 5H), uporządkowanie na podstawie H, H-COSY-NMR.

Czwartorzędowanie.

Po uwolnieniu zasady za pomocą ekstrakcji eterem wobec buforu wodorowęglanowego pH 10 i osuszenia mieszaniną Na2SO4/K2CO3 2 : 1, przeprowadza się czwartorzędowanie przy użyciu 3 równoważników (20 mmoli) jodku metylu, po czym odsącza się pod próżnią wytrącony krystaliczny osad jodku (3S,2'S)-3-[(cyklopentylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1,1-dimetylopirolidyniowego (1a) (wzór ogólny I,AR = grupa fenylowa, R1 = grupa cyklopentylowa, R2 = R3 = grupa metylowa, n = 1, A = J). (Ozna8

PL 195 520 B1 czenia nadmiaru diastereoizomeru można dokonać z wykorzystaniem metody HPLC z udziałem β-cyklodekstryny i tak zwanych „faz Whelcka”, albo z wykorzystaniem danych widmowych NMR dla wyżej opisanych wodorowinianów).

Jodek (3S,2'S)-3-[(cyklopentylohydroksyfenyloacetylo)-oksy]-1,1-dimetylopirolidyniowy (1a) o wzorze ogólnym I(AR = grupa fenylowa, R1 = grupa cyklopentylowa, R2 = R3 = grupa metylowa, n = 1, A = J): Temperatura topnienia: 165°C.

¹H NMR (300 MHz, CD4O): δ (ppm) (1,15- 1,4 (m, 2H), 1,5 - 1,7(m, 6H), cyklopentyl-metylen),

2,2 (m, 1H, C4), 2,63 (m, 1H, C4), 2,9 (s, 3H, N-metyl), 2,93 - 2,99 (m, 1H, cyklopentyl-metin), 3,1 (S, 3H, N-metyl), 3,43 - 3,47 (dd, 1H, C2, ²J = 14 Hz, ³J = 0 Hz), 3,5 - 3,7 (m, 2H, C5), 3,75 (dd, 1H, C2, ²J = 13,7 Hz, ³J = 6,05 Hz), 5,38 (m, 1H, C3), 7,15 -7,4 (m, 3H), 7,5 -7, 65 (m, 2H).

¹³C NMR (52 MHz, CD4O) δ (ppm): 24,4 - 25,4 (4t, cyklopentylmetylen), 28,5 (t, C4), 47,4 (t, cyklopentylo-metin) , 51,3(q, N-metyl), 51,8 (q, N-metyl), 63,6 (t, C5), 68,9 (t, C2),72,0 (d, C3), 78,4 (s, hydroksyester C2), 124,5 (d), 126,1(d), 126,7 (d), 140,5 (s), 172,4 (s).

Oznaczenia czystości diastereoizomerycznej (de) dokonano przez porównanie całek dla protonów grup N-metylowych diastereoizomerycznych wodorowinianów w widmach ¹H NMR (300 MHz, CD₄O), albo na drodze analizy z zastosowaniem metody HPLC na fazach β-cyklodekstryny (cyklobond β-CD-OH, 50*0,4 cm, bufor: 85% H₂O, 15% CH3CN, 0,2% CH3COOH obj/obj, 0,35 ml/min, izokratycznie, detekcja UV: 236 nm).

Przykład 2

Wytwarzanie jodku (3S,2'R)-3-[(cyklopentylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1,1-dimetylopirolidyniowego (1b) (wzór ogólny I, Ar = grupa fenylowa, R1 = grupa cyklopentylowa, R2 = R3 = grupa metylowa, n = 1, A = J).

Z ługów macierzystych pozostałych po opisanym w przykładzie 1 rozdzieleniu diastereoizomerów wykrystalizował, po dodaniu eteru, D-(-)-wodorowinian związku o konfiguracji (3S,2'R). Wielokrotne przekrystalizowanie prowadzi do uzyskania wartości de > 98%.

D-(-)-wodorowinian (3S,2'R)-3-[(cyklopentylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1-metylopirolidyny (wzór ogólny IV, Ar = grupa fenylowa, R1 = grupa cyklopentylowa, R2 = grupa metylowa, n = 1):

Temperatura topnienia: 158 - 160°C.

¹H NMR (300 MHz, CD4O): δ (ppm) 1,3 - 1,7 (m, 8H, cyklopentyl-CH2), 2,0 - 2,1 (m, 1H, C4), 2,39 - 2,46 (m, 1H, C4), 2,81 (s, 3H, N-metyl), 2,93 - 3,05 (m, 1H, cyklopentyl-C1), 3,24 -3,40 (m, 3H, C2, C5), 3,63 - 3,7 (dd, 1H, ³J = 5,2 Hz, ²J = 13 Hz, C2), 4,42 (S, 2H, winian), 5,38 (m, 1H, C3), 7,2 -7,7(m, 5H). Uporządkowanie na podstawie H, H-COSY-NMR.

Czwartorzędowania dokonano sposobem powyżej opisanym i otrzymano krystaliczny produkt, stanowiący jodek (3S,2'R)-3-[(cyklopentylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1,1-dimetylopirolidyniowy (1b) (wzór ogólny I, AR = grupa fenylowa, R1 = grupa cyklopentylowa, R2 = R3 = grupa metylowa, n = 1, A = J): Temperatura topnienia: 108 - 109°C.

¹H NMR (300 MHz, CD4O): δ ppm 1,15 - 1,4 (m, 2H) , 1,5 - 1,7 (m, 6H, cyklopentyl-metylen),

2,2 (m, 1H, C4), 2,65 -2,85(m, 1H, C4), 3,01 (m, 1H, cyklopentyl-metin), 3,06 (s, 3H, N-metyl), 3,1 (s, 3H, N-metyl), 3,55 -3,8 (m, 3H, C2, C5), 4,07 (dd, 1H, C2, ²J = 13,8 Hz, ³J = 6,2 Hz), 5,48 (M,1H. C3), 7,26 -7,4 (m, 3H), 7,5 -7,65 (m,2H).

¹³C NMR (50 MHz CD4O/DEPT i korelacja CH): δ (ppm) 27,0 (t), 27,4 (t), 27,41 (t), 28,06 (t, cyklopentyl-metylen), 31,26 (t, C4), 46,6 (t, cyklopentyl-metin), 53,8 (q, N-metyl), 54,3 (q, N-metyl), 66,2 (t, C5), 71,5 (t, C2), 74,5 (d, C3), 81,2(s, hydroksyester C2), 127 (d), 128,8 (d), 129,35 (d), 143,2 (s), 175,0 (s).

Oznaczenia czystości diastereoizomerycznej dokonano sposobem opisanym w przykładzie 1.

P r z y k ł a d 3

Wytwarzanie jodku (3R,2'R)-3-[(cyklopentylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1,1-dimetylopirolidyniowego (1c) (wzór ogólny I, Ar = grupa fenylowa, R1 = grupa cyklopentylowa, R2 = R3 = grupa metylowa, n = 1, A = J).

Wytworzenia dokonano sposobem opisanym w przykładzie 1, wychodząc z (3R)-1-metylo-3-pirolidynolu, z zastosowaniem do rozdzielenia diastereoizomerów kwasu L(+)-winowego. Sposobem opisanym w przykładzie 1 otrzymano jodek (3R,2'R)-3-[(cyklopentylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1,1-dimetylopirolidyniowy (1c) (wzór ogólny I, Ar = grupa fenylowa, R1 = grupa cyklopentylowa, R2 = R3 = grupa metylowa, n = 1, A = J).

13

Dane analityczne [¹H]- i [¹³C]-NMR są zgodne z przytoczonymi w przykładzie 1 danymi odnoszącymi się do związku 1a o konfiguracji (3S,2'S).

PL 195 520 B1

Temperatura topnienia: 165 - 166°C.

P r zyk ł a d 4

Wytwarzanie jodku (3R,2'S)-3-[(cyklopentylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1,1-dimetylopirolidyniowego (1d) (wzór ogólny I, Ar = grupa fenylowa, R1 = grupa cyklopentylowa, R2 = R3 = grupa metylowa, n = 1, A = J).

Z ługów macierzystych pozostałych po opisanym w przykładzie 1 rozdzieleniu diastereoizomerów związków o konfiguracji 3R wykrystalizował, po dodaniu eteru, L-(+)-wodorowinian związku o konfiguracji (3R,2'S). Wielokrotne przekrystalizowanie prowadzi do uzyskania de > 98%. W wyniku czwartorzędowania przeprowadzonego w sposób opisany w przykładzie 1 otrzymano produkt krystaliczny stanowiący jodek (3R,2'S)-3-[(cyklopentylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1,1-dimetylopirolidyniowy (1d) (wzór ogólny I, Ar = grupa fenylowa, R1 = grupa cyklopentylowa, R2 = R3 = grupa metylowa, n = 1, A = J).

Dane analityczne [¹H]- i [¹³C]-NMR są zgodne z przytoczonymi w przykładzie 2 danymi odnoszącymi się do związku 1b o konfiguracji (3S,2'R) z przykładu 2.

Temperatura topnienia: 107 - 108°C.

P r zyk ł a d 5

Wytwarzanie bromku (3S,2'S)-3-[(cykloheksylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1,1-dimetylopirolidyniowego (2a) (wzór ogólny I, Ar = grupa fenylowa, R1 = grupa cykloheksylowa, R2 = R3 = grupa metylowa, n = 1, A = Br).

Wytworzenia związku przytoczonego w przykładzie 5 dokonuje się wychodząc z estru metylowego kwasu (3S)-1-metylo-3-pirolidynolu, estru metylowego kwasu 2-cykloheksylo-2-hydroksyfenylooctowego i NaOMe w sposób opisany w przykładzie 1. W analogiczny sposób przeprowadza się transestryfikację i rozdzielenie diastereoizomerów L(+)-wodorowinianów o konfiguracji 3S.

L(+)-wodorowinian (3S,2'S)-3-[(cykloheksylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1-metylopirolidyny, o wzorze ogólnym IV (AR = grupa fenylowa, R1 = grupa cyklopentylowa, R2 = grupa metylowa, n = 1):

¹H NMR (300 MHz, CD4O): δ (ppm) 1,12 - 1,2 (m, 4H, cykloheksyl-CH2), 1,2 - 1,64 (m, 3H, cykloheksyl-CH2), 1,64 - 1,67 (m, 2H, cykloheksyl-CH2), 1,75 - 1,85 (m, 1H, cykloheksyl-CH2), 2,03 - 2,1 (m, 1H, C4), 2,25 - 2,4 (m, 1H, cykloheksyl-metin), 2,40 - 2,55 (m, 1H, C4), 2,78 (s, 3H, N-metyl), 3,22 (dd, 1H, C2, ²J = 13,3 Hz, ³J = 0 - 1Hz), 3,27 - 3,51 (m, 2H, C5), 3,65 (dd, 1H, ³J = 5,42 Hz, ²J = 13,2 Hz C2), 4,42 (s, 2H, winian), 5,37 (m, 1H, C3), 7,2 - 7,61 (m, 5H). Uporządkowanie na podstawie widm H, H-COSY-NMR.

¹³C NMR (50 MHz, CD4O/DEPT): δ (ppm) 26,71 (t), 27,35 (t), 27,47 (t), 28,71 (t, cykloheksyl-metylen), 31,8 (t, C4) , 42,5 (q, N-metyl), 46,92 (d, cykloheksyl-metin), 55,35 (t, C5), 61,24 (t, C2),

74,2 (d, winian-metin), 75,2 (d, C3), 82,7 (s, hydroksyester-C2'), 126,9 (d), 128,7 (d), 129,2 (d), 142,1 (s), 175,0 (s, winian-karboksyl), 177,2 (s, hydroksyester-karboksyl).

Do czwartorzędowania użyto, inaczej niż w przypadku sposobu przedstawionego w przykładzie 1, bromku metylu w eterze tert-butylowo-metylowym.

Bromek (3S,2'S)-3-[(cykloheksylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1,1-dimetylopirolidyniowy (2a):

¹H NMR (300 MHz CD4O): δ (ppm) 1,1 - 2,0 (m, 10 H), cykloheksyl-metylen), 2,1 - 2,3 (m, 1H, cykloheksyl-metin), 2,35 -2,45 (m, 1H, C4), 2,65 - 2,85 (m, 1H, C4), 3,07 (s, 3H, N-metyl), 3,21 (s, 3H,

PL 195 520 B1

N-metyl), 3,55 - 3,8 (m, 3H, C2, C5), 3,85 (dd, 1H, C2, ²J = 13,8 Hz, ³J = 6,1 Hz), 5,47 (m, 1H, C3), 7,25 - 7,4 (m, 3H), 7,55 - 7,65 (m, 2H).

Oznaczenia czystości diastereoizomerycznej (de) dokonano przez porównanie całek dla protonów grup N-metylowych diastereoizomerycznych wodorowinianów przy 2,78 ppm i 2,82 ppm w widmach ¹H NMR (300 MHz, CD4O).

P r zyk ł a d 6

Wytwarzanie bromku (3S,2'R)-3-[(cykloheksylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1,1-dimetylopirolidyniowego (2b) (wzór ogólny I, Ar = grupa fenylowa, R1 = grupa cykloheksylowa, R2 = R3 = grupa metylowa, n = 1, A = Br).

Z ługów macierzystych pochodzących z rozdzielenia diastereoizomerów, przeprowadzonego w celu wytworzenia bromku (3S,2'S)-3-[(cykloheksylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1,1-dimetylopirolidyniowego (przykład 5), po oddzieleniu estru trzeciorzędowej aminy, wykrystalizowuje związek diastereoizomeryczny, a mianowicie D-(-)-wodorowinian (3S,2'R)-3-[(cykloheksylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1-metylopirolidyny.

D-(-)wodorowinian (3S,2'R)-3-[(cykloheksylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1-metylopopirolidyny: ¹H-NMR (300 MHz, CD4O): δ (ppm) 1,12 - 1,2 (m, 4H, cykloheksyl-CH2), 1,2 - 1,64 (m, 3H, cykloheksyl-CH2), 1,64 - 1,67 (m, 2H, cykloheksyl-CH2), 1,75 - 1,85 (m, 1H, cykloheksyl-CH2), 2,03 - 2,08 (m, 1H, C4) , 2,25 - 2,4 (m, 1H, cykloheksyl-metin), 2,40 - 2,55 (m, 1H, C4) , 2,82 (s, 3H, N-metyl), 3,27 - 3,34 (m, 2H, C5, C2), 3,44 (m, 1H, C5)m 3,73 (dd, 1H, ³J = 5,45 Hz, ²J = 13,3 Hz, C2), 4,42 (S, 2H, winian), 5,37 (m, 1H, C3), 7,2 - 7,61 (m, 5H) . Uporządkowanie na podstawie H, H-COSY-NMR.

¹³C NMR (62,5 MHz, CD4O): δ (ppm) 25,31 (t), 26 (t), 26,1 (t), 27,32 (t), cykloheksyl-metylen), 30,57 (t, C4), 41,1 (q, N-metyl), 45,6 (d, cykloheksyl-metin) , 53,93 (t, C5), 59,7 (t, C2), 72,8 (d, winian-metin), 73,82 (d, C3), 81,3 (s, hydroksyester-C2'), 125,54 (d), 127,2 (d), 127,8 (d), 140,85 (s), 173,64 (s, winian-karboksyl) , 175,8 (s, hydroksyester-karboksyl).

Po czwartorzędowaniu przy użyciu bromku metylu w eterze tert-butylo-metylowym, otrzymuje się bromek (3S,2'R)-3-[(cykloheksylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1,1-dimetylo-pirolidyniowy:

¹H NMR (300 MHz, CD4O): δ (ppm) 1,18 - 1,8 (m, 10 H, cykloheksyl-metylen), 2,2 - 2,4 (m, 2H, C4 & cykloheksyl-metin), 2,65 - 2,85 (m, 1H, C4), 3,03 (s, 3H, N-metyl), 3,21 (S, 3H, N-metyl), 3,55 - 3,8 (m, 3H, C2, C5), 3,86 (dd, 1H, C2, ²J = 13,8 Hz, ³J = 6,1 Hz), 5,48 (m, 1H. C3), 7,25 - 7,4 (m, 3H), 7,57-7,65 (m, 2H).

Oznaczenia czystości diastereoizomerycznej (de) dokonano sposobem opisanym w przykładzie 5.

P r zyk ł a d 7

Wytwarzanie bromku (3R,2'R)-3-[(cykloheksylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1,1-dimetylopirolidyniowego (2c) (wzór ogólny I, Ar = grupa fenylowa, R1 = grupa cykloheksylowa, grupa R2 = R3 = grupa metylowa, n = 1, A = Br).

Wytworzenia związku przytoczonego w przykładzie 5 dokonuje się wychodząc z (3R)-1-metylo-3-pirolidynolu, estru metylowego kwasu 2-cykloheksylo-2-hydroksyfenylooctowego i NaOMe w sposób opisany w przykładzie 1. W analogiczny sposób przeprowadza się transestryfikację i rozdzielenie diastereoizomerów L(+)-wodorowinianu o konfiguracji 3R.

Do czwartorzędowania używa się, analogicznie do sposobu postępowania opisanego w przykładzie 5, bromku metylu w eterze tert-butylowo-metyłowym.

Dane analityczne [¹H]- i [¹³C]-NMR są identyczne z przytoczonymi w przykładzie 5 danymi odnoszącymi się do związku o konfiguracji (3S,2'S).

P r zyk ł a d 8

Wytwarzanie bromku (3R,2'S)-3-[(cykloheksylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1,1-dimetylopirolidyniowego (2d) (wzór ogólny I, Ar = grupa fenylowa, R1 = grupa cykloheksylowa, R2 = R3 = grupa metylowa, n = 1, Ar = Br).

Z ługów macierzystych pochodzących z rozdzielenia diastereoizomerów, przeprowadzonego w celu wytworzenia bromku (3R,2'R)-3-[(cykloheksylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1,1-dimetylopirolidyniowego (przykład 7), wykrystalizowuje związek diastereoizomeryczny, a mianowicie L-(+)-wodorowinian (3R,2'S)-3-[(cykloheksylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1-metylopirolidyny. W wyniku czwartorzędowania przy użyciu bromku metylu w eterze tert-butylowo-metylowym otrzymuje się bromek (3R, 2'S )-3-[(cykloheksylohydroksyfenyloacetylo)-oksy]-1,1-dimetylopirolidyniowy.

Dane analityczne [¹H]- i [¹³C]-NMR są zgodne z przytoczonymi w przykładzie 6 danymi odnoszącymi się do związku o konfiguracji (3S,2'R).

PL 195 520 B1

Tabela 1

Dane farmakologiczne dotyczące powinowactwa związków 1a -d

Związek Konfiguracja absolutna § 1	PA2	pKi	pA2^a	pKi^C	pEC₅Q^a	pKi^b	pKi^b
	RVD(M)	M1	GPA (M)2	M2	GPI(Ma)	M3	M4
(3S,2'S) la	8,22	8,36	7,92	7,88	6,82	7,82	7,82
(3S,2'R) Ib	10,40	10,48	9,39	9,74	9,39	10,50	10,30
(3R,2'R) Ic	10,30	10,18	9,43	9,63	8,76	10,2	10,27
(3R,2'S) Id	9,53	9,36	8,69	9,00	8,57	9, 63	9,40

a wartości pA2 i pEC50 z dynamicznych eksperymentów przeprowadzonych na nasieniowodzie królika, przedsionku świnki morskiej i jelicie świnki morskiej, b wartości pKi z badań nad wiązaniem z udziałem [³H]-NMS na ludzkich receptorach M1, M i M4 z komórek CHO-K1, c wartości pK1 z badań nad wiązaniem z udziałem [³H]-NMS na receptorach M2 z preparatów serca szczurów, d pA2 = 7, 61.

Wyniki badań przedstawiono na rysunku

Figura 1 przedstawia wartości pK1 na podstawie wyników badań nad wiązaniem z udziałem [³H]-NMS. Związki la -d według tabeli 1.

Przykład 10

Dane kinetyczne dla związków o strukturalnym wzorze ogólnym I, w którym AR = grupa fenylowa, R1= grupa cyklopentylowa, R2 = R3 = grupa metylowa, n = 1, A = jodek (receptory podtypu M3).

T a bela 2

Stałe asocjacji i dysocjacji i okresy półtrwania dysocjacji (receptory podtypu M3)

Związek ME-X¹	k on^e	k off^f	t1/2 [min]^g
1	2	3	4
(3S,2'S) la	0,052	0,8000	1
(3S,2'R) Ib	0,410	0,0100	70

PL 195 520 B1 ciąg dalszy tabeli 2

(3R,2'R) Ic	0,160	0,0060	120
(3R,2'S) Id	0,028	0,0080	90

e stałe asocjacji nmol/min, f stałe dysocjacji nmol/min, g okresy półtrwania dysocjacji w minutach.

Dane kinetyczne z badań nad wiązaniem z udziałem NMS na receptorach subtypu M3 z linii komórek CHO-K1.

Ustalenia konfiguracji absolutnej w pozycji 2-hydroksy- kwasów dokonano za pomocą porównania widm CD z odpowiednimi widmami kwasów cykloheksylomigdałowych. Ustalenia konfiguracji absolutnej kwasów 2 cykloheksylo-2-hydroksyfenylooctowych dokonano na podstawie wartości skręcalności optycznej według T. D. Incha i in. [J. Chem. Soc., 1693 -1699 (1968)].

Figura 2 przedstawia okresy półtrwania dysocjacji na receptorach podtypu M3 na podstawie wyników badań nad wiązaniem z udziałem [³H]-NMS. Związki la -Id według tabeli.

Claims

1. Enancjomerycznie czyste estry, a mianowicie enancjomery o konfiguracji (3R,2'R), (3S,2'R) (3R,2'S) i (3S,2'S) o ogólnym wzorze I, w którym:

R1 oznacza mono- lub bicykliczną grupę C3-C6-cykloalkilową;

R2 oznacza grupę C1-C4-alkilową;

R3 oznacza grupę C1-C4-alkilową;

AR oznacza grupę fenylową;

n oznacza liczbę całkowitą 1;

2. Związki o wzorze ogólnym I według zastrz. 1, w którym:

R1 oznacza grupę cyklopentylową, grupę cykloheksylową;

R2 oznacza grupę metylową;

R3 oznacza grupę metylową;

AR oznacza grupę fenylową; n oznacza liczbę całkowitą 1;

3. Farmaceutycznie dopuszczalna sól, którą jest jodek (3R,2'R)-3-[(cyklopentylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1,1-dimetylopirolidyny.

4. Farmaceutycznie dopuszczalna sól, którą jest jodek (3S,2'R)-3-[(cyklopentylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1,1-dimetylopirolidyny.

5. Farmaceutycznie dopuszczalna sól, którą jest jodek (3R,2'R)-3-[(cykloheksylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1,1-dimetylopirolidyny.

6. Farmaceutycznie dopuszczalna sól, którą jest jodek (3S,2'R)-3-[(cykloheksylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1,1-dimetylopirolidyny.

PL 195 520 B1

7. Sposób wytwarzania związków o wzorze ogólnym I określonym w zastrz. 1, znamienny tym, że enancjomerycznie czysty kwas α-hydroksykarboksylowy o wzorze ogólnym II, w którym podstawniki OH, AR i R1 znajdują się w położeniu zgodnym z ruchem wskazówek zegara patrząc w kierunku od atomu węgla czwartorzędowego centrum do grupy karboksylowej:

AR

OH

Rl ^Y o

OH (Π) i w którym R1 i AR mają znaczenie określone w zastrz. 1, lub jego ester, korzystnie ester C1-C4-alkilowy, albo jego kwasową pochodną, korzystnie halogenek kwasowy lub bezwodnik kwasowy, estryfikuje się z enancjomerycznie czystym aminoalkoholem o wzorze ogólnym III (enancjomer R lub S):

w którym R2 i n mają znaczenie określone w zastrz. 1, po czym utworzony tak enancjomerycznie czysty ester o wzorze ogólnym IV:

poddaje się reakcji z odczynnikiem alkilującym o wzorze ogólnym:

R3 - X (V) w którym R3 maznaczenie określone w zastrz. 1, a

8. Sposób wytwarzania związków o wzorze ogólnym I określonym w zastrz. 1, znamienny tym, że kwas α-hydroksykarboksylowy w postaci racemicznej, o wzorze ogólnym II

AR

OH

Rl x'Y o

OH (Π) w którym R1i AR mają znaczenie określone w zastrz. 1lub jego ester, korzystnie ester C1-C4-alkilowy, albo jego kwasową pochodną, korzystnie halogenek kwasowy lub bezwodnik kwasowy, estryfikuje się z enancjomerycznie czystym aminoalkoholem o wzorze ogólnym III, enancjomer R lub S:

PL 195 520 B1 (HI) w którym R2 i n mają znaczenie określone w zastrz. 1, po czym utworzoną tak mieszaninę diastereoizomerów rozdziela się na drodze krystalizacji z zastosowaniem enancjomerycznie czystego kwasu winowego i tak otrzymany ester o wzorze ogólnym IV:

(C)Un (IV) w którym podstawniki OH, AR i R1 znajdują się w położeniu zgodnym z ruchem wskazówek zegara patrząc w kierunku od atomu węgla czwartorzędowego centrum do grupy karboksylowej, poddaje się reakcji z odczynnikami alkilującymi w wzorze

R3-X w którym R3 ma znaczenie określone w zastrz. 1,a

9. Zastosowanie enancjomerycznie czystych estrów o wzorze ogólnym I określonym w zastrz. 1 jako środka leczniczego.

10. Środek leczniczy, znamienny tym, że zawiera związek określony w zastrz. 1.

11. Zastosowanie enancjomerycznie czystych estrów o wzorze ogólnym I określonym w zastrz. 1 do wytwarzania leku przeznaczonego do leczenia skurczów mięśni gładkich przewodu żołądkowo-jelitowego i układu moczowo-płciowego, jak również do leczenia czopujących chorób dróg oddechowych, korzystnie do leczenia dychawicy oskrzelowej i przewlekłego zapalenia oskrzeli.

12. Zastosowanie według zastrz. 11 farmaceutycznie dopuszczalnej soli, którą jest jodek (3R,2'R)-3-[(cyklopentylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1,1-dimetylopirolidyniowy do wytwarzania leku przeznaczonego do leczenia skurczów mięśni gładkich przewodu żołądkowo-jelitowego i układu moczowo-płciowego, jak również do leczenia czopujących chorób dróg oddechowych, korzystnie do leczenia dychawicy oskrzelowej i przewlekłego zapalenia oskrzeli.

13. Zastosowanie według zastrz. 11 enancjomerów o wzorze ogólnym I określonym w zastrz. 1, o wyższym powinowactwie subtypu M3 oraz dłuższym czasie półtrwania sysocjacji na receptorach subtypu M3 do wytwarzania leków przeznaczonych do leczenia czopujących chorób dróg oddechowych, korzystnie do leczenia dychawicy oskrzelowej i przewlekłego zapalenia oskrzeli.

14. Zastosowanie według zastrz. 13 farmaceutycznie dopuszczalnej soli, którą jest jodek (3R,2'R)-3-[(cyklopentylohydroksyfenyloacetylo)oksy]-1,1-dimetylopirolidyniowy do wytwarzania leku o wyższym powinowactwie subtypu M3 oraz dłuższym czasie półtrwania sysocjacji na receptorach subtypu M3 do wytwarzania leków przeznaczonych do leczenia czopujących chorób dróg oddechowych, korzystnie do leczenia dychawicy oskrzelowej i przewlekłego zapalenia oskrzeli.