PL236078B1 - Nowy sposób otrzymywania monofunkcjonalizowanych silseskwioksanów - Google Patents

Nowy sposób otrzymywania monofunkcjonalizowanych silseskwioksanów Download PDF

Info

Publication number
PL236078B1
PL236078B1 PL421837A PL42183717A PL236078B1 PL 236078 B1 PL236078 B1 PL 236078B1 PL 421837 A PL421837 A PL 421837A PL 42183717 A PL42183717 A PL 42183717A PL 236078 B1 PL236078 B1 PL 236078B1
Authority
PL
Poland
Prior art keywords
reaction
silsesquioxanes
catalyst
group
poss
Prior art date
Application number
PL421837A
Other languages
English (en)
Other versions
PL421837A1 (pl
Inventor
Joanna Kaźmierczak
Krzysztof Kuciński
Grzegorz HRECZYCHO
Grzegorz Hreczycho
Original Assignee
Univ Adama Mickiewicza
Priority date (The priority date is an assumption and is not a legal conclusion. Google has not performed a legal analysis and makes no representation as to the accuracy of the date listed.)
Filing date
Publication date
Application filed by Univ Adama Mickiewicza filed Critical Univ Adama Mickiewicza
Priority to PL421837A priority Critical patent/PL236078B1/pl
Publication of PL421837A1 publication Critical patent/PL421837A1/pl
Publication of PL236078B1 publication Critical patent/PL236078B1/pl

Links

Landscapes

  • Silicon Polymers (AREA)
  • Low-Molecular Organic Synthesis Reactions Using Catalysts (AREA)

Abstract

Przedmiotem zgłoszenia jest sposób otrzymywania monofunkcjonalizowanych silseskwioksanów o strukturze całkowicie skondensowanej klatki i o wzorze ogólnym 2, w którym: R i R1 są różne i R oznacza grupę alkilową o 2-8 atomach węgla w łańcuchu (C2-C8), zaś R1 oznacza H polegający na reakcji trisilanolu POSS z tris(2-metyloallilo)silanem w obecności kwasu Lewisa z grupy triflatów.

Description

Opis wynalazku
Przedmiotem wynalazku jest nowy sposób otrzymywania monofunkcjonalizowanych silseskwioksanów o strukturze całkowicie skondensowanej klatki.
Bardzo ważną z punktu widzenia praktycznych zastosowań grupę stanowią monofunkcjonalizowane silseskwioksany zawierających siedem inertnych, niereaktywnych grup, np. alkilowych, oraz jeden podstawnik reaktywny, np. atom H w narożu POSS ponieważ w tego typu układach krzemoorganicznych można selektywnie modyfikować tylko jeden podstawnik - reaktywną grupę Si-H np. w katalitycznej reakcji hydrosililowania, dlatego monofunkcjonalizowane cząsteczki POSS zawierające grupę Si-H stanowią cenny substrat w syntezie i chemii materiałowej.
Zamknięcie niecałkowicie skondensowanej klatki czyli wbudowanie nowego naroża do niecałkowicie skondensowanej struktury trisilanol POSS (wzór 1) pozwala otrzymać silseskwioksany zawierające siedem podstawników jednego rodzaju oraz jeden innego typu (wbudowane naroże).
gdzie R są równe i oznaczają grupę alkilową o 2-8 atomach węgla w łańcuchu (C2-C8).
Zamykanie naroża niecałkowicie skondensowanej klatki prowadzi się w reakcji pomiędzy POSS trisilanolem o wzorze 1 i organotrichlorosilanem/ organotribromosilanem lub organotrietoksysilanem, którego używa się w celu wbudowania naroża z nowym podstawnikiem i utworzenia w pełni skondensowanej klatki (D. B. Cordes, P. D. Lickiss, F. Rataboul, Chemical Reviews, 2010, 110, strony 208620883). Jednak użycie wrażliwych na wilgoć i reaktywnych RSiXs (X=CI, Br, OEt) uniemożliwia wprowadzenie wielu grup funkcyjnych z dobrą wydajnością i selektywnością. Ze względu na wydzielający się w tej reakcji reaktywny produkt uboczny HX (X=CI, Br) reagujący z wiązaniami wielokrotnymi trudno wprowadzić również podstawniki z ugrupowaniami nienasyconymi np. grupą winylową. Długi czas reakcji, niewielkie wydajności (ok. 40%) i brak selektywności (powstające produkty uboczne homokondensacji substratów) sprawia, że te metody są mało przydatne w produkcji przemysłowej.
Hreczycho i in. (G. Hreczycho, K. Kuciński, P. Pawluć, B. Marciniec, Organometallics, 2013, 32, 5001-5004) opisał metodę O-sililowania silanoli i silanodioli (związków zawierających grupy Si-OH) podstawionych prostą, inertną grupą za pomocą 2-metyloallilosilanów w obecności Sc(OTf)3 jak katalizatora. Reakcja umożliwia wprowadzanie grup siloksylowych do związków posiadających wiązanie SiOH i prowadzi do utworzenia wiązania Si-O-Si. Metoda ogranicza się jedynie do sprzęgania silanoli i silanodioli z prostymi i nierozbudowanymi podstawnikami, gdzie do atomu Si przyłączone są inertne grupy alkilowe i grupa Si-OH nie jest sferycznie zablokowana. Silseskwioksany niecałkowicie skondensowane posiadają grupę Si-OH, ale atom krzemu grupy silanolowej sąsiaduje z trzema atomami tlenu w klatce. W publikacji opisano również reakcję sprzęgania silanodioli z bis(2-metyloallilo)silanami czyli związkami z dwiema grupami 2-metyloallilowymi. W wyniku reakcji odczynnik sililujący przyłączył się do jednej grupy Si-OH i w 45 efekcie uzyskano produkt liniowy.
W opisanej metodzie sprzęgania silanoli z 2-metyloallilosilanami rozpuszczalnikiem jest acetonitryl. W przypadku gdy substraty nie rozpuszczały się w czystym acetonitrylu reakcję prowadzono w acetonitrylu z dodatkiem niewielkiej ilość THF, ale nie więcej niż 1 część THF na 9 części acetonitrylu. Większy dodatek THF w stosunku do acetonitrylu dezaktywuje katalizator reakcji, ta nie jest skuteczna w przypadku substratów nierozpuszczalnych w acetonitrylu lub mieszaninie acetonitrylu z niewielkim dodatkiem THF.
PL 236 078 Β1
Celem wynalazku było opracowanie nowej metody syntezy silseskwioksanów o strukturze całkowicie skondensowanej klatki.
Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania monofunkcjonalizowanych silseskwioksanów o strukturze całkowicie skondensowanej klatki i o wzorze ogólnym 2, w którym:
R i R1 są różne i:
• R oznacza grupę alkilową o 2-8 atomach węgla w łańcuchu (C2-C8) • R1 oznacza H.
W trakcie prowadzonych badań nieoczekiwanie okazało się, że po zastosowaniu specyficznego układu rozpuszczalników w fazie syntezy jak również izolacji produktów możliwe jest przeprowadzenie syntezy związków o wzorze ogólnym 2 na drodze katalitycznej reakcji sprzęgania cząsteczki trisilanol POSS o strukturze niecałkowicie skondensowanej klatki, posiadającej trzy grupy Si-OH o wzorze 1:
gdzie R oznacza grupę alkilową o 2-8 atomach węgla w łańcuchu (C2-C8), z tris(2-metyloallilo)silanami o wzorze 3 jako odczynnikami sililującymi:
R1 (3) gdzie R1 oznacza H w obecności kwasu Lewisa z grupy triflatów jako katalizatora, przy czym reakcję prowadzi się w niepolarnym rozpuszczalniku aromatycznym.
Sposób polega na katalitycznej reakcji O-sililowania trzech grup Si-OH w cząsteczkach trisilanolu POSS o strukturze otwartej klatki i brakującym narożu (wzór 1) za pomocą tris(2-metyloallilo)silanów w obecności kwasu Lewisa z grupy triflatów, najkorzystniej Sc(OTf)3. Efektem reakcji jest dobudowanie naroża z nowym podstawnikiem w tym przypadku atomem H, w niecałkowicie skondensowanych cząsteczkach trisilanolu POSS o strukturze otwartej klatki i trzech grupach Si-OH (wzór 1). Produktem reakcji jest silseskwioksan o strukturze całkowicie skondensowanej klatki.
PL 236 078 Β1
Reakcję przedstawia schemat, w którym:
Sc(OTf)3
R i R1 posiadają wyżej podane znaczenie.
Sposób jest efektywny i można go wykorzystać w syntezie funkcjonalizowanych monopodstawionych silseskwioksanów zawierających jeden podstawnik reaktywny (grupę Si-H aktywną w reakcjach katalitycznych m.in. w reakcji hydrosililowania) w otoczeniu siedmiu inertnych grup (alkilowych, izobutylowych, izooktylowych). Umożliwia otrzymanie układów krzemoorganicznych - silseskwioksanów z jednym podstawnikiem innego typu, które wykazują potencjał aplikacyjny w chemii materiałowej np. w syntezie nowych funkcjonalnych nieorganiczno-organicznych materiałów hybrydowych o unikalnych właściwościach. Otrzymane tą metodą związki mogą znaleźć wiele zastosowań. Ze względu na obecność jednej grupy funkcyjnej innego typu monofunkcjonalizowane silseskwioksany mogą wykazywać dobre powinowactwo do polimerów i służyć jako bloki budulcowe i prekursory nanokompozytów.
Sposób pozwala wprowadzać do cząsteczek silseskwioksanów reaktywną grupę Si-H, która może być dalej modyfikowana (np. w reakcji hydrosililowania, sililującego sprzęgania lub metatezy), co sprawia, że reakcja umożliwia otrzymanie potencjalnych prekursorów wielu funkcjonalnych materiałów.
Reakcję według wynalazku prowadzi się w środowisku bezwodnych niepolarnych rozpuszczalników aromatycznych tj. benzen, toluen, ksylen. Korzystne jest prowadzenie reakcji w bezwodnym toluenie. Katalizatorem reakcji jest kwas Lewisa z grupy triflatów, najkorzystniej używać jako katalizatora Sc(OTf)3 trifluorometanosulfonianu skandu (III) w ilości nie mniejszej niż 2% mol w stosunku do związku o wzorze 1, najkorzystniej 4% mol.. Rozpuszczalnik do syntezy musi być osuszony (np. nad sitami molekularnymi), aby pozbyć się śladów wilgoci. Jest to warunek konieczny, ponieważ katalizator z grupy triflatów jest wrażliwy na wilgoć.
Nie powinno się stosować nadmiaru reagenta trisilanolu POSS, gdyż trudno oddzielić nieprzereagowany silseskwioksan od produktu. W celu wbudowania naroża do cząsteczki trisilanolu POSS korzystnie prowadzić reakcję przy stosunku stechiometrycznym 1:1, tris(2-metyloallilo)silanu do trisilanolu POSS.
W sposobie według wynalazku trisilanol POSS rozpuszcza się w bezwodnym rozpuszczalniku niepolarnym aromatycznym i następnie do roztworu wprowadza się tris(2-metyloallilo)silan, po czym dodaje się katalizator. Najkorzystniej dodaje się katalizator w ilości 2% mol w stosunku do trisilanolu POSS, korzystnie w ilości 4% mol. Mieszaninę reakcyjna miesza się w temperaturze pokojowej, bez konieczności ogrzewania. Podwyższona temperatura mogłaby wpłynąć negatywnie na trwałość związków i katalizatora. Czas trwania syntezy wynosi 30 min-2 h, w tym czasie mieszaninę cały czas się miesza. Po zakończeniu reakcji odparowuje się rozpuszczalnik, następnie katalizator od produktu usuwa się za pomocą rozpuszczalnika z grupy: łańcuchowych nasyconych węglowodorów o 5-7 atomach węgla w cząsteczce lub ich mieszaniny. Rozpuszczalnik ten rozpuszcza produkt, a nie rozpuszcza katalizatora. Po oddzieleniu osadu katalizatora od roztworu produktu, rozpuszczalnik odparowuje się i uzyskujemy produkt reakcji, którym jest odpowiedni funkcjonalizowany monopodstawiony silseskwioksan.
Alternatywny metoda izolacji produktu polega na odparowaniu rozpuszczalnika po zakończeniu reakcji i następnie produkt oddziela się od katalizatora za pomocą rozpuszczalnika: acetonitrylu, który rozpuszcza katalizator, a nie rozpuszcza silseskwioksanów. Produkt reakcji pozostaje jako ciało stałe.
Podsumowując, obie metody izolacji produktu-oddzielenia produktu od katalizatora wykorzystują różnicę rozpuszczalności silseskwioksanów i katalizatora. Toluen będący rozpuszczalnikiem podczas prowadzenia reakcji i medium reakcji rozpuszcza zarówno silseskwioksany jak i katalizator. Aby oddzielić pochodną POSS - produkt od katalizatora można zastosować np. rozpuszczalnik z grupy eter naftowy, 77-heksan, pentan, w których rozpuszczają się silseskwioksany, a nie rozpuszcza się katalizator
PL 236 078 Β1 (i następnie oddzielić osad katalizatora i odparować rozpuszczalnik) albo można dodać acetonitryl, który nie rozpuszcza POSS, a dobrze rozpuszcza katalizator. Wtedy produkt strąca się jako osad.
Przedstawiony nowy katalityczny sposób zamykania naroża w cząsteczkach POSS pozwala otrzymać cenne reagenty-funkcjonalizowane monopodstawione silseskwioksany na drodze O-sililowania silseskwioksanu o wzorze 1 posiadającego trzy grupy Si-OH za pomocą tris(2-metyloallilo)silanów jako odczynników sililujących w obecności triflatów.
Sposób posiada szereg zalet:
• zachodzi w łagodnych warunkach - w temperaturze pokojowej, bez konieczności ogrzewania, • krótki czas reakcji - 2 h, • synteza jest wydajna i efektywna - wydajności wyizolowanych produktów są rzędu 91-93%, • w wyniku reakcji nie powstają szkodliwe produkty uboczne, • reakcja jest selektywna, • jedynym produktem ubocznym tego procesu jest izobuten - obojętna olefina, łatwa do usunięcia, • stosowana jest niewielka ilość katalizatora - 2% mol.
Wynalazek ilustrują poniższe przykłady, które nie wyczerpują wszystkich wariantów struktury związków o wzorze 2. Strukturę otrzymanych związków krzemoorganicznych potwierdzono przy użyciu następujących technik: spektroskopii jądrowego rezonansu magnetycznego (1H, 13C, 29Si NMR, stosując spektrometry Varian Gemini 300 i Varian Mercury XL 300) oraz techniki EI-MS (stosując aparat 320 MS/450 GC Bruker).
Przykład 1.
Do kolby zawierającej mieszadło magnetyczne dodano 0,200 g związku o wzorze 1 (heptaizobutylu trisilanolu POSS) (2,53 χ 10 4 mol, 1 eq), 0,049 g tris(2-metyloallilo)silanu (2,53 x 10 4mol, 1 eq), oraz 2 ml bezwodnego toluenu. Następnie dodano 4,98 x 10 3 g Sc(OTf)3 (1,0x10 5mol, 0,04 eq = 4% mol) i mieszaninę reakcyjną mieszano przez 2 h. Po zakończeniu reakcji odparowano rozpuszczalnik, następnie dodano 77-heksan, aby oddzielić produkt od osadu katalizatora. Rozpuszczalnik odparowano i uzyskano produkt reakcji hepta(izobutylo)silseskwioksan z wydajnością 93%.
1H NMR (400 MHz, C6D6) δ (ppm) = 0,82 (d, 14H, J=7,0 Hz, SiCH2CH(CH3)2); 1,01-1,12 (m, 42H, SiCH2CH(CH3)2); 2,00-2,09 (m, 7H, SiCH2CH(CH3)2): 4,63 (s, 1H, SiH).
13C NMR (101 MHz, C6D6) δ (ppm) = 22,4; 22,7; 23,9; 24,0; 25,5; 25,6.
29Si NMR (79 MHz, C6D6) δ (ppm) = -67,1; -67,6; -84,6.
Przykład 2.
R=7-octyl
PL 236 078 Β1
Do kolby zawierającej mieszadło magnetyczne dodano 0,275 g związku o wzorze 1 (heptaizooktylo trisilanolu POSS) (2,32 χ 10 4 mol, 1 eq), 0,045 g tris(2-metyloallilo)silanu (2,32 χ 10 4 mol, 1 eq), oraz 2 ml bezwodnego toluenu. Następnie dodano 4,57 x 10 3 g Sc(OTf)3 (9,28 x 10 6 mol, 0,04 eq = 4% mol) i mieszaninę reakcyjną mieszano przez 2 h. Po zakończeniu reakcji odparowano rozpuszczalnik, następnie dodano 77-heksan, aby oddzielić produkt od osadu katalizatora. Rozpuszczalnik odparowano i uzyskano produkt reakcji hepta(izooktylo)silseskwioksan z wydajnością 91%.
1H NMR (400 MHz, C6D6) δ (ppm) = 0,78-0,93 (m, 14H, SiCH2CH(CH3)CH2C(CH3)3); 1,00 (s, 63H, SiCH2CH(CH3)CH2C(CH3)3); 1,22 (d, 21H, J=6,5 Hz, SiCH2CH(CH3)CH2C(CH3)3); 1,42-1,51 (m, 14H, SiCH2CH(CH3)CH2C(CH3)3); 2,00-2,19 (m, 7H, SiCH2CH(CH3)CH2C (CH3)3); 4,64 (s, 1H, SiH).
13C NMR (101 MHz, C6D6) δ (ppm) = 23,5; 23,9; 25,0; 25,2; 25,7; 30,0; 31,0; 54,0.
29Si NMR (79 MHz, C6D6) δ (ppm) = -67,4; -67,8; -84,7.

Claims (5)

  1. Zastrzeżenia patentowe
    1. Sposób otrzymywania monofunkcjonalizowanych silseskwioksanów o strukturze całkowicie skondensowanej klatki i o wzorze ogólnym 2, w którym:
    R i R1 są różne i:
    • R oznacza grupę alkilową o 2-8 atomach węgla w łańcuchu (C2-C8) • R1 oznacza H znamienny tym, że polega na reakcji sprzęgania cząsteczki trisilanol POSS o wzorze 1
    gdzie R oznacza grupę alkilową o 2-8 atomach węgla w łańcuchu (C2-C8), z tris(2-metyloallilo)silanami o wzorze 3 jako odczynnikami sililującymi:
    (3)
    PL 236 078 B1 gdzie R1 oznacza H w obecności kwasu Lewisa z grupy triflatów jako katalizatora, przy czym reakcję prowadzi się w niepolarnym rozpuszczalniku aromatycznym.
  2. 2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że katalizator stosuje się w ilości nie mniejszej niż 2% względem cząsteczki trisilanolu POSS.
  3. 3. Sposób według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że w reakcji stosuje się trifluorometanosulfonianu skandu (III).
  4. 4. Sposób według zastrz. 1 albo 2 albo 3, znamienny tym, że reakcję prowadzi się w środowisku bezwodnych niepolarnych rozpuszczalników aromatycznych wybranych z grupy benzen, toluen, ksylen lub ich mieszaniny.
  5. 5. Sposób według zastrz. 4, znamienny tym, że reakcję prowadzi się w toluenie.
PL421837A 2017-06-08 2017-06-08 Nowy sposób otrzymywania monofunkcjonalizowanych silseskwioksanów PL236078B1 (pl)

Priority Applications (1)

Application Number Priority Date Filing Date Title
PL421837A PL236078B1 (pl) 2017-06-08 2017-06-08 Nowy sposób otrzymywania monofunkcjonalizowanych silseskwioksanów

Applications Claiming Priority (1)

Application Number Priority Date Filing Date Title
PL421837A PL236078B1 (pl) 2017-06-08 2017-06-08 Nowy sposób otrzymywania monofunkcjonalizowanych silseskwioksanów

Publications (2)

Publication Number Publication Date
PL421837A1 PL421837A1 (pl) 2017-12-04
PL236078B1 true PL236078B1 (pl) 2020-11-30

Family

ID=60473219

Family Applications (1)

Application Number Title Priority Date Filing Date
PL421837A PL236078B1 (pl) 2017-06-08 2017-06-08 Nowy sposób otrzymywania monofunkcjonalizowanych silseskwioksanów

Country Status (1)

Country Link
PL (1) PL236078B1 (pl)

Also Published As

Publication number Publication date
PL421837A1 (pl) 2017-12-04

Similar Documents

Publication Publication Date Title
EP0907625B1 (en) Method for separating organic compounds using fluorous separation systems
JP7014677B2 (ja) 新規なクロロシリルアリールゲルマン、その製造方法およびその使用
JP7085905B2 (ja) 新規なハロゲルマニドおよびその製造方法
PL236078B1 (pl) Nowy sposób otrzymywania monofunkcjonalizowanych silseskwioksanów
JP7379485B2 (ja) テトラキス(トリクロロシリル)ゲルマン、その製造方法およびその使用
Astakhova et al. Oxidative sulfamidation and further heterocyclization of trivinyl and tetravinylsilanes
PL235670B1 (pl) Nowe trójpodstawione trisiloksysilseskwioksany o strukturze niedomkniętej klatki oraz sposób otrzymywania trójpodstawionych trisiloksysilseskwioksanów o strukturze niedomkniętej klatki
PL237475B1 (pl) Nowy sposób otrzymywania germasilseskwioksanów
US2997497A (en) Organo-silicon peroxides and their preparation
JP2009269820A (ja) かご型シロキサン化合物の製造方法
PL235672B1 (pl) Nowe pochodne silseskwioksanów z wbudowanym atomem krzemu w krawędź klatki oraz nowy sposób otrzymywania pochodnych silseskwioksanów z wbudowanym atomem krzemu w krawędź klatki
PL238638B1 (pl) Nowe germano-funkcjonalizowane mono-podstawione (germoksy- podstawione) silseskwioksany oraz metoda otrzymywania germano-funkcjonalizowanych mono-podstawionych (germoksy- -podstawionych) silseskwioksanów
JP7387733B2 (ja) トリス(トリクロロシリル)ジクロロガリルゲルマン、その製造方法およびその使用
PL234923B1 (pl) Germano-funkcjonalizowane dwupodstawione digermoksysilseskwioksany o strukturze niedomkniętej klatki oraz metoda otrzymywania germano-funkcjonalizowanych dwupodstawionych digermoksysilseskwioksanów o strukturze niedomkniętej klatki
PL234805B1 (pl) Germano-funkcjonalizowane trójpodstawione trigermoksysilseskwioksany o strukturze niedomkniętej klatki oraz metoda otrzymywania germano-funkcjonalizowanych trójpodstawionych triigermoksysilseskwioksanów o strukturze niedomkniętej klatki
EP0622396B1 (en) Polysilanes and method for producing the same
JPH02290882A (ja) アシルアミノオルガノシリコーン化合物の製造方法
PL234806B1 (pl) Pochodne silseskwioksanów o strukturze całkowicie skondensowanej klatki i wbudowanym atomie germanu w krawędź klatki oraz sposób otrzymywania pochodnych silseskwioksanów o strukturze całkowicie skondensowanej klatki i wbudowanym atomie germanu w krawędź klatki
Albright et al. NHC-catalyzed dehydrogenative self-coupling of diphenylsilane: a facile synthesis of octaphenylcyclotetra (siloxane)
PL235668B1 (pl) Nowe monopodstawione siloksysilseskwioksany oraz sposób otrzymywania monopodstawionych siloksysilseskwioksanów
PL236785B1 (pl) Nowy sposób otrzymywania pochodnych silseskwioksanów (germasilseskwioksanów) o strukturze całkowicie skondensowanej klatki z wbudowanymi atomami germanu w krawędzie klatki
PL235671B1 (pl) Nowe tetrasiloksy-podstawione sileskwioksany oraz sposób otrzymywania tetrasiloksy-podstawionych silseskwioksanów
Trankina et al. Silicon-containing derivatives of sydnones
PL235669B1 (pl) Nowe dwupodstawione disiloksysilseskwioksany o strukturze niedomkniętej klatki oraz sposób otrzymywania dwupodstawionych disiloksysilseskwioksanów o strukturze niedomkniętej klatki
Il’ya et al. Unusual sydnones based di-and trisilamacrocycles