Pierwszenstwo: 27 marca 1934 r. (Wielka Brylanjai.Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu wytwarzania syngenitu z chlorku potasowe¬ go i siarczanu wapniowego.Z badan Van't Hoffa oraz jego nastep¬ ców jest rzecza juz dawno znana, ze synge- nit mozna wytwarzac przez wstrzasanie wod¬ nego roztworu chlorku potasowego z siar¬ czanem wapniowym w postaci bezwodnej lub w postaci gipsu. Dotychczas uwazano, ze reakcja powyzsza postepuje zbyt wolno a wydajnosc syngenitu jest zbyt nieznaczna, aby reakcje te mozna bylo stosowac w za¬ kresie przemyslowym.Wynalazek pozwala na osiagniecie wiek¬ szej szybkosci reakcji oraz znaczniejszej wydajnosci syngenitu. Wedlug wynalazku siarczan wapniowy stosuje sie w postaci bez¬ wodnej, rozpuszczalnej w wodzie, lub w postaci zwiazanej z polowa czasteczki wody (CaS04 . ] Ó H20). Reakcje prowadzi sie w temperaturze umiarkowanej, np. w normal¬ nej temperaturze otoczenia.Poza tern siarczanu wapniowego uzywa sie w stanie drobno zmielonym lub sproszko¬ wanym. Wreszcie, reakcje przeprowadza sie przez dokladne wstrzasanie siarczanu wap¬ niowego z roztworem wodnym chlorku po¬ tasowego o odpowiedniem stezeniu.Jakkolwiek sposób wedlug wynalazku wymaga przestrzegania wszystkich warun-ków powyzszych lacinie, jednak w pewnych przypadkach niektórych z nich mozna nie dopelniac.Czas trwania reakcji moze byc skrócony do pietnastu minut przy wydajnosci 30 do 40% syngenitu w stosunku do ilosci chlorku potasowego, uzytego do reakcji.Reakcja przebiega wedlug równania: 2KCl+2CaSOt y2 H20 = CaS04.K2SOA.H20 + CaCl2.Wobec tego ilosc chlorku wapnia, uzy¬ skanego w wyniku reakcji, sluzy do, okre¬ slenia calkowitej wydajnosci wytworzonego syngenitu.Poniewaz reakcja moze sie odwrócic, syngenit nalezy oddzielic od pozostalego roztworu mozliwie jak najszybciej.Jak juz wspomniano, jest rzecza^bardzo wazna, aby wstrzasanie mieszaniny reakcyj¬ nej bylo mozliwie dokladne, w celu zapew¬ nienia szybkiego zmieszania siarczanu wap¬ niowego z roztworem chlorku potasu; z te¬ go wzgledu jest rzecza wskazana uzywac przyrzadów do mieszania, zapewniajacych szybkie zmieszanie oraz skuteczne wzajem¬ ne sklócenie sie odczynników, uzytych do re¬ akcji.Poza tern jest rzecza wazna zastosowa¬ nie wlasciwej postaci siarczanu wapnia.Do tego celu szczególnie nadaje sie siar¬ czan wapnia zwiazany z pól czasteczka wo¬ dy, a wiec zawierajacy od 5 do 7% wody, jak równiez siarczan wapnia w postaci bez¬ wodnej, rozpuszczalny w wodzie. Obie * te substancje szybko uwodniaja sie, podczas gdy niektóre rodzaje siarczanu wapnia w postaci bezwodnej, w szczególnosci gips, wy¬ palony w wysokiej temperaturze, uwodniaja sie bardzo powoli albo wcale sie nie uwod¬ niaja, Szybkosc uwocLniania sie poszczegól¬ nych rodzajów siarczanu wapnia moze za¬ tem sluzyc jako wskaznik ich przydatnosci do celów wynalazku.Chlorek potasowy moze byc stosowany o dowolnej czystosci. W praktyce jednak nie stosuje sie soli, zawierajacej mniej niz 55% chlorku potasowego. Zastosowanie soli o duzej zawartosci chlorku potasowego po¬ woduje duza wydajnosc syngenitu, wynosza¬ ca mniej wiecej* 40% w stosunku do pier¬ wotnej ilosci obecnego chlorku potasowego, a uzyskany syngenit posiada daleko wieksza stalosc od syngenitu, uzyskanego z soli o mniejszej zawartosci procentowej czystego chlorku potasowego. Przy uzywaniu soli o o4p*)TOe "mi^ejszfej) zeiwartqjsci chlorku potasowego mozna jednak otrzymac wydaj¬ nosc .syngenitu, dochodzaca do 30%. t §te$unek-flo^cidwy ^chlorku potasowego i siarczanu wapnia oraz wody, mieszanych ze soba w celu uzyskania odpowiednio wyso-" kiej szybkosci przebiegu reakcji, ustala sie w zaleznosci od rodzaju uzytych surow¬ ców oraz od wydajnosci, jaka zamierza sie osiagnac.Przyklad wykonania sposobu wedlug wynalazku. 0,8 czesci wagowych uwodnionego siar- czamj wapnia (CaSO± . M H20) lub bez¬ wodnego, rozpuszczalnego w wodzie, miesza sie z jedna czescia chlorku potasu i piecio¬ ma czesciami wagowemi wody w zwyklej temperaturze otoczenia. W tych warunkach mozna uzyskac wydajnosc syngenitu, wy¬ noszaca do 38% wagi chlorku potasu, uzy¬ tego do reakcji. W celu uzyskania najwiek¬ szej wydajnosci syngenitu bez wzgledu na stopien jego czystoscia nalezy uzyc jednej czesci uwodnionego siarczanu wapnia (Ca S04 . J/2 H20) lub bezwodnego, rozpuszczal¬ nego w wodzie, jednej czesci chlorku pota¬ su oraz pieciu czesci wody.W tym przypadku wydajnosc syngenitu moze wynosic do 40% w stosunku do uzyte¬ go chlorku potasowego lub nawet wiecej, W celu szybkiego oddzielenia syngenitu od chlorku potasowego, pozostalego w roztworze, i tworzacego sie chlorku wapnia, mozna stosowac filtrowanie lub odwirowywa¬ nie. Przy filtrowaniu nie powstaje zadne — 2 -trudnosci. Syngenit oczyszcza sie przemy¬ waniem woda, a nastepnie suszy sie go. PL PL