Znane sa sposoby, wedlug których o- trzymuje sie nierozpuszczalne w wodzie barwniki pigmentowe o barwie od niebie¬ skiej do zielonej przez ogrzewanie do wyz¬ szych temperatur dwucyJanków ortoaryle- nów albo amidów kwasów ortocyjanoarylo- -karbonowych, jak np. nitrylu ftalowego [1,2 - dwucy janobenzenu) albo amidu kwa¬ su ortocyjanobenzoesowego, i to albo sa¬ mych tych zwiazków, albo tez w obecnosci metali albo zwiazków metali.Okazalo sie, ze barwniki pigmentowe otrzymane sposobami podanymi w paten¬ cie francuskim Nr 738 796 i patencie an¬ gielskim Nr 410 814 mozna uczynic roz¬ puszczalnymi w wodzie przez dzialanie w niskiej temperaturze srodkami o silnym dzialaniu sulfonujacym. Faktu tego nie mozna bylo przewidziec, poniewaz powyz¬ sze barwniki pigmentowe rozpuszczaja sie w kwasie siarkowym w temperaturze po¬ kojowej nie ulegajac zadnej zmianie, na¬ tomiast przy ogrzewaniu tego roztworu barwniki te rozkladaja sie. Jako srodki o silnym dzialaniu sulfonujacym, t. j. pole¬ gajacym na wprowadzaniu grup S0S do pierscienia benzenowego, naftalenowego i t. d., nalezy uwzglednic przede wszyst¬ kim kwas siarkowy dymiacy (o pewnej zawartosci bezwodnika kwasu siarkowego)i kwas chlorosulfonowy. Temperatura reak¬ cji, nie powinna znacznie przekraczac 20°C.Okazalo sie ponadto, ze otrzymane w ten spqsób rozpuszczalne w wodzie barw¬ niki posiadaja zdolnosc silnego barwienia zarówno wlókien zwierzecych (welny, je¬ dwabiu), jak i wlókien celulozy, np, ba¬ welny albo sztucznego jedwabiu wiskozo¬ wego, i wskutek odpornosci tych zabarwien na rózne czynniki maja duze znaczenie w technice. Mozna takze barwniki uczynione rozpuszczalnymi w wodzie wedlug wyna¬ lazku niniejszego osadzac w znany sposób na podlozach, jak na weglanie wapnia, siarczanie baru, glince, kaolinie i tym po¬ dobnych, i w tej postaci stosowac jako barwniki pigmentowe, 4 Przyklad. 194 czesci wagowe produk¬ tu, otrzymanego wedlug patentu angiel¬ skiego Nr 410 814 i patentu francuskiego Nr 738 796, o wzorze (C12H6NJ4Cu albo C48H24N8 Cu wprowadza sie malymi daw¬ kami dobrze chlodzac i mieszajac do 500 czesci wagowych dymiacego kwasu siarko¬ wego o zawartosci 20% bezwodnika siar¬ kowego. Mieszanie uskutecznia sie na zim¬ no w ciagu 2 godzin, po czym mieszanine ogrzewa sie do 20°C. Skoro tylko próbka mieszaniny reakcyjnej, rozcienczona woda z lodem, rozpusci sie klarownie w roztwo¬ rze sody, wylewa sie mieszanine na lód, zobojetnia soda albo wodorotlenkiem sodu i straca barwnik dodajac soli kuchennej.Po przesaczeniu i wysuszeniu pozostalosci otrzymuje sie zielony proszek, którego wodny roztwór barwi na zielono wlókna zwierzece i wlókna zawierajace celuloze.Zabarwienia te sa odporne na dzialanie swiatla, kwasu i lugów. PL PL