PL153844B1 - Sposób otrzymywania nowych azowych barwników chromo kompleks owych 1:2 - Google Patents

Description

SPOSÓB OTRZYMYWANIA NOWYCH AZOWYCH BARWNIKÓW CHROMOKOMPLEKS OWYCH 1:2 • Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania nowych azowych barwników chromokompPeksowych 1:2 o ogólnym wzorze 1, w którym grupa nitrowa usytuowana jest w pozycji 4 i/lub 5 a Mi M są jednakowe bądź różne i oznaczają bezbarwne kationy. Nowe barwniki przeznaczone są do barwienia wyrobów z włókien protenoowych i poliamidowych oraz skóry na kolor granatowy.

Sposobem według wynalazku zdwuazowany kwas 1-apino-2-hydroksynsftalenosulrorowy-4 sprzęga się z 2-naftolem, wytworzony barwnik monoazowy o wzorze 2, po ewentualnym wyodrębnieniu z mieszaniny poreakcyjnej przeprowadza się w kompleks chromowy 1:1 dwuetapowo poprzez komp^ks chromowy 1:2 lub jednoetapowo działaniem związków łatwo oddających chrom w środowisku kwaśnym w podwyższonej temppraturze, ewentualnie pod ciśnieneem, korzystnie w obecności kwasów organicznych, zwłaszcza w obecności kwasu salicyoowego, a następnie powssały kompleks chromowy 1:1 barwnika monoazowego o wzorze 2, po ewentualnym wyZdieletiu z mieszaniny poreakcyjnej, poddaje się reakcji z barwnikiem monoazowym o ogólnym wzorze 3, w którym grupa nitrowa jest usytuowana w pozycji 4 i/lub 5» otrzynarym przez sprzęganie zdwuazowanego 4- bądź 5-titro-2-pPlinrfinolu albo ich mieszaniny z 2-naftoeem, przy czym reakcję tworzenia asymtrycznego kompleksu 1:2 prowadzi się w podwyżdzonej temppre“turze przy pH powyżej 4,0 korzystnie przy pH = 5,0-9,0 a roztwór względnie zawiesinę uzyskanego barwnika ihromrkopplektowego 1:2 albo mieszaniny barwników chromokompleksowych 1:2 o wzorze 1 ewen^s^ie oykorzystuji się bezpośred nio do wytwarzania barwnika w formie handlowej proszku, granulatu lub płynu.

Sprzęganie zdwuazowanego kwasu 1 -amino^-hydroksynaftalenosnl^^wego^ z 2-taftoiem najkorzystniej jest wykonywać sposobem znanym z polskiego opisu latenrowego nr 140 409 przez dodanie zdouazooanegr kwasu 1-arnino-2-hydroksynaftalenosnl^owNego^ do alkalicznego roztworu lub zawiesiny ^^n^ftolu, zawóerającej 1,05-1,20 mola 2-naftolu, 1,5-2,5 mola woOdrotlinku mmealu alkalicznego, 0,3-1,0 mola węglanu mealu alkalccznego na 1,0 mol zdwuazowanego kwasu 1-amino-2-hydroksynaftalenotllfonowego-4, przy czym reakcję prowadzi się w temperaturze 25-55°C i przy objętości poniżej 2,0 dm* * na 1,0 mol zdwuazowanego kwasu 1-apito-2-hydroksynsftalenosulfonowigo-4.

153 844

153 644

Stwierdzono, że sposobem według wynalazku na 1,0 mol kompleksu char omowego 1:1 barwnika mono jazowego o wzorze 2 najkorzystniej jest stosować 0,85-0,98 mola barwnika monoezowego o wzorze 3, a ponadto, iż reakcję kompleksu chromowego 1:1 barwnika monoazowego o wzorze 2 z barwnikiem monoazowym o wzorze 3 korzystnie jest prowadzić w obecności środków o działaniu zwilżający i/lub dyspergujący. Jako środki o działaniu zwilżającym i/lub dyspergującym mogą być tu użyte zwłaszcza: sól sodowa sulfobursztynianu di-/2-etyloheksylowego/ znana jako Zwilżacz SBO, produkty przyłączenia tlenku etylenu do fenolu lub alkilofenoli znane jako Rokafenole, szczególnie Roksfenol N-8, produkty eddycji tlenku etylenu do nienasyconych i/lub nasyconych alkoholi tłuszczowych występująoe na rynku pod nazwą Rokanole, korzystnie Rokanol K-20, 0-18 lub 0-30, produkty przyłączenia tlenku etylenu do oleju rycynowego wprowadzone do obrotu jako Rokacety, zwłaszcza Rokacet R-20 albo R-40, sól sodowa etoksylowanego i siarczanwwanego alkoholu tłuszzowwego znana jako Sulforokanol 0-100 bądź mieszaniny mono- i diestrów fosforanowyoh et oksydowanego alkoholu tłuszcniwego zobojętnionego etanoloaminą, wprowadzone na rynek jako Rokanol PL-4 względnie PL-10.

Sposobem według wynalazku wszystkie operacje mogą być prowadzone w środowisku wodnym zwłaszcza wtedy, gdy uzyskiwane roztwory bądź zawiesiny nowych barwnikow używane są do wytwarzania ich w postaci handlowej proszku. Natomiast w niektórych przypadkach, szczególnie gdy otrzymywane roztwory bądź zawiesiny barwników o wzorze 1 stos owane są bezpośrednio do wytwarzania ich w postaci handlowej płynu reakcję dwuazowania 4- bądź 5-nitro^-aminofenolu albo ich mieszaniny i/lub reakoje sprzęgania z 2-naftoeem 1/lub reakcję tworzenia kompleksu chromowego 1:1 barwnika monoazowego o wzorze 2 i/lub reakcję kompleksu chromowego U1 barwnika monoazowego o wzorze 2 z barwnikiem monoazowym o wzorze 3 wskazane jest prowadzić w środowisku mieszaniny wody z rozpuszczalnikami organicznymi, korzystnie mieszającymi się z wodą, zwłaszcza w środowisku mieszaniny wody z alkoholami mono- i iieloindoΓotianowyri, szczególnie z glikolem mono-, di- bądź trie tyle nowym, ich eterami lub estrami, dimetyloformamidem, mono-, di- albo trietamoooaminą, dioksanem, N-metylopirolidonem względnie poli^lami.

Otrzymane sposobem według wy Miazku nowe barwniki w postaci pasty albo po wysuszeniu jako proszek względnie w postaci roztworu bądź zawiesiny, które mogą stanowić mieszaniny poreakcyjne po ich csyntityEnwaniu, mogą służyć do wytwarzania barwników w postaci handlowej proszku, granulatu albo płynu,

Uzyskiwane sposobem według wynalazku barwniki o wzorze 1 mogą być wyodrębniane z mieszaniny poreakcyjnej przez odfiltrowanie, po ewentualnym uprzednim wysoleniu i/lub podkwaszeniu względnie przez wysuszenie roztworu bądź zawiesiny uzyskanej po ich wytworzeniu. Szczególnie korzystnie jest wyDorębnianie barwników przez wysuszenia ich roztworu bądź zawie siny w suszarni rozpyłowej po uprzednim ewentualnym dodaniu środków wyplinia jących i/lub środków o działaniu zwilżającym i dyspergującym i/lub śrnodków antypiennych i/lub środków o działaniu antypalnym.

Mieszaniny poreakcyjne zawierające barwniki o wzorze 1 mogą byc też wykorzystane do otΓzrlywaaia barwników w postaci handlowej granulatu, na przykład w drodze wysuszenia w suszarni fluidyzacyjnej przy zastosowaniu jako podłoża mieszaniny siarczanu sodowego i suszonego barwnika, jak również bezpośrednio do wytwarzania barwników w postaci handlowej płynu przez dodanie iwenaualaie rozpuszczałników organicznych mieszających się z wodą i/lub środków o działaniu zwilżającym i dyspergującym i/lub środków antypiennych i/lub środków stabiizzuJccych pH i/lub środków biobójczych i/lub substancji hydrotropowych.

Otrzymywane sposobem według wynalazku barwniki chroroknmplei^owi o wzorze 1 w postaci handlowej proszku lub granulatu jako środki wyyliniająci przykładowo mogą zawierać: chlorek sodowy, siarczan sodowy bądź potasowy, fosforan sodowy, heksameafosforan sodowy znany jako Polifos, mooznik, dekstrynę, glukozę albo mieszaniny tych związków. W formach handlowych barwnika jako środki o działaniu zwilżającym i dyspergujcc^ przykładowo mogą być użyte w^neθninai wczzśniej: Zwilżacz SBO, Rokafenole, Rokanole, Rokacety lub Sulforoitnol 0-100 bądź sol disodowa kwasu dinaftaianeπi tanodisulnaniWign znana jako Dysperga153 944 tory NNO, produkt dwuetapowej kondensacji mieszaniny o-, m- i p-krezoli z formaldehydem i kwasem 2-naftooosulfonowTm-6 znany pod nazwą Dyspergator S-65, produkt uboczny otrzymywonia celulozy metodą siarczynowania zawierający sole sodowe kwasów ligninosuffonowych, sól sodowa kwasu butylonaftaenoouulfnowego znana jako Nekalina S, sól sodowe kwasu dibutylonaftaenoouuiforowego znana jako Nekal BX. Jako środki o działaniu antypiennym mogą byó zast oso wane preparaty siM^nowe, na przykład emulsja związków pnlidimetylnθiloisanowych znana pod nazwą Antifcam RD. Barwnik w postaci handlowej proszku względnie granulatu jako środki o działaniu antypalnym przykładowo może zawierać środki oparte na olejach mineralnych lub siM^nowych, np. mieszaniny olejów mineralnych i emulatora niejonowego znane jako Olan G albo SA·

Otrzymywane sposobem wdług wynalazku barwniki chromokompleksowe o wzorze 1 w formie handlowej płynu, który stanowi roztwór lub dyspersja w układzie wodnym, wodnofrozpuθzczalniowy^m albo rozpuszc zanikowym, jako ewentualne rozpuszczalniki organiczne, korzystnie mogą zawierać: mono—, di- bądź trie^oGooaminę, alkohole mono- lub wlelfwodorotlenowe, szczególnie glikole mono-, di- albo triθtylofowe, ich etery względnie estry, polikole, formamid, dimetyloformamid, N-ratylooprolid oo, dioksan bądź mieszaniny tych rozpuszczalników· Jako środki blobójcze mogą być tu zastosowane pochodne krez o I-i jak np· p-chloro-m-krezol znany pod nazwą Raschid, natomiast jako substancje hydrotropowe przykładowo mogą być użyte: mooznik, tiomocznik, ich pochodne mtylowe, kaprolaktam, amidy kwasowe, ksylenosulfonian sodowy·

Nowe azowe barwniki chromokompleksowe 1:2 o ogólnym wzorze 1, w którym grupa nitrowa us^ytuowana jes^t w ^pozycji 4 i/lub 5» a M i M¹ są jednakowe bąd^ź różne i oznaczają bezbarwne kationy, mogą być również otrypmane sposobem według wynalazku na drodze postępowania polega jącego na tym, że barwnik monoazowy o wzorze 2 i barwnik monoazowy o ogólnym wzorze 3, w którym grupa nitrowa usytuowana jest w pozycji 4 i//lub 5, w proporcji molowej jak 0,45-0,55 : 0,55-0,45 poddaje się działaniu związków łatwo fddającloh chrom, użytych w ilości odpowOidającej co najmniej 0,45-0,55 gramoatomu Cr na 1 rai wskazanyoh ^żej barwników monoazowynh w środowisku silnie kwaśnym w podwyższonej temppraturze, ewentualnie pod ciśnieniem, korzystnie w obecności kwasów organicznych, zwłaszcza w obecności kwasu oalicyOowego, a następnie kontynuuje się reakcję przy pH powyżej 4,0 korzystnie przy pH = 5,0-9,0 w podwyższonej temperaturze, po czym roztwór względnie zawiesinę uzyskanego barwnika chromniomoleisowego 1:2 albo mieszaniny barwników chromoknmpleisnwlch 1:2 o wzorEe 1 ewentualnie wykorzystuje się bezpośrednio do wytwarzania barwnika w for* mie handlowej proszku, granulatu lub płynu·

Ustalono, że przy wskazanym wyżej sposobie według wynalazku zdwuazowany kwas 1-amino-2-hydroisynaftalθnosumooowi-4 i zdwuazowany 4- i/lub 5-nitro-2-aminnfenol w proporcji molowej jak 0,45-0,55 : 0,55-0,45 korzystnie jest sprzęgać równocześnie lub kolejno z 2-naftolem, użytym w ilości odpowóidającej 1,0-1,5 mola na 1,0 mol wskazanych wyżej związków dwuazoniowych, a wytworzoną mieszaninę barwników monoaznwynh o wzorach 2 i 3, po eoentualrym wyoorębnieniu, poddano działaniu związków łatwo oddających chrom.

Ponadto stwierdzono, że sposobem według wynalazku reakcję korzystnie jest prowadzić o obecności środków o działaniu dyspergującym i/lub zwilżającym, zwłaszcza o obecności ZwOlżacza SBO, Rokafθonlu N-8, Rokanolu K-20, 0-18 lub 0-30, RDl^e^c^tu R-20 albo R-40, Sulforoiaoolu 0-100 względnie Rokanolu PL-4 bądź PL-10. Reakcja może być prowadzona w środowisku wodnym lub w środowisku mieszaniny wody z rozpuszczalnikami organicznymi, korzystnie mieszającymi się z wodą, zwłaszcza w środowisku mieszaniny wody z wyżej podanymi rozpuszczalnikami.

Otrzymywane powyższym sposobem według wynalazku nowe barwniki mogą być również wyodrębniane przez wysolenie chlorkiem sodowym lub pntaoowlm, ewentualne pod^aszenie i odfiltoowanie wytrąconego osadu albo przez wysuszenie roztworu bądź zawiesiny uzyskanej po ich wytwoo ze niu, zwłaszcza w suszarni rozpyłowej, po ewentualnym uprzedni dodaniu środków oyyełniających i/lub środków o działaniu zwilżającym i dyspergującym i/lub środków o działaniu aotypioonm i/lub środków o działaniu antypa^^ym. Analogicznie roztwór

153 344 bądź zawiesina nowych barwników uzyskana wyżej opisanym sposobem według wynalazku może być użyta bezpośrednio do wytworzenia barwnika w postaci handlowej płynu przez dodanie ewentualnie mieszających się z wodą rozpuszczałnkkw organicznych i/lub środków o działaniu zwilżającym i dyspergującym i/lub środków antypiennych i/lub środków stabilizujących pH i/lub środków biobójczych i/lub substancji hydrotropowych.

Otrzymywane sposobami według wynalazku barwniki chromokompleksowe charakteryzują się dobrą rozpuszczalnością w zimnej oraz gorącej wodzie i barwią w dowolnym stadium przerobu włókna protonowe i polimidowe, mieszanki włókien poliamidowych i wełnianych oraz skórę na drodze wyczerpywania z obojętnych lub korzystniej ze · słabo kwaśnych kąpieli na kolor grana to wy o odcieniu od czerwonego do zielonego· Uzyskiwane wybarwienia są intensywne i równe oraz odznaczają aię dobrymi bądź bardzo dobrymi odpornościami na czynniki mokre, tarcie i światło. Nowe barwniki mogą być też stosowane do druku wyrobów z włókien protenoowych i polimerowych do barwienia poliamidu metodą ciśnienoową, a także w barwieniu poliamidu w masie.

Ponadto nowe barwniki mogą być stoswane w kompozycjach z innymi barwnikami mtalokomp laka owymi, z barwnikami kwasowymi, bezpośrednimi lub zawiesinowymi do barwienia wyrobów z włókien prrteirowyoh i poiammidowych oraz wyrobów z mieszanek tych włókien z innymi rodzajami włókien, jak i do barwienia skóry.

Wynaaazek ilustrują niżej podane przykłady, w których części i procenty oznaczają części i procenty wagowe, a stopnie temperatury podano w stopniach Celsjusza:

Przykład I. Do 50 części wody o temperaturze 60° dodaje się 16,5 części

2-na^tolu oraz 7,5 części wodorotlenku sodowego i po rozpuszczeniu 6,0 części węglanu sodowego. Do tak uzyskanego roztworu wlewa się 50 części wody i w temperaturze 35-37° jednorazowo wrzuca się 36,4 części 68,8% pasty zdwuazowanego kwasu 1-amino-2-hydroksynaftalenosuionnowego-4· Mieszanina reakcyjna silnie gęstnieje i stopnoowo wytrąca się granatowoczarny osad barwnika monoazowego. Po zakonozeniu sprzęgania wkrapla się 50% kwas siarkowy do pH = 8,0-8,5 i odfiltrowuje osad produktu.

Do 300 częśoi wody wprowadza się 37,4 części mieszaniny siarczą nu sodowego i zasadowego siarczanu chromu znanej jako J-33, która zawiera chrom w ilości odpowiadającej 24,4% C*2°3 i 20,7 części 85% kwasu mrówkowego, po czym całość ogrzewa się w temperaturze 90-95° w czasie 1 godziny. Do otrzymanego ro ztworu dodaje się uprzednio uzyskaną pastę barwnika monoazowego o wzorze 2 oraz 13,8 części kwasu salicyrowtgr, a następnie ustala się pH zawiesiny na wartość 2,0 dodatkiem kwasu siar^Nego i przenosi do autoklawu. Mieszaninę reakcyjną ogrzewa się w temperaturze 120-130° w czasie 3 godzin, po czym schładza się do temperatury 70° i odfiltrowuje osad powstałego kompleksu chromowego 1:1 barwnika monoazowego o wzorze 2.

12,3 części 5-nitro-2-aminofθnolu rozpuszczę się w 90 częściach wody z dodatkemm 3,9 części wodorotlenku sodowego, po czym dodaje się 5,6 częśoi azotynu sodowego w postaci wodnego roztworu. Uzyskany roztwór wkrapla się do mieszaniny 28,0 części stężonego kwasu solnego i 100 części lodu. Po zakończeniu dwuazowania otrzymaną zawiesinę wprowadza się w temperaturze 10-15° do roztworu zawierającego 12,7 ce^sci 2-naftolu, 3,6 części wodorotlenku sodowego, 8,0 części węglanu sodowego oraz 150 części wody. Zawóesinę powstałego barwnika aonoazroθgr o wzorze 3 neutralizuje się dodatkiem kwasu solnego i odfittrowuje wytrącony osad.

W 400 częściach wody rozprowadza się uprzednio uzyskane pasty kompleksu chromowego 1:1 barwnika monoazowego o wzorze 2 i o wzorze 3, w którym grupa nitrowa usytuowana jest w pozycji 5, dodaje się 1,0 część Zwwiżacza SBO i całość hoaorθnizujt do uzyskania jednorodnej zawiesiny. Następnie dodaje się 30% ługu sodowego do pH = 7,5-8,0 i ogrzewa do temperatury 80-90°. Utrzymując pH = 7,0-8,0 przez stopnoowe wkraplanie 30% ługu sodowego mieszaninę reakcyjną ogrzewa się do zakończenia reakcji. Do uzyskanego roztworu barwnika chΓomrkoapltksrwego 1:2 o wzorze 1, w którym grupa nitrowa usytuowana jeat w pozycji 5, dodaje się 1,5 części Olanu SA, 2,0 części Zwwiżacza SBO oraz 27,0 części siarczanu sodowego i suszy rozpylowo. Otrzymuje aię 120 częśoi czarnego proszku, który barwi wełnę, jedwab, poliamid i skórę na kolor granatowy o odcieniu zielonym*

153 Β44

Przykład U. Postępu jąc sposobem podanym w przykładzie I i stosując zamiast

12,3 części 5-nitro-2-aminofenolu równoważną moOowo ilość 4-nitro-2-ąminofenola otrzmmije się batonik chromokompleksowy 1:2 n ozorze 1, o którym grupa iitnowa usytuowana jest o pozycji 4, w postaci handlowej proszku barwiącego włókna protenoowe i poliamidowe oraz skórę ia kolor granatowy o odcieniu silnie czerwonym.

Przykład III. Postępuje się sposobem opisaym w przykładzie I i używa zamiast

12,3 ce.ęsci 5-η^Γθ-2-^πιηηοίβηο1ηο 7>0 części 4-nitro-2-amnnofenolu oraz 55,3 ozęści 5-iitro-2-aalino0eiolu. Otrzymuje się mieszaninę dwóch barwników chromokomkeksowych 1:2 o wzorze 1, z których jeden posiada grupę nitrową usytuowaną w pozyoji 4, a drugi w pozycji 5· Uzyskany proszek barwi wełnę, jedwab, poliamid i skórę na kolor granatowy o odcieniu nieznacznie czerwonym·

Przykład IV· Postępuje się sposobem podanym w przykładzie I - i uzyskane pasty kompleksu chromowego 1:1 barwnika monoazowego o wzorze 2 oraz barwnika monoazowego o wzorze 3, w którym grupa nitrowa usytuowana jest w pozycji 5, rozprowadza się w mieszaninie 150 części wody, 45 części glikolu etyenoowego i 5 częooi dietanoloaminy. Po homogenizacji. ogrzewa się do temperatu^ 80-85° i utrzymując ^pH » 7,0-^8,0 /do^datek ługu sodowego/ miesza do zakończenia reakcji. Otrzymany roztwór barwnika chromnkoapleksowegn 1:2 o wzorze 1, w którym grupa nitrowa usytuowana jest w pozycji 5, po odfiltrowaniu częooi nierozpuszczalnych może stanowić postać handlową płynu·

Przykład V· 39,4 części barwnika monoazowego o wzorze 2 oraz 30,8 części barwnika mono jazowego o wzorze 3, w któiy/m grupa nitrowa usytuowana jest w pozycji 4, rozprowadza się w 400 częściach wody, dodaje się 38,0 częśoi Cimmmlu J-33, zawiera jącego chrom w ilości odpowiadającej 24,4% Cr^O^, 21,0 części 85% kwasu mrówkowego oraz 13,8 części kwasu salicyOiwegn, po czym nastawia się pH = 2,0 kwasem s^^row^ym· Całość ogrzewa się w auto^aw^ w temperaturze 120-130° w · czasie 3 ^godzin· Następni^- mieszaninę tes^kc^yjn^ą s^łaclza się ^do temperatury ⁸0-85°, wkrapla 3C% łu^g soćlow^y do ^pH = ^7,0-⁸,0 i mie sza do zakończenia reaKcji utrzymując pH = 6,0-7,0 dodatkiem ługu sodowego· Do uzyskanego roztworu porcjami wsypuje się 25 części chlorku sodowego i w temperaturze 80° od^^rowuje wytrącony osad barwnika· Pastę barwnika rozprowadza się w mieszaninie 80 części wody 1 60 części glikolu etylenowego, dodaje się 5,0 części kaprolaktamu i ogrzewa do uzyskania roztworu· Po odsączeniu od części nierozpuszczalnych otrzymuje się 220 częśoi granatowoczarnego roztworu barwnika chr^c^mokom^^Leke^c^wego 1:2 o wzorze 1, w którym grupa nitrowa, usytuowana jest w pozycji 4, mogącego stanowić formę handlową płynu.

Przykład VI. 15,4 części 5-natro-2fmminofenolu dwuazuje się i otrzymany związe^{k d}oιlazonⁱooy wprowadza w tempera turze 20° ^do mieszaniny 33,0 cz^ęści 2-nafto^lu, Ί5,° części wodorotlenku sodowego, 16,0 części węglanu sodowego i 200 części wody, a następnie dodaje jednorazowo 36,4 części 68,8% pasty zdou8zooanego kwasu 1-amino-2-hydroksynnf0alenosulfonooego-4· Całość powod ogrzewa się do temperatury 40-45° i miesza do zakończenia sprzęgania, po czym zawiesinę podkwasza do pH = 8,0 dodatkiem rozcieńczonego kwasu siarkowego· Wtrącony osad mieszaniny barwników monoazowych odfiltrowuje się, uzyskaną pastę rozprowadza się w 400 częściach wody i dalej postępuje sposobem opisanym w przykładzie V. Otrzymuje się 260 części płynu barwnika chromokoaplfksooego 1:2 o wzorze 1, w któiyym grupa nitrowa usytuowana jest w pozycji 5.

Claims (14)

1. Sposób otrdymdoanif nowych azowych barwników chroaoromplersooych 1:2 o ogólnym wzorze 1, w którym grupa nitrowa usytuowana jest w pozycji 4 i/lub 5, a M i M¹ są jednakowe bądź różne i oznaczają bezbarwne kationy, znamienny tym, że zdwuazowany kwas 1-faino-2-hydroksynaftalθnosu0nonowd-4 sprzęga się z 2-naOtolem, wytworzony barwnik monofznwd o wzorze 2, po ewentualnym wyoorębnieniu mieszaniny poreakcyjnej, przeprowadza się w kompleks chromowy 1:1 dwuetapowo poprzez kompleks chromowy 1x2 lub jednoetapowo działeneem związków łatwo oddających chrom w środowisku kwaśnym w podwyższonej

153 844 temperaturze, ewentualnie pod ciśnieniem korzystnie w obecności kwasów organicznych, zwłaszcza w obecności kwasu saiccyowego, a następnie powstały kompleks chromowy 1:1 barwnika mono azowego o wzorze 2, po ewentualnym wydzieleniu z mieszaniny poreakcyjnej, podśaje się reakcji z barwnikiem monoazowym o ogólnym wzorze 3, w któiym grupa nitrowa jest usytuowana w pozycji 4 i/lub 5, otrymanym przez sprzęganie zdwuazowanego 4- bądź 5-nitro-2-aminofenol.u albo ich mieszaniny z 2-naftolem, przy czym reakcję tworzenia asymetrycznego kompleksu 1:2 prowadzi się w podw^yi^zo.rKij temperaturze przy pH powyżej 4,0 korzystnie przy pH = 5,0-9,0 a roztwór względnie zawiesinę uzyskanego barwnika chromokompleksowego 1:2 albo mieszaniny barwników chromokomleksowych 1:2 o wzorze 1 ewentualnie wykorzystuje się bezpośrednio do wytwwrzania barwnika w formie handlowej proszku, granulatu lub płynu. .

2· Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że na 1 mol kn^pp^ksu chromowego 1:1 barwnika ponoazrwegr o wzorze 2 stosuje się 0,85-0,98 mola barwnika monoazowego o wzorze 3·

3· Sposób według zastrz· 1, znamienny tym, że reakcję kompleksu chromowego 1:1 barwnika ponoazrwegr o wzorze 2 z barwnikiem monoazowym o wzorze 3 prowadzi się w obecności środków o działaniu dyspergującym i/lub zwilżającym·

4· Sposób według zastrz· 1, znamienny tym, że dwuazowania 4- bądź 5-nitro-2-aminofenolu albo ich mieszaniny i/lub reakcje sprzęgania z 2-naftolem i/1ub reakcję tworzenia komleksu chromowego 1:1 barwnika ma^azowego o wzorze 2 i/lub reakcję kompleksu chromowego 1:1 barwnika monoazowego o wzorze 2 z barw nikiem monoazowym o wzorze 3 prowadzi się w środowisku mieszaniny woły z rozpuszczalnikami organicznymi,’ korzystnie mieszającymi się z wodą, zwłaszcza w środowisku mieszaniny wody z alkoholami wielowod orotlenowymi, szczególnie z glikolem mono-, dl- bądź trie tyle nowym, ioh eterami lub estrami, dipetyloropmapidem, mono-, di- albo triθtaroroapiną, dioksanem, N-πptydorlr·olidonem względnie półkolami·

5· Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że barwniki chromo kolmlθkθrwe o wzorze 1 wyodrębnia się przez wysuszenie roztworu bądź zawiesiny uzyskanej po Ich wytworzeniu.

6. Sposób według zastrz. 1 albo 5, znamienny tym, że barwniki chromokompleksowe o wzorze 1 wyoorębnia się przez wysuszenie ich roztworu bądź zawiesiny w suszarni rozpyłowej, po uprzednim ewentualrym dodaniu środków wyppłniających i/lub środków o działaniu zwilżającym i dyspergującym i/lub środków antypiennych i/lub środków o działaniu antypalnym.

7. Sposób według zastrz. 1 albo 4, znamienny tym, że roztwór bądź zawiesinę uzyskanych barwników chromoOrPpleOsrwych o wzorze 1 używa się bezpośrednio do wytworzenia barwnika w postaci handlowej płynu przez dodanie ewentualnie mieszających się z wodą rozpuszczalnkków organicznych i/lub środkcw o działaniu zwilżającym i dyspergującym i/lub środków antypiernych i/lub środków stabiizzujących pH i/lub środków biobójczych i/lub substancji hydrotropowych.

8. Sposób otrzymywania nowych azowych barwników chropokopple0sowych 1:2 o ogólnym wzorze 1, w ^którym gru^pa nitrowa us^uowana jest w ^pozycji 4 i./lub 5, a M i M¹ s^ą jednakowe bądź różne i oznaczają bezbarwne kationy, znamienny tym, że barwnik monoairsy o wzorze 2 i barwnik monoazowy o ogólnym wzorze 3, w którym grupa nitrowa usytuowana jest w pozycji 4 i/lub 5, w proporcji molowej jak 0,45-0,55 : 0,55-0,45 poddaje się działaniu związków łatwo oddających chrom, użytych w ilości odpowSaddjącej co najmniej 0,45-0,55 gramoatomu Cr na 1 mol wskazanych wyżej barwników monoazowych, w środowisku silnie kwaśnym w podwyyszonej tem^aratuje, ewentualnie pod ciśnieniem, korzystnie w obecności kwasów organicznych, zwłaszcza w obecności kwasu salądyrswigo, a następnie kontynuuje się reakcję przy pH = 5,0-9,0 w podwyższonej tei^praturze, po czym roztwór względnie zawiesinę uzyskanego barwnika ąhromo0rmple0sowego 1:2 albo mieszaniny barwników chromokompleksowych 1:2 o wzorze 1 ewentualnie wytoozystuje się bezpośrednio do wytworzenia barwnika w formie handlowej proszku, granulatu lub płynu.

153 844

9. Sposób według zastrz. 8« znamienny tym, że zdwuazowany kwas 1-amino-2-hydroksynaftalenosulfonowy-4 i zdwuazowany 4- i/lub 5-nitro-2-am.nofenol w proporoji molowej jak 0,45-0,55 5 O,55-O,45 sprzęga aię równocześnie lub kolejno z 2-naftolem, użytym w ilośoi odpowiaddjącej 1,0-1,5 mola na 1 mol wskazanyoh wyżej związków dwuazoniowyoh, a wytworzoną mieszaninę barwników mono azowych o wzorach 2 i 3, po ewentualnym wyodrębnieniu, podda je się.działaniu związków łatwo oddających chrom.

10. Sposób według zastrz·. 8, z n a m i e n n. y t y m, że reakcję prowadzi aię w obecności środków o działaniu dyspergując^¹ i/lub zwilżającym.

11. Sposób według zastrz· 8, znamienny tym, że reakcję prowadzi się w środowisku mieszaniny wody z rozpuszczalnikami organicznymi, korzystnie mieszającymi się z wodą, zwłaszcza w środowisku mieszaniny wody z alkoholami w le^wo^To tle nowymi, szczególnie z glikolem mono-, di- albo treetylenww^m lub ich eterami lub estrami, dimtyloformamidem mono-, di- albo trieanocoaaminą, dioksanem, N-metylopirolioniem względnie polikolami.

12. Sposób według zastrz· 8, znamienny t y m, że barwniki chromokompleksowe o wzorze 1 wyodrębnia się przez wysuszenie roztworu bądź zawiesiny uzyskanej po ich wytworzeniu.

13. Sposób według zastrz. 8 albo 12, znamienny tym, że barwniki chromokompleksowe o wzorze 1 ^odrębnia się przez wysuszenie ich roztworu bądź zawiesiny w suszarni rozpyłowej, po ewentualnym uprzednim dodaniu środków wppeniających i/^lub środki o działaniu zwilżającym i dyspergującym i/lub ś□ΓOi^l^<^i o działa niu antypiennym i/lub środków o d ziała niu antypylypm.

14« Sposób według zastrz· 8 albo 11, znamienny tym, że roztwór bądź zawiesinę uzyskanych barwników chromo kompleks owych o wzorze 1 używa się bezpośrednio do wytworzenia barwnika w postaoi handlowej płynu przez dodanie ewentualnie mieszających się z wodą rozpuszczalników organicznych i/lub środków o działaniu zwilżającym i dyspergującym i/lub środk<w antyplennych i/lub środków stabilizujących pH i/lub środków biobójczyoh i/lub substancji hydrotropowyah.